Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2024/3904 E. , 2025/574 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2024/3904 Karar No : 2025/574 KARARIN DÜZELTİLMESİNİ İSTEYEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2-...3- ...4- ...5-...6- ...7- ...8- ...9- ...10-... 11-...12-... VEKİLLERİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kısmen onanmasına kısmen bozulmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 04/12/2023 tarih ve E:2023/4009 K:2023/7764 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacılar tarafından; İstanbul ili, ... ilçesinde, ... tarihinde İlköğretim 8. sınıf öğrencisi olan davacılardan ...'in arkadaşları ile olayın bir gün öncesinde ders saatinde okulun yakınında bulunan askeri güvenlik bölgesine girerek, satmak amacıyla buradan getirdikleri askeri hurdanın patlaması sonucunda sağ bacağını ve sağ gözünü kaybetmesi olayında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık ... için 200.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, baba ... ve anne ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi tazminat ile 8.070,00 TL tedavi giderinin olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Danıştay Onuncu Dairesinin E:2010/2573, K:2014/198 sayılı bozma kararı üzerine müterafik kusur yönünden ısrar edilerek, diğer yönlerden bozma kararına uyularak, olayın yerleşim yerine yakın askeri güvenlik sahasında patlamamış hurda malzemesinin bulunması nedeniyle meydana geldiği, davalı idarenin sunduğu güvenlik hizmetinin yeterince iyi yürütülmediği, zararın hizmet kusuru ilkesi çerçevesinde tazmini gerektiği, olay tarihinde davacı ...'in 14 yaşında olması, bu yaştaki bir çocuğun bütün gün anne ve babasının gözetiminde bulunmasının hayatın olağan akışına aykırı olması ve olay günü arkadaşları ile birlikte okulda oyun oynarken buradan ayrılarak olayın gerçekleştiği yere gitmesi hususları dikkate alındığında, olayın meydana gelmesinde anne ve babaya kusur yüklenemeyeceği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacı ... için 165.846,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi, baba ... için 8.070,00 maddi (tedavi gideri), 10.000,00 TL manevi, anne ... için 10.000,00 TL manevi, kardeşler ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 24/01/2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte idarece davacılara ödenmesine, davacılardan baba ... ve anne ... için maddi tazminat istemi yönünden feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/03/2022 tarih ve E:2021/3535, K:2022/955 sayılı kararı ile temyize konu kararın ısrar edilen kısmın onanmasına ve uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesince, tarafların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine; temyize konu kararın, davacılar ... ve ... dışındaki diğer davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının onanmasına; 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesi hükümlerinin uygulanmasını teminen ... ve ... yönünden bozulmasına; davacılar ... ve ... dışındaki diğer davacılar yönünden manevi tazminatın faiz başlangıç tarihine ilişkin kısmı ile davacı ...'in maddi tazminat istemine ilişkin kısmı yönünden bozulmasına karar verilmiştir. KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, olaydan zarar gören ... hayatta olduğu için sadece kendisinin manevi tazminat talep edebileceği, diğer davacılara manevi tazminat ödenmesine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, dava konusu olayda idarelerine izafe edilebilecek herhangi bir hizmet kusurunun bulunmadığı, maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddi gerektiği ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: I. Davalı İdarenin Karar Düzeltme İsteminin ... ve ... Dışındaki Diğer Davacıların Manevi Tazminat İstemlerinin Kısmen Kabulü, Tedavi Giderleri ile Manevi Tazminatın Faiz Başlangıç Tarihi Yönünden İncelenmesi: Danıştay dava daireleri ile İdari veya Vergi Dava Daireleri Kurullarının temyiz üzerine verilen kararları hakkında, ancak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun (geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmaya devam edilen) 54. maddesinde yazılı nedenlerle kararın düzeltilmesi istenebilir. Kararın düzeltilmesi dilekçesinde anılan kısımlar yönünden öne sürülen hususlar ise, anılan maddede yazılı nedenlerden hiçbirine uymamaktadır. Bu nedenle, davalı idarenin, Danıştay Onuncu Dairesinin 04/12/2023 tarih ve E:2023/4009, K:2023/7764 sayılı kararının; mahkeme kararının ... ve ... dışındaki diğer davacılar yönünden manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının onanmasına, tedavi giderleri ile manevi tazminatın faiz başlangıç tarihine ilişkin kısmı yönünden ise bozulmasına ilişkin kısımlarının düzeltilmesi isteminin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. II- Davalı İdarenin, Tedavi Giderleri Dışındaki Maddi Tazminata İlişkin Karar Düzeltme İsteminin İncelenmesi: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kısmen kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 04/12/2023 tarih ve E:2023/4009, K:2023/7764 sayılı kararının maddi tazminata ilişkin kısmı kaldırılarak uyuşmazlık bu kısım yönünden yeniden incelendi: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Gaziosmanpaşa ilçesinde İlköğretim 8. sınıf öğrencisi iken ve olay tarihi itibarıyla 14 yaşındaki davacılardan ...'in, ders saatinde arkadaşları ile birlikte okulun yakınında bulunan askeri güvenlik bölgesine girerek, askeri malzemeleri aldıkları, boş bir arazide sakladıkları, ertesi gün hurda malzemelerin arkadaşlarından biri tarafından okula getirildiği, davacı ...'in diğer arkadaşlarıyla birlikte hurda malzemeleri satmak amacıyla hurdacıya götürdükleri, hurdacının kabul etmemesi üzerine anılan davacının çuvalın içinden çıkarttığı demir boruyu kaldırıma vurması ile lav roketinin motor parçası olan borunun patlaması sonucunda sağ bacağını ve sağ gözünü kaybettiği, Adli Tıp Kurumunun 19/11/2008 tarihli raporunda davacı ...'in %63 oranında meslekte kazanma gücünü kaybetmiş sayılacağının belirtildiği, davacılar tarafından olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğundan bahisle uğradıkları maddi ve manevi zararların karşılanması istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Temyize Konu Kararın, Davacı ...'in Maddi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne İlişkin Kısmı Yönünden İncelenmesi: İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Tazminat hukukunda, çağın gereklerine uygun olarak geliştirilen içtihatlarla, kişinin uğramış olduğu kalıcı bedensel sakatlığının sebep olduğu iş gücü kaybının mevcut işini yürütmesine engel olup / olmadığına bakılmaksızın gelirinde ve mal varlığında bir eksilme olmamış olsa dahi günlük faaliyetlerini ve işini eskisine ve emsallerine göre daha fazla efor sarf ederek gerçekleştireceği kabulünden hareketle "güç (efor) kaybı tazminatı" olarak adlandırılan tazminatın ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bedensel kayba uğrayan kişinin günlük yaşamını sürdürebilmesi ve işini yapabilmesi için zarardan önceki durumuna ve diğer kişilere göre daha fazla bir güç (efor) sarf ettiği gerçeğinden hareket edilerek zararı, bir anlamda, bu "fazladan sarf edilen gücün" oluşturduğu esası benimsenmiştir. Bu doğrultuda, idari faaliyetlerin neden ve etkisiyle kamu görevlilerinin veya diğer kişilerin güç (efor) kaybına dayanan maddi zararının idare hukukunun ilke ve kuralları uyarınca idarece tazmin edilmesi gerektiği hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. İdare hukuku ilkelerine göre maddi zarar; idari işlem veya eylem nedeniyle kişinin mal varlığının (patrimuanın) aktifinde meydana gelen azalma nedeniyle uğranılan zarar ile elde edilmesi kesin olan gelirden yoksun kalma sonucu uğranılan toplam zarar olup; bedensel nitelikteki maddi zarar ise, kişinin sağlığına kavuşmak için yaptığı tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalması ya da yok olması nedeniyle elde edeceği gelirde meydana gelen azalmayı ifade etmektedir. Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu olay neticesinde Adli Tıp Kurumunca düzenlenen 19/11/2008 tarihli raporda, %63 oranında meslekte kazanma gücünü kaybetmiş sayılacağı belirlenen davacı ...'in günlük yaşamını ve işini daha fazla güç (efor) sarf ederek sürdüreceği, bu fazladan sarf edilen efordan kaynaklanan maddi zararının en fazla net asgari ücret tutarı kadar olacağı, Dairemizin içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır. Buna göre, davacının aktif dönemdeki, (18 yaşını ikmal ettiği tarihten 5510 sayılı Kanun'a göre içtihadi emeklilik yaşı olarak belirlenen 60 yaşını ikmal ettiği tarihe kadar geçen dönem) maddi zararının, 2022 yılına kadar AGİ dahil, 2022 yılından sonra AGİ hariç olmak üzere net asgari ücrete meslekte kazanma gücü kaybı oranı uygulanmak suretiyle hesaplanması gerekmektedir. Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, kural olarak, 18 yaşından küçükken kalıcı sakatlığa uğrayan kişinin, gelir getirici herhangi bir faaliyette bulunmadığı olay/zarar tarihi ile 18 yaş arası dönemde ve 5510 sayılı Kanun'a göre içtihadi emeklilik yaşı olarak belirlenen 60 yaşını ikmal ettiği tarihten TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenen muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar geçen pasif dönemde efor kaybı zararı doğmaktadır. Bu çerçevede kişinin pasif dönemdeki efor kaybı tazminatının, - olay/zarar tarihinden 18 yaşını ikmal ettiği tarihe kadar olan dönem için -bir çalışmanın karşılığı olmaması/günlük yaşamsal faaliyetlerin karşılığı olması nedeniyle- AGİ hariç net asgari ücrete sakatlık oranının uygulanması, - 5510 sayılı Kanun'a göre içtihadi emeklilik yaşı olarak belirlenen 60 yaşını ikmal ettiği tarihten TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenen muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar geçen pasif dönem için de -yine bir çalışmanın karşılığı olmaması/günlük yaşamsal faaliyetlerin karşılığı olması nedeniyle- AGİ hariç net asgari ücrete sakatlık oranının uygulanması suretiyle hesaplanması gerekmektedir. Aktif dönemin işleyecek devre zararı ile pasif dönem -60 yaşını ikmal ettiği tarihten sonrası için olan dönem- zararı hesaplanırken, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihte bilinen en son net asgari ücret miktarı (bilinmeyen tarihler için) her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle belirlenmelidir. Buna göre, İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre davacı ...'in maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. Öte yandan; bozma kararı üzerine maddi tazminat istemi hakkında yeniden karar verilirken hükmedilecek tutara işletilecek yasal faizin başlangıç tarihinin idareye başvuru tarihi olarak esas alınması gerektiği tabiidir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1..Davalı idarenin; mahkeme kararının ... ve ... dışındaki diğer davacılar yönünden manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının onanmasına, tedavi giderleri ile manevi tazminatın faiz başlangıç tarihine ilişkin kısımları yönünden ise bozulmasına yönelik KARAR DÜZELTME İSTEMİNİN REDDİNE, 2. Davalı idarenin tedavi giderleri dışındaki maddi tazminata ilişkin temyiz isteminin KABULÜNE, 3. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının maddi tazminata ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 17/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>