Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/939 E. , 2025/5336 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/939 Karar No : 2025/5336 DAVACI : ... Barosu Başkanlığı DAVALI : ... Bakanlığı / ... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN_KONUSU: Davacı tarafından; 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Mal, Hak veya Alacağın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi Üzerinden Sorgulanması Hakkında Yönetmelik"in "Sorgulama hizmet bedeli" başlıklı 17. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, Avukatlık Kanunu uyarınca dava açma ehliyetlerinin bulunduğu, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden ücret alınmazken bunlar dışındaki kişi ve kurumları sorgulama işlemleri için ücrete tabi kılmanın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa'da düzenlenen eşitlik ilkesine aykırı olduğu, alacaklının bir dosya üzerinden beş kez yapacağı işlemler ücretsiz kılınırken beşten fazla yapacağı sorgulamaların ücrete tabi kılınmasının bilimsel bir veriye dayanmadığı gibi hukuk mantığına da uymadığı, alacaklının borçlunun hak, alacak ve mal varlığını sorgulama konusunda yetkisi bulunmadığı, bu yetkinin icra dairelerinde bulunduğu, alacaklıların icra takibinin başında kanunen belirlenmiş olan başvuru harcı, peşin harç gibi harçları kamu hizmetinin karşılığı olarak kamu veznesine ödedikleri, tekraren sorgulamalardan para talep edilmesinin hukuka aykırı olduğu, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 15. maddesi gereği harçların ancak kanunla düzenlenebileceği, sorgulama ücreti adı altında esasen harç niteliğindeki bir bedelin yönetmelikle düzenlenmesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, ayrıca 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 15. maddesinde bütün harç ve giderlerin borçluya ait olduğu düzenlenmişken iptali istenen Yönetmelik maddesinde sorgulama ücretlerinin takip gideri olarak borçluya yükletilmemesinin 2004 sayılı Kanun'a aykırı olduğu, bu durumun hak arama hürriyetini de ihlal ettiği ileri sürülmektedir. DAVALI İDARENİN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, İcra ve İflas Kanunu'nun 8/a maddesinin bu Kanun kapsamında yapılan elektronik işlemleri düzenlediği, anılan maddeye 7155 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen altıncı fıkranın ise alacaklının UYAP sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ve/veya borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulamasında alınacak ücretle ilgili hükümleri içerdiği, dava konusu Yönetmelik maddesinin Kanun maddesinin tekrarı niteliğinde olduğu, Kanun'daki düzenlemeye yeni bir husus eklenmediği, dayanak Kanun tarafından verilen yetkiye istinaden, Kanun'un kapsamından çıkılmadan ve usulüne uygun olarak yayımlanan Yönetmelikte yapılan düzenlemenin hukuka uygun olduğu, davacı tarafından dava konusu edilen hususun, icra takibinin kesinleşmesinden sonra beşten fazla yapılan sorgulamalardan ücret alınması olduğu, ilgili kurumlarla yapılan entegrasyon öncesinde, dosyadaki tarafların talebi üzerine icra müdürlüklerince ilgili kurumlara yazılan müzekkerelerin posta yoluyla gönderilmesi ve cevabi yazıların icra dosyasına dönmesi suretiyle bu verilere ulaşıldığı, bu işlemlerin zaman aldığı ve alacaklının aleyhine olduğu, entegrasyon öncesi dönemle mukayese edildiğinde resmi kurumlarla elektronik ortamda yapılan tebligatlarda gidiş dönüş 9,25 TL (2022 yılı için), elektronik ortamda gönderilmeyen tebligatlarda 46 TL ücret alınması gerektiği, dava konusu düzenlemenin hem zaman hem masraf yönüyle alacaklının lehine olduğu, Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü yönetimindeki portal uygulamalarının, avukatlar tarafından kullanılan ve robot yazılım olarak tabir edilen uygulamalar ile ihtiyaç olmamasına rağmen birden fazla yapılan sorgulamalar nedeniyle zaman zaman hizmet veremez duruma getirildiği, UYAP sistemine yük olan fazla sayıda sorgulamaların sistemin işleyişinde sorunlara ve yavaşlamaya neden olduğu, bu durumun önlenebilmesi için 7155 sayılı Kanun ile robot yazılım kullanmayan bir avukatın sorgulama ihtiyacını ücretsiz olarak karşılayabileceği sorgu sayısının dosya başına beş sorgulama olarak belirlendiği, bu sayıyı aşan kısım için ücret alınmasının zaruri olduğu, sorgulama ücreti olarak belirlenen bedelin bir hizmet bedeli olarak düzenlenmesinin yanı sıra bir hakkın kötüye kullanılmasına mani olmak için konulduğu, tüm kamu hizmetlerinden ücret alınmayacağına dair bir ilke olmadığı, Kanun metninde belirtilen elli kuruşluk sorgulama ücretinin miktarı itibarıyla sembolik nitelikte bir ücret olduğu, kamu yararının gerekleri ile bireyin hakları arasında adil dengeyi bozmadığı, kamu idarelerinden ücret alınmamasının kanun koyucunun takdirinde olduğu, düzenlemenin üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI:... DÜŞÜNCESİ : Dava, 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Mal, Hak veya Alacağın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi Üzerinden Sorgulanması Hakkında Yönetmelik"in "sorgulama hizmet bedeli" başlıklı 17. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun ''Elektronik işlemler:'' başlıklı 8/a. maddesinin 6. fıkrasında (Ek fıkra:6/12/2018-7155/10 md.); ''Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir (…)(3). Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Adalet Bakanlığı yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibi alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Adalet Bakanlığının belirleyeceği usule göre tahsil edilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez.'' hükmü yer almıştır. 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Mal, Hak veya Alacağın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi Üzerinden Sorgulanması Hakkında Yönetmelik"in "sorgulama hizmet bedeli" başlıklı 17. maddesinde ''(1) Alacaklı, UYAP üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir. Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Bakanlık yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibi alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Bakanlığın belirleyeceği usule göre tahsil edilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez. (2) Yukarıdaki fıkraya göre belirlenen sorgulama ücreti UYAP portal üzerinden duyurulur.'' hükmüne yer verilmiştir. Borçluya ait araç bilgileri, tapu bilgileri, PTT bilgileri, SGK bilgileri, banka bilgileri, icra dosyası alacağı bilgileri ve dosya safahat sorgusundan oluşan sorgulamalara sadece aynı gün ve aynı dosya için borçlunun mal varlığına ilişkin sorgulamalardan altıncısından itibaren ücret alınması yolunda düzenleme getirildiği; borçlunun mal varlığına yönelik olmayan sorgulamalarda sayı ve zaman sınırı olmaksızın ücret alınmadığı; ayrıca anılan düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten bugüne kadar yapılan sorgulamalardan Bakan olurları ile ücret alınmadığı gibi 01/01/202023 tarihine kadar yapılacak sorgulamalardan da ücret alınmayacağı yönünde Bakan oluru alındığı anlaşılmakta olup; elektronik ortamda robot yazılımlar da kullanılarak bir gün içinde aynı dosyada ve aynı konuda aşırı sayıda dosya sorgulama talebinde bulunularak sistemin tıkanmasına ve sunulan hizmetin aksamasına neden olan taleplerin engellenmesi ve hizmetin aşırı sorgulamadan kaynaklı donma, yavaşlama veya aksama yaşanmaksızın daha kaliteli bir şekilde sunulması amacıyla getirilen ve Kanun maddesinin de tekrarı niteliğindeki dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : 19/12/2018 tarihli ve 30630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un, 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 10. maddesi ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 8/a maddesine, beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere "Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir veya sorgulanmasını talep edebilir.Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Adalet Bakanlığı yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibi alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Adalet Bakanlığının belirleyeceği usule göre tahsil edilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez." şeklindeki altıncı fıkra eklenmiştir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 8/a maddesinin yedinci fıkrasında elektronik işlemlerin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla yapılmasına dair usul ve esasların Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği ve 78. maddesinin birinci fıkrasında sorgulamanın tür, kapsam ve sınırı ile diğer hususların Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği yönündeki düzenlemeler doğrultusunda "Mal, Hak veya Alacağın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi Üzerinden Sorgulanması Hakkında Yönetmelik"in 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi üzerine, anılan Yönetmeliğin "Sorgulama hizmet bedeli" başlıklı 17. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 19/06/1932 tarih ve 2128 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun, 02/07/2012 tarihli ve 6352 sayılı Kanun ile eklenen "Elektronik İşlemler" başlıklı 8/a maddesine, 19/12/2018 tarihli ve 30630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7155 sayılı Kanun'un 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 10. maddesiyle 6. fıkra eklenmiştir. Anılan değişiklik sonrası madde, "İcra ve iflas dairelerince yapılacak her türlü icra ve iflas iş ve işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi kullanılır; her türlü veri, bilgi, belge ve karar, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır. Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler senet hükmündedir. Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı ispat gücünü haizdir. Güvenli elektronik imza, kanunlarda güvenli elektronik imza ile yapılamayacağı açıkça belirtilmiş olan işlemler dışında, elle atılan imza yerine kullanılabilir. Güvenli elektronik imzayla oluşturulan belge ve kararlarda, kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesi ve mühürleme işlemini öngören hükümler uygulanmaz. Zorunlu nedenlerden dolayı fiziki olarak düzenlenen belge veya kararlar, yetkili kişilerce güvenli elektronik imzayla imzalanarak Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemine aktarılır ve gerektiğinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla ilgili birimlere iletilir. Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere iletilen belge ve kararların asılları, gönderen icra ve iflas dairesinde saklanır, ayrıca fiziki olarak gönderilmez. Ancak, belge veya kararın aslının incelenmesinin zorunlu olduğu hâller saklıdır. Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hâllerde, icra müdürü veya görevlendirdiği personel tarafından belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek, imzalanır ve mühürlenir. Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter. (Ek fıkra:6/12/2018-7155/10 md.) Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir. Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Adalet Bakanlığı yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibi alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Adalet Bakanlığının belirleyeceği usule göre tahsil edilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez. Elektronik işlemlerin Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi vasıtasıyla yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. " halini almıştır. Aynı Kanun'un "Haciz" üst başlıklı "Talep Müddeti" alt başlıklı 78. maddesinin, 22/07/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanun'un 49. maddesiyle değişik 1. fıkrasında ise, "Ödeme emrindeki müddet geçtikten ve borçlu itiraz etmiş ise itirazı kaldırıldıktan sonra mal beyanını beklemeksizin alacaklı, haciz konmasını isteyebilir. Ancak, alacaklı dilerse haciz talebinde bulunmaksızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden, bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabilir. Sorgulama sonunda Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi, varsa borçlunun mal, hak veya alacağının mahiyeti ve detayı hakkında bilgi verir ve bu durumda sistem üzerinden de haciz talep edilebilir. Bu takdirde icra dairesi, tespit edilen mal, hak veya alacağı elektronik ortamda haczeder. Sorgulama sonunda edinilen bilgiler hukuka aykırı olarak paylaşılamaz. Sorgulama ve haciz işlemlerinin yürütülebilmesi için kamu kurum veya kuruluşları ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi ile kendi sistemleri arasında entegrasyonu sağlar. Sorgulamanın tür, kapsam ve sınırı ile diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir." kuralına yer verilmiştir. Anılan Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 22/01/2022 tarih ve 31727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mal, Hak veya Alacağın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi Üzerinden Sorgulanması Hakkında Yönetmelik'in; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı, ödeme emrindeki müddetin geçmesi ve borçlu itiraz etmiş ise itirazın kaldırılmasından sonra alacaklının Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden, bu sistemeentegre bilişim sistemleri vasıtasıyla borçlunun mal, hak veya alacağının sorgulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." düzenlemesine; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 8/a ve 78 incimaddeleri uyarınca UYAP üzerinden, bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla borçlunun mal, hak veya alacağının alacaklı tarafından sorgulanmasına ilişkin hususları kapsar." düzenlemesine; "Tanımlar " başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Bakanlık: Adalet Bakanlığını, b) Finansal kuruluş: Kredi kuruluşları dışında kalan ve sigortacılık, bireysel emeklilik veya sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak veya 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununda yer alan faaliyet konularından en az birini yürütmek üzere kurulan kuruluşlar ile kalkınma ve yatırım bankaları ve finansal holding şirketlerini, c) Kanun: 2004 sayılı Kanunu, ç) Kredi kuruluşu: Mevduat bankalarını ve katılım bankalarını, d) PTT: Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketini, e) UYAP: Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemini, ifade eder." düzenlemesine; "Sorgulamanın konusu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Ödeme emrindeki müddet geçtikten ve borçlu itiraz etmiş ise itirazı kaldırıldıktan sonra alacaklı tarafından, mal beyanını beklemeksizin UYAP üzerinden, bu sisteme entegre edilmiş olan kamu kurum veya kuruluşları, 5411 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlar ile benzer mahiyette kayıtları tutan kurum ve kuruluşların veri tabanında yer alan borçluya ait mal, hak veya alacaklar sorgulanabilir." düzenlemesine; "Sorgulama yetkisi" başlıklı 6. maddesinde, "1) Sorgulama işlemi, UYAP ortamında alacaklı taraf vekili olarak ilgili icra dosyasına kaydedilmiş avukatlar ile sistem altyapısı oluşturulduğu takdirde gerçek veya tüzel kişi alacaklılar tarafından ilgili portal üzerinden yapılabilir. " düzenlemesine; "Sorgulama hizmet bedeli" başlıklı 17. maddesinde, "(1) Alacaklı, UYAP üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir. Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Bakanlık yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir.Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibialacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Bakanlığın belirleyeceği usule göre tahsiledilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez. (2) Yukarıdaki fıkraya göre belirlenen sorgulama ücreti UYAP portal üzerinden duyurulur." düzenlemesine; "Bakım, onarım ve güncelleme çalışmaları" başlıklı 18. maddesinde, "(1) Planlı bakım, onarım ve güncelleme çalışmaları kapsamında geçici olarak sorgulamalara erişim kapatılabilir veya kısıtlanabilir. Bu çalışmaların yapılacağı tarih ve saat UYAP portaldan önceden duyurulur. Bu çalışmaların yapıldığı sırada bilgilendirmeler UYAP portal üzerinden yapılır. (2) Aniden ortaya çıkan sebeplerden dolayı yapılacak bakım onarım ve güncelleme çalışmalarında, geçici olarak sorgulamalara erişim kapatılabilir veya kısıtlanabilir. (3) Entegrasyon yapılan kurumlar ile mutabakat sağlanması veya bu kurumların sistemlerinden kaynaklanan teknik sorunların giderilmesi amacıyla günün belirli bir zamanında sisteme erişim kapatılabilir veya kısıtlanabilir. (4) UYAP’ın işleyişini ve güvenliğini tehlikeye düşüren veya sisteme erişimiengelleyen yahut zorlaştıran nitelikte eylemlerde bulunanların erişimi engellenebilir veya bilişim sistemi gerekli güvenlik önlemlerialınmak üzere tamamen erişime kapatılabilir. (5) Bu madde kapsamında gerçekleştirilen bakım, onarım ve güncelleme çalışmaları nedeniyle Bakanlığın sorumluluğuna gidilemez. " düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi: Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir. Dava konusu kuralın dayanağı olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 8/a maddesinin 6. fıkrasında, "Alacaklı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla dosya safahat bilgileri ile borçlunun mal, hak veya alacağını elli kuruş karşılığında sorgulayabilir. Bu miktar her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır. Adalet Bakanlığı yeniden değerleme oranında artırılan ücreti beş katına kadar artırmaya ve azaltmaya ayrıca gün ve dosya esaslı olmak üzere belirli sayıdaki sorgulamayı ücretten istisna tutmaya yetkilidir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bu ücret alınmayacağı gibi alacaklının bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez yapacağı sorgudan da ücret alınmaz. Bu kapsamda alınacak ücret Adalet Bakanlığının belirleyeceği usule göre tahsil edilir ve takip gideri olarak borçluya yüklenemez." hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun hükmünün gerekçesine bakıldığında ise, " ... elektronik ortamda robot yazılımlar da kullanılarak bir gün içinde, aynı dosyada ve aynı konuda aşırı sayıda sorgulama talebinde bulunularak sistemin tıkanmasına, talep hakkında karar vermek zorunda olan icra dairesinin iş yükünün gereksiz bir şekilde artmasına ve sonuçta sunulan hizmetin aksamasına neden olan, takip hukukuna ilişkin bir hakkı korumaktan da uzak olan taleplerin önüne geçilmesi ve hizmetin aşırı sorgulamadan kaynaklı donma, yavaşlama veya aksama yaşanmaksızın daha kaliteli bir şekilde sunulması amaçlanmaktadır." ifadelerine yer verildiği görülmektedir. Kamu hizmetlerinin görülmesinin ve sürekliliğinin sağlanmasının bir maliyeti olduğu, toplumun bütününün ya da büyük kesiminin kamu hizmetlerinden yararlanmasının bu hizmetlerin maliyetlerine kısmen de olsa katılınmasını beraberinde getirdiği, hizmet bedellerinin, o hizmetin gerçek maliyetini yansıtmaması, yararlananların kamu hizmetine erişimini sağlayacak ölçüde makul olması kaydıyla yararlananlara yansıtılmasının mümkün bulunduğu, belirtilen ölçüler ile Anayasal ilke ve kurallar içinde kalındığı sürece hangi kamu hizmetinden ne miktarda ödeme yapılması suretiyle yararlanılacağı hususunun kanun koyucunun takdirinde bulunduğu açıktır. Aktarılan çerçevede, anılan Kanun maddesinin, alacaklılara tanınan sınırsız sorgulama imkanının kötüye kullanılması sonucu Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminin (UYAP) tıkanmasına, icra dairesinin iş yükünün gereksiz bir şekilde artmasına ve sonuçta sunulan hizmetin aksamasına neden olunduğunun tespiti üzerine söz konusu sakıncaların giderilmesi ve genel olarak icra hizmetinin, özellikle de sorgulama hizmetinin gereği gibi, daha kaliteli bir şekilde sunulması amacıyla yürürlüğe konulduğu, aynı zamanda kuralın, sorgulama hizmetinin düzenli ve sürekli sunulmasına yönelik güncelleme ve iyileştirme çalışmalarını kısmen dahi olsa finanse etme amacına da hizmet ettiği, bu haliyle kamu yararı amacını taşıdığı; öte yandan bahse konu kamu hizmetinden yararlanılmasının "bir gün içinde aynı dosya üzerinden beş kez"e kadar bedelsiz olduğu, bu sayıdan sonrasının ise cüz'i bir meblağ karşılığında mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, her ne kadar dayanak Kanun hükmü ile mülkiyet hakkına ve hak arama özgürlüğüne bir müdahale söz konusu ise de, bu müdahalenin kamu yararı amacıyla yapıldığı ve ulaşılmak istenen amaç ile bu amaca ulaşmak için belirlenen araç (ödeme) arasında makul bir denge kurulduğu, sonuç itibarıyla kanun koyucunun takdir yetkisini anayasal hükümler ve hukukun temel ilkeleri çerçevesinde kullandığı ve müdahalenin ölçülü olduğu kanaatine varılmaktadır. Diğer taraftan, 2004 sayılı Kanun'un 78. maddesinin 1. fıkrasının incelenmesinden; alacaklıya, alacağına kavuşması için seçimlik hak tanındığı, daha açık bir anlatımla, ödeme emrindeki müddet geçtikten ve borçlu itiraz etmiş ise itirazı kaldırıldıktan sonra, alacaklının dilerse mal beyanını beklemeksizin haciz konmasını isteyebileceği, dilerse de haciz talebinde bulunmaksızın uyuşmazlığa konu sorgulama hizmeti aracılığıyla (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden, bu sisteme entegre bilişim sistemleri vasıtasıyla) borçlunun mal, hak veya alacağını sorgulayabileceği, sorgulama sonunda Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminin, varsa borçlunun mal, hak veya alacağının mahiyeti ve detayı hakkında bilgi vereceği ve bu durumda alacaklının sistem üzerinden de haciz talep edilebileceği, bu takdirde icra dairesinin, tespit edilen mal, hak veya alacağı elektronik ortamda haczedeceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla alacaklının alacağına (mülkiyet hakkına) ulaşmak için tek yolun sorgulamayla edinilen bilgiler üzerine konulan haciz olmadığı, sorgulama yapmaksızın haciz talebinde bulunması halinde de icra dairesince haciz işlemlerine başlanılacağı, sorgulama hizmetinin kullanılmasının, alacaklıya borçlunun haciz konulacak mal, hak ya da alacağını belirleme ve alacağını daha hızlı ve daha az masrafla elde etme imkanı tanıdığı, bu nedenle söz konusu imkanı sağlayan sorgulama hizmetinin icra hizmetine ek bir hizmet olduğu ve mülkiyet hakkı ile hak arama hürriyetine erişime engel de olmadığı kuşkusuzdur. Dava konusu kurallara gelince; kuralın 1. fıkrasının, dayanağı olan 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 8/a maddesinin 6. fıkrası ile tamamen aynı olduğu; 2. fıkrasında ise, 1. fıkraya göre belirlenen sorgulama ücretinin UYAP portal üzerinden duyurulacağının düzenlendiği görülmektedir. Yukarıda belirtilen hususlar ile dava konusu Yönetmelik'in 18. maddesinde yer verilen bakım, onarım ve güncelleme çalışmalarına yönelik düzenleme birlikte değerlendirildiğinde; iptal istemine konu maddede öngörülen sorgulama bedelinin, kamu hizmetlerinin düzenli, sürekli ve kaliteli yürütülmesini temin amacını içerdiği, bu hizmetin belirli bir maliyeti bulunmasının kaçınılmaz olduğu ve hizmetten yararlanılması için gerçek maliyetinin karşılığı olmayan ölçüde bir bedel belirlendiği, ihtiyari olarak bu hizmetten yararlananların hizmetin maliyetine makul oranda katılmasının öngörüldüğü anlaşıldığından, dayanağı Kanun hükmünün tekrarı mahiyetindeki dava konusu Yönetmelik maddesinin, hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan davacı tarafından, 2004 sayılı Kanun'un 15. maddesinde yer alan "İcra ve iflas harçlarını kanun tayin eder. Kanunda hilafı yazılı değilse, bütün harç ve masraflar borçluya ait olup neticede ayrıca hüküm ve takibe hacet kalmaksızın tahsil olunur." hükmüne aykırı olarak yeni bir icra harcı yürürlüğe koyması ve icra takip gideri olan sorgulama ücretlerini borçluya yüklememesi nedeniyle dava konusu Yönetmelik kuralının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de; sorgulama ücretine ve bu ücretin alacaklı tarafından ödeneceğine yönelik kuralların 2004 sayılı Kanun'un 8/a maddesinin 6. fıkrası ile getirilmesi karşısında, davacının anılan iddiasına itibar edilmesine de hukuki olanak bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 18/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>