Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/944 E. , 2025/5225 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/944 Karar No : 2025/5225 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : 1- ... 2-... 3- ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:..., ... ada, ... sayılı parselde bulunan taşınmaz üzerinde ...tarih ve ... sayılı ... no'lu yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imara aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin (c) bendi uyarınca yıktırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile aynı aykırılıklar nedeniyle davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 432.908,32 TL imar para cezası uygulanmasına ilişkin ...tarihli ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinin onbirinci fıkrasıyla getirilmiş olan "Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz." hükmünden bahisle, davaya konu yapıların 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi uygulama imar planında kısmen "Koruya Katılacak Alan" kısmen de "Yol Alanı"nda kaldığının anlaşıldığı belirtilerek, davacıların davaya konu yapılara ilişkin olarak 3194 sayılı İmar Kanunun geçici 16. madde hükmü uyarınca yapı kayıt belgesi alındığına dair iddialarının Mahkemelerince yerinde görülmediği, dava dosyaya sunulan bilirkişi raporu ile dava dosyasındaki diğer belge ve bilgilerin birlikte değerlendirilmesiyle; dava konusu taşınmazda tespiti yapılan imalatların, imar durumu ve meri mevzuat hükümleri kapsamında ruhsata bağlanamayacağı ve söz konusu yapılara ilişkin olarak düzenlenmiş yapı ruhsatı bulunmadığı, para cezasının da hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu yapıya ilişkin yapı kayıt belgesinin geçerli olduğu, Mahkemesince 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinin hatalı değerlendirildiği, dava konusu işlemlerin usul ve hukuka uygun olmadığı, İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemlerden para cezası encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun tekerrüre ilişkin 42. maddesinin 6. fıkrası uyarınca artırım uygulanması kısmının bozulması, diğer kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının; dava konusu işlemlerden, yıkıma ilişkin encümen kararı ile para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin a fıkrası uyarınca verilen temel para cezası(8.406,68-TL) ile bu cezaya, (c) fıkrasının 3., 5., 7. ve 8. alt bentleri uyarınca yapılan artırımlara(26.060,72-TL) ve (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin (181.986,75-TL) kısmında (Toplam:216.454,16-TL) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır. Dava Konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 6. fıkrası uyarınca artırım uygulanan kısımlarına ilişkin olarak; 3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiş, (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış, 26/03/2020 tarih ve 31080 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 25/03/2020 tarih ve 7226 sayılı Kanun'un 39. maddesiyle eklenen (ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği, söz konusu maddenin 6. fıkrasında; yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezasının bir kat artırılmak suretiyle uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Dava konusu işlemin, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi ile verilen temel para cezası ile bu cezaya, (c) fıkrasının 3., 5., 7. ve 8. alt bentleri uyarınca yapılan artırımlara, aynı Kanun maddesinin 6. fıkrası uyarınca bir kat artırım uygulanması kısmına ilişkin olarak; İmar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin, mevzuata aykırı yapının inşası sürecinde tekrarı halinde para cezasının bir kat artırılarak uygulanacağı sabit olup, tekerrür hükmünün uygulanabilmesi için; yapılan ilk tespitten sonra para cezası verilmesi ve bu para cezasının ilgilisine tebliğ edilmesi, mevzuata aykırı yapının inşasına devam edildiğinin tekrar tespiti üzerine sadece ikinci tespite konu aykırılıklar üzerinden yeni fiile verilecek ceza miktarı belirlendikten sonra bu miktar üzerinden tekerrür hükmü uygulamak suretiyle para cezasının belirlenmesi gerekmektedir. Dosyanın Dairemizin 2025/736 esasına kayıtlı dosyasının birlikte incelenmesinden, "İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... Bağlar Sokak, No:..., ... ada, ... sayılı parsel"de yer alan taşınmaz üzerinde ilk olarak... tarih ve ... no'lu yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıklar nedeniyle, ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümenince davacılara para cezası verildiği ancak bu para cezasının davacılara tebliğ edilip edilmediği bilgisinin bulunmadığı görülmektedir. Bu durumda İdare Dava Dairesince İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile verilmiş olan ilk para cezasının davacılara tebliğ edilip edilmediği hususu araştırılarak açıklığı kavuşturulduktan sonra ortaya çıkacak duruma göre yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının temel para cezası ile bu cezaya (c) fıkrası uyarınca uygulanan artırımların toplamı üzerinden, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 6. fıkrası hükmü uyarınca bir kat artırım uygulanmasında hukuka uygunluk, İdare Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir. Dava konusu işlemin, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ile verilen para cezasına aynı Kanun maddesinin 6. fıkrası uyarınca bir kat artırım uygulanması kısmına ilişkin olarak; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendiyle ilgili TBMM'ye sunulan gerekçede hükmün getirilme amacının, "Mevcut durumda, 7221 sayılı Kanunla değiştirilen 3194 sayılı İmar Kanununun 42 nci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen usule göre, aykırılığa konu alanın, üzerinde bulunduğu arsa veya arazinin metre karesinin büyük olduğu hallerde verilen cezalar fahiş olmaktadır. Önergeyle yapılan değişiklik ile; eylem-ceza dengesine uygun olarak, arsa/arazi büyüklüğü yerine aykırılığa konu yapının büyüklüğünün esas alınması daha objektif bir değerlendirme yapılmasını sağlayacaktır. Ayrıca, imar mevzuatına aykırı yapı yapanın bir ay içerisinde aykırılığı gidermesi halinde verilen ilave cezanın tahsilini ortadan kaldıran düzenleme getirilerek imar mevzuatına aykırı yapıların ilgilisi tarafından yıkılması amaçlanmaktadır. " şeklinde açıklandığı görülmektedir. Kanun maddesinin tarihçesi ve (ç) bendinin gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, (ç) bendinin, imara aykırı fiillerin gerçekleştirilmesi halinde bir defaya mahsus verilecek ilave bir ceza olarak getirildiği ve ilgilisi tarafından aykırılığın bir ay içinde giderilmesi halinde tahsil edilmeyeceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu bent üzerinden para cezası verilmesinden sonra aynı taşınmaz üzeride meydana gelecek yeni imara aykırılıklar, bu imara aykırılıkların konu olduğu yeni alan üzerinden hesaplanan, öncekinden bağımsız tamamen yeni bir ceza olacaktır ve bu yeni ceza da, cezaya konu aykırılığın bir ay içinde giderilmesi halinde tahsil edilmeyecektir. Bu nedenle mahiyeti itibarıyla ilave bir ceza niteliğinde olan (ç) bendine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 6. fıkrasıyla getirilen tekerrür hükmünün uygulanması (ç) maddesinin konuluş amacıyla uyumlu olmayacaktır. , Bu itibarla, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddenin 6. fıkrasıyla getirilen tekerrüre ilişkin hükmün, ilave ceza amacıyla konulmuş (ç) bendine uygulanmasında hukuka uygunluk bulunmadığından, temyize konu İdare Dava Dairesinin bu kısmında da hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yıkıma ilişkin encümen kararı ile para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin a fıkrası uyarınca verilen temel para cezası ile bu cezaya, (c) fıkrasının 3., 5., 7. ve 8. alt bentleri uyarınca yapılan artırımlara ve (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısımlarının ONANMASINA, 3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 6. fıkrası uyarınca artırım uygulanan kısımlarının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 14/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>