Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/2346 E. , 2025/6104 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/2346 Karar No : 2025/6104 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parseldeki taşınmaz üzerinde yer alan A1 numaralı yapıya ruhsatsız garaj yapıldığının tespitine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenmiş olan ... tarih ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağına istinaden, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2 ve 6. fıkraları uyarınca davacıya 4.230.437,68-TL imar para cezası verilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işleme dayanak teşkil eden ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağındaki tespitler ve dosyadaki fotoğrafın değerlendirilmesinden, tutanağa konu yapının, bağımsız, üzeri kapalı, etrafı açık olarak yapılan tek kattan ibaret garaj kullanım amaçlı bir yapı olduğu, birden fazla kattan oluşan katlı garaj olarak nitelendirilmesine olanak bulunmadığı, bu nedenle yapı sınıfı ve grubunun davalı idare tarafından tespit edildiği şekilde 3. sınıf A grubu olarak değerlendirilemeyeceği, dava konusu yapının Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2023/2 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ uyarınca 2. sınıf B grubuna giren tek katlı garaj niteliği taşıyan bir yapı olduğu, bu durumda para cezası hesaplanırken, yapı grubunun belirlenmesinin temel kriterlerden olduğu ve idarece yapı grubunun yanlış belirlenmesi durumunda işlemin tamamının sakatlanacağı dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağında tespit edilen aykırılıkların somut ve ayrıntılı olarak belirlendiği, tutanağa konu yapının bağımsız, üzeri kapalı, etrafı açık tek kattan ibaret garaj kullanım amaçlı bir yapı olduğu ve yapı ruhsatına tabi olmayan pergoladan farklı olarak dikme ve sık kirişleme yöntemi kullanılarak hafif yapı malzemelerinden yapılmış bir yapı niteliği taşımadığı, aksine betonarme malzeme ile kısmi duvar örülmek suretiyle inşai faaliyet kapsamında yapıldığı dikkate alındığında ruhsat gerektiren sabit yapı niteliği taşıdığı, yapının Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2023/2 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ uyarınca III-A sınıfının 2. maddesinde yer alan "...katlı garajlar" sınıfına girdiği, idarece yapı sınıfının doğru şekilde belirlendiğinden ve dayanak yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Dairelerince reddedildiğinden bahisle; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile bu cezaya (c) bendinin 2., 5., 7. 10. alt bentleri uyarınca artırım uygulanması ile (ç) bendi uyarınca uygulanan ilave para cezasında ve 6. fıkra uyarınca tekerrür nedeniyle artırım uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenmediği, davalı idare tarafından yapı sınıf ve grubunun hatalı belirlendiği, aynı dava konusu taşınmaz üzerindeki yapıyla ilgili ... İdare Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda da bu hususun ortaya konulduğu, dolayısıyla para cezasının hatalı olarak hesaplandığı, öte yandan dava konusu işlemde para cezasının nasıl hesaplandığı bilgisinin yer almadığı, dava konusu işlemin soyut olduğu hususlarına değinilerek İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü yer almaktadır. 3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (ç) bendinde; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği, söz konusu maddenin 6. fıkrasında ise; yukarıdaki fıkralarda belirtilen fiil ve hallerin, yapının inşa edilmesi süreci içinde tekrarı halinde, idari para cezasının bir kat artırılmak suretiyle uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Dairemizin 2025/4019 esasına kayıtlı dosyasıyla bakılmakta olan dosyanın birlikte incelenmesinden; davalı idare görevlileri tarafından "İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... sayılı parseldeki taşınmaz üzerinde yer alan A1 numaralı yapı"da yapılan denetimde, "1 numaralı yapı tatil tutanağına ek olarak ölçüleri aşağıda verildiği gibi üzeri kapalı, etrafı açık garaj yapısı tespit edildiği"ne ilişkin ... tarih ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağı düzenlenmiş ve bu tutanağa dayanılarak yapı sahibi sıfatıyla davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 2. fıkrasının (a) bendi iuyarınca hesaplanan temel para cezasına, (c) bendinin 2.,5.,7. ve 10. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmak suretiyle hesaplanan miktara, (ç) bendi uyarınca hesaplanan para cezası ilave edilmiş ve ikisinin toplamına da tekerrür nedeniyle artırıma ilişkin 6. fıkra hükmü uygulanarak toplam 4.230.437,68-TL imar para cezası verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. Her ne kadar İdare Dava Dairesince, dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davada davanın reddi yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, ayrıca, davalı idare tarafından yapı sınıf ve grubunun, Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2023/2 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğe uygun şekilde tespit edilerek para cezasının tamamının hukuka uygun olarak verildiği gerekçesiyle davanın reddine karar karar verilmişse de, davacı tarafından dava dosyasına 13/09/2024 tarihinde sunulmuş olan, aynı dava konusu yerle ilgili 1 nolu yapı tatil tutanağına dayanılarak verilen para cezasının iptali istemiyle açılan dava dosyasında (Dairemizin de 2025/4019 esasına kayıtlı dosyası) yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporundaki tespitler incelendiğinde, anılan bilirkişi raporunda, dava konusu işleme ve bu işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı ... nolu yapı tatil tutanağına ilişkin tespitlere de yer verildiği, raporda idare tarafından tespit edilen 3 A yapı sınıfı ve grubunun katlı garajlara ilişkin olduğu, dava konusu garajın ise 1A, üstü kapalı, yanları açık, kalıcı kullanımı olan yardımcı yapılar sınıfı ve grubuna dahil olduğu, metrekaresinin de fazla hesaplandığına dair sonuç itibarıyla,"2 nolu yapı tatil tutanağının konusu olan garaj yapısına ilişkin olarak, idarece temel para cezasına etki eden yapı sınıfı, aykırılığa konu yapı alanı ve ekilenen alanın davacı aleyhine hatalı olarak tespit edildiği" yönünde kanaat bildirdiği görülmektedir. Bu durumda, İdare Dava Dairesince yukarıda bahsedilen bilirkişi raporundaki değerlendirmeler de dikkate alınmak suretiyle, gerekli görüldüğü takdirde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, aykırılığa konu yapının sınıfının, grubunun tam olarak ortaya konulmak suretiyle, para cezasının yeniden değerlendirilmesi gerektiğinden, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan, yapı tatil tutanağındaki tespitler para cezasına esas teşkil etmekle birlikte, para cezasında hukuka uygun olmayan unsurların mevcut olduğu durumlarda; yapı tatil tutanağının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesinde getirilen usullere uygun olarak düzenlenmiş olması, bu yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilmiş para cezasının tamamının hukuka uygun olarak değerlendirilmesi sonucunu doğurmayacağı, diğer bir husus olarak da, İdare Dava Dairesince, dosyanın yeniden incelenmesi esnasında Dairemizin 14/10/2025 tarih ve E:2025/944, K:2025/5225 sayılı kararında belirtildiği üzere, mahiyeti itibarıyla ilave bir ceza niteliğinde olan (ç) bendine, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 6. fıkrasıyla getirilen tekerrür hükmünün uygulanması (ç) maddesinin konuluş amacıyla uyumlu olmayacağı hususunun da dikkate alınacağı tabiidir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>