Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">DANIŞTAY VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/523 E. , 2025/1047 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/523 Karar No : 2025/1047 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tarım ve İhtiyaç Maddeleri İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av.... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Defterdarlığı - ... (... Vergi Dairesi Müdürlüğü) İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin...5 tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı adına 2017 yılının Ocak ila Aralık dönemleri için tarh edilen katma değer vergileri ve vergilerin bir ve üç katı tutarında kesilen ve tekerrür hükmü uygulanarak artırılan vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır. ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı: Olayda, davacı adına düzenlenen vergi tekniği raporunda, davacı şirketin paravan olarak kurulduğu tespit edilmiştir. Bu durumda davacı şirketin hukuki durumu yok sayılmak suretiyle davacı şirket yerine şirketi sevk ve idare eden, muvazaalı işlem yaptığı iddia edilen kişiler hakkında vergi tarh edilmesi ve vergi cezası kesilmesi gerekmektedir. Ancak vergi tekniği raporunda, vergi tarhı ve ceza kesme işlemlerinin, davacı şirket adına mı yoksa anılan kişiler adına mı tesis edilmesi gerektiğine yönelik açık bir belirleme yapılmamıştır. Ayrıca aynı raporda davacı şirket adına yapılan tarhiyatın ve kesilen cezaların gerekçesi de açık ve net bir şekilde ortaya konulamamıştır. Bu durumda, eksik incelemeye dayanan dava konusu vergi ve cezalarda hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle vergi ve cezaları kaldırmıştır. Davalının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararı: Davacı tarafından başka bir davada dava konusu edilen vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi, vergi ziyaı cezalı geçici vergi ve özel usulsüzlük cezasına karşı açılan davada verilen Mahkeme kararına yöneltilen istinaf istemi ... Bölge İdare Mahkemesinin...Vergi Dava Dairesince incelenmiştir. Anılan Vergi Dava Dairesince, davalının istinaf istemi kabul edilerek mahkeme kararı kaldırılmış ve uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir. Bu nedenle, işbu davada da ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesince verilen karar doğrultusunda karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Vergi Dava Dairesi bu gerekçe ile davalının istinaf istemini kabul ederek mahkeme kararını kaldırmış ve belirtilen hususlar gözetilerek uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemeye gönderilmesine karar vermiştir. Davacının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 13/02/2023 tarih ve E:2023/563, K:2023/663 sayılı kararı: Bölge İdare Mahkemesi vergi dava daireleri, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin (5) numaralı fıkrasında sayılan hâllerde (ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması) istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden karar vermeksizin dosyayı ilk derece mahkemelerine gönderebilecektir. İş bu davada, Vergi Mahkemesi tarafından verilen karar ilk inceleme üzerine verilmiş bir karar olmadığından veya bu dava görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış bir dava niteliğinde olmadığından, Vergi Dava Dairesince, Mahkeme kararına yöneltilen istinaf isteminin esası hakkında karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen temyize konu kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Daire bu gerekçeyle Vergi Dava Dairesi kararını bozmuştur. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı: Davanın kanuni hakimi (doğal yargıcı) olan ilk derece yargı merciince uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak hiç hüküm kurulmayan bir konuda istinaf merciince esastan bir karar verilmeyerek dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi, Anayasa'nın 37. maddesinde düzenlenen kanuni hakim güvencesinin ve kanun koyucu tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülmüş bulunan dereceli yargılama sisteminin gereğidir. İşbu davada yapılan istinaf incelemesi üzerine verilen ilk kararda gerekçeye esas alınan ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin kararı, Danıştay Dördüncü Dairesince temyizen incelenmiş ve bu karar bozulmuştur. Anılan bozma kararı üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesince, ısrar kararı verilmiştir. Bu nedenle işbu davada verilen bozma kararı üzerine ısrar kararı verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Vergi Dava Dairesi, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeye ek bu gerekçeyle ısrar etmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Israr kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Israr kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde istinafın, temyizin şekil ve usullerine tabi olduğu ifade edilmiştir. Aynı Kanun'un 45. maddesinin (3) numaralı fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulması hâlinde istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, düzeltilmesi mümkün maddi yanlışlıkların bulunması hâlinde de gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği kurala bağlanmıştır. Aynı maddenin (4) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinde, bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği düzenlenmiştir. Anılan maddenin (5) numaralı fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği, bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu hüküm altına alınmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: i. Temyize konu kararın dava konusu vergi ve cezaların devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı hariç diğer sebeplerden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik yapılan hukuki değerlendirme: 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin (4) numaralı fıkrasına göre ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmayan bölge idare mahkemesi kural olarak, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verecektir. Ancak, Kanun'un 45. maddesinin (5) numaralı fıkrasında sayılan hâllerde (ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması) mahkeme kararını kaldırdıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyayı ilk derece mahkemesine gönderecektir. Öte yandan, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu (VDDK) tarafından yargılama hukuku bakımından gerekli olduğu sonucuna varılan hâllerde de (ilk derece mahkemesince duruşma yapılmaksızın karar verilmiş olması VDDK, 13/04/2022, E:2022/58, K:2022/379; ilk derece mahkemesince eksik hükümle karar verilmiş olması VDDK, 10/02/2021, E:2021/93, K:2021/106; ilk derece mahkemesi kararı ile bu karara ilişkin görüşme tutanağının aynı heyet tarafından imzalanmamış olması VDDK, 08/06/2022, E:2022/578, K:2022/641; dava dosyası tekemmül ettirilmeden verilen usule ilişkin karara yöneltilen istinaf isteminin haklı bulunması VDDK, 13/11/2024, E:2023/1123, K:2024/1072) vergi dava dairesi istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra uyuşmazlığın esası hakkında karar vermeksizin dosyayı ilk derece mahkemesine gönderebilecektir. Anılan istisnai hâller dışında bölge idare mahkemesince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil edecektir. İşbu davada, ilk derece mahkemesince, dava konusu vergi ve cezaların hukuka uygun olup olmadığı incelenmek suretiyle vergi ve cezaların kaldırılması yolunda karar verilmiştir. Bu karara yöneltilen istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesi tarafından, Vergi Mahkemesince, dava konusu vergi ve cezaların dayandığı sebepler yönünden inceleme yapılmadığı ve dava konusu vergi ve cezaların sebep unsurunu teşkil etmeyen bir tespit hükme esas alınarak hukuka uygunluk denetiminin yapıldığı, bu durumda istinaf merciince uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesinin hak arama hürriyetine aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesince verilen ısrar kararına gönderme yapılmak ve kanuni hâkim güvencesi referans alınmak suretiyle temyize konu ısrar kararı verilmiştir. 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin (5) numaralı fıkrasında sayılan hâller ile Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu tarafından yargılama hukuku bakımından gerekli olduğu sonucuna varılan hâllerden herhangi birinin bulunmadığı uyuşmazlıkta, bölge idare mahkemesince, uyuşmazlık hakkında yeniden karar verilmesi gerekmekteyken ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan mahkemeye gönderilmesi yargılama hukukuna uygun düşmemiştir. Bu nedenle ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkraları uyarınca bölge idare mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Öte yandan, idari yargıda istinaf incelemesini yapan merciin, temyiz incelemesinden farklı olarak istinaf incelemesinin mahiyeti gereği uyuşmazlığa konu maddi olayın tespiti ve değerlendirilmesi yanında uygulanacak hukuk kuralının belirlenmesi ve yorumlanmasında ilk derece mahkemeleriyle aynı yetkiye sahip olduğu açıktır. Bu bağlamda ilk derece mahkemesince değerlendirilmeyen ancak hüküm kurulan bir hususun istinaf mercii tarafından dikkate alınarak bu konuda değerlendirme yapılmasını ve bu yönden hüküm kurulmasını engelleyen bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Dava konusu uyuşmazlıkta söz konusu eksikliğin istinaf incelemesi sonucunda giderilmesi hâlinde verilecek kararın temyiz incelemesine de tabi olduğu gözetildiğinde eksikliğin bölge idare mahkemesince giderilmesinin ve yargılamanın bu kısım yönünden iki derecede sonuçlandırılmasının hükmün denetlenmesini talep etme hakkına ölçüsüz bir müdahale oluşturduğu da söylenemez. Ayrıca uyuşmazlığın esasını maddi ve hukuki yönden değerlendirme yetkisi bulunan istinaf merciince uyuşmazlığın esasının incelenmesinde hak arama hürriyetinin kullanılmasını ve adil yargılanma hakkını engelleyen bir yönün olduğunun kabul edilmesi de mümkün değildir. Diğer taraftan kanuni hakim güvencesi, yargılamanın, olayın vukuu anında yürürlükte bulunan kanunla belirlenen mahkeme tarafından yürütülmesine dayanak oluşturmakta ve olağanüstü mahkemelerin kurulmasını engellemektedir. Kanuni hakim güvencesi, idari yargılama hukukunda da geçerli olup idari mahkemelerin görev ve yetkilerinin kanunla düzenlendiğinde bir kuşku bulunmamaktadır. Buna rağmen esasen ceza yargılama hukukuna ait olan kanuni hakim güvencesinin idari yargılama hukukuna istinaf incelemesinin mahiyeti ve bu incelemenin idari yargı sisteminde öngörülüş amacı gözetilmeden taşınmasına ve istinaf incelemesi sonucunda dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği yolunda ulaşılan sonuca dayanak alınmasında hukuki isabet bulunmamaktadır. ii. Dava konusu vergi ve cezaların devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmına yönelik yapılan hukuki değerlendirme: Vergi mahkemesince, dava konusu vergi ve cezaların devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın ve gerekçeye yer verilmeksizin dava konusu vergi ve cezaların tamamı hakkında hüküm kurulmak suretiyle karar verilmiştir. Bu durumda anılan kararda, dava konusu vergi ve cezaların hükme bağlanmayan bir kısmı bulunmamaktadır. 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin (5) numaralı fıkrasında sayılan hâller ile Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu tarafından yargılama hukuku bakımından gerekli olduğu sonucuna varılan hâllerden herhangi birinin bulunmadığı uyuşmazlıkta, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkraları uyarınca bölge idare mahkemesince tamamlanarak bu yönden de yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1-Davacının temyiz isteminin KABULÜNE, 2-... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:......, K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA, 3-Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına, 03/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. X - KARŞI OY: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında ısrar kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, istemin reddi gerektiği oyu ile karara katılmıyorum. </body></html>