Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">DANIŞTAY VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2024/994 E. , 2025/984 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/994 Karar No : 2025/984 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı adına 2021 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı otuz dokuz adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşyaların kıymetinin gözetim/referans kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği ileri sürülen özel tüketim, katma değer, gümrük ve ilave gümrük vergilerinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tecil faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır. ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasının dava konusu beyannamelerin tescil edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan hâline göre, kanunen ödenmemeleri gerektiği hâlde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği kurala bağlanmıştır. Aynı Kanun'un 23. maddesinde, eşyanın gümrük kıymetinin, gümrük tarifesinin ve eşya ticaretine ilişkin belirli konularda getirilen tarife dışı düzenlemelerin uygulanması amacıyla, bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymet olduğu; 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu belirtilmiştir. Kanun'un 25. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin (2) numaralı fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sıra hâlinde uygulanmasıyla belirleneceği, eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 26. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ise 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma'nın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. Maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi hâlinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. i. Dava konusu işlemin gözetim kıymet uygulamasına tabi olan eşyalara ilişkin olarak fazladan ödendiği ileri sürülen vergilere ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme: ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşya ile ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşyanın gözetim kıymet uygulamasına tabi olduğu anlaşılmaktadır. Gözetim önlemlerine ilişkin olarak getirilen düzenlemelerin amacı, bir eşyanın, aynı veya doğrudan rakip eşyalar üreten yerli üreticilere zarar tehdidi oluşturan miktar veya şartlarda ithal edilmesi hâlinde, söz konusu malların ithalatının ve ithalattaki gelişmelerin gözlemlenmesidir. Bu amaçla gözetim belgeleri düzenlenmektedir. Anılan eşyalar için belirlenen referans kıymet, gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmayıp gözetim belgesi ibrazının gerekli olup olmadığının tespitinde esas alınacak değerdir. Bu nedenle, gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek olan referans kıymetin tamamlanması amacıyla yurt dışı gider olarak beyan edilmek suretiyle tahakkuk eden ve fazladan ödenen vergilerin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemin belirtilen kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Davalı tarafından, 28/07/2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği kuralının getirildiği ve uyuşmazlığa konu serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin 28/07/2021 tarihinden sonra tescil edildiği ileri sürülmüşse de, beyannamelerin anılan tarihten önce tescil edildiği görüldüğünden davalının bu iddiasına itibar edilmemiştir. ii. Dava konusu işlemin gözetim kıymet uygulamasına tabi olmayan eşyalara ilişkin olarak fazladan ödendiği ileri sürülen vergilere ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme: Geriye kalan otuz yedi adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın gözetim kıymet uygulamasına tabi olmadığı anlaşılmaktadır. Bu beyannameler yönünden davalı idarece vergilendirmeye esas alınan ve davacının kaçınmak istediği bir referans kıymet bulunmadığı, davacının tamamen kendi iradesi ile beyanda bulunduğu, beyanının bağlayıcı olduğu ve tahakkuka esas alınabileceği dikkate alındığında, bu beyannamelerde beyan edilen yurt dışı gidere isabet eden vergilerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir. iii. Faiz istemi yönünden yapılan inceleme: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin 07/11/2019 tarih ve 30941 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik (1) numaralı fıkrasında, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde, geri vermeye konu fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda geri verme başvurusunun yapıldığı tarihten, diğer durumlarda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek tutar üzerinden, aynı dönemde 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin ödeneceği hükmü yer almaktadır. Somut olayda 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 216. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince gözetim kıymet uygulamasına tabi olan eşyalara ilişkin olarak fazladan ödendiği anlaşılan ve iadesi istenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren aynı dönemde 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi gerekmektedir. iv. Karar sonucu: Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu işlemin gözetim kıymet uygulamasına tabi olan ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşya ile ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşyanın kıymetinin gözetim kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödenen vergilere ilişkin kısmının iptaline ve fazladan tahsil edilen vergilerin tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine; dava konusu işlemin gözetim kıymet uygulamasına tabi olmayan diğer otuz yedi adet beyanname muhteviyatı eşyanın kıymetinin referans kıymetine yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği ileri sürülen vergilere ilişkin kısmının iptali isteminin ise reddine karar vermiştir. Tarafların istinaf istemlerini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı: i. Mahkeme kararının davanın kabulüne ilişkin hüküm fıkrasına davalı tarafından yöneltilen istinaf başvurusunun incelenmesi: İstinaf istemine konu edilen kararın anılan hüküm fıkrasının usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından davalının istinaf isteminin reddi gerekmektedir. ii. Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusunun incelenmesi: Olayda, davacı tarafından fazladan vergi ödemesini gerektirecek şekilde yurt dışı gider eklenerek verilen beyannamenin, idarenin zorlaması olmadan kendi iradesiyle verildiğinin kabulü mümkün bulunmamaktadır. İthal olunan eşyanın alış faturasında yer alan kıymetinin gerçeği yansıtmadığı yolunda gerek ihraç ülkesinin yetkili makamları nezdinde gerekse eşyayı ihraç eden firma nezdinde aksi bir tespit yapılmadan, davacının yurt dışı gider adı altında beyanda bulunmaya zorlandığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, idarece, eşyanın satış bedelinin tespit edilemediği hususu somut olarak ortaya konulduktan sonra, yasal düzenlemelerde belirtilen kurallara sırasıyla uyulmak suretiyle ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesi gerekirken, belirtilen kurallara uyulmadan alış belgesinde kayıtlı tutara göre fazladan beyan edilerek ödenen vergilerin iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. iii. Faiz istemi yönünden yapılan inceleme: Hukuka aykırılığı saptanan vergilerin, tahsil tarihinden itibaren geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi gerekmektedir. iv. Karar sonucu: Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle Mahkeme kararının davanın kabulü yolundaki hüküm fıkrasına davalı tarafından yöneltilen istinaf başvurusunu reddetmiş; kararın, davanın reddi yolundaki hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının anılan hüküm fıkrasının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar vermiştir. Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesinin 30/05/2024 tarih ve E:2023/2442, K:2024/2869 sayılı kararı: i.Vergi Dava Dairesi kararının, Mahkeme kararının, dava konusu işlemin gözetim kıymet uygulamasına tabi olan eşyalara isabet eden kısmının iptaline, bu kısma ilişkin ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf isteminin reddine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz isteminin incelenmesi: Vergi Dava Dairesi kararının, belirtilen hüküm fıkrası, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır. ii.Vergi Dava Dairesi kararının, Mahkeme kararının, dava konusu işlemin gözetim kıymet uygulamasına tabi olmayan eşyalara isabet eden kısmının iptali isteminin reddine dair hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf isteminin kabulü ile Mahkeme kararının anılan hüküm fıkrasının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın kabulü ile dava konusu işlemin anılan kısmının iptaline ve bu kısma ilişkin ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz isteminin incelenmesi: Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya resen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenmesi hâlinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiş, bazı dönemlerde de Gümrükler Genel Müdürlüğünce belirli bir eşyaya yönelik olarak çıkarılan ve ilgili gümrük müdürlüklerine bildirilen genel yazılarla, gözetim kıymet uygulamasına benzer nitelikte ''referans kıymet'' uygulaması getirilmiştir. İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi hâlinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan, davalı idarece belirlenen gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır. Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğlerle, önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Bakanlık Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken, yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak tahakkukun ihtirazi kayda konu kısmına karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır. Olayda, geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemde, beyannameler muhteviyatı bir kısım eşya için gözetim kıymet uygulaması bulunmadığı hâlde, davacı tarafından yurt dışı gider olarak ek kıymet beyanında bulunulduğunun belirtildiği, bu nedenle münhasıran bahsedilen eşyalara özgü şekilde genel, nesnel olarak belirlenen gözetim kıymetinin altında ithaline izin verilmeme durumunun söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, davacının beyanının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunun tespitinin inceleme ve araştırma gerektirmesi ve yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduğunun açıkça anlaşılamaması nedeniyle geri verme isteminin Kanun'un anılan maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin, gözetim kıymet uygulamasına tabi olmayan eşyalara isabet eden kısmında hukuka aykırılık bulunmaması nedeniyle, temyize konu kararın anılan eşyalara isabet eden kısmı yönünden bozulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Karar sonucu: Daire bu gerekçeyle Vergi Dava Dairesi kararının, Mahkeme kararının, dava konusu işlemin gözetim kıymet uygulamasına tabi olan eşyalara isabet eden kısmının iptaline ve bu kısma ilişkin ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf isteminin reddine ilişkin hüküm fıkrasını onamış; Mahkeme kararının, dava konusu işlemin, gözetim kıymet uygulamasına tabi olmayan eşyalara isabet eden kısmının iptali isteminin reddine dair hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf isteminin kabulü ile Mahkeme kararının anılan hüküm fıkrasının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın kabulü ile dava konusu işlemin anılan kısmının iptaline ve bu kısma ilişkin ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasını ise bozmuştur. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı: 28/07/2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği kuralı getirilmişse de, uyuşmazlıkta beyannamelerin tamamının 28/07/2021 tarihinden önce tescil edildiği dikkate alındığında, anılan hükmün uygulanmasına olanak bulunmadığı da açıktır. Vergi Dava Dairesi, bozulan hüküm fıkrası yönünden ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeye ek olarak bu gerekçeyle ısrar etmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek aksi yönde verilen ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, ısrar kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, yerinde ve kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından, kararın onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay Yedinci Dairesinin yukarıda yer verilen kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar kararının bozulması gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1- Davalının temyiz isteminin KABULÜNE, 2- ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA, 3- Yeniden verilecek kararda karşılanacağından, yargılama giderleri hakkında hüküm kurulmasına gerek bulunmadığına, 03/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. X - KARŞI OY: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında ısrar kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, istemin reddi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz. </body></html>