Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/5007 E. , 2025/9685 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/5007 Karar No : 2025/9685 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Maden İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) :... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Muğla ili, Yatağan ilçesi, ... Mahallesi sınırları dahilindeki İR:... numaralı II-b grup mermer madeni işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirket tarafından, anılan ruhsat sahasına ilişkin ...tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü oluru ile uzatılan orman iznine ait arazi izin bedelleri ve teminatın ödenmesine yöneli... tarih ve ... sayılı Yatağan Orman İşletme Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı idarece kesin izin taahhüt senedinde belirtilen ve Bedel Artış Katsayısı (BAK) uygulanarak hesaplanan tutardan davacı şirket tarafından 13/06/2020 tarihinde sona eren izin döneminde peşin olarak ödenen bedelin mahsup edilmesi ile kalan tutarın ödenmesinin istenildiği, zira davacının talebinin Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10.maddesinin 1.fıkrasında belirtilen ''süre uzatımına" ilişkin olduğu, anılan Yönetmelik maddesinde de talebin kabulü hâlinde mevcut (eski) iznin bitim tarihinden itibaren yeni iznin başlayacağı ve yine arazi bedelinin güncelleneceğinin açıkça belirtildiği, hâl böyle olunca süre uzatım talebi kabul edilen alanla ilgili olarak mevcut iznin bitim tarihinden (13/06/2020) itibaren yeni güncel arazi bedelinin hesaplanarak aradaki farkın davacıdan istenilmesinin Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10'uncu maddesinin 1'inci fıkrası ile geçici 1'inci maddesinin 3'üncü maddesine ve kesin izin taahhüt senedine uygun olduğu sonucuna varıldığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10'uncu maddesinin 1'inci fıkrasında yer alan "bu yönetmelik hükümlerine göre" ve "teminat ve arazi izin bedeli güncellenir" ibarelerinin iptali istemiyle açılan davada davanın reddine yönelik Danıştay 8'inci Dairesi'nin 18/09/2019 tarih ve E:2014/11309, K:2019/7475 sayılı kararında "Yönetmeliğin dava konusu edilen maddesinde, verilen kesin izinlerin süre uzatımlarında, istenilen belgeler, sürelerin uzatılması ve teminat ve arazi izin bedelleri yönünden dava konusu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Orman Kanunu'nun 16. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, müktesep hakların süre uzatımları da dahil olmak üzere ruhsat süresince korunması gerektiğinde şüphe bulunmamaktadır. Nitekim Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde mevcut izinlerle ilgili düzenlemelere, başka bir ifadeyle, müktesep haklara ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Söz konusu hükümler incelendiğinde, önceden verilmiş olan izinlerin süre uzatımlarında; dava konusu Yönetmeliğin tesis ve altyapı tesis tanımları içerisinde bulunmayan madencilik yapılarına ya da dava konusu Yönetmeliğe göre verilemeyecek olan izinlere ruhsat süresi dikkate alınarak izin verme veya uzatma hakkı tanındığı görülmektedir. Yönetmeliğin bu haliyle müktesep hakları koruduğu anlaşılmaktadır. Ancak, Anayasa ve Orman Kanunu ile ormanlık alanların korunması, gözetilmesi ve orman alanlarının genişletilmesi açısından tedbir alma yükümlülüğü bulunan davalı idarelerin, bu yükümlülüklerini yerine getirmek adına -müktesep haklar korunarak- verilen izinlere ilişkin yeni düzenlemeler yapabileceği, bu bakımdan izinler için yeni bilgi, belge, tedbir ve bedeller istenilebileceği ya da mevcut olanların artırılabileceği de açıktır. Bu durumda, mevcut izinler yönünden müktesep hakların korunduğu, fakat korunan haklara yönelik istenilen yükümlülüklerin artırıldığı görülmekle, ormanların korunmasına hizmet ettiği anlaşılan dava konusu düzenlemede hukuka ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." denilerek dava konusu işlemde olduğu gibi idarelerce ilga edilen Yönetmeliğin yürürlükte olduğu tarihte verilen izinlerin mevcut Yönetmelik döneminde sürelerinin uzatılması halinde mali yükümlülüklerin artırılabileceğinin vurgulandığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, süre uzatım talebinden önce arazi izin bedellerini idarenin belirlediği şekilde ödediği, daha sonra idarece güncelleme yapıldığı gerekçesiyle geçmişe yönelik fazladan bedel çıkarmasının kabul edilemez olduğu, verilen kararın hukuki dayanaktan yoksun olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Muğla ili, Yatağan ilçesi, ... Mahallesi sınırları dahilindeki İR:... numaralı II-b grup mermer madeni işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirkete ... tarih ve ... sayılı,... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı olurları ile 102.007,05 m² alan için maden işletme ve 130.655,85 m² maden altyapı tesisi izni olmak üzere 232.662,90 m²'lik alan için 13/06/2020 tarihine kadar izin verildiği, 21/10/2020 tarihli dilekçe ile bahsi geçen izinlerin uzatılmasının talep edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Bakanlık oluru ile 13/06/2020 tarihinden başlamak üzere 19/10/2030 tarihine kadar 10 yıl süre ile izin verilmiş ... tarih ve ... sayılı Yatağan Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile uzatılan söz konusu orman iznine ait arazi izin bedelleri ve teminatın 2021 yılı için güncellenerek daha önce peşin yatırılan tutar ile mahsup edilmesi suretiyle aradaki farkın ödenmesinin davacı şirketten istenilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 16. maddesinde; ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar. Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir. Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir. Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'' düzenlemesine yer verilmiştir. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Orman Kanunu'nun 16'ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "Tanım ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde," e) Arazi izin bedeli: Verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedelini, h) Bedel Artış Katsayısı (BAK): Her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranını, ifade eder." hükmü, ''Kesin İzin'' başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında; ''Bakanlıkça uygun görülenlere ruhsat süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir.'' hükmü, yedinci fıkrasında; "İzin başlangıç tarihi; izin olurunda izin başlangıç tarihi belirtilmemiş ise izin olurunun verildiği tarihtir. İzin süresinin tamamen veya kısmen uzatıldığı izinlerde izin başlangıç tarihi ilk iznin verildiği tarihtir. Farklı tarihlerde verilen izinlerin birlikte uzatılması halinde izin başlangıç tarihi yeni izin olur tarihidir." hükmü yer almaktadır. ''Kesin izin süre uzatımı'' başlıklı 10. maddesinde; ''(1) İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır. (2) İzin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden İşleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı şartlarla devam eder. (3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fıkradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez.'' düzenlemeleri yer almaktadır. "Bedellerin tespiti ve tahsili" başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında; "b) Arazi izin bedeli: İzin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı Ek-1, ekolojik denge katsayısı Ek-2 ve il katsayısının Ek-3 çarpımlarının sonucu alınacak bedeldir." hükmü, üçüncü fıkrasında; "Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir. Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten izin sahibi tarafından ödenir. (Ek cümle:RG-6/7/2018-30470) Ancak, Bakanlıkça verilen izin süresinin veya son yıl izin süresinin bir yıldan az olması halinde arazi izin bedeli tespit ve tahsilinde kıstelyevm uygulanır." hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Muğla ili, Yatağan ilçesi, ... Mahallesi sınırları dahilindeki İR:... numaralı II-b grup mermer madeni işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirkete ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı ve... tarih ve ... sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı olurları ile 102.007,05 m² alan için maden işletme ve 130.655,85 m² maden altyapı tesisi izni olmak üzere 232.662,90 m²'lik alan için 13/06/2020 tarihine kadar izin verildiği, davacı şirket tarafından izinlerinin uzatılmasının talep edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Bakanlık oluru ile 13/06/2020 tarihinden başlamak üzere 19/10/2030 tarihine kadar 10 yıl süre ile izin verildiği, bunun üzerine davalı idarece dava konusu işlemle orman iznine ait arazi izin bedelleri ve teminatın 2021 yılı için güncellenerek daha önce peşin yatırılan tutar ile mahsup edilmesi suretiyle aradaki farkın ödenmesinin talep edildiği görülmektedir. Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, Mart/2020 tarihinde, 2020-2021 dönemine ait toplamda bir yıllık 505.524,33+KDV arazi izin bedeli ödemesi yapıldığı, 2021/03 ile 2021/06 dönemleri arası için günlük hesaplanmış arazi izin bedeli miktarının bu dönemler arasına denk gelen gün ile çarpımı sonucu bulunan toplam 125.679,49-TL+KDV arazi izin bedelinin ödendiği 2020/06 ile 2021/03 dönemleri arası için, Bakanlık yeni olur tarihi itibarıyla uygulanan yeni katsayı uygulaması üzerinden hesaplama yapılarak güncel 1.059.947,69-TL AİB hesaplanması ve bu dönem için daha önce peşin ve defaten ödemiş olduğu 387.568,65-TL mahsup edilerek 672.379,04-TL Tahsil Edilecek AİB Farkı talep etmesinin hukuka aykırı olduğu iddialarında bulunulduğu, davalı idare tarafından ise, izin uzatımı nedeniyle eski bedellerin güncellendiği, eski iznin bittiği 13/06/2020 tarihinden itibaren daha önce yatırılan bedeller ile farkın talep edildiği, davacı tarafından taahhüt senedi verilmesi sebebiyle izin uzatım müracaatının izne dönüştüğü, bedellerin Yönetmelik gereği güncellendiği, izin uzatımının eski iznin bittiği tarihten itibaren yapılmış olmasının sahanın da o tarihten beri kullanılıyor olması sebebiyle güncellenen bedelin o tarihe kadar yansıtılarak, yatırılan bedel ile arada oluşan farkın talep edildiği ileri sürülmektedir. Bu durumda Mahkemece, tarafların iddiaları dikkate alınarak, dava konusu işlemde belirtilen arazi izin bedeli, tahsil edilecek arazi izin bedeli ve tahsil edilecek arazi izin bedeli farkı tutarlarının nasıl hesaplandığı, hangi yıla ilişkin katsayıların uygulandığı, davacının 2020 yılına ilişkin olarak ödediğini iddia ettiği tutarın hangi tarih aralığını kapsadığı, bu tarih aralığına hangi yıl BAK oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapıldığı, eski iznin bittiği 13/06/2020 tarihinden 19/03/2021 tarihi aralığı arasında ayrıca bir hesaplama yapılıp yapılmadığı, bu tarih aralığı için hangi yıl BAK oranı esas alınarak hesaplama yapıldığı, davalı idarece izin uzatımının eski iznin bittiği tarihten itibaren yapılmış olmasının sahanın da o tarihten beri kullanılıyor olması sebebiyle güncellenen bedelin o tarihe kadar yansıtılarak, yatırılan bedel ile arada oluşan farkın talep edildiği denildiğinden bu farkın hangi tarih aralığı için hesaplandığı, hangi yıl BAK oranı esas alınarak güncelleme yapıldığı ve aradaki farkın nasıl hesaplandığı hususlarının araştırması yapıldıktan sonra bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, eksik inceleme neticesinde verilen davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 10/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi. </body></html>