Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/4677 E. , 2025/9158 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/4677 Karar No : 2025/9158 DAVACI : ... DAVALI :... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 1.Davacının öğrenim kredisinin sonlandırılmasına ilişkin işlem ile, 2. İşlemin dayanağı olan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin 20. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI :Dava konusu düzenlemenin adaletsiz sonuçlar doğurduğu, kişisel tercihleri henüz sonuçlanmamış öğrencilerin meslek hayatına yönelik yaptığı seçimleri daha sonra değiştirmesinin finansal faturasının bu öğrencilere yüklendiği, öğrenim kredisi ödeme süresinin 2547 sayılı Kanun’un 44/c maddesi uyarınca azami öğrenim süresi kadar olması gerektiği iddia edilmektedir. DAVALININ SAVUNMASI :Davacının imzaladığı taahhütname ile, yatay geçiş yapması durumunda öğrenim kredisi alma süresinin yeni öğretim kurumunun normal süresi kadar olacağını kabul ettiği, Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesinin öğrenim süresinin hazırlık dahil beş sene olduğu, 2018 yılında ödenmeye başlayan öğrenim kredisinin beş sene sonunda, 2023 yılında sonlandırıldığı, işlemde ve dayanak düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, öğrenim kredisinin sonlandırılmasına ilişkin 30/06/2023 tarihli işlem ile dayanağı olan 18/01/1997 tarih ve 22881 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesinin iptali istemiyle açılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın, "Yönetmelikler" başlığını taşıyan 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kurala bağlanmıştır. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs Kredi Verilmesine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanunun amacının; yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdî yardım verilmesiyle ilgili esas ve usulleri düzenlemek olduğu belirtilmiş, 2. maddesinde de, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun; yurt içinde yüksek öğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebileceği kurala bağlanmıştır. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Kanunu'na dayanılarak çıkarılan dava konusu 'Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 1. fıkrasında: ''Öğrenciye, öğrencilik hali devam etmek ve kredi almasına engel bir durumu olmamak koşuluyla, okuduğu öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar kredi verilir. Kredi almakta iken, devam ettiği öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin kredilerinin ödenmesine devam olunur. Ancak; öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin, önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamı, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamaz. ...'' yolunda hüküm yer almıştır. Dava konusu Yönetmelik, 03/11/2023 tarihli ve 32358 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 'Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği'nin 27. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak, iptal istemine konu düzenlemeye karşılık gelmek üzere bu Yönetmelikte de ''Yükseköğretim programı değişikliği halinde kredinin verilmesi ve süresi'' başlıklı 12. maddede, ''Kredi alan öğrencinin normal öğrenim süresi içerisinde yükseköğretim programından ayrılıp en geç takip eden öğretim yılında aynı öğrenim türünde başka bir yükseköğretim programına kayıt yaptırması halinde, kredi almasına engel bir durumu olmaması koşuluyla nakil işlemi bir kez yapılır. Bu durumda, öğrencinin ayrıldığı yükseköğretim programı dolayısıyla almış olduğu kredi süresi ile nakil tarihinden sonra ödenecek kredi süresinin toplamı, nakil yaptırdığı yükseköğretim programının normal öğrenim süresini geçemez.'' yolunda hükme yer verilmiştir. Her ne kadar dava konusu Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış ise de gerek anılan düzenlemeye dayalı olarak bireysel işlemin tesis edildiği, gerekse her iki Yönetmelikte de esası itibariyle benzer kurala yer verildiği görüldüğünden, mülga yönetmelik kuralının hukuka uygunluğu bakımından yargısal denetiminin yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. 5102 sayılı Kanunun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla tüzel kişiliği olan ve özel hukuk hükümlerine tabi Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'na yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdî yardım yapılması konusunda görev ve yetki verdiği ve bu Kanuna göre çıkarılan dava konusu yönetmelikle de yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verilmesine ilişkin usul ve esasların belirlendiği görülmektedir. İptal istemine konu Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesinde yer alan; Öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin, önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamının yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamayacağı yolundaki kural ile öğrenim kredisi süresine bir sınırlama getirilerek; bu süre, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresi ile sınırlı tutulduğu görülmektedir. Kurumun kendi mali imkanları dahilinde takdir yetkisini kullanarak, öğretim kurumunu değiştiren öğrenciler dahil tüm öğrencilere yönelik olarak kredi süresini normal öğrenim süresi ile sınırlı tutmasında mevzuata ve üst hukuk normlarına aykırılık söz konusu değildir. Kaldı ki, davacı tarafından öğrenim kredisi alma aşamasında Kuruma verdiği Burs/Kredi Taahhütnamesinin 5. maddesinde, iptal istemine konu edilen Yönetmelik kuralının aynı şekilde yer aldığını, başka bir ifade ile öğretim kurumu değişikliğinde kredi süresinin yeni öğretim kurumunun normal süresi ile sınırlı olduğunu bildiği anlaşılmaktadır. Buna göre, üst hukuk normlarına uygun olduğu görülen dava konusu yönetmelik kuralında ve bu kural uyarınca tesis edilen öğrenim kredisinin sonlandırılmasına ilişkin 30/06/2023 tarihli işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : Davacı, 3/9/2018 tarihinde İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde eğitime başlamış, davalı idare ile 14/11/2018 tarihinde öğrenim kredisi taahhütnamesi imzalamıştır. 16/2/2021 tarihinde Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in Ek 1. maddesi kapsamında Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne yatay geçiş yapmıştır. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin 20. maddesi uyarınca davacının öğrenim kredisi, 30/6/2023 tarihinde sonlandırılmıştır. Bireysel işlem ve düzenleyici işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalının usule yönelik itirazları kabul edilmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT : Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı, Devletin, maddî imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı belirtilmiş; 65. maddesinde ise, Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği belirtilmiştir. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu'nun "Öğrenim kredisi" başlıklı 14. maddesinde, "Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir." düzenlemesi; "Kredi Borcunun Tespiti ve Ödenmesi ile Kredi Teminatı" başlıklı 16. maddesinde, "… Öğrencinin tabi olacağı yükümlülükler Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından hazırlanan taahhütnamede belirtilir. … Öğrencilere kredi verilmesi ve kredinin kesilmesi ile ilgili diğer usul ve esaslar Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." düzenlemesi; "Yönetmelik" başlıklı 46. maddesinde, "Bu kanunun uygulanmasına ait yönetmelik Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanır." düzenlemesi yer almıştır. 351 sayılı Kanun uyarınca 17/12/1997 tarih ve 23203 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği'nin "Taahhütname" başlıklı 8. maddesinde, "Kredi almaya hak kazanan öğrenci, metni Genel Müdürlükçe hazırlanan taahhütnameyi Kuruma vermekle yükümlüdür. Öğrencinin tabi olacağı mükellefiyetler, öğrencilerden alınacak taahhütnamede ayrıca belirtilir." kuralı; "Öğrenciye Kredinin Ödenmesi ve Süresi" başlıklı 20. maddesinde, "Öğrenciye, öğrencilik hali devam etmek ve kredi almasına engel bir durumu olmamak koşuluyla, okuduğu öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar kredi verilir. Kredi almakta iken, devam ettiği öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin kredilerinin ödenmesine devam olunur. Ancak; öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin, önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamı, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamaz. Öğretim kurumunu değiştiren öğrenci kredisini, değişikliği bildirdiği tarihi izleyen ödeme döneminden başlayarak alır." kuralı yer almıştır. 3/11/2023 tarih ve 32358 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği'nin 27. maddesi ile 17/12/1997 tarih ve 23203 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmış; "Yükseköğretim programı değişikliği halinde kredinin verilmesi ve süresi" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Kredi alan öğrencinin normal öğrenim süresi içerisinde yükseköğretim programından ayrılıp en geç takip eden öğretim yılında aynı öğrenim türünde başka bir yükseköğretim programına kayıt yaptırması halinde, kredi almasına engel bir durumu olmaması koşuluyla nakil işlemi bir kez yapılır. Bu durumda, öğrencinin ayrıldığı yükseköğretim programı dolayısıyla almış olduğu kredi süresi ile nakil tarihinden sonra ödenecek kredi süresinin toplamı, nakil yaptırdığı yükseköğretim programının normal öğrenim süresini geçemez." hükmü düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin 20. maddesinin incelenmesi; Her ne kadar dava konusu 17/12/1997 tarih ve 23203 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği, 3/11/2023 tarih ve 32358 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği'nin 27. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olsa da, benzer düzenlemelerin yürürlükte bulunan Yönetmelikte de yer aldığı anlaşıldığından, iptali istenilen düzenlemeler bakımından davanın konusuz kaldığından ve anılan Yönetmeliğe dayalı tesis edilen bireysel işleme karşı da dava açıldığı görüldüğünden söz edilemeyeceği sonucuna varılarak işin esasına geçilmiştir. Bununla birlikte, dava dilekçesinde söz konusu madde hükmünün tamamının iptali istenilmiş ise de, davacının yatay geçiş yaptığı dikkate alındığında, "Ancak; öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin, önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamı, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamaz." düzenlemeleri yönünden hasren incelenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca, kurumlar, kanunların verdiği yetki ve görev gereği işlemler tesis etmek,kararlar almak ve uygulamalara açıklık getirmek üzere yönetmelik ve genel olarak ikincil düzenleme yapabilirler ve hukuka egemen olan temel ilkelerden biri olan normlar hiyerarşisi ilkesine göre; düzenleyici işlemlerin bir üst norma aykırı olamayacağı, ancak Anayasa ve yasa koyucu tarafından belirlenen sınırlar dahilinde düzenleme yapabilecekleri açık olup, yönetmelik altında yer alan diğer düzenleyici işlemler de yönetmelik ve üstü hukuk normlarına aykırı olmayan hükümler içermeleri gerekeceği açıktır. Yurt içinde yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdi yardım verilmesiyle ilgili esas ve usulleri düzenlemek amacıyla çıkarılan 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu'nda, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunun yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu yasaya göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere kredi verebileceği düzenlenmiştir. Dava konusu kural ile, burs almakta iken öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin burs hakkından yararlanacakları toplam süre, yeni öğretim kurumunun normal öğretim süresi ile sınırlandırılmıştır. 351 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan ve üst norm olan yasa kuralına ve Anayasanın yukarıda belirtilen maddelerine aykırılık görülmediği tespit edilen, kısıtlı kaynakların etkin ve verimli kullanılması amacıyla, bir öğrencinin uzun sürelerle burs hakkından yararlanması yerine bu imkandan hiç yararlanmamış ihtiyaç sahibi birden fazla öğrencinin burs hakkından yararlanması amacıyla takdir hakkı kapsamında düzenlenen dava konusuYüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliği’nin 20. maddesinin "Ancak; öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin, önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamı, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamaz." cümlesinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bireysel İşlemin İncelenmesi; Davacı, 3/9/2018 tarihinde İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde eğitime başlamış, davalı idare ile 14/11/2018 tarihinde öğrenim kredisi taahhütnamesi imzalamıştır. Davacı tarafından burs almadan önce imzalanan taahhütnamenin 5. maddesinde, "Kredi almakta iken, devam ettiği öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin kredilerinin ödenmesine devam olunur. Ancak; öğretim kurumunu değiştiren öğrencilerin, önceki aldığı kredi süresi ile yeni öğretim kurumunda verilecek kredi süresi toplamı, yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresinden fazla olamaz. Öğretim kurumu değişikliği olması halinde toplamda yeni öğretim kurumunun normal öğrenim süresi kadar öğrenim kredisi/burs verilir." kuralı yer almış ve bu hususlar davacı tarafından kabul edilerek taahhüt edilmiştir. Bu madde uyarınca davacının kredisi, 30/6/2023 tarihinde kesilmiştir. Bu durumda, davacı tarafından imzalanan taahhüt senedi hükümlerine göre davacının öğretim kurumu değişikliğinde kredinin toplam süresinin yeni öğretim kurumunun normal öğretim süresi kadar olacağı hususunu bildiği ve kabul ettiği ayrıca hukuk ve usule uygun bulunan Yönetmelik hükmüne dayanılarak tesis edildiği anlaşılan bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden davacıdan alınmayan ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL'nin tahsili için davanın kesinleşmesinden sonra ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 26/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>