Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1761 E. , 2025/2581 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1761 Karar No:2025/2581 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1-... İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 2- ... İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca 18/12/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen “Antalya İli İbradı İlçesi Ormana Mahallesi 99 Adet Konut ve 1 Adet 4 Dükkanlı Ticaret Merkezi İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihaleye yedi isteklinin katıldığı, davacıların oluşturduğu iş ortaklığının sunduğu teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği ve 28/01/2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin davacı iş ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ihale tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına ilişkin belgeleri sunmak, kesin teminatı vermek ve diğer yasal yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle iş ortaklığının sözleşmeyi imzalamaya davet edildiği, iş ortaklığında pilot ortak olan ...Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (... Plus) tarafından vergi borcuna ilişkin 19/12/2024 ve 23/12/2024 tarihlerinde Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi üzerinden sorgulama yapıldığı, 19/12/2024 tarihli başvuruya ilişkin şirketin bu tarih itibarıyla vadesi geçmiş borcunun bulunmadığının, 23/12/2024 tarihli başvuruya ilişkin ise başvuru tarihi itibarıyla 2.472,60-TL trafik cezasının bulunduğunun belirtildiği, sözleşmeye davet yazısı üzerine 18/02/2025 tarihinde tekrar yapılan vergi borcu sorgulamasında ise 18/12/2024 tarihi itibarıyla vadesi geçmiş 4.415.738,97-TL damga vergisi borcunun bulunduğunun tespit edildiği, bunun üzerine ... Plus'ın 18/12/2024 tarihi itibarıyla kesinleşmiş vergi borcunun bulunmasına rağmen 19/12/2024 ve 23/12/2024 tarihlerinde yapılan sorgulamalarda bu borcun neden görünmediğine ilişkin ... Vergi Dairesi Müdürlüğünden bilgi talep edildiği, alınan cevabi yazılardan, 17/07/2024 tarihinde 16.364.261,06.-TL tutarında kurumlar vergisi iadesi talebinde bulunulmasına rağmen daha sonra iadeye esas düzeltme beyannamesi verilerek tutarın 9.801.934,44-TL'ye indirilmesi, iadeye ilişkin talep dilekçesinin ise düzeltme beyannamesinin verildiği tarihten sonra 20/12/2024 tarihinde verilmesi nedeniyle bu tarihe kadar sistemde iade talebinin 16.364.261,06.-TL olarak görünmesi ile ilgili güncelleme işleminin de geçici düzeltme fişinin düzenlendiği 24/12/2024 tarihinde yapılarak iade işleminin 26/12/2024 tarihi itibarıyla gerçekleştirilmesinden kaynaklandığının belirtildiği, vergi borçlarına mahsup işlemi sonrasında 4.415.738,97.-TL vergi borcunun çıkması nedeniyle de ihale tarihi itibarıyla "Borcu Yoktur" yazısının sözleşmenin imzalanması aşamasında alınamadığının görüldüğü; 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, ihale üzerinde bırakılan isteklilerden ihale tarihi itibarıyla vergi borcu bulunmadığına ilişkin gerekli belgeleri sözleşmeyi imzalamadan önce idareye sunmalarının istenildiği, isteklilerce taahhüt edilen duruma aykırı hususların bulunduğunun anlaşılması (vergi borcu bulunması gibi) halinde, bu durumda bulunanların ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedileceğinin açık olduğu, uyuşmazlıkta, davacılardan ... Plus'ın ihale tarihinin iki gün öncesinde 16/12/2024 tarihinde verdiği iade talebi dilekçesindeki tutarı daha sonra düzeltmesi neticesinde ihale tarihi itibarıyla 4.415.738,97-TL vergi borcunun bulunduğu, her ne kadar davacılar tarafından beyanname hatasının vergi dairesinden kaynaklandığı ileri sürülmekte ise de, basiretli bir tacir olmanın gereği olarak mevzuatta ve ihale dokümanında yer alan hükümler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin sunulması gerektiğinden, ihalenin iptal edilerek geçici teminatlarının gelir kaydedilmesinde ve bu kapsamda itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, ihale tarihi itibarıyla vergi borcu bulunmadığı hususunda ihtilaf bulunmadığı, ilgili kurumlar nezdinde yaşanan hatalı işlemler nedeniyle ortaya çıkan durumdan kendilerinin sorumlu tutulamayacağı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME E GEREKÇE: MADDİ OLAY : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca 18/12/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen “Antalya İli İbradı İlçesi Ormana Mahallesi 99 Adet Konut ve 1 Adet 4 Dükkanlı Ticaret Merkezi İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesinde davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmiştir. 28/01/2025 tarihinde sözleşmeye davet edilen iş ortaklığı tarafından sunulan sözleşme imzalanmasına esas teşkil eden belgeler üzerinde yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) alt bendine göre belirlenen parasal sınırların üzerinde vergi borcu bulunması sebebiyle ihale iptal edilmiş ve geçici teminatın gelir kaydedilmesine karar verilmiştir. Bu karara karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun dava konusu Kurul kararıyla reddi üzerine de bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır: ... d) Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan. ..."; altıncı fıkrasında, "Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir." kuralına yer verilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği'nin "İsteklilerden 4734 sayılı Kanunun 10. maddesinin dördüncü fıkrasına göre istenecek belgeler" başlıklı 17. maddesinde, "17.1. 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (...)(d) bendinde, "Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan" (...) isteklilerin ihale dışı bırakılacağı kurala bağlanmıştır.(...) 17.4. 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendine ilişkin olarak, 17.4.1. Yıllık gelir, yıllık kurumlar, katma değer, özel tüketim, özel iletişim, motorlu taşıtlar, şans oyunları, damga, banka ve sigorta muameleleri vergileri, gelir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkifatlar ve geçici vergiler ile bu alacaklara ilişkin vergi ziyaı cezaları, gecikme zammı ve faizleri bağlamında toplam 5.000-TL'yi aşan tutarlardaki harçlar vergi borcu olarak kabul edilecektir. 17.4.2. İsteklinin; a) Beyan üzerine alınan veya maktu olarak belirlenip ödemesi belirli tarihlerde yapılan vergilerde ödeme vadesi geçmiş olup ödeme yapılmamış ise kesinleşmiş vergi borcu olduğu, (...) kabul edilecektir. 17.4.3. İsteklilerin vergi borcu olmadığına ilişkin belgeyi, başvuracakları herhangi bir vergi dairesinden veya Gelir İdaresi Başkanlığı'nın internet adresi (www.gib.gov.tr) üzerinden almaları mümkündür. Bu belgenin, son başvuru ve/veya ihale tarihi itibarıyla olan durumu göstermesi ve isteklinin 17.4.1. numaralı alt maddede belirtilen alacak türlerinden olan borçları dikkate alınarak ilgili vergi dairelerinden temin edilen bilgiler kapsamında düzenlenmesi gerekmektedir. (...) 17.6.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin "İhale dışı bırakılma" başlıklı maddelerinde; İhale üzeride kalan istekliden, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesinin zorunlu olduğu ve bu belgelerin, ihale usulüne göre son başvuru ve/veya ihale tarihinde isteklinin anılan bentlerde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerektiği hükme bağlanmıştır. (...) 17.6.3. 4734 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentleri gereğince, ihaleye katılan isteklinin teklifinin başka bir sebeple değerlendirme dışı bırakılıp bırakılmadığı, bu isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olup olmadığı veya ihalenin iptal edilip edilmediğine bakılmaksızın, isteklilerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlarının bulunduğunun anlaşılması (sosyal güvenlik prim veya vergi borcu bulunması gibi) hâlinde, bu durumda olanların ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi, ancak haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi gerekmektedir..." kuralları yer almıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları" başlıklı 22/A maddesinde, ''Maliye Bakanı, aşağıdaki ödeme ve işlemlerde, Maliye Bakanlığı'na bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. 1. 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin yapacağı her türlü ödemelerde, 2. 04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumlar ile kamu tüzel kişiliğini haiz kurum ve kuruluşların (mesleki kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde....'' kuralına yer verilmiştir. Uyuşmazlığa konu ihaleye ait İdari Şartname'nin 10. maddesinde, "10.1. İsteklilerin ihale tarihinde 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmaması gerekmektedir. Anılan maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bentleri hariç, bu durumlarında değişiklik olan istekli, İdareye derhal bilgi verecektir. İhale üzerinde kalan istekli ise sözleşmenin imzalanmasından önce, ihale tarihinde 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına ilişkin belgeleri verecektir." düzenlemesi yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, isteklilerin 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasında sayılan durumlardan birinin gerçekleşmesi halinde ihale dışı bırakılacağı ve bu durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde de geçici teminatlarının gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, anılan fıkranın (d) bendine göre, isteklilerin ihale tarihi itibarıyla kesinleşmiş vergi borcunun bulunmaması gerekmektedir. Uyuşmazlık konusu ihaleye 7 istekli tarafından teklif verilmiş, idare tarafından yapılan yeterlik değerlendirmesi sonucunda 28/01/2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenerek sözleşmeye davet edilmiş, ihale tarihi itibarıyla vergi borcunun olduğunun anlaşılması neticesinde geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, iş ortaklığında pilot ortak olan ... Plus Yapı İnşaat Emlak Otomotiv Canlı Hayvan Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin (... Plus) 2023 yılına ait kurumlar vergisi beyannamesinde iadesi gereken 16.420.675,59-TL kurumlar vergisinin doğduğu, kanuni süresinden sonra verilen düzeltme beyannameleri neticesinde iadesi gereken vergi tutarının 9.853.816,31-TL olarak değiştiği ve bu tutarın 20/12/2024 tarihli ... Tam Tasdik Raporu ile de tasdik edildiği, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünce iade dosyalarına istinaden düzeltme fişinin 26/12/2024 tarihinde düzenlendiği, 27/12/2024 tarihinde de 9.853.816,31-TL iadesi gereken verginin, 2024/9 vergilendirme dönemine ait damga vergisi borcuna mahsubu işleminin 17/07/2024 tarihi itibarıyla gerçekleştirildiği görülmektedir. Bu çerçevede, ihale tarihinden (18/12/2024) sonra Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi üzerinden temin edilen 19/12/2024 tarihli belgede, "şirketin 19/12/2024 tarihi itibarıyla 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş vergi borcunun bulunmadığı", 24/12/2024 tarihli belgede ise, "şirketin 23/12/2024 tarihi itibarıyla 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş 2.472,60-TL trafik cezasının bulunduğu" bilgisine yer verilmesine karşın 28/01/2025 tarihli sözleşmeye davet yazısı üzerine tekrar yapılan borç sorgulamalarında ihale tarihi itibarıyla vadesi geçmiş 4.415.738,97-TL damga vergisi borcunun bulunduğu anlaşılmıştır. İtirazen şikayete konu hususun açıklığa kavuşturulması amacıyla Kamu İhale Kurumu I. İnceleme Dairesi Başkanlığının 21/03/2025 tarihli yazısına istinaden Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde yapılan yazışmalar neticesinde, Star Plus tarafından verilen ilk iade talep dilekçesinde, belirtilen iade tutarının vergi borcundan yüksek olması nedeniyle şirketin borçlu olarak değerlendirilmediği, bu durumun düzeltme beyannamesi üzerine verilen 16/12/2024 tarihli diğer iade talep dilekçesine istinaden işlem yapılan 24/12/2024 tarihine kadar da aynı şekilde devam ettiği görülmektedir. İhale tarihi itibarıyla kesinleşmiş vergi borcu bulunmasına rağmen ihaleye katılan isteklinin, sonrasında vergi borcu bulunmadığına ilişkin tevsik edici belgeleri sözleşme imzalanmadan önce sunamaması halinde geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi kural olarak ölçülülük ilkesine uygun ve orantılı bir işlem olmakla birlikte, ihale tarihi itibarıyla kesinleşmiş bir vergi borcu olduğunun kayıtlarda gözükmemesi halinde isteklinin kendi kusurundan kaynaklanmayan nedenlerle bu belgenin zamanında temin edilememesi durumlarında, bu eksiklik nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi orantısız bir sonuç doğuracak ve ölçülülük ilkesine aykırılık oluşturacaktır. İsteklilerin taahhüt ettikleri duruma ilişkin tespitin esas alınması gereken tarihin, teklifin verildiği ihale tarihi olduğu, bu tarih itibarıyla yetkili olan Vergi Dairesi Müdürlüğünün kayıt ve değerlendirmelerinin esas alınması gerektiği açıktır. Dosyanın incelenmesinden, 16/12/2024 tarihinde kanuni süresinden sonra verilen düzeltme beyannamesi ile iade tutarının azaltılması ve 20/12/2024 tarihli YMM Tam Tasdik Raporu ile de 9.853.816,31-TL iadesi gereken verginin doğrulanmasına rağmen 19/12/2024 ve 23/12/2024 tarihlerinde elektronik ortamda yapılan borç sorgulamalarında sistemde vergi borcu gözükmemiş, ancak iade talebine ilişkin işleme ait düzeltme fişinin ihale tarihinden sonra 24/12/2024 tarihinde düzenlenmesi ve mahsup işleminin de geçmişe dönük yapılması sonucu sistemde ihale tarihi itibarıyla 4.415.738,97-TL vadesi geçmiş vergi borcu olduğu görünmüştür. Bu durum, kesinleşmiş vergi borcu bulunmadığına ilişkin tevsik edici belgenin sunulamamasının davacıdan kaynaklanan bir sebepten değil, aksine vergi dairesindeki kayıt ve işlem sürecindeki gecikmelerden kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Dijital vergi dairesinden alınan (19/12/2024 ve 24/12/2024 tarihli) yazılarla ihale tarihinde (18/12/2024) vergi borcu bulunmadığı sabit iken, ihaleye katılım aşamasında var olmayan, ilgili vergi dairesince şirkete ait iade talebine yönelik işlemlerin ihalenin gerçekleştirilmesinden sonraki bir tarihte başlanılmasından kaynaklı ortaya çıkan farklılığın sonuca etkili olmaması gerekmektedir. Aksi halde, 4734 sayılı Kanun'un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi kapsamında belgeyi sunamayacak bir istekli ile aynı durumda değerlendirilmesi ve benzer yaptırıma tabi tutulması adil olmayan ve orantısız bir yaptırım uygulanması sonucunu doğuracaktır. Bu itibarla, davacı şirketin ihaleye katılmaya engel nitelikte, ihale tarihinde idari aşamada kesinleşmiş bir vergi borcu bulunduğundan bahsedilemeyeceğinden, ihale mevzuatına aykırı taahhütte bulunulduğuna yönelik sorumluluğun davacıya isnat edilemeyeceği ve ihalenin iptal edilerek geçici teminatının gelir kaydedilmesinin ölçülülük ilkesine aykırı olduğu sonucuna varıldığından, bu işlemlere yönelik yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı...TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, 5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece ve temyiz aşamasında kullanılmayan toplam...-TL yürütmeyi durdurma harçlarının davacılara iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 10/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>