Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/1645 E. , 2025/825 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/1645 Karar No : 2025/825 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: ... ili, ... Mahallesinde salı günleri kurulan ... Pazarındaki, F-10 numaralı satış yerinin tahsisinin, vergi kaydı bulunmadığı gerekçesiyle iptaline ilişkin ... Belediye Encümeninin ... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca davacının gelir vergisinden muaf esnaf sınıfına girdiği ve iştigal ettiği çalışma alanı olarak vergi mükellefiyetinin bulunmadığı, hali hazırda vergi mükellefiyeti için yaptığı başvuru neticesinde muafiyet kapsamında kalmasından dolayı "Potansiyel Vergi Mükellefi" olarak belirlendiği görülmekle birlikte, davacının çalıştığı alan itibariyle kanundan kaynaklı olarak vergi mükellefi olamayacağı, ... Belediye Başkanlığı Pazar Yerleri Uygulama Yönetmeliği ve üst normlarında "ev tekstil ürünlerinin" pazar yerlerinde satılamayacağına dair bir hüküm bulunmadığı anlaşıldığından, vergi mükellefi olma şartını kanunen karşılayamayacak olan davacının tahsis yerinin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu mahkeme kararında; davacı lehine 5.500,00TL vekalet ücretine hükmedilmesine yönelik hüküm kurulduğu ancak, davanın bizzat davacı tarafından yürütüldüğü, dava dosyasında davacının kendisini vekil ile temsil ettirdiğine dair herhangi bir belgeye rastlanılmadığı, bu haliyle davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmamakta ise de; bu yanlışlık; istinaf başvurusunun kabulünü gerektirir bir yanlışlık olmadığından, İdare Mahkemesi kararının, hüküm kısmında yer alan "işbu karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 5.500,00-TL maktu vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine" ilişkin kısmının karardan çıkarılmasına ve bu şekilde istinaf talebinin düzelterek reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun düzelterek reddi karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; vergi mevzuatı uyarınca, mükellefiyeti gerektirecek bir faaliyeti olmayan gerçek kişilerin, vergi kimlik numarası olarak Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralarını ibraz edecekleri ve 01/01/2007 tarihinden itibaren, vergi dairelerince potansiyel vergi kimlik numarası verilmeyeceğinin düzenlenmiş olması karşısında dava konusu işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ:... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 7 ve 15. maddelerine dayanılarak hazırlanan Pazar Yerleri Hakkında Yönetmelik'in "Satış yerlerinin işletilmesi" başlıklı 11. maddesinde, semt ve üretici pazarlarındaki satış yerlerinin tahsis yoluyla işletileceği ve satış yerlerinin işletilmesine yönelik işlemlerin, belediye encümeni kararı ile yapılacağı düzenlendikten sonra; 12. maddesinde "(1) Satış yeri tahsis edilecek pazarcılarda aşağıda belirtilen şartlar aranır. a)Sebze veya meyve ya da belediyece izin verilen diğer gıda veya ihtiyaç maddelerinin satışı ile iştigal etmek. b)İlgili meslek odasına kayıtlı olmak. c)Vergi mükellefi olmak..." düzenlemesine; "Belediyenin görev ve yetkileri" başlıklı 22. maddesinde "(1) Belediyeler;.. b)Tahsis (Ek ibare:RG-13/7/2013-28706) (Mülga ibare: RG- 19/7/2024-32606) işlemlerini yürütmek, c)Pazar yerleri ile (Değişik ibare:RG-13/7/2013- 28706) satış yerlerini kullananlara ilişkin bilgileri sisteme kaydetmek, kayıtlı bilgileri güncellemek, sisteme kaydedilenlerin her biri için dosya açmak ve ilgili evrakı bu dosyada muhafaza etmek... d)Bu Yönetmelik çerçevesinde gerekli denetimleri yapmak, mevzuata aykırı eylemleri tespit edilenler hakkında cezai işlem uygulamak...(4) Belediyeler, üreticilerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesinde tutulan ilgili sistemlere kaydının, pazarcıların ise vergi mükellefiyetinin ve ilgili meslek kuruluşuna kaydının güncelliğini her yılın Nisan ayında kontrol eder. Bu kontrol işlemi, ilgili kurum veya kuruluşlarla yazışmak suretiyle yapılır." düzenlemesine ve "Tahsisin iptali (Değişik başlık:RG-19/7/2024-32606)" başlıklı 27. maddesinde ise, "(1)Pazar yerindeki satış yerlerini kullananlardan;...ı)12. maddede aranılan şartları haiz olmadığı veya sonradan kaybettiği anlaşılanların, tahsislerinin iptaline (Mülga ibare:RG-19/7/2024-32606) belediye encümenince karar verilir..." düzenlemelerine yer verilmiştir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergiden muaf esnaf" başlıklı 9. maddesinde "Ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışanlar gelir vergisinden muaftır. 1.Motorlu nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir işyeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler (Giyim eşyalarıyla zati ve süs eşyaları, değeri yüksek olan ev eşyaları ile pazar takibi suretiyle gıda, bakkaliye ve temizlik maddelerini ve sabit iş yerlerinin önünde sergi açmak suretiyle o iş yerlerinde satışı yapılan aynı neviden malları satanlar hariç)... 6.(Değişik: 28/3/2007-5615/1 md.) Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü ve benzeri makine ve aletler hariç olmak üzere, muharrik kuvvet kullanmamak ve dışarıdan işçi almamak şartıyla; oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünleri işyeri açmaksızın veya yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarı, ilgili yıl için geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarından fazla olmamak üzere, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlar. Bu ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılması ile ticarî, ziraî veya meslekî faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri hariç olmak üzere; düzenlenen kermes, festival, panayır ile kamu kurum ve kuruluşlarınca geçici olarak belirlenen yerlerde satılması muaflıktan faydalanmaya engel değildir. 7.Ticari işletmelere ait atıkları.. 8. Bu Kanunun 47. maddesinde yazılı şartları haiz olanlardan kendi ürettikleri ürünleri satanlara münhasır olmak üzere el dokuma işleri, bakır işlemeciliği, çini ve çömlek yapımı, sedef kakma ve ahşap oyma işleri, kaşıkçılık, bastonculuk, semercilik, yazmacılık, yorgancılık, keçecilik, lüle ve oltu taşı işçiliği, çarıkçılık, yemenicilik, oyacılık ve bunlar gibi geleneksel, kültürel, sanatsal değeri olan ve kaybolmaya yüz tutan meslek kollarında faaliyette bulunanlar;... 11.Yukarıdaki bentlerde sözü edilen işlere benzerlik gösterdikleri Maliye Bakanlığınca kabul edilen ticaret ve sanat işleri ile iştigal edenler... (Ek fıkra:22/7/1998-4369/26 md.) Esnaf muaflığı şartlarını topluca taşıyanlar bu muaflıktan yararlanabilmek için ilgili esnaf odasına kayıt olmak ve durumlarını tevsik etmek suretiyle belediyeden "Esnaf Muaflığı Belgesi" almak zorundadırlar. (Mülga hükümler:11/8/1999-4444/14 md.) (…) (Ek fıkra:22/7/1998-4369/26md.) Esnaf muaflığından faydalananlar faaliyetleri ile ilgili olarak satın aldıkları mallara ve giderlerine ilişkin, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinden aldıkları belgeleri saklamak zorundadırlar. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre yoklamaya yetkililer veya yoklamaya yetkililerle birlikte belediye zabıtalarınca müştereken yapılan denetimlerde, vergiden muaf esnafın bir takvim yılı içinde bir defa mal alış ve giderlerine ilişkin belgeleri yanında bulundurmadığının veya bulundurduğu belgenin satışını yaptığı mal ve hizmetle ilişkisinin olmadığının tespiti halinde, "Esnaf Muaflığı Belgesi" iptal edilir. Belgesi iptal edilenlerden muaflık şartlarını taşıyanlar, aynı faaliyete devam etmek istemeleri halinde yeniden belge almak zorundadırlar. (Ek fıkra: 4/12/1985-3239/39 md.; Değişik fıkra: 22/7/1998-4369/26 md.)... (Ek fıkra:31/5/2012-6322/4md.) Esnaf muaflığına ilişkin şartları taşıyanlara talepleri halinde vergi dairesince Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi verilir. Bu belgenin şekil ve muhtevasının tayin ve tespiti ile iptali ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. (Ek fıkra: 26/12/1993-3946/6 md.) Bu muaflığın, 94. madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur." kuralına yer verilmiştir. Mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; pazar tezgahlarının- satış alanlarının tahsis yoluyla işletileceği, satış yeri tahsis edilecek pazarcıların vergi mükellefi olmaları gerektiği ve belediyelerin bu hususu kontrol etmekle yükümlü olduğu ve pazarcıların "vergiden muaf esnaf" olduklarını ise, Belediye veya vergi dairesinden alacakları esnaf muafiyeti belgesiyle ispat edebilecekleri aksi halde muafiyetten faydalanamayacakları açık bulunmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; idarece yapılan incelemede, davacının vergi kaydının olmadığının tespit edildiği ve vergi kaydını yaptırarak belgelemesi için tarafına 15 gün süre verildiği hususunun... tarihinde bizzat davacıya tebliğ edildiği; davacının talebi üzerine düzenlenen ... tarihli ... Vergi Dairesi yazısında ise, davacının potansiyel mükellef olarak tespit edildiği ve bu hususun, ...tarihli denetlemede tutanağa bağlanması üzerine dava konusu, ... Belediye Encümeninin ... tarih ve ...sayılı kararı ile davacının tahsisinin iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, vergi kaydı veya esnaf muaflığı belgesi bulunmayan davacının, ... numaralı satış alanı tahsisinin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık ve dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/02/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>