Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2024/2051 E. , 2025/125 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/2051 Karar No : 2025/125 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Üretim San. ve Tic. AŞ VEKİLİ : Av. ... TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... AŞ VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: "Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar" (Usul ve Esaslar) uyarınca kaynak bazında destekleme bedeli muafiyet şartlarını taşımadığı hâlde bu muafiyetten haksız olarak yararlanıldığından bahisle ilk uygulama dönemi olan 6 aya ilişkin geriye dönük 138.724.003,53-TL muafiyet bedelinin davacı şirkete yansıtılacağının ve ikinci uygulama döneminde de ilk uygulama döneminin sonuçlarının dikkate alınarak muafiyet hesaplamaları yapılacağı hususlarının bildirilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi (EPİAŞ) işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, Usul ve Esaslar'ın Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca (Kurum) yürütüleceğinin düzenlendiği, dava konusu işlemin belirlenen muafiyet bedelinin davacı şirkete yansıtılacağına ve fatura düzenlenebileceğine yönelik olduğu, dava konusu işlem tarihi itibarıyla nihai olarak uzlaşma hesabına yansıtılmış bir borcun ve düzenlenmiş bir faturanın bulunmadığı ve henüz tahsilat aşamasına geçilmediği, kaldı ki dava konusu işlemden (ve davanın açıldığı tarihten) sonra alınan ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile "Usul ve Esaslar'ın 5. maddesi uyarınca haksız olarak ödenmediği tespit edilen 172.401.030,00-TL destekleme bedeli borç tutarının, 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesi uygulanarak EPİAŞ tarafından Şirketten tahsil edilmesine, ödenmeyen tutarların Şirketin EPİAŞ nezdindeki tüm hak, alacak ve teminatlarından tahsil edilmesine" karar verildiği; Bu durumda, işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca yetkili Kurul'ca alınan herhangi bir kararın bulunmadığı dikkate alındığında, belirlenen muafiyet bedelinin davacı şirkete yansıtılacağına ve fatura düzenlenebileceğine yönelik bildirim niteliğindeki dava konusu işlemin iptal davasına konu olabilecek, kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliği taşımadığı anlaşıldığından davanın esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; özel hukuk hükümlerine göre faaliyette bulunmak üzere kurulmuş anonim şirket statüsünde bulunan EPİAŞ'ın, Kurum'dan aldığı lisans kapsamında piyasa işletim faaliyetine başladığı, piyasa işlemlerinde aracı konumda yapılandırılmış olduğu, bu kapsamda kendisi ile Piyasa Katılım antlaşması imzalamış olan katılımcı şirketler arasında Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde faaliyet yürüttüğü, özel hukuk tüzel kişilerince tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin adlî yargı yerlerince yapılacağının açık olduğu, bu hâliyle Usul ve Esaslar'ın uygulanmasından kaynaklı 138.724.003,53-TL muafiyet bedelinin yansıtılacağına ilişkin dava konusu işlemin iptali istemiyle EPİAŞ'a karşı açılan davanın yargısal denetiminin adlî yargı yerinde yapılması gerektiği, Öte yandan, Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/02/2023 tarih ve E:2023/133, K:2023/184 sayılı; 10/07/2023 tarih ve E:2023/163, K:2023/534 sayılı; 25/09/2023 tarih ve E:2023/396, K:2023/546 sayılı kararları incelendiğinde, idarî yargıda açılacak davalarda, davalı konumunda her zaman idare olması gerektiğinin vurgulandığı ve kamu tüzel kişiliğini haiz olmayan şirketlerin hasım olarak gösterildiği bu nitelikteki davalarda işlemin niteliği konusunda herhangi ayrım yapılmaksızın yalnızca bu kriter üzerinden yani davalı konumunda idare olması gerektiğinden hareketle değerlendirme yapılarak görevli mahkemenin adlî yargı olduğu yönünde kararlar verildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 27/02/2024 tarih ve E:2024/191, K:2024/963 sayılı kararıyla; statü itibarıyla özel hukuk kurallarına tabi kılınmış olsa da "piyasa işletmecisi" olan EPİAŞ'ın, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma mevzuatı çerçevesinde tek yanlı, kamu gücü kullanarak idari işlemler tesis edebileceği, dava konusu işlemin idarece salt özel hukuk kurallarına göre değil, 14/04/2009 tarih ve 27200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği", 6446 sayılı Kanun'un 17. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşü alınarak Kurul kararıyla ihdas edilen "Usul ve Esaslar" ve dava konusu işlemin dayanağı olan "Teminat Usul ve Esasları" hükümleri uyarınca tesis edildiği anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde idarî yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davanın görüm ve çözümünde idarî yargının görevli olduğu, piyasa işletim faaliyetinin kar-zarar etmeme prensibine uygun olarak yürütüldüğü ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, davanın görüm ve çözümünde idarî yargının görevli olduğu, dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olduğu, Usul ve Esaslar'da sürecin EPİAŞ tarafından yürütüleceğinin öngörüldüğü ve dava konusu işlemin de bu doğrultuda tesis edildiği, elektrik üretiminin niteliği itibarıyla bir kamu hizmeti ve buna ilişkin sözleşmenin idarî sözleşme olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Taraflarca, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek kararın bozulması gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava dışı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, muafiyet tanınan ikili anlaşmalar hususunda tereddüte düşülmesi üzerine muafiyet tanınacak ikili anlaşma sahibi piyasa katılımcılarının anlaşma kapsamında temin ettikleri elektrik enerjisinin nihai tüketiciye kadar sabit fiyat ile tedarikinin sağlandığının da tespit edilmesi hâlinde ikili anlaşma miktarlarının destekleme bedeli hesabında kullanılması gerektiği yönünde değişiklik yapılmıştır. Söz konusu düzenlemeler nedeniyle, davalı EPİAŞ tarafından dava konusu işlem ile "Usul ve Esaslar uyarınca kaynak bazında destekleme bedeli muafiyet şartlarını taşımadığı hâlde bu muafiyetten haksız olarak yararlanıldığından" bahisle ilk uygulama dönemi olan 6 aya ilişkin geriye dönük 138.724.003,53-TL muafiyet bedelinin davacı şirkete yansıtılacağı ve ikinci uygulama döneminde de ilk uygulama döneminin sonuçlarının dikkate alınarak muafiyet hesaplamaları yapılacağı hususları davacıya bildirilmiştir. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 30/03/2013 tarih ve 28603 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 Kanun'un "Piyasa işletim faaliyeti ve EPİAŞ’ın kuruluşu" başlıklı 11. maddesinde, 6446 sayılı Kanun ile kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 13/01/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tabi, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi (EPİAŞ) ticaret ünvanı altında bir anonim şirketin kurulduğu, EPİAŞ'ın bu Kanun ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine aykırı olmayacak şekilde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) tarafından hazırlanacak ana sözleşmenin ticaret siciline tescil ve ilanı ile faaliyete geçeceği, teşkilat yapısı ile çalışma esaslarının Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği ve EPİAŞ'ın piyasa işletmeciliği yanında piyasanın gelişimi doğrultusunda görev alanına giren organize toptan elektrik piyasalarında yeni piyasalar kurulmasına yönelik çalışmaları yapmak ve Kurum'a sunmak, Bakanlıkça uygun görülmesi hâlinde; görev alanına giren organize toptan elektrik piyasalarının işletilmesi amacıyla oluşturulan veya ileride oluşturulabilecek uluslararası elektrik piyasalarına taraf olarak katılmak, bu amaçla kurulan uluslararası elektrik piyasası işletmecisi kuruluşlara ortak veya üye olmak, Kurum'un belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde piyasa işletim tarifelerini belirleyerek Kuruma sunmak gibi görev ve yükümlülüklerinin olduğu düzenlenmiştir. 6446 sayılı Kanun'un ''Tarifeler ve tüketicinin desteklenmesi'' başlıklı 17. maddesine, 08/03/2022 tarih ve 31772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7381 sayılı Kanun'un 27. maddesinin altıncı fıkrasıyla eklenen on birinci fıkranın Kurum'a verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan "Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar (Usul ve Esaslar)" Kurul'un 17/03/2022 tarih ve 10866 sayılı kararıyla kabul edilerek 18/03/2022 tarih ve 31782 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Usul ve Esaslar'ın "İtirazlar, faturalama ve ödemelere ilişkin süreç" başlıklı 8. maddesinde, "Faturalama, teminatlar, ödemeler. ödemelerin yapılmaması, uzlaştırma bildirimlerine ve faturalara yapılan itirazlar ve düzeltmelere ilişkin süreçler için Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri uygulanır." düzenlemesine, 11. maddesinde ise, "Bu Usul ve Esaslar hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür." düzenlemesine yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde ise; idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, idarî dava türleri arasında sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta ısrara ilişkin husus, özel hukuk tüzel kişisi olan davalı EPİAŞ tarafından davacı şirkete, kaynak bazında destekleme bedeli muafiyet şartlarını taşımadığı hâlde bu muafiyetten haksız olarak yararlanıldığından bahisle ilk uygulama dönemi olan 6 aya ilişkin geriye dönük 138.724.003,53-TL muafiyet bedelinin yansıtılacağı ve ikinci uygulama döneminde de ilk uygulama döneminin sonuçlarının dikkate alınarak muafiyet hesaplamaları yapılacağı hususlarının bildirilmesi yönünde tesis edilen işleme karşı açılan davanın idari yargının görevine girip girmediğine ilişkindir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, idarî dava türleri arasında sayılmıştır. İdari işlem; idarenin, hukuk âleminde değişiklik, yenilik doğuran irade açıklaması olup, bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca verilmiş olması ve idarenin, idare hukuku alanında gördüğü idari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir. İdari makamların, idari faaliyetin görülmesi sırasında kullandıkları kamu gücü ise, söz konusu makamlara, bireyler ile girdikleri ilişkilerde, onların iradesinden bağımsız bir şekilde, hatta karşıt iradelerine rağmen, tek yanlı olarak hukuki sonuçlar ve etkiler yaratabilecek işlemler yapabilme yetki ve yeteneği tanıdığından, kamu gücünün kullanılmasından doğan uyuşmazlıkların idari yargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır. Başka bir ifadeyle, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idarî işlemlere karşı açılacak davalarda, idarî yargı yerinin görevli olacağı hususunda kuşku bulunmamaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde; idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı iradeyle tesis ettiği kesin ve yürütülebilir idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı oldukları iddiasıyla, menfaati ihlal edilenler tarafından, idari yargı mercilerinde iptal davası açılabileceği düzenlenmiştir. Yukarıda yer verilen ölçütlere göre, kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemler bakımından işlemi tesis eden kuruluşun; özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olması ya da yönetilmesi, tesis edilen işlemin "idarî" niteliğini değiştirmediği gibi, bu işlemlerin iptali için açılacak davaların da idari yargı mercilerinin görev alanına girdiği kuşkusuzdur. 6446 sayılı Kanun'un ''Tarifeler ve tüketicinin desteklenmesi'' başlıklı 17. maddesine, 08/03/2022 tarih ve 31772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7381 sayılı Kanun'un 27. maddesinin altıncı fıkrasıyla eklenen on birinci fıkranın Kurum'a verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan "Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar (Usul ve Esaslar)" Kurul'un 17/03/2022 tarih ve 10866 sayılı kararıyla kabul edilerek 18/03/2022 tarih ve 31782 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, söz konusu Usul ve Esaslar'ın "İtirazlar, faturalama ve ödemelere ilişkin süreç" başlıklı 8. maddesinde, "Faturalama, teminatlar, ödemeler. ödemelerin yapılmaması, uzlaştırma bildirimlerine ve faturalara yapılan itirazlar ve düzeltmelere ilişkin süreçler için Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri uygulanır." düzenlemesine, 11. maddesinde ise, "Bu Usul ve Esaslar hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür." düzenlemesine yer verilmiştir. Uyuşmazlıkta, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından ihdas edilen Usul ve Esaslar uyarınca sabit fiyat ile ikili anlaşma yapılması hâlinde, bu anlaşmalara muafiyet tanındığı, muafiyet tanınan ikili anlaşmalar hususunda tereddüte düşülmesi üzerine, muafiyet tanınacak ikili anlaşma sahibi piyasa katılımcılarının anlaşma kapsamında temin ettikleri elektrik enerjisinin nihai tüketiciye kadar sabit fiyat ile tedarikinin sağlandığının da tespit edilmesi hâlinde ikili anlaşma miktarlarının destekleme bedeli hesabında kullanılması gerektiği yönünde değişiklik yapıldığı, bunun üzerine, "Usul ve Esaslar uyarınca kaynak bazında destekleme bedeli muafiyet şartlarını taşımadığı hâlde bu muafiyetten haksız olarak yararlanıldığından" bahisle ilk uygulama dönemi olan 6 aya ilişkin geriye dönük 138.724.003,53-TL muafiyet bedelinin davacı şirkete yansıtılacağının ve ikinci uygulama döneminde de ilk uygulama döneminin sonuçlarının dikkate alınarak muafiyet hesaplamaları yapılacağı hususlarının bildirilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, statü itibarıyla özel hukuk kurallarına tabi kılınmış olsa da "piyasa işletmecisi" olan EPİAŞ'ın, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma mevzuatı çerçevesinde tek yanlı, kamu gücü kullanarak idari işlemler tesis edebileceği, dava konusu işlemin idarece salt özel hukuk kurallarına göre değil, 14/04/2009 tarih ve 27200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği" ile 6446 sayılı Kanun'un 17. maddesinin on birinci fıkrası uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşü alınarak Kurul kararıyla ihdas edilen "Usul ve Esaslar" uyarınca tesis edildiği anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde idarî yargının görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, kamu gücü kullanılarak tek yanlı irade açıklamasıyla tesis edilen dava konusu işlemin yargısal denetiminin idari yargı merciine ait olduğu sonucuna ulaşıldığından davanın görev yönünden reddi gerektiği yönündeki istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Tarafların temyiz isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle incelenmeksizin reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/01/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz. </body></html>