Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/7404 E. , 2025/5796 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2021/7404 Karar No : 2025/5796 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Şanlıurfa İli, Karaköprü İlçesi, ... Mahallesi, ... nolu düzenleme sahası içerisindeki muhtelif Hazine parsellerini kapsayan alanda 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyon işleminin kabulüne ilişkin Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Encümeninin... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerle bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; ... kadastral parsel özelinde dağıtım ilke ve esaslarına uyulmadığı, anılan parselin imar planında konut alanında kaldığı, hukuki ve teknik zorunluluk olmadığı halde yerinden tahsis yapılmadığı, düzenleme alanında yer alan rekreasyon alanının KOP tan karşılanmasının mevzuata uygun olmadığı,yapılan bu hatanın uygulamaya giren tüm parselleri etkilediği görüldüğünden, dava konusu arazi ve arsa düzenlemesi işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Şanlıurfa İli, Karaköprü İlçesi, ... Mahallesi, ... nolu düzenleme sahası içerisindeki muhtelif Hazine parsellerini kapsayan alanda Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile parselasyon işleminin kabul edildiği, anılan işlemin 01.10.2018-31.10.2018 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, davacı tarafından anılan parselasyon işlemine itiraz edildiği, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Encümeninin... tarih ve ... sayılı kararı ile itirazların reddi üzerine, yapılan parselasyon işleminde yerinden tahsis ilkesine aykırı tahsis yapıldığı, hazineye rekreasyon alanından tahsis yapıldığı iddialarıyla Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: İşlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinde; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.” hükmü yer almaktadır. İşlem tarihinde yürürlükte olan İmar Kanununun 18. maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile ilgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, düzenleme sahasının, sınırı tespit edilerek düzenlenmesine karar verilen saha olduğu, (b) bendinde, düzenleme sınırının, düzenlenecek imar adalarının imar planına göre yol, meydan, park, genel otopark, yeşil saha gibi umumi hizmetlere ayrılan ve tescile tabi olmayan alanlar ile cami ve karakol yerlerini çevreleyen sınır olduğu belirtilmiş, aynı Yönetmeliğin "Düzenleme sahalarının tespiti esasları" başlıklı 5. maddesinde, "Belediye ve mücavir alan sınırı içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında valilikler, il idare kurulu kararı ile; 5 yıllık imar programlarında öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, yeterli miktarda arsayı, konut yapımına hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tespit etmek ve uygulamasını yapmak mecburiyetindedir. Konut yapımına hazır arsa sayısının, bir önceki yıl verilen inşaat ruhsatından az olmamasına dikkat edilir. Belirlenen düzenleme sahası bir müstakil imar adasından daha küçük olamaz. Ancak, imar adasının büyük bir kısmının imar mevzuatına uygun bir şekilde teşekkül etmiş olması nedeniyle, yeniden düzenlemesine ihtiyaç bulunmaması ve diğer kısmında birkaç taşınmaz malın tevhid ve ifraz yoluyla imar planı ve imar mevzuatına uygun imar parsellerinin elde edilmesinin mümkün olduğu hallerde, adanın geri kalan kadastro parselleri müstakil bir imar düzenlemesine konu teşkil edebilir." kuralına; "Düzenleme sınırının geçirilmesi" başlığını taşıyan 6. maddesinde ise: "Düzenleme Sınırı; a) İskan sahasının bittiği yerlerde iskan sınırından, b) İskan sahası içindeki yollarda yol ekseninden, c) İbadet yeri ve karakol yerlerinin dış sınırından, yeşil alan ve genel otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranı ve uygulamaya alınan parsel sınırına göre uygun görülecek yerinden geçirilir. Ancak, imar planlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır. Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde; sınır, bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalan başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde geçirilir. Parsel büyük ise, ifraz yapılarak ifraz sınırından geçirilir." kuralına yer verilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesinin üçüncü fıkrasında (Değişik fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) "Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, resmî kurum alanı, mezarlık alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları gibi umumi hizmet alanlarından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz." hükmüne yer verilmiştir. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 5. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, "Sosyal altyapı alanları: Birey ve toplumun kültürel, sosyal ve rekreatif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isimdir."kuralına yer verilmiştir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Tanımlar" başılığını taşıyan 4. maddesinde, "Yeşil alanlar: Toplumun yararlanması için ayrılan oyun bahçesi, çocuk bahçesi, dinlenme, gezinti, piknik, eğlence, rekreasyon ve rekreaktif alanları toplamını (Metropol ölçekteki fuar, botanik ve hayvan bahçeleri ile bölgesel parklar bu alanlar kapsamındadır.), 19 uncu maddede yer alan işlevleri ve yapılaşma koşullarını içeren yeşilalanlar;...3) Piknik ve eğlence (rekreasyon) alanları: Kentin açık ve yeşil alan ihtiyacı başta olmak üzere, eğlence, dinlenme, piknik ihtiyaçlarının karşılanabildiği, kent içinde ve çevresinde günübirlik kullanıma yönelik olarak imar planı ile belirlenmiş yerleri" şeklinde tanımlanmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1.fıkrasında, "b) Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak. c) Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak(...)" Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Parselasyon işleminde, işlem tarihi itibarıyla umumi hizmet alanları için düzenlemeye giren parsellerin alanları oranında düzenleme ortaklık payı (DOP) kesilmesi ve varsa resmi kurum alanları için de düzenlemeye giren parsellerin alanları oranında pay verilmek suretiyle bu alanların oluşturulması ve sonrasında kalan hissenin yapılaşabilir imar parselinden verilmesi gerekmektedir. Bir alanın umumi tesis alanı olması halinde işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile ilgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesine göre kamu ortaklık payı (KOP), umumi hizmet alanı olması halinde ise anılan Yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca düzenleme ortaklık payı (DOP) ile oluşturulması gerekmektedir. Ancak 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin üçüncü fıkrasında 04.07.2019 tarihli, 7181 sayılı Kanunun 9. maddesi ile yapılan değişiklikle birlikte rekreasyon alanı da dahil olmak üzere tüm umumi tesis alanlarının da umumi hizmet alanları gibi düzenleme ortaklık payından karşılanacağı hükme bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden; Şanlıurfa İli, Karaköprü İlçesi, ... Mahallesi, ... nolu düzenleme sahası içerisindeki muhtelif Hazine parsellerini de kapsayan alanda Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla parselasyon işleminin kabul edildiği, davacı tarafından hazine parsellerinin yerinden tahsis ilkesine aykırı olarak dağıtım gördüğü, rekreasyon alanından hazineye tahsis yapıldığı iddialarıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince; dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki," rekreasyon alanlarının KOP alanı arasında sayılmadığı, düzenleme alanında yer alan rekreasyon alanının KOP tan karşılanmasının mevzuata uygun olmadığı, rekreasyon alanlarına ticari işletmeler de yapılabildiğinden bu alanların KOP ya da DOP tan karşılanmasının doğru olmadığı" yönündeki tespitler dikkate alınarak düzenleme alanında yer alan rekreasyon alanının KOP tan karşılanmasının mevzuata uygun olmadığı,yapılan bu hatanın uygulamaya giren tüm parselleri etkilediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; imar planında yer alan rekreasyon alanının yukarıda anılan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yer alan tanımlamalara göre kente hizmet eden yeşil alan statüsünde olduğu, rekreasyon alanının parselasyon işleminin amacına uygun olarak yapılaşmaya uygun imar parseli olmadığı, umumi tesis alanı olduğu için işlem tarihi itibarıyla parselasyon işleminde kamu ortaklık payından (KOP) karşılanmasının mevzuata uygun olduğu dikkate alındığında işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına uygun olarak parselasyon yapma ve onaylama yetkisinin ilçe belediyesine ait olduğu, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin, 1. fıkrasının, (b) bendi uyarınca, ilçe belediyelerin onayladıkları parselasyon planlarını büyükşehir belediyesine göndermesi gerektiği, ancak nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde ilçe belediyesi tarafından uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarının yapılmaması durumunda uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmanın büyükşehir belediyesinin görev ve sorumluluğunda olduğu anlaşılmaktadır. Dava konusu olayda; parselasyon kararının Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Encümenince kabul edildiği, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin, 1. fıkrasının, (b) ve (c) bentlerindeki koşulların oluştuğunu gösteren bir bilgi ve belge de bulunmadığı dikkate alındığında, Mahkemece öncelikle yetki hususu araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken büyükşehir belediye encümenlerine parselasyon yapma yetkisi veren durumların davaya konu uyuşmazlıkta mevcut olup olmadığı araştırılmadan eksik inceleme sonucu karar verildiği anlaşılmıştır. Ayrıca, dava konusu parselasyon krokilerinin incelenmesinden dava konusu alanda düzenleme sınırının bazı yapı adalarında ibadet alanı, kültürel tesis alanı ve sağlık tesis alanı gibi kamusal alanların bir kısmını düzenleme sınırı içinde bir kısmının düzenleme sınırı dışında bırakacak şekilde geçirildiği, yapı adalarının bu şekilde bölünmesinin gerekçesinin dolayısıyla düzenleme sınırının yasaya uygun biçimde belirlenip belirlenmediğinin net olarak anlaşılamadığı, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda ise, düzenleme sınırının mevzuata uygun geçirildiği belirtilmekle birlikte detaylı bir inceleme ve analize yer verilmediği dikkate alındığında; bozma kararı üzerine yetki hususu araştırıldıktan sonra, büyükşehir belediye encümeninin yetkili olduğu sonucuna varılması durumunda diğer hususlar yönünden yapılacak incelemede öncelikle düzenleme sınırının usulüne uygun geçirilip geçirilmediği hususu netleştirilerek, düzenleme sahasına dahil edilmeyen kısımların dahil edilmemesinin sebeplerinin yasal dayanağı araştırılarak, düzenleme sınırının yukarıda anılan Yönetmelik kurallarına uygun geçirilip geçirilmediğinin tespit edilmesi de gerekmektedir. Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi. </body></html>