Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/92 E. , 2025/2268 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/92 Karar No : 2025/2268 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1-... Valiliği 2-... Kaymakamlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Eğitim İnternet İnsan Kaynakları Yayıncılık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren davacının kurucusu olduğu ... Özel Öğretim Kursunun inceleme/soruşturma sonucunda 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca kapatılmasına ilişkin Bursa Valiliğinin ... tarih ve... sayılı işlemi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve... sayılı işleminin ve kurum evraklarının teslim edilmesini bildirir Osmangazi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Davacı şirkete ait özel öğretim kursunun lise ve mezunları için Matematik I, II, III, IV, V bilim gruplarında kurum açma izni bulunmasına rağmen bu izne aykırı olarak kursta 7. ve 8. sınıf öğrencilerine Matematik, lise mezunu öğrencilere ise Türkçe, Tarih ve Kimya dersleri verildiği hususlarının dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden sabit olmakla birlikte söz konusu fiillerin 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen "izni amacı dışında kullanmak" kapsamında olup olmadığının ayrıca irdelenmesi gerektiği, iznin amacı dışında kullanılması fiilinin hangi hallerde mümkün olabileceği kanun koyucu tarafından açık bir şekilde ortaya konulmadığından, Kanun'un yaptırımları düzenleyen 7. maddesinin bir bütün olarak değerlendirilmesi ile fiilin hangi şekillerde ortaya çıkabileceğinin belirlenebileceği, Söz konusu Kanun hükmü incelendiğinde; para cezası yaptırımı öngörülen fiiller arasında, kurum açma şartlarından birini kaybetme ve Millî Eğitim Temel Kanunu'nun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uyulmaması şeklinde fiillerin de yer aldığı, Kanun'un sistematiğine göre bahse konu iki ağır fiilin ancak üçüncü kez tekrarlanması halinde kapatma yaptırımı uygulanması yoluna gidilebildiği, dolayısıyla dava konusu işlemin gerekçesini oluşturan "izni amacı dışında kullanmak" fiilinin bahsi geçen iki fiilden daha ağır nitelikte olması gerektiği, nitekim iznin amacı dışında kullanıldığının tek bir sefer tespiti halinde bile kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek kurumun kapatılması yoluna gidilebildiği, Belirtilen açıklamalar dikkate alındığında, iznin amacı dışında kullanımının ancak genel amaç olarak kabul edilmesi gereken eğitimin dışına çıkılıp başka bir alanda faaliyet gösterilmesi halinde mümkün olabileceği sonucuna varıldığı, genel olarak eğitim amacının dışına çıkılmadan iznin mevcut sınırlarının aşılması halinde uygulanabilecek yaptırımlara ise 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrasında yer verildiğinin görüldüğü, bu durumda, davacı şirkete ait özel öğretim kursunda kurum açma iznine aykırı olarak başka derslerden de eğitim verildiği sabit olmakla birlikte iznin amacı dışında kullanıldığından bahsedilemeyeceğinden dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık görülmediği, Öte yandan, kurumun kapatılmasına ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunduğundan bu işlemlere dayanılarak tesis edilen Osmangazi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin de hukuka aykırı hale geldiği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrası uyarınca kurum açma iznini amacı dışında kullanan kurumların, kurum açma izinlerinin ve işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edileceği açık olup kurum açma izninin amacından ne anlaşılması gerektiğinin mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiği, 5580 sayılı Kanun'un 3. maddesinde kurum açma izninin ne suretle alınabileceği belirtilmiş olmakla birlikte iznin amaçlarına ilişkin bir açıklamaya yer verilmediği, aynı maddenin 4. fıkrasının (c) bendinde zikredilen “öğretim programı” kurum açma izninin amacı olarak düşünülebilecek ise de, 5580 sayılı Kanun'un 7/c maddesinde programların Bakanlık izni olmadan onaylanması, aynı maddenin 1. fıkrasında belirtilen kurum açma iznini amacı dışında kullanma fiilinden farklı değerlendirilerek maddenin 2. fıkrası kapsamında farklı yaptırım öngörüldüğü gözetildiğinde öğretim programının kurumun açılma izni amacı olarak değerlendirilemeyeceğinin anlaşıldığı, Öte yandan, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin “Kurum Açma” başlıklı 5. maddesinin 2-c bendinde özel öğretim kurumu açılabilmesi için kuruluş amaçları içinde özel öğretim kurumu işletmeciliği yapılacağına ilişkin ifadenin ana sözleşmede yer alması şartının arandığı, buradan kurumun kuruluş amaçlarının Türk Ticaret Kanunu'nun 339. maddesindeki ifadeyle “işletmenin konusu”nun, ana sözleşme ile belirleneceği, kurum açma izni verilmeden esasen kuruluş amaçlarının belli olması gerektiğinin anlaşıldığı, Yönetmelik eki “kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı” formunun altında yer alan ve ilgili kuruma ilişkin onaylanan “uygulanacak programın” ise kurumun amacı doğrultusunda oluşturulan içerik olduğu, bu içeriğin tek başına kuruluş amacı olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna ulaşıldığı, Davacı kursun faaliyet iznine konu programların lise öğrencileri için Matematik dersi olduğu, yapılan denetimlerde ise ortaokul öğrencileri için Matematik ve lise öğrencileri/mezunları için Türkçe, Tarih, Kimya derslerinin verildiğinin tespit edildiği, bunun da 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi (Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması) kapsamında olduğunun değerlendirildiği, Bu durumda, anılan özel kursta, Bakanlıkça onaylanan program dışında ders verildiği ileri sürülerek fiilin karşılığı olarak 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrası kapsamında para cezası şeklinde yaptırım uygulanması gerekirken iznin amacı dışında kullanıldığından bahisle kurum açma izninin iptal edilerek re'sen kapatılmasına ilişkin işlemlerde ve kurum evraklarının teslim edilmesini bildirir işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemleri iptal eden İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığından davalıların istinaf başvurularının belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 21/05/2024 tarih ve E:2023/5520, K:2024/2989 sayılı kararıyla; 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinde -amaçsal ve sistematik bir yorumla- kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık derecesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı, aykırılığın sınıflandırılmasında ise fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörlerin önem arz ettiği, Öte yandan; özel öğretim kurumlarının denetimi ve gözetimi için belirli bir standart belirlenmesi ve her kurum türü düzeyinde belirlenen standartlara uyulup uyulmadığının kontrolünün saptanabilmesi için "kurum açma izninde onaylanan program onayları" kapsamında Talim Terbiye Kurulunca onaylanan müfredat dikkate alınarak denetim yapılacağı açık olup kurum açma iznini amacı dışında kullanma yasağının da anılan denetimin sağlanması için öngörülen bir tedbir olduğu, Mevzuatta ifade edilen kurum açma izninin amacı dışında kullanılması halinin; eğitim öğretim faaliyetinin dışına çıkılarak başka bir amaç için faaliyet gösterilmesi durumu ile sınırlanmasının düzenlemenin lafzı ve ruhuna uygun olmadığının kabulü gerektiği, Davacıya ait kursa "Matematik Bilim Grubu" programı için Bursa Valiliğinin 01/03/2017 tarihli işlemiyle kurum açma izni verildiği, dava dosyasında yer alan Osmangazi Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı yazısının ekinde yer alan bilgi formunda "ilgili adrese ekimizle gidildi. Kursta 7. ve 8. sınıf öğrencilerine Matematik dersi verildiği görüldü. Lise mezunu öğrencilere Türkçe, Tarih ve Kimya dersi verildiği..." tespitlerine yer verildiği, anılan yazının ekinde ayrıca bu derslerin verildiğine ilişkin sınıf tahtası fotoğraflarının da yer aldığı, Ayrıca dava dosyasında yer alan kurum müdürünün 10/03/2020 tarihli ifade tutanağında; "..tarafıma gösterdiğiniz ve komisyonca tutulan tutanakta kurumumuzda o an tespit edildiği bahsedilen 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin olduğu ve bu öğrencilere Matematik dersi verildiği iddiasıyla ilgili söyleyebileceğim bir şey yok. Komisyon o an olanları ve ilgili tespitleri zaten yapmış ve 6 kişilik yetkili kişiler ilgili tutanağı imzalamış, lise mezunu öğrencilere Kimya, Türkçe ve Tarih dersleri verildiği iddiası için de yine aynı şeyleri söyleyeceğim..." ifadelerine yer verildiği görülmekte olup kurum müdürünce kurum açma izninde yer almayan programlara yönelik eğitim hizmeti verilmediği yönünde beyanda da bulunulmadığının anlaşıldığı, Bu itibarla dosyada yer alan bilgi ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde davacıya ait kursun kurum açma iznini amacı dışında kullandığı anlaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalıların istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, davacının açılış onayına ve ruhsatnamesine aykırı hareket ederek izni amacı dışında kullanma fiilini işlediğinin sabit olduğu, Mahkemece fiiller arasında ağırlık nitelendirmesi yapılmasının hatalı olduğu, zira sadece kasten işlenebilen, ihmalen işlenebilmesi mümkün olmayan dava konusu fiilin diğer fiillere göre daha ağır olduğu, bu fiilin işlenmesi sonucunda öğrencilerin eğitim öğretim hayatının sekteye uğrayabileceği, diğer kurumlar için haksız rekabet oluşturabileceği, cezası caydırıcı olmadığı için birçok özel öğretim kurumunca bu durumun suistimal edilebileceği belirtilerek dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının değişik gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacının kurucusu olduğu ... Özel Öğretim Kursuna, "Matematik Bilim Grubu I, II, III, IV, V" programlarını, 180 program kontenjanı ile uygulamak üzere 01/03/2017 tarihli kurum açma izni verilmiştir. Anılan kuruma ait ilan ve reklamların Milli Eğitim Bakanlığına intikali üzerine Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı doğrultusunda Osmangazi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce oluşturulan İzinsiz Eğitim ve Öğrenci Barınma Faaliyetleri İzleme Koordinasyon Komisyonunca 06/02/2020 tarihinde yerinde yapılan denetim neticesinde davacının kurucusu olduğu ... Özel Öğretim Kursu hakkında "...Kursta 7. ve 8. sınıf öğrencilerine Matematik dersi verildiği görüldü. Lise mezunu öğrencilere Türkçe, Tarih ve Kimya dersi verildiği, S.İ. isimli kişinin çalışma onayı olmamasına rağmen öğrencilere ders anlattığı..." tespitlerini içeren tutanak düzenlenmiş ve Kimya, Tarih ve Türkçe derslerinin işlendiğini gösteren sınıf tahtası fotoğrafları tutanağa eklenmiştir. Tespit edilen hususları kurum müdürü de ifadesinde kabul etmiştir. Bunun üzerine Bursa Valiliğinin ... tarih ve ...sayılı oluruyla özel öğretim kursu hakkında inceleme, gerektiğinde soruşturma yapmak üzere iki soruşturmacı görevlendirilmiştir. Muhakkikler tarafından hazırlanan ...tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda, kurumda Matematik I, II, III, IV, V alanlarında program onayı verilmesine rağmen Matematik programı dışında açılış onayı ve ruhsatnamesine aykırı olarak ortaokul öğrencileri olan 7. ve 8. sınıflara Matematik dersi verildiği, lise mezunu öğrencilere ise Türkçe, Tarih ve Kimya dersi verildiğinden 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen "...söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir" hükmü uyarınca ... Özel Öğretim Kursunun kurum açma izninin ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi yolunda teklif getirilmiştir. Söz konusu soruşturma raporu üzerine Bursa Valiliğinin ...ve... sayılı işlemiyle kurumun kapatılmasına,...tarih ve ... sayılı işlemiyle de işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine karar verilmiştir. Daha sonra Bursa Valiliğinin anılan işlemleri ilgi gösterilerek Osmangazi Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ...tarih ve...sayılı işlemiyle kurum evraklarının teslim edilmesi gerektiği kuruma bildirilmiştir. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir. Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar.", "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen; a) Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını, b) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (…) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, (…) özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını, ... ö) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren kurumları,... ifade eder.", ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde, "Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir. ... Kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamaz. Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır: a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi. b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi. c) Kurumun yönetmelikleriyle öğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması. ... Her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetler Bakanlığın izin ve denetimine tabidir. Bu faaliyetleri yürütenler, özel öğretim kurumları için bu Kanunda öngörülen kurallara uymakla yükümlüdür. Bu Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valiliklerce kapatılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir...", "Eğitim-öğretim ve kurumların yönetimi" başlıklı 6. maddesinde, "Kurumlarda eğitim-öğretim ve yönetim, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda ifade edilen Türk Millî Eğitiminin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak yürütülür. Kurumlarda uygulanacak öğretim programı ve haftalık ders çizelgesi, resmî kurumlarda uygulanan usûl ve esaslar çerçevesinde belirlenir. Bakanlıkça uygun bulunması durumunda farklı öğretim programları ve haftalık ders çizelgesi de uygulanabilir...", "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Özel öğretim kurumunun; a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, b) Gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan vermesi, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanması, c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması, g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi, h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması, hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir...", "Denetim, reklâm ve ilânlar" başlıklı 11. maddesinde, "Kurumlar ve bu kurumlarda görevli personel, Bakanlığın denetimi ve gözetimi altındadır..." hükümlerine yer verilmiştir. 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde "Program: Örgün ve yaygın özel öğretim kurumlarında uygulanacak düzeyi ile süresi belirlenen ve Bakanlıkça onaylanan öğretim programlarını,"; (ö) bendinde "Bilim grubu: Bakanlıkça lise ve dengi okul öğrencileri ile mezunlarına yönelik onaylanan çerçeve programı doğrultusunda (Ek-15)’te belirlenen grupları,"; (p) bendinde "Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, ortaöğretim seviyesinde ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren özel öğretim kurumları," hükümlerine yer verilmiş, Yönetmelik'in "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında "Birinci fıkra kapsamında düzenlenen inceleme raporunda kurum açılışının uygun görülmesi ve yetkili makamlarca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan kişilerin aynı fıkrada belirtilen şartları haiz olduğunun belge ile tespit edilmesi durumunda okul öncesi eğitim kurumu ve sosyal etkinlik merkezlerine ait belgeler, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere beş iş günü içinde, ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okullarına ait belgeler ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere en geç Ağustos ayının ikinci haftasından önce valiliğin uygun görüşü ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Diğer kurumlara ise valilikçe uygun görülmesi halinde on beş iş günü içinde kurum açma izni (EK-2) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-2/A) düzenlenir."; "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile idari para cezaları" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında ise "Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi hâlinde işlenen fiile veya aynı fiilin tekrarına göre kuruma idari para cezası uygulanır ve/veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir. Anılan Yönetmelik'in "Mühür ve evrakın teslimi" başlıklı 23. maddesinin 2. fıkrasında da, "Kapanan veya kapatılan kurumun kurucusu; eğitim personeli ve diğer personelin, öğrenci veya kursiyerlerle ilgili bütün defterlerini, dosyalarını ve diğer evrakını; okullar ayrıca mühürlerini en geç bir ay içinde il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne usulüne göre devir ve teslim etmek zorundadır. Devir ve teslimden kaçınan kurucuya Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası valilikçe verilir. Verilen idari para cezası gerçek kişi ise kurucuya; tüzel kişilik ise kurucu temsilcisine Tebligat Kanununa göre valilikçe tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 5580 sayılı Kanun’un 6. ve 11. maddelerinde özel öğretim kurumlarında verilecek eğitim öğretimin 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nda ifade edilen Türk millî eğitiminin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak yürütüleceği, bu kurumların Millî Eğitim Bakanlığının denetimi ve gözetimi altında olduğu ifade edilmiştir. Bu bağlamda kanun koyucunun özel öğretim kurumlarında yönetim ve eğitim öğretim alanlarındaki disiplinin korunması ve kurumların yasal düzenlemelere uyumunun sağlanmasına yönelik kademeli bir cezalandırma sistemi içinde kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesini öngörmek suretiyle etkili bir denetim sistemi kurmayı hedeflediği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, Kanun'un 7. maddesinde kurumların denetimi neticesinde uygulanacak yaptırımlar bağlamında ayrıma gidilerek kurum açma izni verilen kurumlardan, iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya kurum açma iznini amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların doğrudan kurum açma izni ile işyeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği belirtilmiş; özel öğretim kurumunun Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan vermesi, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması ve kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi hallerinin ilgili idarece tespiti halinde fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası, tekrarı halinde katlı (artırılmış) idari para cezası yaptırımı öngörülmüş, üçüncü kez tekrarı halinde ise kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır. Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla, kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık derecesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı; aykırılığın sınıflandırılmasında ise fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörlerin önem arz ettiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte; özel öğretim kurumlarının denetimi ve gözetimi için belirli bir standart belirlenmesi ve her kurum türü düzeyinde belirlenen standartlara uyulup uyulmadığının kontrolünün saptanabilmesi için "kurum açma izninde onaylanan program" kapsamında Talim Terbiye Kurulunca onaylanan müfredat dikkate alınarak denetim yapılacağı açık olup kurum açma iznini amacı dışında kullanma yasağının da anılan denetimin sağlanması kapsamında öngörülen bir tedbir olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, mevzuatta ifade edilen "kurum açma izninin amacı dışında kullanılması" fiilinin, eğitim öğretim faaliyetinin dışına çıkılarak başka bir amaç için faaliyet gösterilmesi şeklinde yorumlanmasının Kanun'un ilgili hükmünün amacıyla bağdaşmayacağı sonucuna varılmıştır. Uyuşmazlıkta; davacı şirkete ait özel öğretim kursunda kurum açma izninde yer alan Matematik Bilim Grubu I, II, III, IV, V programlarının dışında 7. ve 8. sınıf öğrencilerine Matematik, lise mezunu öğrencilere Türkçe, Tarih ve Kimya derslerinin verildiği ve bu durumun soruşturma kapsamında elde edilen verilerle sübut bulduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla; davacı şirketin kurucusu olduğu kurumda kurum açma izninde onaylanan programlara uygun olarak eğitim öğretim faaliyetinin yürütülmediği, bu haliyle kurum açma izninin amacı dışında kullanıldığının sabit olduğu anlaşıldığından; dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, işlemlerin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine yönelik temyize konu ısrar kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne; 2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrasında, iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların, kurum açma izninin iptal edileceği düzenlenmiş; aynı maddenin 2. fıkrasının (a) ila (g) bentlerinde ise özel öğretim kurumlarının idari yaptırıma konu fiilleri sayıldıktan sonra bentleri bağlayan hükmünde ihlale konu her bir fiil için -ihlalin niteliğine göre- uygulanacak idari para cezaları belirlenmiş, söz konusu bentlerdeki fiillerin tekrarında idari para cezası miktarının beş kat artırılarak uygulanması, üçüncü tekrarda ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi öngörülmüştür. Kanun koyucu ve idareler, düzenlemeler yaparken hukuk devleti ilkesinin bir gereği olan ölçülülük ilkesiyle bağlıdır. Bu ilke ise “elverişlilik”, “gereklilik” ve “orantılılık” olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. “Elverişlilik”, başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, “gereklilik” başvurulan önlemin ulaşılmak istenen amaç bakımından gerekli olmasını “orantılılık” ise başvurulan önlem ve ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken ölçüyü ifade etmektedir. Bir kurala uyulmaması nedeniyle kanun koyucu tarafından belirlenen ve idareler tarafından uygulanan bir yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında da “ölçülülük ilkesi” gereğince makul bir dengenin bulunması zorunludur. Diğer taraftan ceza hukukunda geçerli olan suçun "tipiklik" unsuru; suç sayılan fiilin ceza normundaki soyut tasviri şeklinde tanımlanmaktadır. Dolayısıyla idarelerin belirledikleri kural ihlalleri sonucu ilgililer hakkında idari yaptırım uygulaması durumunda da işlenmiş olduğu iddia edilen fiilin mevzuatta düzenlenen suç tanımına birebir uygun olması gerekmektedir. Verilecek cezayı gerektiren eylemlerin gerek "tipiklik" açısından gerekse maddi açıdan o cezaya uyar nitelikte olmaması halinde "o ceza için" suçun oluşmadığının kabul edilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemlerin davacı şirkete ait özel öğretim kursunun kurum açılış izninde belirtilen Matematik Bilim Grubu programı dışında 7. ve 8. sınıf öğrencilerine Matematik, lise mezunu öğrencilere Türkçe, Tarih ve Kimya derslerinin verildiği tespitine istinaden tesis edildiği görülmektedir. Dava konusu işleme dayanak teşkil eden yasal düzenlemede yer alan "iznin amacı dışında kullanılması" fiilinin hangi halleri kapsadığı yasa koyucu tarafından madde metninde açık bir şekilde ifade edilmemiş ise de, madde gerekçesinde yer alan "Eğitim öğretime başlayıp daha sonra eğitim faaliyeti yapmadığı halde kurum binasında tabela ve diğer araç gereç bulunmasına rağmen binanın farklı amaçlarla kullanılmasından dolayı olumsuz durumlarla karşılaşıldığından, işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldıktan sonra herhangi bir eğitim faaliyeti yapmayarak gereksiz yere Millî Eğitim Bakanlığının ilgili kurumlarının iş yükünü artırması. - Özel öğretim kurumlarının çalışanlarının ve kuruma devam eden öğrenci ve kursiyerlerin mağdur olmaması için ihlal hallerinde kuruma geçici kapatma cezası verilmesi yerine kurucuların maddi olarak cezalandırılmasının daha caydırıcı olacağı. -Maddi zorluk çeken kurumların daha uzun süre açık kalarak kurucunun zararının artmasının ve sürecin gereksiz yere uzamasının engellenmesi, - Kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı almış olmasına rağmen mevzuatta belirtilen şartları yerine getirmeyerek öğrenci, kursiyer ve çalışanların mağduriyetine neden olan kurucuların cezalandırılarak aynı kurucunun yeniden kurum açması durumunda iş ve işlemlerinde mevzuata uygun hareket etmesinin sağlanması, öngörülmektedir." açıklamasından "iznin amacı dışında kullanılması" fiilinin genel amaç olarak kabul edilmesi gereken eğitim amacı dışına çıkılıp başka bir alanda faaliyet gösterilmesini ifade ettiği anlaşılmaktadır. Başka bir ifadeyle, kanun koyucu, eğitim amacının tamamen dışına çıkılması durumunda kurumu kapatma yaptırımı ile cezalandırmaktadır. Nitekim Kanun'un sistematiğinde kurum açma şartlarından birini kaybetme ve Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uyulmaması şeklindeki ağır nitelikli fiillere öncelikle para cezası yaptırımı öngörülmüş ve bu fiillerin ancak üçüncü kez tekrarlanması halinde kapatma yaptırımının uygulanması benimsenmiş olup yine ağır nitelikli bir fiil olan, dava konusu işlemin gerekçesini oluşturan izni amacı dışında kullanma fiilinin de anılan iki fiil ile aynı şekilde cezalandırılması anılan cezalandırma sistemine uygun olacaktır. Bu haliyle "amaç dışı kullanım" ifadesinden kastedilenin izin alınan müfredatın dışına çıkılarak eğitim yapılması şeklinde değerlendirilmesinin yasanın özü ile bağdaşmadığı açık olup uyuşmazlık konusu olayda, genel olarak eğitim amacının dışına çıkılmadan, kurum açma izni kapsamında yer almayan bazı derslerin verilmesinin genel amaç olan eğitim amacı dışında sayılamayacağı, bilakis dava konusu işleme sebep teşkil eden fiillerin birer eğitim faaliyeti olduğu, dolayısıyla bu fiillerin 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen ''izni amacı dışında kullanma" olarak nitelendirilemeyeceği, dava konusu işlemde eylem ile öngörülen yaptırım arasında olması gereken tipiklik şartı sağlanmadığı gibi eylem ile uygulanan ceza arasında aranan orantılılık ilkesinin de göz ardı edildiği sonucuna varıldığından dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Öte yandan, soruşturma raporu ile tespit edilen fiiller açısından yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca davalı idare tarafından yeni bir değerlendirme yapılarak işlem tesis edilebileceği açıktır. Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesinin ısrar kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz. </body></html>