Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/534 E. , 2025/5144 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/534 Karar No : 2025/5144 DAVACILAR : 1- ... Turizm İnşaat Plastik Ürünler ve Temizlik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. 2- ... Turizm Ulaşım İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU :Davacılar tarafından 24/11/2021 tarih ve (2021/5) sayılı Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları konulu Genelgenin 1. maddesinin (a) bendinin 2. alt maddesi ile 4. maddesinin (b), (ç) bentlerinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI :Bakanlığın görev alanı itibarıyla yetkisinin havaalanı ile sınırlı olduğu, yer hizmetlerinin havaalanı sınırları içerisinde gerçekleştiği, yer hizmeti olarak belirlenen ulaşım hizmetinin, yalnızca yolcuların apronlardan terminal binasına veya terminal binasından aprondaki uçaklara taşınmasını işaret etttiği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın kendi kuruluş ve görevlerini düzenleyen mevzuatta da "şehir içi" yolcu taşımacılığına ilişkin bir yetki ve görevinin bulunmadığı, Sekizinci Dairenin emsal kararlarında da havalimanından şehir merkezine ve tersi yönde yapılacak taşımalarda yetkinin belediyelere ait olduğu ve Bakanlığın “şehir merkezine” yapılacak taşımalar bakımından yetkisinin bulunmadığının belirtildiği, Bakanlığa verilen yetkinin istisnai olduğu, sadece “havalimanı-terminal” arasını kapsadığı, A grubu çalışma ruhsatı sahibi kişilerin faaliyet gösterecek olmasının faaliyeti Bakanlık iznine tabi kılacağı ve böylece belediyelerin Kanundan doğan yetkilerinin yok sayılacağı, dava konusu düzenlemeler ile havalimanı işletmecisine pek çok konuda söz sahibi olma imkanı tanındığı, bu durumun hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI :5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun 7. maddesinde sivil hava ulaşımına açık havaalanları ve bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesislerin Kanunun kapsamı dışında tutulduğu, karayolu taşımalarının diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamanın 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun amaçları arasında sayıldığı, ayrıca Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 44. maddesi uyarınca da yer hizmetleri konusunda tek yetkilinin davalı Bakanlık olduğu, taşıma faaliyetleriyle ilgili olarak havalimanları ve terminaller hariç kalkış yeri, ara duraklar, indirme/bindirme cepleri ve varış yerinin belirlenmesinde UKOME ve İl Trafik Komisyonlarına yetki verildiği, gerekli şartları sağlayan tüm firmaların serbest rekabet ortamında bahse konu taşıma faaliyetini gerçekleştirmelerinin mümkün olduğu, ilgili mevzuat uyarınca davalı idareye verilen yetki kapsamında dava konusu düzenlemelerin yapıldığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI :... DÜŞÜNCESİ: Dava; ... Tur. İnş. Pl. Ürünler ve Temizlik San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... Tur. Ul. İnş. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, 24.11.2021 tarih ve (2021/5) sayılı Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları konulu Genelgenin 1. maddesinin (a) bendinin 2. alt maddesi ile 4. maddesinin (b), (ç) bentlerinin iptali istemiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına karşı açılmıştır. Dava konusu düzenlemeler; 2021/5 sayılı Genelgenin "Yerleşim Yerleri Arasında Uçak+Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımalarının" düzenlendiği 1. Maddesinin, Büyükşehir Belediye sınırları içinde havalimanı kara tarafı, şehir merkezi, havalimanı kara tarafı arasında başlayıp biten karayolu kısmının açıklandığı (a) bendinin, dava konusu 2. alt maddesinde; "Bu Genelge kapsamında diğer şartları sağlamaları kaydı ile Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22) uyarınca A grubu Çalışma Ruhsatı alan özel hukuk tüzel kişileri tarafından bu taşımaların yapılacağı" belirtilmiş; "Ortak ve diğer Hükümler" başlıklı 4. Maddesinin dava konusu (b) bendinde, "Bakanlıkça verilecek izinler, ilgili hava işletmecisinin görüşlerini de ihtiva eden değerlendirme, yolcu konforu, ulaşım kolaylıkları ve rekabet koşulları çerçevesinde uygun bulunması halinde verilir.", (ç) bendinde; "Bu Genelge kapsamında havalimanı kara sahasına girişler ile buna ilişkin denetim havalimanı işletmecisinin sorumluluğundadır." kuralı getirilmiştir. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun, 'Yer Hizmetleri' başlıklı 44. maddesinde, Ulaştırma Bakanlığının, havaalanlarında, yolcu ve yük trafiğinin ve her türlü hizmetlerin çağdaş sivil havacılık ilkelerine ve ülke çıkarlarına uygun bir biçimde yürütülmesi amacı ile gereken önlemleri almaya veya aldırmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir. 23.08.2016 tarih ve 29810 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, işlem tarihindeki adıyla Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliğinin (SHY-22) 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; havaalanları yer hizmetlerinin uluslararası seviyede yapılmasını sağlamak için uygulanacak usul ve esasları düzenlemek ve bu hizmetlerle ilgili yetkilendirme ve denetleme esasları ile yer hizmetlerine ilişkin ücretleri belirlemektir.; "Hizmet Türleri" başlıklı 5. maddesinde; 1-“Havaalanları yer hizmetleri türleri; a) Temsil, b) Yolcu hizmetleri, c) Yük Kontrolü ve Haberleşme, d) Ramp, e) Uçak Hat Bakım f) Uçuş Operasyon, g) Ulaşım, ğ) İkram servis, h) Gözetim ve yönetim, ı) Uçak özel güvenlik hizmet ve denetimi, 2-Havaalanları yer hizmet türlerinin detayları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün çıkaracağı havacılık talimatlarıyla belirlenir.”; 7. Maddesinin 1/a bendinde, "A Grubu çalışma ruhsatı sahibi kuruluşun yetki ve sorumlulukları; 1) Kuruluş, havaalanlarında 5 inci maddede belirtilen hizmetlerin tamamını veya en az yolcu hizmetleri, yük kontrolü ve haberleşme, ramp ile kargo ve posta hizmetlerini, hava taşıyıcısına her bir hizmet türü için A grubu çalışma ruhsatı alarak yapmaya yetkilidir. 2) İlk defa A grubu çalışma ruhsatı alacak kuruluş, uluslararası trafiğe açık en az üç havaalanında, 5 inci maddede belirtilen hizmetlerden en az yolcu hizmetleri, yük kontrolü ve haberleşme, ramp ile kargo ve posta hizmetlerini vermek üzere teşkilatlanmak zorundadır. 3) Yolcu trafiği olmayan havaalanlarında, yolcu hizmetleri çalışma ruhsatının alınması zorunlu değildir." hükmüne yer verilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.", (p) bendinde, "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek." büyükşehir belediyesinin yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. 15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde "(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...görevli ve yetkilidir" kuralına yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanununun 14. maddesinde, şehir içi trafik ve ulaşım hizmetini yapıp yaptırmanın belediyenin görevlerinden olduğu hükme bağlanmış, 15. maddesinde, toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır." hükmü, 2. maddesinde; "Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar." hükmü, 4. maddesinde; "Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir." hükmü, 5. maddesinde; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü yer almaktadır. Bu durumda; havalimanından şehir merkezine gerçekleştirilecek ulaşım hizmetinin; havaalan yer hizmeti türleri içerisinde tali bir niteliğe sahip olması ve havalimanlarından şehir içine yada tersi yönde yapılacak toplu ulaşımın düzenlenmesi görev ve yetkisinin büyükşehir belediyelerine ait olması karşısında; havaalanının konumu gereği belediyelerce yeterli ulaşım hizmeti sağlanamaması durumunda yolcu taşımacılığı yapma hususunda Bakanlığa verilen düzenleme yetkisi kapsamında; ihtiyaç, kamu yararı gibi bir gerekçe ortaya konulmadan; "A grubu Çalışma Ruhsatı alan özel hukuk tüzel kişilerine büyükşehir belediyesi sınırları içnde havalimanı kara tarafı, şehir merkezi havalimanı arasında taşıma yetkisi verilmesi ile Bakanlıkça verilecek izinler hususunda havaalanı işletmecisinin görüşünün alınması ve havalimanı kara sahasında girişlerde denetim yetkisinin havalimanı işletmecisine bırakılması" şeklindeki dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına uyarlık görülmemiştir. Her ne kadar; Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliğinin "Özel yetkiler" başlıklı 11. maddesinde; şehir terminali ve/veya terminalleri ile havaalanı arasında ve/veya hava alanından çevre illere ve ilçelere yapılacak olan düzenli yolcu taşıma işletmeciliğinin, karayolu taşımacılığı ile ilgili tüm mevzuata uyulması koşulu ile taleplere göre, Bakanlık tarafından düzenleneceği belirtilmiş ise de; yukarıda yer verilen kanun hükümleri çerçevesinde bu düzenlemenin üst hukuk normlarına uygun olduğunu söylemek mümkün olmadığından, dava konusu düzenlemenin hukuka uygunluk denetiminde dikkate alınmaması, başka bir deyişle ihmal edilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 28/05/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın ve davalı idare vekili Av....'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde havalimanından şehrin belli noktalarına yolcu taşınması için İETT Genel Müdürlüğü tarafından yapılan ihaleyi kazanan ve söz konusu faaliyeti yürüten davacılar tarafından 24/11/2021 tarih ve (2021/5) sayılı Havayolu + Karayolu Kombine Yolcu Taşımaları konulu Genelgenin 1. maddesinin (a) bendinin 2. alt maddesi ile 4. maddesinin (b), (ç) bentlerinin iptali istenilmiştir. Dava konusu düzenlemeler şu şekildedir: "(1) Yerleşim Yerleri Arasında Uçak + Otobüs ile Yapılan Tarifeli Kombine Yolcu Taşımalarının: a)Büyükşehir Belediyeleri sınırları içerisinde havalimanı kara tarafı, şehir merkezi, havalimanı kara tarafı arasında başlayıp biten karayolu kısmı; Bu taşımalar; (...) 2) Bu Genelge kapsamında diğer şartları sağlamaları kaydı ile Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22) uyarınca A Grubu Çalışma Ruhsatı alan özel hukuk tüzel kişileri tarafından, yapılır. Bu bende göre gerçekleştirilecek taşıma faaliyetleriyle ilgili olarak, havalimanı ile terminaller haricinde kalkış yeri/noktası, ara duraklar, indirme/bindirme cepleri ve varış yeri/noktası için Ulaştırma Koordinasyon Merkezinden (UKOME) izin alınması şarttır. (4) Ortak ve Diğer Hükümler b) Bakanlıkça verilecek izinler, ilgili havalimanı işletmecisinin görüşlerini de ihtiva eden değerlendirme, yolcu konforu, ulaşım kolaylıkları ve rekabet koşulları çerçevesinde uygun bulunması halinde verilir. ç) Bu Genelge kapsamında havalimanı kara sahasına girişler ile buna ilişkin denetim havalimanı işletmecisinin sorumluluğundadır." İNCELEME VE GEREKÇE: İlgili Mevzuat: 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun 1. maddesinde, bu Kanunun amacının; devamlı ve hızlı bir gelişme gösteren, ileri teknolojinin uygulandığı, sürat ve emniyet faktörlerinin büyük önem taşıdığı sivil havacılık sahasındaki faaliyetlerin ulusal çıkarlarımız ve uluslararası ilişkilerimize uygun bir şekilde düzenlenmesini sağlamak olduğu belirtilmiş, "Hizmetler" başlıklı 43. maddesinde; "Ulaştırma Bakanlığı; sicil havacılık faaliyetlerinin güvenli, düzenli ve süratli bir biçimde yürütülmesini sağlamak amacı ile, havaalanlarında ve gerekli göreceği diğer yerlerde, Türk hava sahası ile sorumluluğu Türkiye'ye ait olan hava sahalarına ilişkin, meteoroloji, hava trafik ve uçuş bilgilerini doğru ve hassas bir şekilde toplayıp ilgililere dağıtılması için gerekli önlemleri alır, Hizmetlerin yürütülmesi ve hizmetten yararlanma şekil ve şartları yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almış olup, "Yer Hizmetleri" başlıklı 44. maddesinde de, Ulaştırma Bakanlığının, havaalanlarında, yolcu ve yük trafiğinin ve her türlü hizmetlerin çağdaş sivil havacılık ilkelerine ve ülke çıkarlarına uygun bir biçimde yürütülmesi amacı ile gereken önlemleri almaya veya aldırmaya yetkili olduğu belirtilmiştir. 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 474. maddesinde; "a) Ulaştırma, denizcilik, haberleşme ve posta iş ve hizmetleri ile Karadeniz ile Marmara denizini birleştiren ve gemilerin seyrüseferine imkan veren Kanal İstanbul ve benzeri su yolu projelerinin geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi hususlarında, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde, milli politika, strateji ve hedeflerin belirlenmesi amacıyla çalışmalar yapmak ve belirlenen hedefleri uygulamak, (ç) Ulaştırma ve denizcilik iş ve hizmetleriyle ilgili altyapı, şebeke, sistem ve hizmetleri; ticari, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, teknik gelişmelere uygun olarak planlamak, kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek ve geliştirmek, d) Ulaştırma, denizcilik, haberleşme ve posta iş ve hizmetlerinin ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında sunulmasını sağlamak," Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış, "Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü" başlıklı 477. maddesinde; "Karayolu ve demiryolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye olumsuz etkilerini önleyecek, giderecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin müstakilen veya ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak," Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri olarak belirlenmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin (f) bendinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." (p) bendinde; "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek" büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmış, aynı Kanunun 9. maddesinde ise; bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı kural altına alınmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde; "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı (...) şehir içi trafik (...) gibi hizmetleri yapar veya yaptırır." hükmüne yer verilmiştir. 23.08.2016 tarih ve 29810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliğinin (SHY-22) "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun 44 üncü maddesi gereğince, havaalanları yer hizmetlerinin uluslararası seviyede yapılmasını sağlamak için, uygulanacak usul ve esasları düzenlemek ve bu hizmetlerle ilgili ücret tarifelerini belirlemektir.” hükmüne, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; havalimanı/havaalanı ve/veya terminal işletmeciliği yapan kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri, bu Yönetmelikte belirtilen şartları sağlayarak, çalışma ruhsatı alan kuruluşları, hava taşıyıcılarını ve bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren diğer kuruluşları kapsar." hükmüne, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte geçen; a) A grubu çalışma ruhsatı: Havalimanlarında, 5 inci maddede belirtilen hizmet türlerinin tamamı veya en az yolcu hizmetleri, yük kontrolü ve haberleşme, ramp, kargo ve posta hizmetleri için en az üç uluslararası trafiğe açık havalimanında teşkilatlanarak hava taşıyıcılarına yer hizmeti yapmak üzere yetkilendirilmiş tüzel kişilere her bir hizmet türü için verilecek çalışma belgelerini, (...) k) Havalimanı işletmecisi: DHMİ Genel Müdürlüğü ve özel havalimanı işletmeciliği yapan kuruluşları, (...) ü) Yer hizmetleri kuruluşu: Havalimanlarında yer hizmetleri yapmak üzere çalışma ruhsatı alan veya yetkilendirilen kamu ya da özel tüzel kişiliği statüsündeki kuruluşları, ifade eder." hükmüne; "Hizmet Türleri" başlıklı 5. maddesinde; “Havaalanları yer hizmetleri türleri; a) Temsil, b) Yolcu Trafik, c) Yük Kontrolü ve Haberleşme, d) Ramp: Ramp, kargo ve posta, uçak temizlik, birim yükleme gereçlerinin kontrolü, e) Uçak Hat Bakım: Uçak hat bakım, yakıt ve yağ, f) Uçuş Operasyon, g) Ulaşım, h) İkram Servis, i) Gözetim ve Yönetim, j) Uçak özel Güvenlik Hizmet ve Denetimi, şeklinde gruplandırılmıştır. Havaalanları yer hizmet türlerinin detayları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün çıkaracağı havacılık talimatlarıyla belirlenir.” hükmüne, "Sorumluluk" başlıklı 6. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte yer alan hükümleri yerine getirmekten havalimanı işletmecileri, yer hizmetleri kuruluşları ile hava taşıyıcıları sorumludur. (2) Bu Yönetmelikte belirtilen yer hizmetlerinin uluslararası seviyede yapılmasını sağlayacak tedbirlerin alınmasından havalimanı işletmecisi, Genel Müdürlüğe karşı sorumludur. Bu hususu sağlamak amacıyla havalimanı işletmecisi, sürekli olarak gözetim ve denetimde bulunarak tespit edilen eksiklik ve aksaklıklarla ilgili olarak Genel Müdürlüğe bilgi verir. Genel Müdürlüğün talimatları doğrultusunda gerekli tertip ve tedbirleri alır veya aldırır. (3) Bu Yönetmelikte yer alan mali hususlar Genel Müdürlük ve DHMİ sorumluluğundadır." hükümlerine yer verilmiş; "Yer hizmetleri kuruluşlarının sorumlulukları ve yetkileri" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; A Grubu çalışma ruhsatı sahibi kuruluşun yetki ve sorumlulukları; "1) Kuruluş, havalimanlarında 5 inci maddede belirtilen hizmetlerin tamamını veya en az yolcu hizmetleri, yük kontrolü ve haberleşme, ramp ile kargo ve posta hizmetlerini, hava taşıyıcısına her bir hizmet türü için A grubu çalışma ruhsatı alarak yapmaya yetkilidir.", 2) İlk defa A grubu çalışma ruhsatı alacak kuruluş, uluslararası trafiğe açık en az üç havalimanında, 5 inci maddede belirtilen hizmetlerden en az yolcu hizmetleri, yük kontrolü ve haberleşme, ramp ile kargo ve posta hizmetlerini vermek üzere teşkilatlanmak zorundadır.", "3) Yolcu trafiği olmayan havalimanlarında, yolcu hizmetleri çalışma ruhsatının alınması zorunlu değildir." olarak belirlenmiş; dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 11. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; havalimanının çevresindeki iller ve ilçeler, şehir terminali ve/veya terminalleri ile havalimanının kara tarafı arasındaki gidiş ve geliş taşıma işletmeciliğinin, bu konuda talepte bulunan gerçek ve/veya tüzel kişiler tarafından Bakanlıktan onay alınması kaydıyla yapılabileceği hükmü sevk edilmiştir. 16/05/2017 tarihli Havalimanları Yer Hizmet Türleri ve Detayları Talimatı'nın "Hizmet Türleri" başlıklı 6. maddesinde; "(1) Havalimanı yer hizmet türleri şunlardır: a) Temsil, b) Yük Kontrolü ve Haberleşme, c) Birim Yükleme Gereçlerinin Kontrolü, ç) Yolcu (ve bagaj) Hizmetleri, d) Kargo ve Posta, e) Ramp, f) Hava Aracı Temizlik, g) Yakıt ve Yağ, ğ) Uçak Hat Bakım, h) Uçuş Operasyonu ve Mürettebat Yönetimi, ı) Yüzey (Kara) Ulaşımı, i) İkram Servis, j) Gözetim ve Yönetim, k) Uçak Özel Güvenlik Hizmet ve Denetimi. (2) Belirlenen hizmet türlerinin detayları Talimatın Ekinde yer almakta olup, işlemleri yapacak şirketlerin yükümlülükleri belirtilmiştir." hükmü yer almış, anılan Talimatın ekinde Yüzey (Kara) Ulaşımına "Yolcu, bagaj, kargo ve/veya postanın, havaalanı ile şehir terminali, havaalanı ile diğer mutabakata varılmış noktalar, aynı havaalanındaki ayrı terminaller arasında, taşınmasını sağlamak için gerekli bütün düzenlemeleri yapmak" dahil edilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava Konusu Genelgenin 1. maddesinin (a) bendinin 2. alt maddesi yönünden incelenmesi; 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinde, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak, toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek, bunların sayılarını, bilet ve ücret tarifeleri ile zaman ve güzergahlarını belirlemek görev ve yetkisi büyükşehir belediyelerine ve belediyelere verilmiştir. Bununla birlikte sivil havacılık alanında özel bir düzenleme olan 2920 sayılı Kanun'un 43 ve 44. maddeleri ile davalı Bakanlık, havaalanlarında ve gerekli göreceği diğer yerlerde, sivil havacılık faaliyetlerinin güvenli, düzenli ve süratli bir biçimde yürütülmesini sağlamak, yolcu ve yük trafiği ile her türlü hizmetlerin çağdaş sivil havacılık ilkelerine ve ülke çıkarlarına uygun bir biçimde yürütülmesi amacıyla gereken önlemleri almaya ve aldırmaya yetkili kılınmıştır. Yine 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 474. ve 477. maddelerinde, ulaştırma hizmetlerinin geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, işletilmesi ve işlettirilmesi hususlarında, ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde, milli politika, strateji ve hedefleri belirlemek, karayolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin diğer ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak görev ve yetkisi davalı Bakanlığa verilmiştir. Bu yetki kapsamında hazırlanan Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği'nin 5. maddesinde ise, "ulaşım" hizmeti yer hizmetleri arasında sayılmıştır. Dava konusu Genelge incelendiğinde; bölgesel hava taşımacılığının ülkemizde gösterdiği hızlı gelişmeye paralel olarak havayolu ile gelen veya giden yolcuların, havaalanlarından yerleşim merkezlerine veya tersi yönde karayoluyla taşınmalarındaki artışın, anılan taşımacılığın havayolu+karayolu kombine yolcu taşımacılığı şeklinde, serbest rekabet ortamında, daha seri, hızlı, güvenli, ekonomik ve kuralları önceden belirlenmiş bir sistem içerisinde gerçekleşmesini zorunlu kıldığı, bu itibarla, havayolu+karayolu kombinasyonu ile yapılan yolcu taşımalarının, havaalanları ile yerleşim yerleri arasındaki karayoluyla yapılan yolcu taşımalarına ilişkin esaslarının belirlendiği anlaşılmaktadır. Görüleceği üzere, havaalanının belediye ve mücavir alan sınırları içinde kaldığı yerlerde belediyeler de, davalı Bakanlıkla birlikte, havaalanı ile yerleşim yerleri arasındaki yolcu taşımacılığı konusunda yetkili bulunmaktadır. Ancak burada vurgulanması gereken en önemli husus, söz konusu hizmete yönelik olarak idarelerden birine tanınmış münhasır bir yetkinin bulunması halinde, diğer idarece yapılacak hizmet planlamasında bu hususun dikkate alınması zorunluluğudur. Buna göre, davalı Bakanlık tarafından havaalanı ve yerleşim yerleri arasında yolcu taşımacılığının düzenlenmesi halinde, bu taşımacılığın kanunla münhasıran belediyelere tanınan şehir içi toplu taşıma faaliyeti niteliğinde olamayacağı, taşımacılığın belediye ve mücavir alan sınırları içinde kalan kısımlarında kullanılacak olan güzergah ve durak yerlerinin ise ilgili belediyece tespit edileceği açıktır. Nitekim, Dairemizin 24/02/2021 tarih ve E:2019/2976, K:2021/1116 sayılı kararında yer verilen davalı idarenin yalnız "havalimanı-terminal" arasında yolcu taşımacılığı konusunda izin verebileceği yönündeki değerlendirmesinde hukuki isabet bulunmadığına yönelik İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 28/03/2022 tarih ve E:2021/2477, K:2022/1010 sayılı kararı da bu yöndedir. Dava konusu bentte de Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22) uyarınca A Grubu çalışma ruhsatı alan özel hukuk kişilerinin bu bende göre gerçekleştirilecek taşıma faaliyetleriyle ilgili olarak, havalimanı ile terminaller haricinde kalkış yeri/noktası, ara duraklar, indirme/bindirme cepleri ve varış yeri/noktası için Ulaştırma Koordinasyon Merkezinden izin almalarını şart koşmuştur. Dolayısıyla, Havalimanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği (SHY-22)'nde tanımı yapılan A grubu çalışma ruhsatını alarak faaliyette bulunanların anılan Yönetmelikte belirlenen sorumluluk ve yetkilerine de aykırı olmadığı anlaşılan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Dava Konusu Genelgenin 4. maddesinin (b) ve (ç) bentleri yönünden incelenmesi; Her ne kadar davacılar tarafından Genelge'nin dava konusu edilen 4/(b) ve 4/(ç) bentlerinde, ilgili havalimanı işletmecisine verilen yetkilerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, söz konusu 4/(b) bendinde, Bakanlığın vereceği izinlerde, aynı bentte sayılan başka esaslar haricinde ilgili havalimanı işletmecisinin görüşünün de alınacağının belirtildiği, diğer bir ifadeyle, işletmecinin görüşünün herhangi bir bağlayıcılığının olmadığı, verilecek izinler konusunda işletmeciye doğrudan bir yetki tanınmamış olduğu; diğer yandan, 4/(ç) bendinde ise, havalimanı kara sahasına girişler ile buna ilişkin denetimin havalimanı işletmecisinin sorumluğunda olduğunun düzenlendiği, bu bentte işletmeciye yüklenen sorumluluğun dava konusu Genelge'de düzenlenen taşımalar kapsamında ve genel nitelikli olarak verildiği anlaşıldığından anılan bentler yönünden de davanın reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacılara iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 28/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>