Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2022/1255 E. , 2023/3863 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2022/1255 Karar No : 2023/3863 DAVACI : … Damıtımcılık A.Ş. VEKİLLERİ : Av. … , Av. … DAVALI : … Bakanlığı VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri …, Av. … DAVANIN KONUSU : Rakı üretim izin belgesine sahip davacı şirkete ait mevcut rakı üretim tesisinde bulunan 28 adet imbiğe 14 imbik daha eklenmesine yönelik proje tadilat izni verilmesi için yapılan başvuru neticesinde tesis edilen proje tadilat izni bedeli istenilmesine yönelik davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin, işleme dayanak alındığı ileri sürülen Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 21. maddesinin 2. fıkrasının 3. ve 4. cümleleri ile 3. fıkrasının ve Alkol ve Alkollü İçki Üretim Tesislerinin Dökme Üretim Yapabilme Potansiyeli Üzerinden Kapasitelerini Belirleme Esasları (Kapasite Belirleme Esasları) isimli iç talimatın rakı kapasitesi hesabına ilişkin kısmının iptali ile idarece tahsil edilen 4.195.574,00-TL tutarındaki proje tadilat izni bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle iadesine karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmeliğin 21. maddesinin 2. fıkrası ve devamında bahsedilen proje tadilat izni bedellerinin 4733 sayılı Kanun’da yasal dayanağı ve davalı idarenin böyle bir geliri olmadığından istenilemeyeceği, proje tadilatı adı altında alınan bedelin bir mal veya hizmet karşılığı ödenen bir ücret niteliğinde olmadığı, vergi, resim veya harç benzeri mali bir yükümlülük niteliğinde olduğu için Anayasa’nın 73. maddesinin 3. fıkrası uyarınca kanunla düzenlenmesi gerektiği, anılan Yönetmeliğin dayanağını oluşturan Kanunlarda “proje tadilat izin bedeli” adı altında bir mali yükümlülüğe yer verilmediği, bu nedenle proje tadilat izin bedeline ilişkin düzenlemenin hukuka aykırı olduğu, ayrıca yapılan tadil ile üretim kapasitesini fiilen artıracak bir husus olmadığından proje tadilat izni bedelinin talep edilmemesi gerektiği, mevcut üretim kapasitesine tadil ile eklenecek imbiklerle dahi ulaşılamayacağı, bu nedenle eklenecek imbikler için proje tadil bedeli ödemesine gerek bulunmadığı, öte yandan bir imbikte üretilecek rakı kapasitesi hesabında esas alınan iç talimatın içeriğinin bilinmediği ve belirsiz olduğu, bu iç talimat gereği ödeme yapma yükümlülüğü altına girildiği, hukuk devleti ilkesi gereği hukuk kurallarının belirgin ve açık olması gerektiği, Resmî Gazete’de yayımlanmayan ve davalı idarenin internet sitesinde veyahut herhangi bir mecrada erişilemeyen iç talimatın hukuk devletinin gereklerinden olan hukuki güvenlik ve hukuki öngörülebilirlik ilkelerini açıkça ihlâl ettiği, denetlenebilir olmadığı, iç talimatta düzenlenen kurala göre bir imbikte üretilecek rakı miktarının arttığı ve bu artışa göre de ödemesi gereken proje tadilat izni bedelinde ciddi bir artış yaşandığı, söz konusu iç talimatın yükümlülüklerini doğrudan etkiler nitelikte olduğu, hukuka aykırı iç talimata dayanılarak tespit edilen bir imbikte üretilecek rakı miktarı üzerinden tesis edilen idari işlemin hukuki dayanaktan yoksun olduğu, işbu dava konusunda proje tadilat izni bedeli alınması gerekli olduğu düşünülüyor olsa bile bedelin hesaplamasında hata bulunduğu, daha önce bir imbiğin yıllık üretim kapasitesi 438.750 litre iken dava konusu işlemde yıllık 658.125 litreye yükseltildiği, imbik üretim kapasitesinde oluşan farklılığın nedeninin davalı idarece belirtilmediği, dolayısıyla proje tadilat izni bedelinin fazla hesaplandığı, talep edilen proje tadilat izninin süresinde karara bağlanmadığı ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın re'sen husumet, derdestlik, kesin hüküm, zamanaşını yönlerinden incelenmesi ve hukuka aykırı husus varsa usulden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, 4250 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre iki kez gerçekleştirilen distilasyon eylemi neticesinde rakının üretildiği, bu işlemin 48 saat sürdüğü, TEKEL döneminden beri bu şekilde süre geldiği, sektörde mevcut tüm firmaların hesabını 48 saate göre yaptığı, davacının üretimi fazla olan ürün grubunda iki distilasyondan fazla sayıda distilasyon yaparak tamamen tüketici tercihleri doğrultusunda ve kendi tasarrufu ile distilasyon süresini uzattığı, idarelerinin firmaların tercihleri doğrultusunda işlem tesis etmesinin beklenemeyeceği, her firmaya eşit davranmakla mükellef olduğu, belirlenen kapasite hesaplarının tüm firmalara aynı şekilde davranabilmek adına standarda bağlandığı, ayrıca konusunda uzman personelce bu hesapların belirlendiği, bu düzenlemeye davacı haricinde itiraz edilmediği, söz konusu Yönetmelik maddesinin 2018 yılında değiştiği ve davacının 4 yıldır bir itirazda bulunmadığı, hatta 10/12/2020 tarih ve 3414688 sayılı Makam Olur'u ile kapasite artışı yapılırken de herhangi bir itirazının olmadığı, o dönem kapasite artışı hesabında da 48 saatlik distilasyon süresi esas alınmasına rağmen firmanın ticari dinamikleri ile uyuştuğu için dava açılmadığı, davacının tüketici tercihlerinin esas alan ticari dinamikleri değiştiğinde kendi belirlediği 100 saat üzerindeki distilasyon işlemine de itiraz edebileceği, proje tadilatının eksik evrakların tamamlanması üzerine süresinde karara bağlandığı, bedelin yanlış hesaplandığı iddiasının yerinde olmadığı, ilgili Yönetmelikte mevcut katsayıya göre bedelin hesaplandığı, bir imbikten üretilen ürün miktarının Kapasite Belirleme Esasları ile revize edildiği, proje tadilat sürecinde hesaplamaya ilişkin bu esasların … tarih ve … sayılı yazı ile davacı firmaya iletildiği, yapılan işlemlerde herhangi bir hata ve usulsüzlük bulunmadığı, hukuka uygun olduğu savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NUN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI … 'NIN DÜŞÜNCESİ : Rakı üretim izin belgesine sahip davacı şirkete ait rakı üretim tesisinde bulunan 28 adet imbiğe 14 imbik daha eklenmesine yönelik proje tadilat izni verilmesi için yapılan başvuru üzerine tesis edilen proje tadilat izni bedeli istenilmesine yönelik … sayılı davalı idare işleminin, işleme dayanak alındığı ileri sürülen Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 21. maddesinin 2. fıkrasının 3. ve 4. cümleleri ile 3. fıkrasında yer alan, “Proje tadilatı izin bedeli ise; mevcut üretime aynı kategori içinde bir alt kategori eklenmesinde ve kapasite artırımında, yıllık bin litre üzerinden aromalı bira, yarı köpüren şarap (2204.21. ve 2204.29.’da yer alan), meyve şarabı hariç tesis kurma izin bedelinin iki katı şeklinde hesaplanıp izin verilmeden önce tahsil edilir. Bira tesislerinde; aromalı bira üretimi için en az 17.829-TL, şarap tesislerinde; yarı köpüren şarap (2204.21. ve 2204.29.’da yer alan), meyve şarabı üretimi için ayrı ayrı en az 29.714-TL maktu olmak üzere, proje kapasitesi üzerinden yıllık beher bin litre başına 47,83-TL proje tadilat izni bedeli alınır. İzin bedelleri, firmalara tebliğ tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde Kurum hesabına yatırılır. Bedeli süresi içerisinde yatırmayan firmaların izinleri iptal edilmiş sayılır." düzenlemesi ile Alkol ve Alkollü İçki Üretim Tesislerinin Dökme Üretim Yapabilme Potansiyeli Üzerinden Kapasitelerini Belirleme Esasları isimli iç talimatın rakı kapasitesi hesabına ilişkin kısmının iptali, idarece tahsil edilen 4.195.574,00-TL tutarındaki proje tadilat izni bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle iadesine karar verilmesi istenilmektedir. 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 76. madddesiyle, dava konusu Yönetmeliğin dayanakları arasında yer alan 03/01/2002 tarih ve 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un adı “Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun” şeklinde değiştirilmiş; aynı Kararname'nin 81. maddesi ile 4733 sayılı Kanuna eklenen geçici 7. madde ile Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu'nun bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte kapatıldığı kurala bağlanmış; 80. maddesiyle 4733 sayılı Kanun'a eklenen Ek 4. maddede, "Mevzuatta Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna yapılan atıflar Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanuna; Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumuna ve Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kuruluna yapılmış olan atıflar ilgisine göre Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığına yapılmış sayılır.” düzenlemesine yer verilmiş; Kararname'nin 78. maddesiyle 4733 sayılı Kanuna 4/A maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 4/B maddesinde, bu Kanun hükümleri çerçevesinde maddenin bentlerinde belirtilen görevlerin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yürütüleceği belirtilmiş ve bu hükümler daha sonra 08/03/2018 tarih ve 30354 mükerrer sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 01/02/2018 tarih ve 7079 sayılı Kanun’un 71-76. maddelerinde yasal düzenlemelere bağlanmış ise de; yargısal denetimin, işlemin tesis tarihindeki hukuki duruma göre yapılması gerektiğinden, dayanağı olan davaya konu Yönetmeliğin yürürlük tarihindeki mevzuat hükümleri dikkate alınarak işin esasının incelenmesine geçildi: 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kurulun Çalışma Esasları, Görev ve Yetkileri" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, "4207 sayılı Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanun'da yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla, tütün ve alkol tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbî nitelikteki her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenlemeleri yapmak, bunlarla ilgili kararları almak" Kurul'un görev ve yetkileri arasında sayılmış; 4733 sayılı Kanun'a 5752 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle 03/04/2008 tarihinde eklenen 4/A maddesinde, Kurum'un hizmet birimleri ile görev ve yetkileri belirlenmiş, Kurum'un hizmet birimlerinden Alkollü İçkiler Piyasası Daire Başkanlığı'nın görev ve yetkileri, "27/05/2004 tarih ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun hükümleri hariç olmak üzere, alkollü içkilerin iç ve dış ticareti, dağıtımı, depolanması, geri kazanımı; üretim tesislerinin kurulması, işletilmesi, proje tadilatı, kapatılması ve her türlü devir işlemleri ile 4250 sayılı Kanun'un uygulanmasına yönelik işlemlere ve tüm bu işlemlerin teknik kontrolüne ilişkin çalışmaları yürütmek" olarak belirtilmiştir. 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu, Kanun'un amacı, gıda güvenliğinin temini, her türlü gıda maddesinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin teknik ve hijyenik şekilde üretim, işleme, muhafaza, depolama, pazarlama ve halkın gereği gibi beslenmesini sağlamak, üretici ve tüketici menfaatleriyle halk sağlığını korumak üzere gıda maddelerinin üretiminde kullanılan her türlü ham, yarı mamul ve mamul gıda maddeleri ile gıda işlemeye yardımcı maddeler ile gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin güvenliğine ilişkin özelliklerinin tespit edilmesi, gıda maddeleri üreten ve satan işyerlerinin asgari teknik ve hijyenik şartlarının belirlenmesi, gıda maddeleri ile ilgili hizmetler ile denetimine dair usul ve esasları belirlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu kanun; gıda güvenliğinin teminine, her türlü gıda maddesinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin hijyenik ve uygun kalitede üretimine, tasnifine, işlenmesine, katkı ve gıda işlemeye yardımcı maddelere, ambalajlama, etiketleme, depolama, nakil, satış ve denetim usülleri ile yetki, görev ve sorumlulukları ile risk analizine, ihtiyati tedbirlere, gıda ile tüketici haklarının korunmasına, izlenebilirlik ve bildirimlere dair hususları kapsar. Bu konuda hüküm bulunmayan hâllerde genel hükümler uygulanır." kuralına yer verilmiştir. Anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Gıda/Gıda maddesi; tütün ve sadece ilaç olarak kullanılanlar hariç olmak üzere; içkiler ve sakızlar ile hazırlama ve işleme gereği kullanılan maddeler dâhil, insanlar tarafından yenilen ve/veya içilen ham, yarı mamul veya mamul her türlü madde" olarak tanımlanmaktadır. 5179 sayılı Kanun, 13/06/2010 tarih ve 27610 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 47. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamaktır." kuralına yer verilmiş; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsayacağı belirtilmiş; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Gıda: Doğrudan insan tüketimine sunulmayan canlı hayvanlar, yem, hasat edilmemiş bitkiler, tedavi amaçlı kullanılan tıbbî ürünler, kozmetikler, tütün ve tütün mamulleri, narkotik veya psikotropik maddeler ile kalıntı ve bulaşanlar hariç, insanlar tarafından yenilen, içilen veya yenilmesi, içilmesi beklenen işlenmiş, kısmen işlenmiş veya işlenmemiş her türlü madde veya ürün, içki, sakız ile gıdanın üretimi, hazırlanması veya muameleye tâbi tutulması sırasında kullanılan su veya herhangi bir madde" olarak tanımlanmış; 23. maddesinde de, Bakanlığın, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerle ilgili asgarî teknik ve hijyen kriterleri, bitki koruma ürünü ve veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, bulaşanları, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz metotlarını belirleyen gıda kodeksini hazırlayacağı ve yayımlayacağı kurala bağlanmıştır. Olayda, 26/09/2002 tarih ve 24888 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan davaya konu Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin yalnızca davalı Kurum tarafından hazırlanarak çıkartıldığı, alkol ve alkollü içki tesislerine ilişkin düzenleme yapılırken "piyasa güvenliği" hususunun göz önünde bulundurulduğu, ancak konunun ayrıca "gıda güvenliği" yönünün de bulunduğu, bu nedenle, her ne kadar Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu'nun 4733 sayılı Kanun ile serbest rekabete açılan alkol sektörünü düzenleme, denetleme, gözetme ve izin verme konusunda yetkili olduğu açık ise de, 5996 sayılı Kanun'da "içki" gıda tanımı içerisinde yer aldığından, uyuşmazlığın 5996 sayılı Kanun çerçevesinde de değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 5996 sayılı Kanun'un 1. maddesinde, Kanun'un amacının, gıda güvenliğini korumak ve sağlamak olduğu, 2. maddesinde, bu Kanun'un, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzemenin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsadığı belirtilmiş, 3. maddesinde "içki" gıda maddesi olarak tanımlanmış, 23. maddesinde de, Bakanlığın, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerle ilgili asgari teknik ve hijyen kriterleri, bitki koruma ürünü ve veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, bulaşanları, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye, depolama esasları ve analiz metotlarını belirleyen gıda kodeksini hazırlayacağı ve yayımlayacağı kurala bağlanmıştır. Bu bağlamda, 5996 sayılı Kanun'da, gıda maddesi olarak tanımlanan içkileri de kapsayan ve aynı zamanda gıda güvenliği, üretim, alkol ve alkollü içki tesislerinin teknik şartları, işletilmeleri ve denetlenmeleri, alkollü içkilerin iç ve dış ticareti gibi konularda kurallar getirilerek düzenleme yapma yetkisi Tarım ve Orman Bakanlığı'na verilmiştir. Bu durumda, gıda ile temas eden tüm madde ve malzemeler konusunda Tarım ve Orman Bakanlığı'nın genel düzenleme yapma yetkisi dikkate alındığında, alkol ve alkollü içkilerin haiz olmaları gereken teknik şartlar, kurulmaları, işletilmeleri ve denetlenmelerine ilişkin dava konusu düzenlemelerin Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığı'nca müştereken yapılması gerekirken, anılan yetkinin yalnızca Kurul tarafından kullanılmasında hukukî isabet bulunmamaktadır. Nitekim, alkollü içki sektörüne yönelik benzer konularda yapılan düzenlemelerin Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığı'nca müştereken yapılması gerektiği hususu, Danıştay İdarî Dava Daireleri Kurulu'nca verilen çeşitli tarihli kararlar ile de istikrar kazanmıştır. Her ne kadar davalı idare tarafından davaya konu Proje tadilatı izin bedelinin dayanağının 4733 sayılı Kanun’un Ek 3. maddesindeki, “Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bu Kanun kapsamında yapılan resmi kontrollerin ve verilen diğer hizmetlerin karşılığı olmak üzere ücret alabilir. Hangi hizmet türünden ve resmi kontrollerden ne miktarda ücret alınacağı her yıl Aralık ayında Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca belirlenir. Bu gelirler ile kapatılan Kurumun görevlerinin ilgili idare tarafından yürütülmesi nedeniyle elde edilecek gelirler genel bütçeye gelir kaydedilir.” kuralı olduğu ileri sürülmüşse de, bu düzenlemenin 4733 sayılı Kanun kapsamında yapılan kontrol ve diğer hizmetler karşılığında alınacak ve her yıl Aralık ayında davalı Bakanlık tarafından belirlenecek olan “ücret” konusunu düzenlediği ve niteliği itibariyle davaya konu Yönetmeliğin 21. maddesinde düzenlenmiş “Proje tadilatı izin bedeli” olarak değerlendirilemeyeceği için dava konusu Yönetmeliğin yasal dayanağının olduğunun kabulü hukuken mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle, davaya konu düzenlemelerin Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu ile Tarım ve Orman Bakanlığı'nca müştereken hazırlanması gerekirken, anılan yetkinin yalnızca Kurum tarafından kullanılmasında hukuka uygunluk bulunmadığından, 26/09/2002 tarih ve 24888 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan davaya konu Yönetmelik hükümleri ile Alkol ve Alkollü İçki Üretim Tesislerinin Dökme Üretim Yapabilme Potansiyeli Üzerinden Kapasitelerini Belirleme Esasları isimli iç talimatın rakı kapasitesi hesabına ilişkin kısmı da hukuka aykırı hâle geldiğinden iptaline, hukuka aykırı düzenlemelere dayalı olarak olarak tesis edilmiş proje tadilat izni bedeli istenilmesine yönelik E… sayılı davalı idare işleminin de iptaline ve davalı idareye ödenen 4.195.574,00-TL tutarındaki proje tadilat izni bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı şirkete ödenmesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce duruşma için taraflara önceden bildirilen 13/06/2023 tarihinde, davacı vekili Av. … 'ın ve davalı idare vekilinin gelmediği, Danıştay Savcısı'nın hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısı'nın düşüncesi alındıktan sonra gelen tarafa son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkimi'nin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Rakı üretim izin belgesine sahip davacı şirkete ait mevcut rakı üretim tesisinde bulunan 28 adet imbiğe 15 imbik daha eklenmek için 20/10/2021 tarihinde davalı idareden talepte bulunulmuş; idarece, yapılacak proje tadilatının gerekçesini açıklayan bir beyan, Çevre Etki Değerlendirmesi, davacı şirketin vergi borcu yoktur evrakı ile kapasite hesap tablosunun gönderilmesi istenilmiş; 05/11/2021 tarihli cevabi yazıda, hızlı artan satış talebine mevcut ekipman sayısı ile cevap verilemediği, mevcut bulunan 28 adet imbik 7 gün 24 saat çalışsa dahi üretim izin belgesinde yer alan 11.142.500 lt/yıl üretim kapasitesine ulaşılamadığı, üretimi fazla olan ürün çeşidinin distilasyon süresi ortalama 117 saat olmasına rağmen, idarece kapasite hesaplamalarında kullanılan imbikte doldurma, boşaltma ve yıkama süresi 48 saatin referans alındığı, ancak mevcut üretim iznindeki rakamlara reelde 15 imbik dava eklenerek ancak ulaşılacağı belirtilmiştir. Davacının proje tadilat izni talebinin incelenmesi neticesinde davalı idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle, Kapasite Belirleme Esasları uyarınca bir imbikte üretilebilecek rakı miktarının 658.125 litre olarak kabul edildiği, firmaca eklenmesi planlanan 15 imbik içinse bu değerin 9.871.875 litre (658.125x15) olarak bulunduğu, 11.142.500 lt/yıl olan üretim kapasitesinin 21.014.375 litre/yıl şeklinde artacağı, mevcut yıllık suma üretim kapasitesinin artırmayı planlanan rakı üretim kapasitesi ile kütle dengesi bakımından uyumlu olmadığı belirtilerek talep uygun görülmemiştir. Davacı tarafından 01/12/2021 tarihli dilekçe ile bu ret işlemine itiraz edilerek yatırıma devam edebilmek için imbik sayısının 14 olarak revize edildiği belirtilmiş, davalı idarece 30/12/2021 tarihinde tebliğ edilen yazı ile davacıdan, artış gerekçesinin daha rasyonel bilgiler ile açıklanması talep edilmiş, davacı tarafından 04/01/2022 tarihli dilekçe ile gerekli açıklamaların sunulması üzerine proje tadilatı değerlendirilerek 12/01/2022 tarih ve 3891553 sayılı Makam Olur'u ile davacının rakı üretim kapasitesinin 9.213.7550 litre/yıl artırılması ve bu işlemi teminen 4.195.574,00-TL tutarında proje tadilat izni bedeli tahsil edilmek suretiyle proje tadilat izni verilmesi uygun bulunmuş, dava konusu … tarih … sayılı işlemle, bahsi geçen 4.195.574,00-TL'nin süresi içerisinde ödenmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalının usûle ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun "İspirto ve ispirtolu içkilere ait umumi hükümler" başlıklı 3. maddesinde, "İspirto ve ispirtolu içkilerin Türk Gıda Kodeksine uygun olarak üretilmiş olması şarttır. Her türlü alkollü içki üretiminde, tarımsal kökenli etil alkol veya distilatı dışındaki alkol ve alkol türevleri kullanılamaz. Üzüm kökenli bir distilat olan suma veya tarımsal kökenli etil alkol ile karıştırılmış sumanın, beşbin litre veya daha küçük hacimli geleneksel bakır imbiklerde, anason tohumu ile ikinci kez distile edilmesiyle üretilen rakının, Türkiye’de üretilmesi ve üründeki toplam alkolün en az %65’inin suma olması şarttır..." kuralı yer almıştır. 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un "Görevler" başlıklı 4/B maddesinde, "Bu Kanun hükümleri çerçevesinde aşağıda belirtilen görevler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yürütülür. (...) b) Etil alkol ve metanolün üretimi, iç ve dış ticareti, denatürasyonu, ambalajlanması, dağıtımı, üretimde kullanılması amacıyla elde bulundurulması, depolanması, geri kazanımı, işlemesi, üretim tesislerinin kurulması, üretim izni, proje tadilatı, kapatılması ve her türlü devir işlemleri ile 8/6/1942 tarihli ve 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun uygulanmasına yönelik işlemlere ve bu işlemlerin teknik kontrolüne ilişkin çalışmaları yürütmek. (. ..) g) Mamul üretimi, satışı ve uygunluk belgesi başına alınacak tutarlar ile tescil, izin ve ruhsat bedellerini belirlemek. (...)"; Ek 3. maddesinde, "Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bu Kanun kapsamında yapılan resmi kontrollerin ve verilen diğer hizmetlerin karşılığı olmak üzere ücret alabilir. Hangi hizmet türünden ve resmi kontrollerden ne miktarda ücret alınacağı her yıl Aralık ayında Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca belirlenir. Bu gelirler ile kapatılan Kurumun görevlerinin ilgili idare tarafından yürütülmesi nedeniyle elde edilecek gelirler genel bütçeye gelir kaydedilir."; 24/12/2017 tarih ve 30280 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 81. maddesiyle eklenen Geçici 7. maddesinde, "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte kapatılmıştır. (...)" kuralına yer verilmiştir. 26/09/2002 tarih ve 24888 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanan Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, alkol ve alkollü içkilerin üretimine yönelik düzenlemeleri yaparak, halk sağlığını, tüketici ve üretici menfaatlerini koruyacak önlemleri belirlemektir."; "Proje tadilat izni" başlıklı 19. maddesinde, "Mevcut üretimine aynı kategori içinde bir başka alkollü içki veya yarı mamul ekleyecek veya çıkaracak, mevcut kapasitesini artıracak veya aynı ürünü elde etmek üzere proses değişikliği getiren makine değişimi yapacak firmalar, projelendirdikleri tadilatın niteliğini ve gerekçesini açıklayan bilgi ve belgeler ile, proje tadilat izni almak üzere Kuruma başvururlar. Başvuru, en geç iki ay içinde Kurum tarafından karara bağlanır. Tesisin tamamının veya bira ve şarap tesislerinin bir bölümünün başka yere taşınması, proje tadilat izni kapsamında değerlendirilir."; 21. maddesinin 2. fıkrasının 3. ve 4. cümleleri ile 3. fıkrasında, “Proje tadilatı izin bedeli ise; mevcut üretime aynı kategori içinde bir alt kategori eklenmesinde ve kapasite artırımında, yıllık bin litre üzerinden aromalı bira, yarı köpüren şarap (2204.21. ve 2204.29.’da yer alan), meyve şarabı hariç tesis kurma izin bedelinin iki katı şeklinde hesaplanıp izin verilmeden önce tahsil edilir. Bira tesislerinde; aromalı bira üretimi için en az 17.829-TL, şarap tesislerinde; yarı köpüren şarap (2204.21. ve 2204.29.’da yer alan), meyve şarabı üretimi için ayrı ayrı en az 29.714-TL maktu olmak üzere, proje kapasitesi üzerinden yıllık beher bin litre başına 47,83-TL proje tadilat izni bedeli alınır. İzin bedelleri, firmalara tebliğ tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde Kurum hesabına yatırılır. Bedeli süresi içerisinde yatırmayan firmaların izinleri iptal edilmiş sayılır." kuralı yer almış; öte yandan, 23/12/2018 tarih ve 30634 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliğinin 1. maddesi ile anılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan Kurul tanımı yürürlükten kaldırılmış ve "Kurum: Tarım ve Orman Bakanlığını" ifade eder tanımı getirilmiş, ayrıca Yönetmeliğin 26. maddesi, "Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür." şeklinde değiştirilmiş ve bu Yönetmelik değişikliğinin 01/01/2018 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği kurala bağlanmıştır. Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği'nin (Tebliğ No: 2016/55) "Distile alkollü içki kategorilerinin tanımları ve özellikleri" başlıklı 5. maddesinde, "Bu Tebliğ kapsamında bulunan distile alkollü içkilerin tanımları ve özellikleri Ek-1’de verilmiştir." kuralına yer verilmiş, Tebliğ ekinde yer alan Distile Alkollü İçki Kategorilerinin Tanımları ve Özellikleri" başlıklı Ek-1'de, "Bu Tebliğ kapsamında bulunan distile alkollü içkilerin tanımları ve özellikleri aşağıda gösterilmiştir: a) Rakı: Yalnızca suma veya tarımsal etil alkol ile karıştırılmış sumanın, dolum hacmi 5000 litre veya daha küçük geleneksel bakır imbiklerde, Türkiye’de yetişen anason tohumu (Pimpinella anisum) ile distile edilmesiyle sadece Türkiye’de üretilen distile alkollü içkidir. Rakının; 1) Üretiminde bakır imbiğe alınan toplam alkolün en az %65’i suma olmalıdır. 2) Üretilmesinde şeker kullanılması durumunda bu şeker rafine beyaz şeker olmalı, kullanılan şeker miktarı ürün litresinde en fazla 10 gram olmalıdır. 3) Uçucu madde içeriği, hacmen %100 alkolün hektolitresinde 100 grama eşit veya daha fazla olmalıdır. 4) Metanol içeriği, hacmen %100 alkolün hektolitresinde 150 gramdan fazla olmamalıdır. 5) Anason tohumundan gelen uçucu yağın anetol miktarı, ürünün litresinde en az 800 miligram olmalıdır. 6) Hacmen alkol miktarı en az %40 olmalıdır. 7) Dolum öncesi en az bir ay dinlendirilmelidir." şeklinde belirtilmiştir. Davalı idarece 09/09/2021 tarihinde ilgili birimlere gönderilen "Alkol ve Alkollü İçki Üretim Tesislerinin Dökme Üretim Yapabilme Potansiyeli Üzerinden Kapasitelerini Belirleme Esasları" isimli iç talimatta, "1- Kapasite belirleme ilkeleri: Tesis kapasiteleri tesiste dökme üretim yapabilme potansiyeli üzerinden belirlenir. Belirlenen kapasite 1 yıl içinde firmaların üretebileceği azami miktar olup, firmaların bu miktarın üzerinde üretim yapmamaları gerekir. 2- Kapasite belirleme yöntemi: Alkollü içki üretim tesislerinin kapasitelerinin hesaplanmasına ilişkin yöntem aşağıda belirtilmiştir. (...) b) Distile Alkollü İçkiler: 1- Rakı: Tesis kapasitesi hesaplanırken; 5.000 litrelik 1 adet bakır imbik ile 3 vardiya/gün (24 saat), 360 gün/yıl çalışma üzerinden ve 48 saatte bir damıtma yapıldığı hesaplamasıyla yıllık dolum sayısı 180 olarak esas alınır. Ürün; 5.000 litrelik bakır imbiklerde %45 alkolle hazırlanır. Bu durumda (5000 litrex0.45=) 2.250 litre mutlak alkol yükleme hacmine ulaşılır. Rakıda alkol karışım oranı (bir dolum için), %35 gıda alkolü 787,5 lt, %65 suma alkolü 1.462,5 litre mutlak alkolden oluşmaktadır. Dolayısıyla bir dolum için toplam alkol miktarı 2.250 litre (787,5+1.462,5) mutlak alkol içerir. Damıtma işlemi sonucunda elde edilen ürün 100 mutlak alkol cinsinden hesaplama yapılırken %65 orta mahsul oranı esas alınır. (2.250x0.65-1,462,5 litre) Bir dolum için toplam alkol miktarı olan 2.250 litre ile orta mahsul oranı çarpılarak damıtma işlemi sonunda elde edilen ürünün 100 mutlak alkol cinsinden değeri bulunur. (2.250x0,65-1.462,5 lma) Bulunan değer, yıllık dolum sayısı ile çarpılarak toplam mutlak alkol değerine ulaşılır. (1.462,5x180= 263.250 litre) Rakıda alkol miktarı hacmen minimum %40 olduğundan, bulunan toplam mutlak alkol değeri 0,40'a bölünerek bir imbik için üretim kapasitesine ulaşılır. (263.250/0,40=658.125 ma) Örneğin; 11 adet faydalı hacmi 5.000 lt/yıl bakır imbiğin bulunduğu, yıllık 360 gün, günlük 3 vardiya çalışmanın, 48 saatlik damıtmanın ve %65 orta mahsul oranının beyan edildiği bir tesiste hacmen %40 alkol dereceli rakı üreten üretim tesisinin kapasitesi aşağıdaki şekilde hesaplanır: Tesis kapasitesi: İmbik üretim kapasitesi x İmbik sayısı :658.125x11= 7.239,375 litre/yıl Bir ay dinlendirme ilkesiyle dinlendirme tank kapasiteleri ile dolum ve şişeleme ünitelerinin ve suma üretim tesisinin de imbik üzerinden hesaplanan kapasiteyi karşılayacak şekilde uyumlu olması gerekmektedir. (...)" kuralları yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren bir içeriğe sahiptir. İdare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahiptir. "Kural işlemler" üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idarî işlemlerdir. Düzenleme yetkisi kullanılarak tesis edilen işlemlerin kanunda gösterilen usûle uygun olarak yürürlüğe konulması ve üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi zorunludur. Tütün, tütün mamulleri ve alkol piyasasının düzenlenmesine, tütün, tütün mamulleri ve alkolün Türkiye’de üretimine, iç ve dış alım ile satımına ilişkin usul ve esasları belirlenmesi amacını taşıyan 4733 sayılı Kanun'un aktarılan hükümlerinden, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılan Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu'na ait görevlerin davalı idarece yerine getirileceği, bu Kanun uyarınca etil alkol ve metanolün üretimi, üretim tesislerinin kurulması ve proje tadilatı gibi işlemlere ilişkin çalışmaları yürütmenin, mamul üretimi, satışı ve uygunluk belgesi başına alınacak tutarlar ile tescil, izin ve ruhsat bedellerini belirlemenin davalı idarenin görevleri arasında olduğu, ayrıca bu Kanun kapsamında yapılan resmi kontrollerin ve verilen diğer hizmetlerin karşılığı olmak üzere idarece ücret alınabileceği, hangi hizmet türünden ve resmi kontrollerden ne miktarda ücret alınacağı her yıl Aralık ayında belirleneceği, bu gelirler ile kapatılan Kurumun görevlerinin idare tarafından yürütülmesi nedeniyle elde edilecek gelirlerin de genel bütçeye gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, 4250 sayılı Kanunu ile 4733 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak alkol ve alkollü içkilerin üretimine yönelik düzenlemeleri yaparak, halk sağlığını, tüketici ve üretici menfaatlerini koruyacak önlemleri belirlemek amacıyla Alkol ve Alkollü İçki Tesislerinin Haiz Olmaları Gereken Teknik Şartlar, Kurulmaları, İşletilmeleri ve Denetlenmelerine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çıkarılmış, 23/12/2018 tarihli değişiklik ile hükümlerinin 01/01/2018 tarihinden itibaren davalı idarece yürütüleceği belirlenmiştir. Dava Konusu Yönetmeliğin 21. maddesinin 2. fıkrasının 3. ve 4. cümleleri ile 3. fıkrasının incelenmesi: Bahsi geçen Yönetmeliğin "İzin bedelleri" başlıklı 21. maddesinin ilgili fıkralarında, mevcut üretime aynı kategoride bir alt kategori eklenmesi ve kapasite artırımında yıllık bin litre üzerinden tesis kurma bedelinin iki katı oranında hesaplanıp izin verilmeden önce tahsil edileceği, bira ve şarap tesislerinde ise en az belli maktu bedeller olmak üzere proje kapasitesi üzerinden tadilat izin bedeli alınacağı, izin bedellerinin firmalara tebliğ üzerine 45 gün içinde yatırılması gerektiği, aksi takdirde izinlerin iptal edilmiş sayılacağı belirtilmiştir. Davacı tarafından, bu bedellerin yasal dayanağı olmadığı belirtmiş ise de, 4733 sayılı Kanun uyarınca kapatılan kurumun görevlerini yürüten davalı idareye, mamul üretimi ve uygunluk belgesi başına alınacak bedelleri belirleme yetkisinin verildiği, idarenin hizmetleri için ücret alabileceği, elde edeceği gelirlerinde genel bütçeye gelir kaydedileceği dikkate alındığında, iptali istenilen Yönetmelik maddesinde yer alan tadilat izin bedelinin, 4733 sayılı Kanun'da dayanağının bulunduğu, Kanun'da belirtilen bu bedelin aktarılan Yönetmelik kurallarında açık ve anlaşılır şekilde yer verilerek somutlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, 4733 sayılı Kanun ile tanınan yetki dahilinde getirilen dava konusu Yönetmelik kuralı ile, proje tadilat izni aşamasında alınacak bedelin belirlendiği anlaşıldığından, söz konusu Yönetmelik kurallarında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. "Alkol ve Alkollü İçki Üretim Tesislerinin Dökme Üretim Yapabilme Potansiyeli Üzerinden Kapasitelerini Belirleme Esasları" isimli iç talimatın rakı kapasitesi hesabına yönelik kısmının incelenmesi; İdarece söz konusu Esaslarda, tesis kapasitesi hesabında 5.000 litrelik 1 adet bakır imbik ile 3 vardiya/gün (24 saat) ve 360 gün/yıl çalışma üzerinden ve 48 saatte bir damıtma yapıldığı varsayımıyla yıllık dolum sayısının 180 olarak esas alındığı, üretilen rakının %40 alkol hacmi barındırdığı dikkate alınarak sonuca ulaşıldığı anlaşılmaktadır. Davacı tarafından, bu Esaslar'ın belirsiz olduğu, ilan edilmediği ve hesaplamaların hatalı olduğu, ayrıca daha önce … tarih ve … sayılı yazıda yapılan hesaplama ile bir imbikten yılda 438.750 litre rakı üretilebileceği saptaması yapıldığı hâlde, … tarih ve E-… sayılı yazıyla yine bu Esaslara göre bir imbikte yılda üretilebilecek rakı miktarının 658.125 litre olarak belirtildiği ileri sürüldüğünden, Dairemizin 16/06/2022 tarihli ara kararıyla bu hesaplama farklılığının neden kaynaklandığı, hesaplamada esas alınan kriterlerin nasıl belirlendiği sorulmuş ve açıklanması istenilmiştir. İdarenin 19/07/2022 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde, söz konusu Kapasite Belirleme Esasları'nın 09/09/2021 tarihli yazı ile uygulama birlikteliğinin sağlanması ve hesaplamalarda standart oluşturmak için revize edilerek ilgili personele duyurulduğu, bu duyuru uyarınca davacıya 10/11/2021 tarihli yazı ile bir imbikten üretilebilecek rakı miktarının bildirildiği belirtilmiştir. Yine Dairemizin 13/06/2023 tarihli ara kararı ile, davalı idareden, söz konusu Kapasite Hesaplama Esasları'na göre bir imbikte yılda üretilebilecek rakı miktarındaki hesaplama farklılığının nedeninin yılda 300 gün olan çalışma süresinin 360 güne çıkarılması olarak belirtildiği görüldüğünden, yıllık çalışma günündeki bu artış belirlenirken dikkate alınan kıstasın ne olduğu, imbiklerin 360 gün aktif olarak kullanılma imkânı olup olmadığı hususlarının açıklanması ve bu konuda gerekli bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş, davalı idarece cevaben, farklı illerden gelen kapasite raporlarının bazılarında çalışma gün sayısının 360, bazısında 300 gün, rakının minimum alkol derecesinin bazısında %40, bazısında %45 alınmasından kaynaklı hesap karmaşasını ortadan kaldırmak ve firmalar arasında eşit uygulama yapabilmek için iç talimatın hazırlandığı, sektörün çalışma saatleri ve Distile Alkollü İçkiler Tebliği ile uyumlu olarak çalışma gün sayısı 360 ve rakının alkol derecesi %40 dikkate alınarak firmaların kapasitelerinin hesaplanması ve ödenecek izin bedellerinin firmalar arasında farklılaşmamasının sağlanmak istenildiği, firmalara ek bedel çıkarılmadığı, sadece hesaplama kriterlerinin belirlendiği, Sanayi ve Ticaret Odalarının da 360 gün çalışma saati üzerinden kapasite raporlarını tanzim ettiği, öte yandan, davacının tesisinin 360 gün çalışabilir olduğunun beyan edildiği belirtilmiştir. Bu durumda, uygulamada karmaşıklığı gidermek ve firmalar açısından eşit işlem tesisini sağlamak için rakı kapasitesi hesaplamalarında standart kriterler ortaya koymak adına dava konusu Kapasite Belirleme Esasları'nın oluşturulduğu, bu Esasların iç talimat olarak ilgili birimlere gönderildiği, davacı hakkında işlem tesis edilirken nasıl hesaplama yapılacağının bildirildiği, söz konusu Esasların sektörde genel kabul görmüş standart ve verilerden hareketle 4250 sayılı Kanun'un 3. maddesi ve Distile Alkollü İçkiler Tebliği ile uyumlu olduğu olarak düzenlendiği anlaşıldığından, dava konusu Kapasite Belirleme Esasları'nın ilgili kurallarında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Dava konusu … tarih ve … sayılı işlem ile idarece tahsil edilen 4.195.574,00-TL tutarındaki proje tadilat izni bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle iadesi yönünden yapılan incelemede: İşleme dayanak alınan Yönetmelik kuralları ve Kapasite Belirleme Esasları'nda hukuka aykırı bir yön bulunmadığı, bu kurallar esas alınarak yapılan hesaplamalarda herhangi bir hata görülmediğinden davacının hesaplama hatası yapıldığı yönündeki iddiasına itibar edilemeyeceği anlaşılmakla davacıdan 4.195.574,00-TL tutarında proje tadilat izni bedeli talep edilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan, proje tadilat izni bedeli istenilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle iadesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … -TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 05/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.</body></html>