Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/4976 E. , 2025/1598 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/4976 Karar No : 2025/1598 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara ili, Sincan T Tipi Kapalı Cezaevinde tutuklu olan ve aynı zamanda Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde örgün eğitim gören davacının, üniversitedeki derslerinin sınavlarına katılmak istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Rektörlüğün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayanak olarak alınan Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararın (a) ve (b) bentlerinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; eğitim ve öğrenimin bir anayasal hak olduğu, bu hakkın kapsamının kanunla düzenleneceği ve söz konusu hakkın yükseköğrenim seviyesini de kapsadığına Anayasa Mahkemesi kararlarında yer verildiği (Hikmet Balabanoğlu,§ 28; İhsan Asutay, B. No: 2012/606, 20/2/2014, § 36) hususu da dikkate alınarak, cezaevindeki öğrencilerin sınavlara girmesi hususunda 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da herhangi bir engelleyici hüküm bulunmadığı, her ne kadar söz konusu Yönetim Kurulu kararında güvenlik gerekçesiyle öğrencilerin sınavlara alınmasının mümkün olmadığına karar verilmiş ise de, cezaevindeki öğrencilerin sınavlara katılmasının Hukuk Fakültesinde yer alan kayıtlı öğrenciler açısından ne tür bir güvenlik sorunu oluşturacağı hususunun somut olarak ortaya konulamadığı, ayrıca, eğitim hakkının Anayasal öneme haiz olması hususu da dikkate alındığında, söz konusu öğrencilerin gerekli güvenlik önlemleri alınmak suretiyle kampüste sınava alınması yahut cezaevinde sınav yapılmasına imkan sağlayacak şekilde bir işlem tesis edilmesi gerekirken, her iki yolunda engellenmesine yönelik olarak tesis edilen Yönetim Kurulu kararının (a) ve (b) bentlerinde ve anılan karar doğrultusunda tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin kamu yararı dikkate alınarak tesis edildiği, sınavların güvenirliliği açısından oluşacak kaygılar nedeniyle sınav sorularının cezaevlerine gönderilmemesine karar verildiği, öğrencilerin kayıt dondurma haklarının veya online yapılan sınavlara katılma haklarının bulunduğu, Anayasa'nın 42. maddesinin, Devlete ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülere eğitim-öğretim imkanı sağlanması yönünde pozitif bir yükümlülük yüklemediği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Anayasa'nın 42. maddesinde düzenlenen eğitim-öğretim hakkının kapsamının sadece kayıt yaptırabilmekten ibaret olmadığı, eğitime fiilen erişimin mümkün olması ve sınavlara katılabilme imkanının sağlanmasının bu hakkın özünü oluşturduğu, cezaevi yönetimiyle yapılan görüşmede sınavlara katılımını sağlanması için güvenlik ve ulaşımın cezaevi yönetimi tarafından sağlandığı, ancak bu konuda her öğrencinin üniversiteden sınavlara girmek için izin alması gerektiğinin belirtildiği, dolayısıyla güvenliğin cezaevi yönetimi tarafından sağlanacak olması sebebiyle sınavlara katılımının sağlanmasında güvenlik yönünden bir sakınca olmadığı, davalı idarenin güvenlik sebebiyle sınavlara katılımının sağlanmamasının eğitim hakkını ihlal ettiği belirtilerek istinaf kararının onanması gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Fakülteye kayıtlı çok sayıda tutuklu ve hükümlü öğrenci olduğundan ve kampüsün dinamik öğrenci yapısı ile güvenlik gerekçesine bağlı olarak yüz yüze yapılan sınavlara cezaevindeki kişilerin alınmamasına, cezaevine sınav sorularının gönderilmesi veya cezaevinde sınav yapılmasının da mümkün olmadığına karar verilmiştir. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde öğrenci olan ve aynı zamanda Sincan T Tipi Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu olarak bulunan davacı, 2021-2022 eğitim döneminde vize, final ve bütünleme sınavlarına katılmak istemiyle 02/03/2022 tarihli dilekçeyle davalı Üniversiteye başvuruda bulunmuştur. Davacının başvurusu, davalı Üniversitece ... tarih ve ... sayılı Fakülte Yönetim Kurulu kararı gerekçe gösterilerek reddedilmiş ve ... tarih ve ... sayılı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü işlemiyle davacıya bildirilmiştir. Bunun üzerine, davacı tarafından anılan ret işlemi ile işleme dayanak olarak gösterilen ... tarih ve ... sayılı Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulu kararının (a) ve (b) bentlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Davacının kapalı ceza infaz kurumunda tutuklu bulunduğu hususu göz önüne alındığında, dava konusu edilen Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulu kararının sadece kapalı ceza infaz kurumunda bulunan tutukluların sınava katılımının sağlanmamasına ilişkin kısmı yönünden münhasıran hukuki inceleme yapılması gerekmekte olup, açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin veya tutukluların sınava katılımlarının sağlanmamasına ilişkin kısmı yönünden bir değerlendirme yapılmamıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 42. maddesinde; "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir." hükmü yer almaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Senato" başlıklı 14. maddesinde; "Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim - öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak," hükmü, "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" başlıklı 44. maddesinde; "b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…) eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir." hükmü yer almaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 14. ve 44. maddelerine dayanılarak hazırlanan Ankara Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nin 28. maddesinde; "(1) Bir dersin final sınavı, o dersin tamamlandığı süre sonunda ilgili kurul tarafından ilan edilen yer ve zamanda yapılır. Derslerin final sınavına girebilmek için; a) Kuramsal ve uygulamalı olarak birlikte yapılan dersler için; kuramsal derslerin en az %70’ine, uygulamaların ise en az %80’ine, b) Haftalık ders saatinin tamamı uygulamalı olan derslerin en az %80’ine katılmak gerekir. (2) Bir dersin kuramsal ve uygulamalı kısımlarının ayrı sınavlar halinde yapılarak değerlendirilmesine ilgili kurul karar verir. Ancak dersin başarı notunun hesaplanmasında her iki sınav birlikte göz önünde bulundurulur. (3) Final sınavlarına ilişkin not çizelgeleri ile sınav belgeleri, akademik takvimde belirtilen yarıyıl/yılsonu not giriş tarih aralığında olmak üzere, birimlerin öğrenci işleri bürosuna teslim edilir. Not çizelgeleri dışındaki onaylı sınav belgeleri öğrenci işleri bürosunca en az iki yıl saklanır." düzenlemesi yapılmıştır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Öğretimden yararlanma" başlıklı 76. maddesinde; "(1) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır. (2) (Ek:14/4/2020-7242/35 md.) Bu maddenin uygulanmasına ve sınavlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 27.07.2007 tarih ve 46/1 sayılı Genç ve Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirme İşlemleri ve Diğer Hükümler konulu Genelgesinin "Yüksek Öğretim Çalışmaları" başlıklı kısmında; "(1) Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi nezaretinde ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır. Talebi olması hâlinde okullarının kabul etmesi koşuluyla kayıt dondurma işlemi yapılması için girişimlerde de bulunulacaktır. ...(5)Uzaktan eğitime katılacak öğrenciler, personel nezaretinde internetten yararlandırılacaklardır." düzenlemesi yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte Ankara Sincan T Tipi Kapalı Cezavi İnfaz Kurumunda tutuklu bulunmaktadır. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulu, güvenlik gerekçesine bağlı olarak yüz yüze yapılan sınavlara cezaevinde bulunan kişilerin alınmamasına ve cezaevlerine sınav sorularının gönderilmemesine ve cezaevinde sınav yapılmasının da uygun olmayacağına dair karar almıştır. Davacı tarafından eğitim gördüğü Hukuk Fakültesinde almış olduğu derslerin sınavlarına katılımına izin verilmesi talebiyle yapılan başvuru anılan Yönetim Kurulu kararı gerekçe gösterilerek reddedilmiştir. Anayasa Mahkemesinin muhtelif kararlarında, Anayasa’nın 42. maddesinin Devlete ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülere eğitim-öğrenim imkânı sağlanması yönünde pozitif bir yükümlülük yüklemediğini, Anayasa'da anılan şekilde bir pozitif yükümlülük bulunmamasına karşın ilgili mevzuatlarde yer verilen düzenlemeler çerçevesinde devlet, ceza infaz kurumlarındaki tutuklu ve hükümlülerin birtakım eğitim faaliyetlerine devam edebilmesine imkân tanıyacağı, ceza infaz kurumlarında tutuklu ve hükümlü olarak bulunan kişilerin eğitim faaliyetlerine devam etmesi konusunun kanun koyucunun takdirinde olan bir husus olduğu açıkça ifade edilmiştir. ( Fatih Dokur Başvurusu, B.N: 2017/32217,24.05.2018; Mehmet Reşit Arslan ve diğerleri, B.N: 2013/583, 10.12.2014.) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un "Öğretimden yararlanma" başlıklı 76. maddesinde, açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın eğitimden faydalandırılacağı, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin ise yaygın öğretimden yararlandırılacakları düzenlenmiştir. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün 27.07.2007 tarih ve 46/1 sayılı Genç ve Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirme İşlemleri ve Diğer Hükümler konulu Genelgesinin "Yüksek Öğretim Çalışmaları" başlıklı kısmında ise, herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacağı ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun internet yoluyla üniversite derslerine ve sınavlarına katılma talebinin reddedilmesi nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin olarak yapılan bireysel başvuruda, kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin örgün yükseköğretime devam etmeleri konusunda 5275 sayılı Kanun'da devlet yönünden bir pozitif yükümlülük öngörülmediği, dolayısıyla örgün yükseköğretim için devletin tutuklu ve hükümlülere internet kullanma imkânı sağlaması şeklinde bir pozitif yükümlülüğünün bulunmadığı belirtilerek, eğitim hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir. (Mehmet Al Başvurusu, B.N:2021/6664, 06.10.2021) Anayasa Mahkemesi kararları ile 5275 sayılı Kanun'un birlikte değerlendirilmesinden, kapalı ceza infaz kurumlarında tutuklu veya hükümlü olarak bulunan kişilerin örgün eğitimden faydalandırılması hususunda kanuni bir zorunluluk bulunmamaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nda bu hususta bir düzenleme yapılmamış olmasının da Anayasa'da tanımlanan eğitim hakkının ihlali olarak değerlendirilemeyeceği, kaldı ki Anayasa'da tutukluların eğitim hakkına ilişkin istisna ya da pozitif ayrımcılığa neden olacak bir düzenlemenin de olmadığı gözönüne alındığında, kapalı cezaevinde tutuklu bulunan kişilerin yüz yüze yapılacak sınavlara alınıp alınmamasında yükseköğretim kurumlarının takdir yetkisi bulunmaktadır. Kapalı cezaevlerinde bulunan tutukluların sınava alınmamasına ilişkin kararların eğitim hakkını ihlal ettiğinden de söz etme olanağı olmadığı açıktır. Bu durumda, üniversitede yapılacak yüz yüze sınavlara güvenlik gerekçesiyle kapalı cezaevinde bulunan tutukluların alınmamasına ve kapalı cezaevlerinde sınav yapılmasının da uygun bulunmamasına ilişkin dava konusu kararın, üst hukuk normları ile davalı idareye tanınan yetki uyarınca tesis edildiği, hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulu kararının (a) ve (b) bentlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, anılan karar doğrultusunda işlem tarihinde kapalı cezaevi infaz kurumunda tutuklu bulunan davacının, sınavlara katılımının sağlanması talebiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü işleminde de hukuka aykırılık olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararınında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 04/03/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi. </body></html>