Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2023/5822 E. , 2024/4015 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/5822 Karar No : 2024/4015 TEMYİZ EDENLER (TARAFLAR) : 1- DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... 2- DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı 2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Emniyet Genel Müdürlüğünde ... rütbesinde görev yapmakta iken, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Geçici 27. maddesi uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi üzerine emeklilik durumu yeniden değerlendirilen davacının; 2015 yılı itibarıyla tekrar emekliye sevk edilmesine (re'sen emeklilik durumunun devamına) ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının 17/04/2015 tarihinde re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin (ilk) işlemin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptaline karar verildiği; bu karara istinaden davacının durumu yeniden değerlendirilerek 21/05/2021 tarihinde ikinci kez emekliye sevk edilmesine ilişkin işlemin ise ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği; söz konusu kararda, re'sen emekli edilecek personelin belirlenmesinde birtakım ayırt edici objektif kriterlerin kullanılması gerektiği, re'sen emekliye sevk edilecek personelin seçiminde kullanıldığı belirtilen ölçütlerin uygulanmasında eşit, objektif ve istikrarlı şekilde işlem tesis edildiğinin ortaya konulamadığının belirtildiği; ayrıca anılan kararda, bu gerekçe doğrultusunda re'sen emekli edilecek personelin belirlenmesi hususunda, davacı hakkında yeniden bir değerlendirme yapılması gerektiğinin de vurgulandığı; bakılan uyuşmazlıkta ise, davalı idareler tarafından, personelin re'sen emekliye sevk edilmesi hususunda 3201 sayılı Kanun'un Geçici 27. maddesinde idareye takdir yetkisi tanındığı, söz konusu maddede "rütbe" ve "emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olma" haricinde başarısızlık, yetersizlik gibi herhangi bir özel şarta yer verilmediği, işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda tesis edildiği ileri sürülmekte ise de; söz konusu yargı kararı üzerine, 2022 yılında davacı hakkında yeniden (üçüncü kez) tesis edilen re'sen emekliye sevk işleminde, emekliye sevk edilecek personelin seçiminde kullanıldığı belirtilen ölçütlerin uygulanmasında eşit, objektif ve istikrarlı şekilde işlem tesis edildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı; dolayısıyla yargı kararının gerekçesine uygun olarak işlem tesis edilmediği anlaşıldığından, davacının 2015 yılı itibarıyla üçüncü kez emekliye sevk edilmesine (re'sen emeklilik durumunun devamına) ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan, yukarıda yer verilen gerekçeler dikkate alınarak davacının re'sen emekliye sevk edilip edilmeyeceği hususunda yeniden bir değerlendirme yapılacağından, yoksun kalınan parasal hakların tazmini istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının tazmini istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından; 3201 sayılı Kanun'un Geçici 27. maddesi kapsamında 2015 ve 2021 yıllarında hakkında iki kez emekliye sevk işlemi tesis edildiği; bu işlemlere karşı açtığı davalarda iptal kararı verildiği halde, mahkeme kararlarının gerekçelerine uygun işlem tesis edilmeksizin üçüncü kez emekliye sevk edildiği, bu durumun kısır döngüye yol açtığı; yargı kararlarına uygun işlem tesis etmeyen idarenin, bu tutumunun sonuçlarına katlanması gerektiği, iptal kararı verildiği halde, hiçbir hukuki ve fiili kazanım elde edemediği, böyle bir durumun yargısal fonksiyonla bağdaşmayacağı; kararda yer alan "davacının re'sen emekliye sevk edilip edilmeyeceği hususunun idarece yeniden değerlendirileceği" yönündeki gerekçede ve kararın "tazmin istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısımlar yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idareler tarafından; 3201 sayılı Kanun'un Geçici 27. maddesinde, "belirli rütbede olan" ve "emeklilik aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olan" personelin re'sen emekliye sevk edilmesi hususunda idareye geniş takdir yetkisi tanındığı; söz konusu yetki çerçevesinde, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda işlem tesis edildiği, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından; dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idareler tarafından; savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi; davacının temyiz isteminin ise kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının ve davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının tazmini istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 10/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa 'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir. Yine Anayasanın 138. maddesinin son fıkrasında "Yasama ve Yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiç bir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." yolunda açık, kesin ve buyurucu bir kurala yer verilmektedir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun (04/04/2015 tarih ve 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6638 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle eklenen) Geçici 27. maddesinde, "01/01/2015 tarihi itibarıyla, Birinci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesini ihraz edenlerden Emniyet Genel Müdür Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, Polis Akademisi Başkanı, Özel Güvenlik Denetleme Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, İl Emniyet Müdürü, Emniyet Müşaviri, Polis Moral Eğitim Merkezi Müdürü, Akademi Başkan Yardımcısı, Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürü, Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı, Teftiş Kurulu Grup Amiri, Polis Meslek Yüksek Okulu Müdürü, Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürü ve Polis Eğitim Merkezi Müdürü kadrolarında bulunanlar dışında kalanlar ile 01/01/2015 tarihi itibarıyla İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesini ihraz edenlerden emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olanlar; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile resen emekliye sevk edilebilir. Bu şekilde emekliye sevk edilenler hakkında da 55 inci maddenin yirmi birinci fıkrası hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır. Dosyanın incelenmesinden; Emniyet Genel Müdürlüğünde 1. sınıf emniyet müdürü rütbesinde görev yapmakta iken, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Geçici 27. maddesi uyarınca 17/04/2015 tarihinde re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin (ilk) işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, bu karara istinaden davacının durumunun yeniden değerlendirilmesi sonrasında, 2015 yılı itibarıyla yeniden (ikinci kez) emekliye sevk edilmesine ilişkin 21/05/2021 tarihili işlemin ise ... İdare ... tarih ve E:..., K:... kararla iptal edildiği; bunun üzerine, davacının durumu yeniden değerlendirilerek 2015 yılı itibarıyla tekrar (üçüncü kez) emekliye sevk edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve .. sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Davacının, ilk re'sen emekliliğe sevk işlemine ilişkin yapılan yargılamada ... İdare Mahkemesince verilen iptal kararında yer alan, davacının re'sen emekliliğe sevk edilmesine dair işlemin hukuka aykırı olduğuna ilişkin gerekçede; "Kararın; davacının doğrudan görevine başlatılması sonucunu doğurmayıp, re'sen emekliye sevk edilip edilmeyeceği konusunda idare tarafından yeniden bir değerlendirme yapılacağı" hususunun vurgulanmış olmasında hukuki isabetsizlik bulunmamakta ise de; ikinci davanın ve temyizen incelenmekte olan işbu üçüncü davanın, anılan Mahkeme kararları gerekleri gözetilmeksizin işlem tesis edilmesi sebebiyle açıldığı göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarenin, İdare Mahkemesi kararlarının gerekçelerine uygun davranmamasının hukuki sonuçlarına katlanması, hukuk devleti ilkesinin zorunlu bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. İdare Mahkemelerince ilk ve ikinci davada verilen kararlar ile idarenin eşit, objektif ve istikrarlı uygulama yapmadığı ortaya konulmuş iken; ... İdare Mahkemesince bu kez davacı hakkında tekrar (üçüncü kez) tesis edilen dava konusu re'sen emekliye sevk işleminin de iptali yolunda verilen kararda, davalı idarece davacının durumu ile ilgili olarak "yeniden değerlendirme yapılacağının" kabulü; verilen iptal kararlarının davacı yönünden doğurduğu hukuki sonucun etkisiz kalmasına yol açacağı gibi; yargı kararlarının gereklerini yerine getirmediği tartışmasız olan idareye, bu tutumunu sürdürme olanağı da tanıyacaktır. Nitekim, konuya ilişkin olarak Dairemizde mevcut emsal nitelikteki dosyalarda; idarenin, sadece üçüncü kez re'sen emekliye sevk işleminden kaynaklanan uyuşmazlıklarda değil, daha sonra tesis edilen yeni re'sen emekliye sevk işlemi ile ilgili davalarda da aynı tutumu sergilediği görülmektedir. Böyle bir durumun, Geçici 27. madde hükmü uyarınca tesis edilen re'sen emekliye sevk işlemleri ile ilgili yargılamaları kısır döngüye sokacağı; verilen yargı kararlarının idare tarafından gereği gibi uygulanması noktasında zafiyete sebep olacağı açıktır. İdarenin, "kararı şeklen uygulamaktan" öteye gitmeyen bu ısrarlı tutumunun, hukuk devleti ilkesi ile de bağdaşmadığını ayrıca vurgulamak gerekir. Yukarıda değinilen tüm hukuki ve fiili durum karşısında; İdare Mahkemesi kararında yer verilen ve Bölge İdare Mahkemesince de, davacının istinaf başvurusu reddedilmek suretiyle aynen kabul edilmiş olan, "davalı idarece yeniden işlem tesis edileceğinin açık olduğu" şeklindeki gerekçede hukuki isabet bulunmamaktadır. Davacının parasal ve özlük haklarına ilişkin temyiz istemi bu yönden incelendiğinde; Anayasa'nın 125. maddesi ile düzenlenen, idarelerin her türlü eylemlerinden ve işlemlerinden doğan zararları tazminle yükümlü tutulduklarına yönelik kural uyarınca, davacının dava konusu re'sen emekliye sevk işleminden kaynaklanan parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte iadesi gerektiği sonucuna varıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacının parasal haklarına ilişkin istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının bozulması gerektiği görüşüyle, Daire kararının, davacının temyiz isteminin reddine ilişkin kısmına katılmıyoruz. </body></html>