Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/5720 E. , 2023/4304 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2020/5720 Karar No : 2023/4304 DAVACILAR : 1- … Özel Öğrenci Yurtları Konaklama ve Eğitim Danışmanlık Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. 2- … Özel Eğitim Turizm Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. … DAVALI : … Bakanlığı VEKİLİ : Av. … DAVANIN KONUSU : 02/07/2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresinin, 6. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "kâr amaçlı olmayan" ibaresinin, 10. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Kurumlarda görev alan müdür, müdür yardımcısı ve yönetim memurlarının, kız öğrencilere barınma hizmeti veren kurumlarda kadın, erkek öğrencilere barınma hizmeti veren kurumlarda erkek olması şarttır." cümlesinin, aynı maddenin 14. fıkrasında yer alan "Müdürün izinleri bağlı oldukları il müdürünce...verilir." cümlesinin, 21. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin, 26. maddesinin 3. fıkrasının ve Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması.." ibaresinin masumiyet karinesine aykırı olduğu, 6. maddesinin 4. maddesi yönünden özel barınma hizmetinin işletmeci yönünden kâr amacı da taşıyan bir faaliyet olduğu, vergi sistemi içinde diğer yükümlüler ile eşit durumda olduğu, özellikle eğitim takviminin sona erdiği ve yurtta hiçbir öğrencinin kalmadığı dönemde sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler için düzenlenen alanların sadece kâr amaçlı olmayan şekilde kullanılmasının hiçbir amacının ve sebebinin olmadığı, 10. maddesinin 2. fıkrası ile cinsiyet ayrımına ilişkin bir şart getirilmesinin uluslararası sözleşmelere, Anayasa'ya, İş Kanunu'na aykırı olduğu; 10. maddesinin 14. fıkrası yönünden yurt müdürü ile kurulan iş akdi ve bu çerçevede kullanılacak iznin İş Kanunu hükümlerine tabi olduğu, İl Müdürlüğü'nün özel yurt kurum müdürünün işvereni olmadığı ve yasal dayanağı bulunmadığı, 21. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin yükseköğrenim öğrencilerinin barınma hizmetinden mahrum kalmasına neden olacağı, 26. maddesinin 3. fıkrası ile iki kişilik öğrenci odaları ile yurt hizmeti verilmesinin imkansız hale geldiği, yurtlarda odaların önemli bir bölümünün iki kişilik odalar şeklinde projelendirilip inşa edildiği, yapılan düzenlemenin haklı bir sebebinin ve amacının bulunmadığı, Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası yönünden ise yurtlardaki iki kişilik oda düzenlemesinin dava konusu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesinin fiziken mümkün olmadığı, özel yurt hizmetlerinin Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olduğu dönemde düzenlenen Yönetmelik ile bina ve fiziki mekan şartlarında yeni standartların getirildiği, bunlara uyum sağlanması için kurumlara tahdidi süre verildiği iddia edilmektedir. DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "..haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması.." ibaresinin kanuni dayanağının bulunduğu, 6. maddesinin 4. maddesi ile amaç dışı kullanımın engellenmeye çalışıldığı, 10. maddesinin 2. fıkrası ile öğrencilerin konfor ve güvenliğinin amaçlandığı, ayrımcılığın söz konusu olmadığı, 10. maddesinin 14. fıkrasında yer alan "Müdürün izinleri bağlı oldukları il müdürünce ... verilir." cümlesi yönünden kurum müdürüne veya yerine bakacak olan yardımcısına gerekli olduğunda ulaşılabilmesi, kurumda yetkili olarak kimin olduğunun bilinmesi gerektiği, 21. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi yönünden örgün eğitim kurumlarında kayıtlı olmayan öğrencilerin büyük kısmının ailelerinin yanında ikamet ettiği, ailesinin yanında kalmayanların çoğunun ise eğitim ve iş hayatını beraber devam ettirdiği, örgün eğitim kurumlarına kayıtlı olan ve olmayan öğrencilerin aynı kurumda barınması durumunda sorunlar yaşanabileceği ve öğrencilerin eğitim hayatında başarısızlığına neden olabileceği, 26. maddesinin 3. fıkrası yönünden iki kişilik odalarda kalan öğrencilerin diğer öğrencilere göre daha asosyal olabileceği, Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası yönünden barınma hizmeti verilen öğrencilerin güvenli bir ortamda barınmalarını sağlamak için gerekli önlemlerin alındığı savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : 02/07/2020 tarih ve 31173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 05/07/2020 tarihinde yürürlüğe giren Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Temel esaslar" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan ".. veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması.." ibaresinin, "Kurumların tür, bina ve bina bölümlerine ilişkin esaslar" başlıklı 6. maddesinin 4. fıkrasında yer alan ".. kar amaçlı olmayan.." ibaresinin, "Personele ilişkin esaslar" başlıklı 10. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Kurumlarda görev alan müdür, müdür yardımcısı ve yönetim memurlarının, kız öğrencilere barınma hizmeti veren kurumlarda kadın, erkek öğrencilere barınma hizmeti veren kurumlarda erkek olması şarttır." cümlesinin, "Personele ilişkin esaslar" başlıklı 10. maddesinin 14. fıkrasında yer alan "Müdürün izinleri bağlı oldukları il müdürünce ... verilir." cümlesinin, "Barınma şartları" başlıklı 21. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin, "Barınma hizmetlerine ilişkin esaslar" başlıklı 26. maddesinin 3. fıkrasının, "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır. Dava konusu Yönetmelik, yüksek öğrenim öğrencilerine barınma hizmeti sunmak amacıyla gerçek veya tüzel kişiler tarafından özel barınma kurumu açılmasına, işletilmesine ve denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla çıkarılmış olup, dayanağı ise 24/03/1950 tarihli ve 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanunun 1 inci maddesi ile 25/08/2011 tarihli ve 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesidir. T.C. Anayasası'nın Genel Esasları belirleyen 1. Kısmının 7. maddesinde; yasama yetkisinin Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu ve devredilmeyeceği, 8. maddesinde, yürütme yetkisinin Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılacağı amir hükmüne yer verildikten sonra, Cumhuriyetin Temel Organlarını belirten 3. Kısmının yürütmeye ilişkin 2. Bölümünün 123. maddesinde; idare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir, düzenlemesi yer almıştır. Öte yandan Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlığını taşıyan 124/1. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler, hükmüne yer verilmiştir. Anılan madde hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, hak, yükümlülük ve idari işleyişin kanunla düzenleneceği, bu düzenlemeler parelelinde idari işleyişe açıklık getirmek ve idari işleyişte bütünlüğü sağlamak amacıyla kanunla yetkilendirilmiş makam ve kuruluşların yönetmelik hazırlayabilecekleri anlaşılmaktadır. Normlar hiyerarşisinde anayasal ve yasal düzenlemelerden sonra gelen idari düzenlemeler bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve kanun hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu kanun hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Diğer yandan, normlar hiyerarşisindeki düzenleme soyuttan somuta doğru kademeli bir sistem içermektedir. Anılan sistemde bir üst norm bir alt norma oranla daha genel ve soyut ifadeler taşımakta, bir alt norm ise daha özel ve somut ifadelerle bir üst normun ne amaçlamak istediğini somut olarak ortaya koymaktadır. Öğretide türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı da İdare Hukukunun en temel ilkelerindendir. Dolayısıyla; sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir düzenleme yetkisine sahip olan idarenin, Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, düzenleme yapmak suretiyle kural koyması mümkün değildir. Yönetmeliğin iptal istemine konu "Temel esaslar" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "..haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması.." ibaresi; Yönetmeliğin dayanağı 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek fıkrada da yer almakta olup anılan düzenlemede üst hukuk normuna aykırılık bulunmamaktadır. Dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin 4. fıkrasında yer alan ".. kar amaçlı olmayan.." ibaresi yönünden; 5661 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrenci Yurtları ve Aşevleri Hakkındaki Kanuna Ek Kanun'un 1. maddesinin 3. fıkrasının (ğ) bendinde yapılan inceleme, soruşturma ve denetimlerle yurt ve benzeri kurumun kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanılması fiili için brüt asgari ücretin beş katı idari para cezası uygulanacağı ve bu fiilli işleyen kurumların kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edileceği kuralına yer verilmiştir. Dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin 4. fıkrasında; kurum binalarının, öğrenci barınma hizmetleri dışında başka bir amaçla kullanılamayacağı, ancak kurumların sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler için düzenlenmiş alanlarının, öğrencilerin barınma hizmetlerini aksatmayacak şekilde kar amaçlı olmayan sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler için kullandırılabileceği düzenlemesi getirilmiştir. Dava konusu madde hükmü ile dava konusu Yönetmeliğe dayanak olan 5661 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 3. fıkrasının birlikte değerlendirilmesinden; kurum binalarının öğrenci barınma hizmeti dışında bir amaçla kullanılamayacağı açık olup; dava konusu Yönetmelik hükmünden, kurumların sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler için düzenlenen alanlarının sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlere kullandırılabileceği, ancak bu faaliyetlerin kar amacı gütmemesi ve öğrencilerin barınma hizmetlerini aksatmaması gerektiği anlaşılmakta ve bu yönüyle de anılan düzenlemede üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır. "Personele ilişkin esaslar" başlıklı 10. maddenin 2. fıkrası yönünden; öğrenci ile aynı cinsiyette olan yöneticinin yatakhanelere daha rahat girmesi, herhangi bir olay anında gerekli müdahalenin rahatlıkla yapılabilmesi, öğrenciler ile daha iyi iletişim kurulabilmesi amacıyla yapılan düzenlemede hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir. 10. maddenin 14. fıkrası yönünden; "Personel tabi olduğu mevzuat hükümleri doğrultusunda izin kullanır. Müdürün izinleri bağlı oldukları il müdürünce; diğer personelin izinleri ise müdür tarafından verilir. ” düzenlemesini içermekte olup, maddenin amacının yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti veren özel kurumlara ve söz konusu barınma hizmetinin usul ve esaslarını belirleme gereği yönünden, gençlerin güvenli bir ortamda barınmalarını sağlayabilmek için gerekli önlemleri almak amacıyla kurumun müdürünün veya yerine bakacak olan yardımcısına gerekli olduğunda ulaşılabilmesi, kurumda yetkili olarak kimin olduğunun bilinmesine yönelik olduğu değerlendirildiğinde hizmet gereklerine aykırılık içermemektedir. "Barınma şartları" başlıklı 21. maddesinin 1. fıkrasında, kurumlarda barınacak öğrencilerde; "a)Örgün eğitim veren bir yükseköğretim kurumuna kayıtlı olmak," ibaresini içermekte olup; örgün eğitim kurumlarında kayıtlı olmayan öğrencilerin büyük kısmının ailelerinin yanında ikamet ettiği, ailesinin yanında kalmayanların çoğunun da eğitim ve iş hayatını birlikte devam ettirdikleri gerçeği karşısında örgün eğitim kurumlarına kayıtlı olan ve olmayan bu öğrencilerin aynı kurumda barınmaları halinde örgün eğitim alan öğrencilerin başarısının olumsuz yönde etkilenebileceği dikkate alınarak getirilen düzenlemenin kamu yararına uygun olduğu değerlendirilmektedir. "Barınma hizmetlerine ilişkin esaslar" başlıklı 26. maddenin 3. fıkrasında yer alan "Yurtlarda, pansiyonlarda ve apartlardaki öğrenci odalarında en az bir veya üç , en fazla altı öğrenci barınır." düzenlemesi yönünden; maddenin amacı incelendiğinde, hayatın olağan akışı içinde gelişebilecek sakıncalara yönelik gençlerin güvenli bir ortamda barınmalarını sağlayabilmek amacını taşıdığı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 1. maddenin 1. fıkrası yönünden "Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette bulunan kurumlar, binalarını ve hizmetlerini 1/8/2021 tarihine kadar bu Yönetmelikte belirlenen şartlara uygun hale getirirler. Bu tarihe kadar binalarını uygun hale getirmeyenlerin kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edilir. Kurumların binalarını uygun hale getirip getirmedikleri yapıları inceleme ve denetimlerle tespit edilir.” düzenlemesi yönünden yüksek öğrenim öğrencilerine barınma hizmeti veren özel kurumların barınma standartlarının yükseltilmesi ve iyileştirilmesi amacına yönelik olduğu ve hizmet gereklerine aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Dava; 02/07/2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresinin, 6. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "kâr amaçlı olmayan" ibaresinin, 10. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "Kurumlarda görev alan müdür, müdür yardımcısı ve yönetim memurlarının, kız öğrencilere barınma hizmeti veren kurumlarda kadın, erkek öğrencilere barınma hizmeti veren kurumlarda erkek olması şarttır." cümlesinin, aynı maddenin 14. fıkrasında yer alan "Müdürün izinleri bağlı oldukları il müdürünce...verilir." cümlesinin, 21. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin, 26. maddesinin 3. fıkrasının ve Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle Gençlik ve Spor Bakanlığı'na karşı açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : 09/09/2022 tarihli ve 31948 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin 56. maddesiyle 02/07/2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve 05/07/2020 tarihinde yürürlüğe giren Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Bu itibarla; karar tarihinde yürürlükte bulunmayan düzenleme hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 03/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>