Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2024/1388 E. , 2025/4764 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2024/1388 Karar No : 2025/4764 DAVACI : ... Odası VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : TMMOB Maden Mühendisleri Odası tarafından, 21/09/2018 tarihinde Milli Savunma Bakanlığınca internet sitesinde yayımlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzu'nun "Genel Başvuru Şartları" başlığı altında yer alan (a) maddesinin (I) sayılı fıkrasındaki "ve erkek" ibaresi ile aynı Kılavuzun ekinde yer alan ‘Tablo-1’ in iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı Oda tarafından; Anayasa tarafından güvence altına alınan “Kamu hizmetlerine girme hakkı” ile “Kanun önünde eşitlik” ilkelerine aykırı olarak “Kadın”ların ve “Maden Mühendisliği” bölümü mezunlarının Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay olmak için yapacakları başvuru hakkının, davalı idare tarafından düzenlenen dava konusu kılavuz şartları ile engellendiği; dolayısıyla, Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzu'nun "Genel Başvuru Şartları" başlığı altında yer alan (a) maddesinin (I) sayılı fıkrasındaki "ve erkek" ibaresi ile aynı Kılavuzun ekinde yer alan ‘Tablo-1’in, kamu hizmeti gereklerine ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından; menfur darbe girişimi sonrasında 2018 yılında yeterli sayıda pilot adayı subay mezun olmadığından, Hava Kuvvetleri Komutanlığının vazifesini yerine getiren kritik bir unsur olan pilot personel yetiştirmesinde kesinti yaşanmaması için ilk defa dış kaynaktan pilot adayı subay teminine ihtiyaç duyulduğu; Milli Savunma Üniversitesinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına öğrenci yetiştirilen bölümler (eşdeğer bölümler dahil) ile doğrudan haritacılık eğitimi veren bölümlerin kaynak bölümler olarak belirlendiği; Maden Mühendisliği Bölümünün, Milli Savunma Üniversitesinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına eğitim verilen bölümler arasında bulunmadığı; Dış kaynaktan pilot adayı subay ihtiyacının, Hava Harp Okulu Komutanlığından mezun olan/olacak öğrencilerin durumu dikkate alınarak planlandığı, 2018 yılında Hava Harp Okulu Komutanlığından mezun olan 71 pilot adayı subaydan 11'inin, 2019 yılında mezun olması beklenen 93 öğrenciden 11'inin kadın pilot adayı olduğu, dava konusu işlem olan 2018 yılı Dış Kaynaktan Pilot Adayı Muvazzaf Subay temininden sonra yapılan Hava Harp Okulu Komutanlığı öğrenci temini işlemlerinde Komutanlığın hizmet ihtiyaçları kapsamında kadın pilot adayı yetiştirilmek üzere toplamda 10 kontenjan açıldığı; gelecek dönemlerde de Personel Temin ve Yetiştirme Planına uygun olarak kadın pilot yetiştirilmesine devam edileceği, herhangi bir kısıt veya engel düzenlenmediği, eşitlik ilkesine aykırı bir hususun bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda tesis edildiği ileri sürülerek davanın reddedilmesi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık taşımayan dava konusu düzenlemeye karşı açılan ve hukuki dayanaktan yoksun bulunan davanın reddi gerektiği düşünülmüştür. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava; 24.09.2018 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı tarafından internet sitesinde yayımlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzunda başvuruculara eşitlik ilkesine aykırı olarak erkek olmak şartı getirilmiş olduğu ve yine başvuru için en az dört yıl süreli eğitim veren fakülte ve yüksekokul programlarının Tablo-1’de belirtilen 38 mühendislik bölümünden mezun olma şartı getirildiği, ancak bu tabloda ‘'Maden Mühendisliği’' bölümüne yer verilmediği ileri sürülerek, Başvuru Kılavuzunun ‘'Genel Başvuru Şartları’' başlığı altında yer alan (a) maddesinin (I) sayılı fıkrasında ‘'ve erkek’' ibaresi ile aynı Kılavuzun ekinde yer alan ‘'Tablo-1’' in iptali istemiyle açılmıştır. T.C. Anayasa'sının 70. maddesinde, her Türk'ün Kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulunduğu ve hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilmeyeceği hükmüne yer verilmiştir. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na dayanılarak hazırlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzunda belirlenen kaynak lisans bölümleri arasında maden mühendisliği bölümüne yer verilmediği ve başvuru yapacak adaylarda ''erkek olmak'' koşulunun yer aldığı, davacı tarafından söz konusu düzenlemenin hizmet gerekleri ve eşitlik ilkesine aykırı olduğunun ileri sürüldüğü görülmüştür. Davalı idarece verilen savunmada, Hava Kuvvetleri Komutanlığının asli pilot adayı subay kaynağı olan MSÜ Hava Harp Okulu Komutanlığından darbe girişimi sonrasında 2018 yılında yeterli sayıda erkek pilot adayı subay mezun olmadığından, pilot personel yetiştirilmesinde kesinti yaşanmaması için ilk defa dış kaynaktan pilot adayı subay temininin gerektiği, bu amaçla hazırlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzunda MSÜ'de Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına eğitim veren mühendislik dallarına kaynak lisans bölümleri arasında yer verildiği belirtilmektedir. Bu durumda, MSÜ'de Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına eğitim veren mühendislik dallarının görevin gerektirdiği nitelikleri taşıyan personel yetiştirdiği dikkate alınarak kaynak lisans bölümlerinin belirlendiği anlaşıldığından, söz konusu kaynak bölümler arasında '‘Maden Mühendisliği’' bölümüne yer verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan, 2018 yılında MSÜ Hava Harp Okulu Komutanlığından mezun olan kadın pilot adayı subay sayısının yeterli olması nedeniyle dış kaynaktan pilot adayı subay temininin sadece ihtiyaç duyulan erkek pilot adayı subaylar için yapılmasında da hizmet gereklerine ve eşitlik ilkesine aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü: MADDİ OLAY : TMMOB Maden Mühendisleri Odası tarafından; Milli Savunma Bakanlığının internet sitesinde 21/09/2018 tarihinde yayımlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzunun ‘'Genel Başvuru Şartları’' başlığı altında yer alan (a) maddesinin (I) sayılı fıkrasında ‘'ve erkek’' ibaresi ile aynı Kılavuzun ekinde yer alan ‘'Tablo-1’' in iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının 70. maddesinde, her Türk'ün kamu hizmetlerine girme hakkına sahip bulunduğu ve hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilmeyeceği hükmüne yer verilmiştir. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanun, Türk Silâhlı Kuvvetlerine mensup subaylar ve astsubaylara uygulanır. Türk Silâhlı Kuvvetlerinde görevli diğer asker ve sivil kişiler kendi özel kanunlarına tabidirler." hükmüne; "Amaç" başlıklı 2. maddesinde; "Bu kanun subayların ve astsubayların yetiştirilmelerini, sınıflandırılmalarını, görev ve yükümlülüklerini, terfi ve taltifleri ile her türlü özlük haklarını düzenler." hükmüne; Dış kaynaktan pilot subay temini başlıklı 14/A maddesinde; "En az dört yıl süreli eğitim veren fakülte veya yüksekokullardan pilot olarak mezun olanlar ile ticari pilot lisansı veya havayolu nakliye pilotu lisansı bulunanlar öncelikli olmak üzere en az dört yıl süreli mühendislik eğitimi veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olan kadın veya erkeklerden muvazzaf subay olmak için başvuranlar; düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla azami otuziki yaşını bitirmemek kaydıyla Millî Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecek yaş aralığında olmak, yedek subay olma koşulları ile uçuş için gerekli şartları taşımak ve sınavlar ile uygulanacak temel askerlik ve subaylık anlayışını kazandırma eğitiminde başarılı olmak şartıyla muvazzaf subaylığa nasbedilerek pilotaj eğitimine başlatılırlar." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır. İdarelerin, kendi bünyelerinde istihdam edecekleri personeli belirlerken de, kanun ve diğer alt düzenlemelerin verdiği yetki çerçevesinde kalmak koşuluyla, kurumun ihtiyacı doğrultusunda istihdam edilecek olanların taşımaları gereken nitelikleri belirleme konusunda, takdir yetkisine sahip oldukları açık olmakla birlikte, idareye tanınan bu yetkinin kamu yararı ve hizmetin gerekleri esas alarak, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir. Dava konusu uyuşmazlıkta; davacı Oda tarafından, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'na dayanılarak hazırlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzunda belirlenen kaynak lisans bölümleri arasında "maden mühendisliği" bölümüne yer verilmediği ve başvuru yapacak adaylarda ''erkek olmak'' koşulunun yer aldığı, bu nedenle söz konusu düzenlemenin hizmet gerekleri ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından verilen savunmada ise; Hava Kuvvetleri Komutanlığının asli pilot adayı subay kaynağı olan Milli Savunma Üniversitesi Hava Harp Okulu Komutanlığının olduğu, darbe girişimi sonrasında 2018 yılında yeterli sayıda erkek pilot adayı subay mezun olamadığı ve halihazırda yeterli sayıda kadın pilot adayı bulunduğu, pilot personel yetiştirilmesinde kesinti yaşanmaması ve eksik olan erkek aday sayısının tamamlanması için Hava Harp Okulu Komutanlığından mezun olan veya olacak öğrencilerin durumu dikkate alınarak sadece ihtiyaç duyulan erkek pilot adayı subaylar için dış kaynaktan subay adayı temininin gerektiği belirtilmiştir. Öte yandan; davalı idarece, bu amaçla hazırlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzu Tablo 1'de, Milli Savunma Üniversitesinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına öğrenci yetiştiren bölümler (eşdeğer bölümler dahil) ile hizmetin gereklerine ve ihtiyaç duyulan sınıflara göre doğrudan haritacılık eğitimi veren mühendislik dallarına kaynak lisans bölümler arasında yer verildiği, Maden Mühendisliği Bölümünün Milli Savunma Üniversitesinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına eğitim veren kaynak lisans bölümleri arasında bulunmadığı belirtilmiştir. Bu itibarla; davalı idarenin, kendi bünyesinde istihdam edeceği pilot adayını belirlerken, kurumun ihtiyacı ve hizmetin gerekleri doğrultusunda taşınması gereken nitelikleri belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu dikkate alındığında; Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzunda; Milli Savunma Üniversitesinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına eğitim veren kaynak bölümler arasında bulunmayan "maden mühendisliği" bölümüne yer verilmemesinde hukuka, hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırılık bulunmamaktadır. Diğer yandan, Hava Harp Okulu Komutanlığında eğitim gören ve mezun olan kadın pilot adayı subay sayısının yeterli olması nedeniyle 2018 yılında dış kaynaktan pilot adayı subay temininin, sadece ihtiyaç duyulan erkek pilot adayı subaylar için yapılmasında da kamu hizmetinin gereklerine, eşitlik ilkesine ve hukukun genel ilkelerine aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Milli Savunma Bakanlığının internet sitesinde 21/09/2018 tarihinde yayımlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzunun ‘'Genel Başvuru Şartları’' başlığı altında (a) maddesinin (I) sayılı fıkrasında yer alan ‘'ve erkek’' ibaresinin ve aynı Kılavuzun ekinde yer alan ‘'Tablo-1’' in iptali istemiyle açılan DAVANIN REDDİNE; 3. Aşağıda dökümü yapılan ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, posta ücretinden artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine; 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 03/11/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesinde, "Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/1 md.) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.) Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar." ; "Çalışma şartları ve dinlenme hakkı" başlıklı 50. maddesinde, "Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar..." hükmüne yer verilmiş; 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun; dış kaynaktan pilot subay temini başlıklı 14/A maddesinde; "dört yıl süreli mühendislik eğitimi veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olan kadın veya erkeklerin", "pilotaj eğitimine" alınacağı yasal düzenlemeyle kurala bağlanmış, bu hususta genel kurala istisna getirilmemiştir. Kadınlar ile erkekler arasında, pilotluk görevi nedeniyle, cinsiyetleri esas alınarak çalışma şartları bakımından kadınlara imtiyaz tanınmasını gerektiren bir durum olmadığından, 926 sayılı Kanun'unda da cinsiyete dayalı bir ayrıma gidilmediği görülmektedir. 21/09/2018 tarihinde Milli Savunma Bakanlığınca internet sitesinde yayımlanan Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzu'nda başvurucularda erkek olmak şartının getirildiği ve yine başvuru için en az dört yıl süreli eğitim veren fakülte ve yüksekokul programlarının Tablo-1’de belirtilen 38 mühendislik bölümünden mezun olma şartı getirildiği, bu tabloda inşaat, işletme, harita, imalat vb. gibi mühendislik kaynak lisans programlarına yer verilirken, ‘maden mühendisliği’ bölümüne yer verilmediği anlaşılmaktadır. Ayrımcılık, nesnel ve makul bir gerekçe olmaksızın, konuyla ilgili olarak benzer durumda olan kişilere farklı muamelede bulunulmasıdır. Bu itibarla; kanunların uygulayıcısı olan idarelerce yapılan düzenlemeler ile yasal bir temele ve hukuki bir sebebe dayanılmaksızın, aynı durumda bulunanlara cinsiyet temelli ayrımcı uygulamaların, eşitlik ve eşit muamele ilkesine aykırılık oluşturacağı açıktır. Pilotluk mesleğinin teknik bir eğitime dayandığı,Türk vatandaşı olan kadın veya erkeklerden, yedek subay olma koşulları ile uçuş için gerekli şartları taşımak ve sınavlar ile uygulanacak temel askerlik ve subaylık anlayışını kazandırma eğitiminde başarılı olmak şartıyla muvazzaf subaylığa nasbedilerek pilotaj eğitimine katılabilecekleri halde, Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzu ile yapılan düzenlemeyle başvurucuların "erkek" olması şartının getirilmesinin, Anayasa ve yasal düzenlemeye aykırılık teşkil ettiği açıktır. Pilotaj eğitimi için, yasa kuralının "dört yıl süreli mühendislik eğitimi" şartını getirdiği, maden mühendisliğinin de bu kapsamda bulunduğu halde; Hava Kuvvetleri Komutanlığına Pilot Adayı Muvazzaf Subay Temini Başvuru Kılavuzu'nda en az dört yıl süreli mühendislik eğitimi veren fakülte ve yüksekokul programlarının yer aldığı Tablo-1’de "maden mühendisliği’ bölümüne yer verilmemiş olmasının mevzuata aykırı olduğu, bu yönden Tablo-1’de eksik düzenleme bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda, yukarıda aktarılan gerekçeyle, Başvuru Kılavuzu'nun "(1) Genel Başvuru Şartları" başlığı altında yer alan (a) maddesinin (I) sayılı fıkrasındaki ‘ve erkek’ ibaresi ile "maden mühendisliği" kaynak lisans programını içermeyen, aynı Kılavuzun eki ‘Tablo-1’ in iptali gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyoruz. </body></html>