Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/4342 E. , 2025/5570 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/4342 Karar No : 2025/5570 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı / ... VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- ... Valiliği / ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLLERİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı tarafından, 21/01/2018 tarihinde Hatay İli, Reyhanlı İlçesi'ne Suriye tarafından gerçekleştirilen roket saldırısı sonucu ağır şekilde yaralanmasında idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 361.096,49 TL) sürekli iş göremezlik zararı, 500,00 TL bakıcı gideri ve 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davacının yaralanmasına neden olan patlamanın, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Suriye sınırımızda terör örgütlerine yönelik yürütülen "Zeytin Dalı" operasyonu sırasında 21/01/2018 tarihinde sınırımızın Suriye toprakları tarafından terör örgütü mensuplarınca roket saldırısı neticesinde gerçekleştiği, patlamanın gerçekleştiği yerin Reyhanlı ilçe merkezi olduğu, bu yerin Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından yürütülen terör operasyonu alanı dışında kaldığı, patlayıcı maddenin sınırlarımız dışından, Suriye topraklarından atıldığı, operasyonlar nedeniyle Reyhanlı ilçesinin tamamının boşaltılmasının idareden beklenemeyeceği gerekçesiyle olayda idarenin hizmet kusurunun ya da illiyet bağına dayalı kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, olayın Anayasal düzeni ortadan kaldırmayı, sosyal barışı ve kamusal düzeni bozmayı hedef alan bir terör eylemi olduğu, toplumun içerisinde bulunmuş olduğu genel şartlardan kaynaklı toplumsal bir riskin gerçekleşmesi niteliğinde olduğu, yaşanan bu eylemden davacının toplumun bir parçası olması nedeniyle özel ve olağandışı nitelikte zarar gördüğü ve ortaya çıkan maddi zararlardan idarenin "sosyal risk" ilkesi gereğince kusursuz sorumlu olduğu gerekçesiyle davacının uğradığı maddi zararın belirlenmesi için yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu'nun...tarih ve ... karar numaralı raporunda davacının E cetveline (yaşına) göre %31 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı, başka birisinin sürekli bakımına muhtaç durumda olmadığı mütalaa olunduğu, Mahkemelerince davacının işgücü kaybı zararının belirlenmesine yönelik alınan bilirkişi raporunda davacının %31 oranındaki iş gücü kaybı nedeniyle zararının 361.096,49 TL olarak belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacı tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek davacının 361.096,49 TL maddi tazminat isteminin kabulüyle idareye başvurma tarihi olan 23/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, başka birinin bakımına muhtaç olmadığından bakıcı gideri istemine yönelik 500,00 TL maddi tazminat isteminin reddine, dava konusu olayın oluş şekli ve niteliği gözetilerek takdiren manevi tazminat isteminin 50.000,00 TL'sinin kabulüyle idareye başvuru tarihi olan 23/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesince hükmedilen maddi tazminatın 500,00 TL'nin idareye başvuru yapıldığı 23/07/2018 tarihten itibaren itibaren yasal faiz işletilerek, miktar artırım dilekçesiyle artırılan 360.596,49 TL'nin ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 07/12/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin düzeltmesiyle ve davacı ile idare arasında 16/07/2018 tarihli sulhname imzalanmış ise de, sulhnamenin konusunun 20 günlük geçici işgöremezliğe ilişkin olduğu, bu döneme denk gelen tazminat miktarının karara dayanak bilirkişi raporunda da dikkate alındığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, anılan sulhnamenin davanın esasını etkilemediği açıklamasıyla davalı idarelerce yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu olayın 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:... DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi ile temyize konu kararın davacının manevi tazminat istemine yönelik kısmının onanması, maddi tazminat istemine yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Suriye sınırımızda terör örgütlerine yönelik yürütülen "Zeytin Dalı" operasyonu sırasında 21/01/2018 tarihinde sınırımızın Suriye toprakları tarafından terör örgütü mensuplarınca atılan patlayıcı maddenin Reyhanlı ilçesine düşmesi sonucu davacının başına isabet eden şarapnel parçaları ile yaralandığı ve 21/01/2018 tarihinde Hatay Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı'na başvuruda bulunduğu, Komisyon tarafından davacının hastanelerde görmüş olduğu 20 gün tedavi süreci için 1.519,70 TL ödenmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Hatay Valiliği Zarar Tespit Komisyonu kararının alındığı, Hatay Valiliği Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığı'nın mezkur kararıyla taraflar arasında 16/07/2018 tarihli sulhname imzalandığı, sonrasında davacı tarafından, 23/07/2018 tarihinde davalı idarelerden İçişleri Bakanlığına başvuruda bulunularak, 21/01/2018 tarihinde Hatay İli, Reyhanlı İlçesi'ne Suriye tarafından gerçekleştirilen roket saldırısı sonucu ağır şekilde yaralanmasında idarenin sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 361.096,49 TL) sürekli iş göremezlik zararı, 500,00 TL bakıcı gideri ve 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. 17/07/2004 tarihinde kabul edilip, 27/07/2004 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un, 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.''; 2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar; 7. maddesinde, ''Bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla karşılanabilecek zararlar şunlardır: a) Hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar, b) Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri, c) Terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin mal varlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddî zararlar''; 8. maddesinin 1. fıkrasında, ''7 nci maddede belirtilen zararlar, zarar görenin beyanı, adlî, idarî ve askerî mercilerdeki bilgi ve belgeler göz önünde tutularak olayın oluş şekli ve zarar görenin aldığı tedbirlere göre, zarar görenin varsa kusur veya ihmalinin de göz önünde bulundurulması suretiyle, hakkaniyete ve günün ekonomik koşullarına uygun biçimde komisyon tarafından doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile belirlenir.''; 9. maddesinde, ''Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın; a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek üzere yaralanma derecesine göre, b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından üçüncü derece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidört katı tutarına kadar, c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından ikinci derece olarak tespit edilenlere yirmibeş katından kırksekiz katı tutarına kadar, d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından birinci derece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı tutarına kadar, e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında, nakdî ödeme yapılır. Nakdî ödemenin tespitine esas tutulacak miktar, ödeme yapılmasına ilişkin valinin veya Bakanın onayı tarihinde geçerli gösterge ve katsayı rakamları esas alınarak belirlenir. Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen nakdî ödemenin mirasçılara intikalinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa ilişkin hükümleri uygulanır. Cumhurbaşkanı, nakdî ödemeye esas tutulan gösterge rakamını yüzde otuza kadar artırmaya veya kanunî sınıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu Kanun kapsamındaki zararlardan dolayı, zarar gören kişilere gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılan ödemeler sebebiyle Devlete rücu edilemez. Nakdî ödemenin şekli, tutarı, yaralanma ve engellilik derecelerinin tespitine ilişkin esas ve usuller yönetmelikle belirlenir.''; 12. maddesinde, "Komisyon, doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile yaptığı tespitten sonra 8 inci maddeye göre belirlenen zararı, 9 uncu maddeye göre hesaplanan yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerindeki nakdî ödeme tutarını, 10 uncu maddeye göre ifa tarzını ve 11 inci maddeye göre mahsup edilecek miktarları dikkate alarak, uğranılan zararı sulh yoluyla karşılayacak safi miktarı belirler. Komisyonca, bu esaslara göre hazırlanan sulhname tasarısının örneği davet yazısı ile birlikte hak sahibine tebliğ edilir. Davet yazısında hak sahibinin sulhname tasarısını imzalamak üzere otuz gün içinde gelmesi veya yetkili bir temsilcisini göndermesi gerektiği, aksi takdirde sulhname tasarısını kabul etmemiş sayılacağı ve yargı yoluna başvurarak zararının tazmin edilmesini talep etme hakkının saklı olduğu belirtilir. Davet üzerine gelen hak sahibi veya yetkili temsilcisi sulhname tasarısını kabul ettiği takdirde, bu tasarı kendisi veya yetkili temsilcisi ve komisyon başkanı tarafından imzalanır. Sulhname tasarısının kabul edilmemesi veya ikinci fıkraya göre kabul edilmemiş sayılması hâllerinde bir uyuşmazlık tutanağı düzenlenerek bir örneği ilgiliye gönderilir. Sulh yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklarda ilgililerin yargı yoluna başvurma hakları saklıdır.'' hükümleri bulunmaktadır. Anılan Kanun'a dayanılarak çıkarılan Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Yönetmeliğin "Yaralanma, engelli hale gelme ve ölüm hallerinde yapılacak ödemeler" başlıklı 21. maddesinde de, "Yaralanma, engelli hale gelme ve ölüm hâllerinde (7000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın; a) Yaralananlara, altı katı tutarını geçmemek üzere, onda birinin doktor veya sağlık kurulu raporu ile belirlenen iş ve güce engel olma süresi ile çarpımı sonucunda belirlenecek tutarda, b) Çalışma gücü kaybı derece ve oranları için ekli cetvelde (EK-D) belirlenen katı tutarında, c) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında, nakdî ödeme yapılır." kuralı bulunmaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A) Temyize Konu Kararın Davacının Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi: Bölge idare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B) Temyize Konu Kararın Davacının Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi: Davaya konu olayın dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının yaralanmasına neden olan patlamanın, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Suriye sınırımızda terör örgütlerine yönelik yürütülen "Zeytin Dalı" operasyonu sırasında 21/01/2018 tarihinde sınırımızın Suriye toprakları tarafından terör örgütü mensuplarınca atılan patlayıcı madde neticesinde gerçekleştiği, olayın kamu düzenini bozmayı amaçlayan bir terör eylemi olduğunda duraksama bulunmamaktadır. Bu durumda, davacının, terör örgütünce gerçekleştirilen saldırı sonucu yaralandığından bahisle oluşan zararın genel hükümlere göre tazmininin istenilmesi karşısında, olayda öncelikle idarenin hizmet kusurunun ya da kusursuz sorumluluk hallerinin bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir. Nitekim, Dairemizin yerleşik içtihadı da; terör eylemi sonucu bir zarar ortaya çıkması durumunda, öncelikle söz konusu olayın meydana gelmesinde idareye atf-ı kabil bir hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk halinin bulunup bulunmadığının ortaya konulması, idarenin gerek hizmet kusuru gerekse kusursuz sorumluluk halinin olayda bulunmaması durumunda 5233 sayılı Kanun kapsamında gerekli inceleme yapılarak karar verilmesi gerektiği yönündedir. Bu nedenle idarenin olay öncesi genel güvenlik hizmetlerine ilişkin kusurlu / kusursuz sorumluluğunun tespiti için olay öncesinde olaya ilişkin ihbar veya istihbari bilgi ve belge olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. Olay öncesinde ve olaya özgü istihbari bilgi- belge var ise idarenin bu konuda özel bir önlem almaması neticesinde oluşan zarardan hizmet kusuru ilkesi uyarınca sorumlu tutulacağı açıktır. Dava konusu olaya neden olan patlayıcı maddenin sınır dışından atıldığının tespit edildiği hususu göze alındığında idarenin hizmet kusuru sorumluluğundan söz edilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca idari eylem ile davacının uğradığı zarar arasında illiyet bağı bulunmaması; bir başka ifadeyle zararın, idareye tümüyle yabancı üçüncü kişiler olan terör örgütü mensuplarınca gerçekleştirilmesi karşısında; davalı idarenin kusursuz sorumluluğundan da söz edilemeyeceği görülmektedir. Her ne kadar davacı tarafından dava konusu olay nedeniyle uğradığı maddi zararların genel tazminat hukuku ilkeleri kapsamında sosyal risk ilkesine dayanılarak karşılanması gerektiği ileri sürülmüşse de; 5233 sayılı Kanun'un yürürlüğünden sonra meydana gelen ve idarenin kusur ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı terör olaylarında da anılan Kanun uygulanarak, zarar miktarının 5233 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Yönetmeliğin 21. maddesine göre hesaplanması gerekmektedir. Bu itibarla, davacının maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesi kararının anılan kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerin temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE 2. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının düzelterek ve açıklamalı olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının manevi tazminata ilişkin kısmının ONANMASINA, maddi tazminata ilişkin kısmının BOZULMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/11/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>