Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/7457 E. , 2025/5182 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/7457 Karar No : 2025/5182 DAVACI : ... Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Huk. Müş. ... DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Sanayi Ticaret A.Ş. VEKİLLERİ : Av. ... Av. ... DAVANIN_KONUSU : Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden yayımlanan, GTS birim fiyatlarının 01/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %93,53 oranında artırılmasına ilişkin 20/09/2022 tarihli duyurunun iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Şirketlerinin pazar payı itibarıyla Türkiye’nin en büyük gübre üreticisi konumunda olduğu, gübre üretimindeki ham maddenin büyük bir çoğunluğunun yurt dışından ithal edildiği, bu bedeller ile üretim maliyetinin arttığı, gübre fiyatlarının artmasından tarım sektörünün de etkilendiği, Gübre Takip Sisteminden (GTS) kaynaklı birçok uyuşmazlığın olduğu, davalı idarenin bu sistemin uygulanması hususunda özel bir şirket ile sözleşme yaptığı, ödemelerin yapılmaması hâlinde GTS’ye girişin yüklenici şirket tarafından engellendiği, dava konusu fiyat artışının fahiş ve ölçülülük ilkesine aykırı olduğu, önceki davalarda da ileri sürüldüğü gibi esasen ilk belirlenen fiyatların da fahiş olduğu, oldukça yüksek bir maliyet yükü altında bulunan gübre firmalarının zor durumda kalacağı, mevcut yatırımların sürdürülemeyeceği, dava konusu fiyat güncellemesinin sözleşme hükümlerine de aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir. DAVALININ_SAVUNMASI : Usûl yönünden, davanın öncelikle ve re'sen husûmet, derdestlik, kesin hüküm, süre ve İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 14. maddesi yönlerinden incelenmesi gerektiği; esas yönünden, Gübre Takip Sistemi uygulama birim fiyatları ile fiyat artışlarına ilişkin esasların yüklenici firma ile Bakanlıkları arasında yapılan sözleşme ile belirlendiği, Bakanlıklarının sözleşme gereğince fiyatları onaylama ve duyurma gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığı savunulmaktadır. MÜDAHİLİN BEYANLARI : 07/07/2017 tarihinde şirketleri ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü arasında imzalanan DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi ile şirketlerinin yüklenici rolünü üstlendiği, şirketlerinin yıllardan bu yana milli projeler üreten ve bilimsel çalışmalarda bulunan uzmanlaşmış bir şirket olduğu, kâr amacından önce milli menfaatlere uygun projeler işletmenin ve bu projeleri ülkenin hizmetine sunmanın birinci öncelikleri olduğu, GTS’nin klasik bir ticari faaliyet değil idare adına üretilen teknik bir kamu hizmeti olduğu, kaldı ki şirketlerinin hâlihazırdaki Bakanlık fiyat uygulaması dayatmalarından dolayı ilgili projeden ticari olarak zarar etmekte olduğu, yapılan sözleşme gereğince şirketlerinin fiyat belirleme yetkisine sahip olmadığı, fiyatların Bakanlık tarafından belirlendiğinin sözleşmede açık olduğu, bu ve bundan önceki artışların da sözleşmedeki tutarın altında kaldığı, şirketlerinin ihtirazi kayıt ile bu artışları kabul ettiği; ancak şirketin zararına olduğu, şirket aleyhine olan fiyat uygulamasında, idarenin fiyat belirleme konusunda yetkili olmasının tek etken olduğu, fiyat artışlarına ilişkin bilgilendirmenin, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün izni ile Genel Müdürlüğün kontrolündeki internet sayfasından yayımlandığı, sözleşmeye göre fiyat artışının Ocak ayının ilk 15 günü içerisinde belirlenmesi gerekirken, 2022 için görüşmelerin 10 ay sürdüğü, fiyat artışına yönelik duyuruya Bakanlıkça izin verilmediği bu süreçte, üretici şirketler tarafından ödeme yapılmadığı, bu dönemki borçlar için Bakanlığın talimatı gereğince altı ay vadeli faizsiz taksit imkanı sağlandığı, enflasyon oranının yüksek olduğu 2022 yılında şirketlerinin çok büyük zarara uğradığı, birim fiyatın internet sayfasında yayımlanmasına müsaade etmeyen, sözleşme maddeleri hilafına olacak şekilde sadece yıllık TL enflasyonuna göre artırma talimatı veren, gübre fabrikalarına bildirilmesini engelleyen, birim fiyatın sadece sözlü olarak açıklanması hususunda şirketlerini baskı altına alan, aksine hareket edilmesi hâlinde şirketlerini “sözleşmenin feshedileceği ve ekonomik olarak mahvına sebep olunacağı” şeklinde tehdit eden mercinin, dönemin Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü olduğu, şirketlerinin sözleşmenin başından bu yana asla ve kat’a ABD doları ile tahsilat yapmadığı, 21 aylık enflasyon %153,18 iken Bakanlık tarafından sanki bir yılmış gibi hesaplanıp artırılan oranın %93,53 olduğu, Sözleşmeye göre olması gereken birim fiyatın (13,4664 x 0,75 ABD doları =) 10,10 TL yerine 6,17 TL olarak duyurulduğu, Bakanlık tarafından şirketlerine karşı açılan ve ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:..., K:... sayılı dosyasında görülen davada, şirketlerinin tek başına fiyat belirleme yetkisinin olmadığı, ücretlerin Bakanlık tarafından belirlenerek şirketlerine bildirildiğinin ifade edildiği, üretici şirketler tarafından, Rekabet Kuruluna yapılan başvurunun da reddedildiği, daha önce açılan davaların da Danıştay Onuncu Dairesi tarafından reddedildiği, adli mahkemelerde açılan başka davaların da şirketleri lehine sonuçlandığı, her yıl aynı konularda davalar açıldığı, yargının ve idarenin gereksiz yere meşgul edildiği, gelinen noktada aynı konuda sürekli haksız davaların ikame edilmesinin, hakkın kötüye kullanılması anlamına geldiği, davanın reddi gerektiği ifade edilmektedir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi uyarınca Sisteme ilişkin fiyat artışlarını belirleme yetkisine sahip davalı idarece; fiyat artışlarının, açık ve anlaşılabilir niteliğe sahip bir idari işlem ile duyurulması gerekirken, dolaylı olarak ve zımnen onay verdiği bir internet sayfası duyurusu ile belirlendiği göz önüne alındığında; şekil yönünden hukuka uygun bulunmayan duyurunun bu yönüyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava,Tarım ve Orman Bakanlığı Gübre Takip Sistemi üzerinden "Gübre Takip Sistemi" (GTS) bedellerinin 01/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %93,53 oranında artırılmasına ilişkin olarak yayınlanan 20/09/2022 tarihli duyurunun iptali istemiyle açılmıştır. 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler yetkili kuruluşlar tarafından hazırlanır." hükmü; Tebliğ'in yürürlüğe girdiği tarihten sonra yayımlanan 18/06/2017 tarih ve 7033 sayılı Kanun'la eklenen 2. fıkrasında, "Yetkili kuruluşlar, teknik düzenlemeleri insan sağlığının, can ve mal güvenliğinin, çevrenin, hayvan ve bitki sağlığının veya tüketicinin korunması veya enerji verimliliğinin sağlanması gibi bir kamu yararını gözeterek, rekabeti engellemeyecek şekilde ve gözettiği amacın ötesine geçmeyen, uygun, orantılı, açık ve uygulanabilir hükümler koyarak hazırlar." hükmü yer almaktadır. (mülga) 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: ... b) Bitkisel üretimde kullanılan girdilerin ve üretim teknolojilerinin kullanımının uygunluğunu ve standartlarını belirlemek ve denetlemek. ... e) Bitkisel üretim ile ilgili bilgi sistemlerini kurmak ve kullanılmasını sağlamak. " hükmüne; "Düzenleme yetkisi" başlıklı 28. maddesinde; "Bakanlık; görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." hükmüne yer verilmiştir. 06/04/2017 tarih ve 30030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'in 1. maddesinde, Tebliğ'in amacının, piyasaya arz edilen gübrelerin paketleme aşamasından son kullanıcıya kadar takibinin sağlanmasına ilişkin gerekli usûl ve esasları belirlemek olduğu ifade edilmiş, 2. maddesinde, Tebliğ'in, 18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Kimyevi Gübrelere Dair Yönetmelik ile 29/3/2014 tarihli ve 28956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Organik, Organomineral Gübreler ve Toprak Düzenleyiciler ile Mikrobiyal, Enzim İçerikli ve Organik Kaynaklı Diğer Ürünlerin Üretimi, İthalatı, İhracatı ve Piyasaya Arzına Dair Yönetmelik kapsamında yer alan gübrelerin son kullanıcıya kadar takibine yönelik içerik ve ambalajların işaretlenmesi ile gübre dağıtıcılarının depo ve/veya satış yerlerine kamera takılmasına ilişkin usûl ve esasları kapsadığı belirtilmiş; 3. maddesinde, dayanak mevzuat sayılmış; 4. maddesinde tanımlara yer verilmiş; 5. maddesinin 1. fıkrasında, Bakanlığın, teknik düzenleme çerçevesinde karekod ve DNA barkodlu takip sistemi ile kamera sisteminin kurulum ve işletilmesi ile ilgili faaliyetleri ayrı ayrı veya bir bütün olarak yapacağı veya yaptıracağı; 9. maddesinde, Bakanlığın, bu Tebliğ'in uygulanması ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya yetkili olduğu kural altına alınmıştır. Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü makamının ... tarih ve ... sayılı oluruyla oluşturulan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Gübre Takip Sistemi (GTS) uygulanmasında yüklenici firma konumundaki ... Savunma Sanayi Ticaret A.Ş. ile davalı idare arasında 07/07/2017 tarihinde DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi imzalanmıştır. DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin "DNA Barkod ve karekod birim fiyatları" başlıklı 5. Maddesi ile gübrelerin türüne ve ambalaj boyutuna göre temel bir fiyatlandırma yapılmış, yine aynı maddede birim fiyatın ABD doları enflasyon oranı dikkate alınarak her yıl Ocak ayının ilk 15 günü içinde yeniden belirleneceği kural altına alınmıştır. Anılan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 01/07/2018 tarihinden itibaren nitratlı gübreler ile azotlu tekli gübrelere uygulanacak DNA barkod ve karekod birim fiyatının belirlendiği, Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararında 2018 yılı için belirlenen KDV dahil 75 kuruş DNA barkodlu karekod etiket birim fiyatının tavan fiyat olarak yüklenici firmaya bildirilmesine, ürün çeşidi, fiyatı, üretim miktarı, ambalaj boyutu, büyüklüğü ve diğer faktörler dikkate alınarak fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Bakanlığın onayı alındıktan sonra uygulamaya konulmasına, Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile de Komisyonun 27/06/2018 tarih ve 3, 27/06/2018 tarih ve 4 sayılı kararları ile belirlenen DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedellerinin %12 oranında artırılarak 01/01/2020 - 31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmasına karar verildiği sonraki yıl için Müdahil şirketin, fiyat artırımına yönelik 31/12/2020 tarihli başvurusu üzerine Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Gübre Takip Sistemi bedellerindeki fiyat artışı ile ilgili olarak Sözleşme'nin 5. maddesinin son fıkrasına göre hareket edilmesi gerektiğinin belirtildiği görülmektedir. Davacı tarafından, Sözleşme'nin ve Komisyonun yukarıda açıklanan kararlarının iptali istemiyle açılan davaların Danıştay Onuncu Dairesince reddedildiği anlaşılmaktadır. Müdahil şirketin, 2022 yılı birim fiyatları ile ilgili fiyat artırımına yönelik 30/12/2021 ve 11/01/2022 tarihli başvurusu üzerine Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Gübre Takip Sistemi bedellerindeki fiyat artışı ile ilgili olarak Sözleşme hükümlerine göre sözleşmede belirtilen fiyatın altında fiyat uygulanması hususunun anılan şirket tarafından değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir Dava konusu duyuru ile yüklenici firmanın da bu doğrultuda 2022 yılına ait birim fiyatları artışının TEFE ve TÜFE oranına göre yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, yargı kararı ile hukuka uygun bulunan sözleşme hükümlerine göre DNA barkod ve karekod fiyatlandırmasına ilişkin duyuruda hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 11/11/2025 tarihinde, davacıyı temsilen Av. ...'in, davalı idareyi temsilen Huk. Müş. ...'in ve davalı yanında müdahili temsilen Av. ...'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflar ile müdahile usûlüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflar ile müdahile son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : İşlem tarihindeki ismiyle Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından, piyasaya arz edilen gübrelerin paketleme aşamasından itibaren son kullanıcıya kadar olan takibinin sağlanmasına ilişkin gerekli usûl ve esasları belirlemek amacı ile 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ hazırlanmış ve bu Tebliğ, 06/04/2017 tarih ve 30030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bakanlık makamının ... tarih ve ... sayılı oluruna istinaden Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü makamının ... tarih ve ... sayılı oluruyla oluşturulan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Gübre Takip Sistemi (GTS) kapsamında karekod ve DNA barkod teknolojisinin uygulanması noktasında Bakanlıkça hazırlanan idari ve teknik şartnameler çerçevesinde ülkemizde DNA barkod teknolojisi uygulamasına sahip tek şirket olması nedeniyle ... Savunma Sanayi Ticaret A.Ş. ile pazarlık yapılarak sözleşme imzalanmasına karar verilmiştir. Anılan Tebliğ uyarınca usûl ve esasları belirlenen Gübre Takip Sisteminin (GTS) uygulanmasında yüklenici firma konumundaki ... Savunma Sanayi Ticaret A.Ş. ile davalı idare arasında 07/07/2017 tarihinde DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi imzalanmıştır. Anılan Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 01/07/2018 tarihinden itibaren nitratlı gübreler ile azotlu tekli gübrelere uygulanacak DNA barkod ve karekod birim fiyatının KDV hariç 2,50 TL, amonyum sülfat için ise KDV hariç 2,00 TL olarak belirlenmesine, katı / sıvı nitratlı ürünler ile gübre olarak tescil edilen nitrik asite de DNA barkod ve karekod uygulanacağından uygulama birim fiyatının 50 kg/lt ambalaj büyüklüğü için KDV hariç 2,50 TL, diğer ambalajlar için bu rakam baz alınarak fiyatlandırma yapılmasına, 2018 yılı için tavan fiyatın KDV dahil 75 kuruş olarak belirlenmesine, ürün çeşidi, ambalaj boyutuna göre fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararında 2018 yılı için belirlenen KDV dahil 75 kuruş DNA barkodlu karekod etiket birim fiyatının tavan fiyat olarak yüklenici firmaya bildirilmesine, ürün çeşidi, fiyatı, üretim miktarı, ambalaj boyutu, büyüklüğü ve diğer faktörler dikkate alınarak fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Bakanlığın onayı alındıktan sonra uygulamaya konulmasına, belirlenen uygulama birim fiyatlarının 01/07/2018 - 31/12/2018 tarihleri arasında uygulanmasına, birim fiyatlara ilişkin bilgilerin GTS internet sayfasında her bir firmanın kendi kişisel ekranlarında 01/07/2018 - 31/12/2018 tarihleri arasını kapsayacak şekilde ilan edilmesine karar verilmiştir. Takip eden yıllarda belirli oranlarda artırılan Gübre Takip Sistemi birim fiyatları, son olarak, Gübre Takip Sistemi üzerinden yayımlanan 20/09/2022 tarihli duyuru ile 01/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %93,53 oranında artırılmıştır. Bunun üzerine, 18/11/2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile Gübre Takip Sistemi (GTS) birim fiyatlarının 01/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %93,53 oranında artırılmasına ilişkin olarak Gübre Takip Sistemi üzerinden yayımlanan 20/09/2022 tarihli duyurunun iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USÛL YÖNÜNDEN: Davalı idare tarafından, davanın öncelikle ve re'sen husûmet, derdestlik, kesin hüküm, süre ve İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 14. maddesi yönlerinden incelenmesi gerektiği ileri sürülmüşse de herhangi bir şekilde gerekçelendirilmeyen usûle yönelik iddiaların hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna varılarak işin esasına geçilmiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: Uyuşmazlık konusu Gübre Takip Sisteminin dayanağı olan 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'in yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan; 05/03/2020 tarih ve 7223 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırılan mülga 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun'un "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Ürünlere ilişkin teknik düzenlemeler yetkili kuruluşlar tarafından hazırlanır." hükmü; 18/06/2017 tarih ve 7033 sayılı Kanun'la eklenen 2. fıkrasında, "Yetkili kuruluşlar, teknik düzenlemeleri insan sağlığının, can ve mal güvenliğinin, çevrenin, hayvan ve bitki sağlığının veya tüketicinin korunması veya enerji verimliliğinin sağlanması gibi bir kamu yararını gözeterek, rekabeti engellemeyecek şekilde ve gözettiği amacın ötesine geçmeyen, uygun, orantılı, açık ve uygulanabilir hükümler koyarak hazırlar." hükmü yer almaktadır. 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 27. maddesi ile yürürlükten kaldırılan mülga 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün görevleri şunlardır: ... b) Bitkisel üretimde kullanılan girdilerin ve üretim teknolojilerinin kullanımının uygunluğunu ve standartlarını belirlemek ve denetlemek. ... e) Bitkisel üretim ile ilgili bilgi sistemlerini kurmak ve kullanılmasını sağlamak. " hükmüne; "Düzenleme yetkisi" başlıklı 28. maddesinde, "Bakanlık; görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve önceden kanunla düzenlenmiş konularda idarî düzenlemeler yapabilir." hükmüne yer verilmiştir. 06/04/2017 tarih ve 30030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'in 1. maddesinde, Tebliğ'in amacının, piyasaya arz edilen gübrelerin paketleme aşamasından son kullanıcıya kadar takibinin sağlanmasına ilişkin gerekli usûl ve esasları belirlemek olduğu ifade edilmiş; 2. maddesinde, Tebliğ'in, 18/03/2004 tarih ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Kimyevi Gübrelere Dair Yönetmelik ile 29/3/2014 tarihli ve 28956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarımda Kullanılan Organik, Organomineral Gübreler ve Toprak Düzenleyiciler ile Mikrobiyal, Enzim İçerikli ve Organik Kaynaklı Diğer Ürünlerin Üretimi, İthalatı, İhracatı ve Piyasaya Arzına Dair Yönetmelik kapsamında yer alan gübrelerin son kullanıcıya kadar takibine yönelik içerik ve ambalajların işaretlenmesi ile gübre dağıtıcılarının depo ve/veya satış yerlerine kamera takılmasına ilişkin usûl ve esasları kapsadığı belirtilmiş; 3. maddesinde, dayanak mevzuat sayılmış; 4. maddesinde tanımlara yer verilmiş; 5. maddesinin 1. fıkrasında, Bakanlığın, teknik düzenleme çerçevesinde karekod ve DNA barkodlu takip sistemi ile kamera sisteminin kurulum ve işletilmesi ile ilgili faaliyetleri ayrı ayrı veya bir bütün olarak yapacağı veya yaptıracağı; 9. maddesinde, Bakanlığın, bu Tebliğ'in uygulanması ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya yetkili olduğu kural altına alınmıştır. Diğer taraftan, 09/07/2018 tarihli ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Tüzükler, Bakanlar Kurulu kararları ve yönetmelikleri" başlıklı geçici 16. maddesinde, "(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, bu Kanun Hükmünde Kararname ile değişiklik yapılan kanunların ve kanun hükmünde kararnamelerin ilgili maddeleri gereğince yürürlüğe konulmuş olan tüzükler, nizamnameler, Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikler ile diğer işlemler yürürlükten kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdürür." hükmüne yer verilmiştir. Dava konusu düzenleme tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan, 12/03/2020 tarihli ve 31066 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7220 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'nun 4. maddesinde de mülga 4703 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer verilen hükümlere benzer hükümlere; yine 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün görev ve yetkilerini düzenleyen 414. maddesinin 1. fıkrasının (b) ve (e) bentlerinde de mülga 639 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin yukarıda aktarılan hükümleri ile aynı kurallara yer verilmiştir. Dava Konusu İşlemin İncelenmesi: DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin "DNA Barkod ve karekod birim fiyatları" başlıklı 5. maddesinde, kuru kimyasal ürünlere 50 kg torba DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 0.75 USD + KDV; kuru kimyasal ürünlere 25 kg torba DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 0.50 USD + KDV; 1 tonluk sıvı dökme olarak yapılan satışlarda DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 15 USD + KDV; 25 kg ve altındaki ambalaj büyüklükleri için beher kg/lt için DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatı 0.042 USD + KDV olarak belirlenmiş; yüklenicinin işbu Sözleşme altındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden doğacak tüm masrafların, birim fiyatları artırmaksızın yüklenici tarafından karşılanacağı; ancak Sözleşme'nin birim fiyatının, ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD doları enflasyon oranı dikkate alınarak; her yıl Ocak ayının ilk on beş günü içinde yeniden belirleneceği, yeniden belirlenen birim fiyatın Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü (BÜGEM) tarafından kullanıcılara duyurulacağı kurala bağlanmıştır. Bilahare, anılan Sözleşme maddesinde, 27/06/2018 tarihinde yapılan değişiklikle, birim fiyatın yalnızca 2018 yılı için BÜGEM tarafından kullanıcılara duyurulacağı, Sözleşme süresi içinde takip eden yıllara ilişkin birim fiyatların yüklenici (müdahil şirket) tarafından duyurulacağı düzenlenmiştir. Sözleşme'nin "Ödemeler" başlıklı 11. maddesi ile işbu Sözleşme kapsamında yapılacak ödemelerin, ABD doları Merkez Bankası satış kuru karşılığı Türk lirası olarak kullanıcılar tarafından ödeneceği, ödemelerin yüklenici tarafından bildirilecek hesap numaralarına kullanıcılar tarafından gerçekleştirileceği, yüklenicinin ödemeye yapmayan kullanıcılara DNA barkod ve karekod sağlamayacağı kural altına alınmıştır. Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile DNA barkodlu (DNA bandrol) karekod etiket birim fiyatının 2018 yılı için KDV dahil 75 kuruş olarak belirlenmesine; Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 01/07/2018 tarihinden itibaren nitratlı gübreler ile azotlu tekli gübrelere uygulanacak DNA barkod ve karekod birim fiyatının KDV hariç 2,50 TL, amonyum sülfat için ise KDV hariç 2,00 TL olarak belirlenmesine, katı / sıvı nitratlı ürünler ile gübre olarak tescil edilen nitrik asite de DNA barkod ve karekod uygulanacağından uygulama birim fiyatının 50 kg/lt ambalaj büyüklüğü için KDV hariç 2,50 TL, diğer ambalajlar için bu rakam baz alınarak fiyatlandırma yapılmasına, 2018 yılı için tavan fiyatın KDV dahil 75 kuruş olarak belirlenmesine, ürün çeşidi, ambalaj boyutuna göre fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Komisyonun 27/06/2018 tarih ve 3 sayılı kararında 2018 yılı için belirlenen KDV dahil 75 kuruş DNA barkodlu karekod etiket birim fiyatının tavan fiyat olarak yüklenici firmaya bildirilmesine, ürün çeşidi, fiyatı, üretim miktarı, ambalaj boyutu, büyüklüğü ve diğer faktörler dikkate alınarak fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Bakanlığın onayı alındıktan sonra uygulamaya konulmasına, belirlenen uygulama birim fiyatlarının 01/07/2018 - 31/12/2018 tarihleri arasında uygulanmasına, birim fiyatlara ilişkin bilgilerin GTS internet sayfasında her bir firmanın kendi kişisel ekranlarında 01/07/2018 - 31/12/2018 tarihleri arasını kapsayacak şekilde ilan edilmesine karar verilmiştir. DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedeli ile DNA barkodlu (DNA bandrol) karekod etiket birim fiyatlarında 2019 yılında herhangi bir artış yapılmamıştır. Komisyonun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Komisyonun ... tarihli, ... ve ... sayılı kararları ile belirlenen DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedellerinin %12 oranında artırılarak 01/01/2020 - 31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmasına karar verilmiştir. Ardından, takip eden yıla ilişkin müdahil şirketin fiyat artırımına yönelik 31/12/2020 tarihli başvurusu üzerine Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile Gübre Takip Sistemi bedellerindeki fiyat artışı ile ilgili olarak Sözleşme'nin 5. maddesinin son fıkrasına göre hareket edilmesi gerektiği belirtilmiş ve sonuç olarak 2021 yılı birim fiyatlarının, 2020 yılı birim fiyatlarında %14 oranında artış yapılmak suretiyle belirlendiği kullanıcılara duyurulmuştur. Öte yandan, işbu davanın davacısı tarafından, DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin yanı sıra 2018, 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedeli ile DNA barkodlu (DNA bandrol) karekod etiket birim fiyatlarının belirlenmesine ilişkin işlemlere karşı iptal davaları açılmıştır. Buna göre; - Sözleşme'nin ve 2018 yılı birim fiyatlarının belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Komisyon kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2019/12001, K:2023/2891 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, bu karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/04/2025 tarih ve E:2023/3121, K:2025/782 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir. - 2020 yılı birim fiyatlarının, 2018 yılı birim fiyatlarında %12 oranında artış yapılmak suretiyle belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Komisyon kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2020/2078, K:2023/2904 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, bu karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/04/2025 tarih ve E:2024/64, K:2025/783 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir. - 2021 yılı birim fiyatlarının belirlenmesine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2021/982, K:2023/2905 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, bu karar da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 09/04/2025 tarih ve E:2024/57, K:2025/784 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir. Dava konusu duyuruda ise, 2021 yılı birim fiyatlarında %93,53 oranında artış yapılarak 2022 yılı için fiyat güncellemesi uygulandığı kullanıcılara bildirilmiştir. Uyuşmazlığın çözümü için Dairemizin 16/01/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden; “1- ... ve Savunma San. Tic. A.Ş. ile Bakanlıkları arasında imzalanan sözleşme ile sözleşme birim fiyatının her yıl Ocak ayının ilk 15 (on beş) günü içinde yeniden belirleneceği kararlaştırılmış olmasına rağmen 20/09/2022 tarihli kararla 01/01/2022 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde Gübre Takip Sistemi bedellerinin artırılmasının gerekçesinin sorulmasına, 2- Gübre Takip Sistemi bedellerinin artırımına ilişkin %93,53'lük oranın ne şekilde tespit edildiğinin sorulmasına, 3- Gübre Takip Sistemi bedellerinin 01/01/2021 tarihinden itibaren %14 oranında artırılmasına ilişkin Bakanlıklarının ... tarih ve ... sayılı kararı sonrasında fiyat değişikliğine ilişkin olarak alınan kararların istenilmesine, 4- Dava konusu 20/09/2022 tarihli kararın onaylı bir örneğinin istenilmesine,” karar verilmiştir. İdare tarafından ara kararındaki 1. soruya cevaben, müdahil şirket ile 07/07/2017 tarihinde imzalanan Sözleşme’nin ardından 01/01/2018 tarihinde GTS’nin uygulanmaya başlandığı, ayrıca Bakanlık makamının 31/05/2018 tarihli oluru ile Sözleşme’de değişikliğe gidildiği, Sözleşme’nin 5. maddesinde birim uygulama fiyatları, yıllık artış oranları ve yıllık fiyatların kim tarafından duyuralacağının kayıt altına alındığı, Bakanlıklarının yeni bir fiyat belirlemesine yönelik bir talimatı olmadığı gibi sözleşme gereğince birim fiyatları belirleme, onaylama ve duyurma gibi bir yükümlülüğünün de bulunmadığı, 2022 yılı birim fiyatları ile ilgili yüklenici firma tarafından Bakanlıklarına gönderilen 30/12/2021 ve 11/01/2022 tarihli yazılarına, Bakanlıklarının ... tarihli ve ... sayılı yazısıyla, GTS ile ilgili iş ve işlemlerin sözleşme hükümleri çerçevesinde yüklenici firma tarafından değerlendirilmesi gerektiği şeklinde dönüş yapılmasına rağmen 15 Ocak tarihine kadar bir fiyat açıklaması yapılmadığı, sonraki süreçlerde de şirketin yazılarına verilen cevapların ardından 20/09/2022 tarihinde fiyat artışının GTS internet sayfasında şirketçe ilan edildiği; 2. soruya cevaben, artışın Sözleşme’nin 5. maddesine göre belirlendiği; 3. soruya cevaben, 2021 ve 2022 yılında da idarelerinin fiyatları onaylama ve duyurma gibi bir yükümlülüğü bulunmadığ, 4. soruya cevaben, duyuru sayfasının dosyaya sunulduğu, ayrıca alınmış bir kararın bulunmadığı hususlarının belirtildiği anlaşılmıştır. İdarece verilen cevap üzerine Dairemizin 25/04/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, "İdareleri tarafından dosyaya sunulan 03/04/2023 tarihli savunma dilekçesinde, ... Savunma Sanayi Tic. A.Ş. ile yapılan yazışmalarda, anılan şirketle idareleri arasında imzalanan 07/07/2017 tarihli DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği bildirilmiş olmasına karşın, şirket tarafından %93,53 oranında fiyat artışı yapılmasına ilişkin duyurunun yayınlandığının belirtildiği görüldüğünden; sözleşmenin 5. maddesiyle kararlaştırılan DNA barkod ve karekod birim fiyatlarının (sözleşme hükümlerine göre ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları enflasyon oranı dikkate alınarak 2023 yılı için güncellenmiş halinin Türk Lirası Cinsinden karşılığının) iş bu davada dava konusu edilen fiyat artışı neticesinde belirlenen ve halihazırda uygulanmakta olan birim fiyatları ile karşılaştırması yapılarak bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine," karar verilmiştir. İdare tarafından ara kararına cevaben gönderilen bilgi ve belgeler ile müdahil tarafından sunulan belgelerin birlikte incelenmesinden, yapılan artışın, 2022 yılı Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %93,53 artış gösteren yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) oranının esas alınması suretiyle belirlendiği ve bu artış oranına göre belirlenen yeni birim fiyatların, Sözleşme'ye göre hesaplanan fiyatların altında kaldığı görülmüştür. Her ne kadar davalı Bakanlık tarafından, Gübre Takip Sistemine yönelik bedellerin artırılması noktasında Bakanlıklarının onaylama ve duyurma gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığı savunulmakta ise de, Bakanlık ile müdahil (yüklenici) şirket arasında imzalanan Sözleşmenin idari bir sözleşme olduğu ve Sözleşmenin konusunun (DNA barkod ile gübre takip sisteminin kurulum ve işletilmesi) kamu hizmeti olduğu dikkate alındığında, kamu hizmetinin asıl sahibi olan davalı idarenin, fiyat belirleme veya en azından belirlenen fiyatın Sözleşme hükümlerine uygun olup olmadığını kontrol edip denetleme (kolluk) yetkisine sahip olduğunun kabulü gerektiği, esasen Anayasa'nın 128. maddesi uyarınca, genel idare esaslarına göre yürütülmek zorunda olan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler kapsamında bulunan ve bu nedenle memurlar ile diğer kamu görevlileri eliyle görülmesi gereken kolluk (fiyatın Sözleşme hükümlerine uygun olup olmadığını kontrol edip denetleme) görev ve yetkisinin, yükleniciye devredilmesinin de mümkün olmadığı, nitekim davalı Bakanlığın fiyat belirleme yetkisini önceki yıllarda doğrudan karar alarak kullandığı, mevcut uyuşmazlıkta da dolaylı olarak fiyat artışını belirlediği, müdahil tarafından da bu durumun açıkça belirtildiği anlaşıldığından, davalı idarenin aksi yöndeki iddiasına itibar edilmemiştir. Bu durumda, davalı Bakanlıkça, kesinleşmiş yargı kararıyla hukuka uygun bulunan Sözleşme ile verilen yetki kapsamında, Sözleşme'de belirlenen artış oranlarının altında kalmak ve ülke çapında uygulanan objektif ve yeknesak bir oran olan yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık oranı esas alınmak suretiyle fiyat artışı yapılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ve davacı tarafından ödenen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, yine aşağıda ayrıntısı gösterilen ve müdahil tarafından ödenen toplam ... TL yargılama giderinin davacıdan alınarak müdahile verilmesine, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarların kararın kesinleşmesinden sonra davacıya ve müdahile iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/11/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. </body></html>