Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1718 E. , 2025/3176 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1718 Karar No:2025/3176 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Büyükşehir Belediyesi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Balıkesir ili, Altıeylül ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel üzerindeki mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulüyle 30 yıl süreli irtifak hakkı verilmesine ilişkin 21/03/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihale uhdesinde kalan davacının süresi içerisinde sözleşme imzalamadığından bahisle ihalenin iptal edilerek geçici teminatın hazineye irat kaydedileceğine ilişkin Balıkesir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün (Müdürlük) ... tarih ve ... sayılı sayılı işlemi ile işleme yapılan itirazın reddine ilişkin tesis edilen Müdürlüğün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davaya konu taşınmaza ilişkin 21/03/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye verilen teklifin Müdürlük makamının ... tarih ve ... sayılı oluru ile onaylandığı ve ihalenin kesinleştiği, davacıya ... tarih ve ... sayılı KEP üzerinden gönderilen yazı ile ilgili bedellerin yazının tebliğinden itibaren 15 (gün) içerisinde muhasebe müdürlüğü veznesine ödenerek ön izin sözleşmesini imzalanmasının gerektiğinin tebliğ edildiği, bedellerin 04/04/2024 tarihinde ilgili hesaba EFT olarak ödendiğinin ... tarih ve E-... sayılı yazı ile bildirildiği, ön izin sözleşmesini imzalamak üzere 15 günlük süre içerisinde davalı idareye başvuru yapılmadığından ön izin sözleşmesinin imzalanmadığı ve irtifak hakkı tesisine geçilmediği, davacı idarenin 15/04/2024 tarihli yazısı ile ön izin sözleşmesinin imzalanabileceğinin bildirilmesi üzerine davalı idarece alınan Bakanlığın görüşü üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, davacı idarenin 04/04/2025 tarihinde ödeme yaptığı süreçten haberdar olduğu, görev tanımları ve imza yetkilerinin netleşmediği ileri sürülmüş ise de; idarenin bütünlüğü ilkesi gereğince imza yetkilerinin değişmesini gerektirecek personel eksikliği gibi bir zorunluluğun ortaya konulamadığı, imzalamayı engelleyecek mücbir bir sebebin varlığından bahsedilemeyeceği anlaşıldığından, davacı idarenin sözleşmeyi süresinde imzalama yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle tesis edilen ihalenin iptali ve geçici teminatın hazineye irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlem ve anılan işleme yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Hazine Arazilerinin Teknolojik Veya Jeotermal Seracılık ve Organik Tarım Yatırımlarına Tahsisinde Uygulanacak Esas Ve Usullere İlişkin Tebliğde (Tebliğ), hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerde projeye dayalı teknolojik veya jeotermal seracılık ve organik tarım yatırımı yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilere bedeli karşılığında ön izin, kullanma izni verilmesi ile irtifak hakkı tesisine ilişkin esas ve usullerin düzenlediği, Tebliğin 6. maddesinin 4. fıkrası uyarınca belli büyüklükte yapılacak proje için başvuruda bulunan yatırımcıya 2886 sayılı Kanunun 51/g maddesine göre doğrudan ön izin, kullanma izni verilebileceği ve/veya irtifak hakkının tesis edilebileceği, Tebliğin dayanağı olan 5262 sayılı Organik Tarım Kanunu ile tüketiciye güvenilir, kaliteli ürünler sunmak üzere organik ürün ve girdilerin üretiminin geliştirilmesini sağlamak için gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin usul ve esasları belirlendiği, taraflarının da tabi olduğu Kanun gereğince hizmet gerekleri kapsamında kamu yararına jeotermal ve teknolojik tarımsal seracılık yapılmasının amaçlandığı, bu nedenle taraflarınca ihale konusunun yerine getirilmesini istenilmesine rağmen davalı idarenin süreci uzattığı ve hakkını kötüye kullanıldığı, ... tarih ve ... sayılı yazıları ile sözleşmenin Müdürlükçe istenilen tarihte imzalanabileceğinin bildirildiği, davalı idarece anılan yazıya cevap verilmediği ve müteaaddit yazılarına idarece cevap verilmeyerek dava konusu işlemin tesis edildiği, davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, ilgili mevzuat gereğince yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacı Belediye hakkında hukuka uygun olarak dava konusu işlemlerin tesis edildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Balıkesir ili, Altıeylül ilçesi, ... Mahallesinde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ... ada, ... parsel numarasında yer alan 145.375,52 m² yüzölçüme sahip taşınmazda bulunan bina, tarla ve trafo alanı hariç olmak üzere geriye kalan 139.965,52 m² lik kısmı üzerinde davacı idarenin ... tarih ve E-... sayılı yazısıyla, "jeotermal veya teknolojik seracılık" yapılmak üzere en fazla 49 yıllığına irtifak hakkı kurulması talebiyle Müdürlüğe başvurulmuş, Müdürlüğün ... tarih ve E-... sayılı yazısıyla, 2886 sayılı Kanun'un 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulü ile davacı idare adına ilk yıl için tahmin edilen 645.242,00-TL bedel üzerinden 30 yıl süreyle bağımsız ve sürekli nitelikli irtifak hakkı tesisine ilişkin ihalenin 20/03/2024 tarihinde gerçekleştirileceği bildirilmiş, 650.000,00-TL ilk yıl için verilen teklif komisyonca kabul edilmiş ve Müdürlüğün ... tarih ve E-... sayılı oluruyla ihale kesinleşmiştir. Müdürlüğün ... tarih ve E-... sayılı KEP üzerinden gönderilen yazısıyla, fiili kullanım olmayacak ise ilgili bedellerin (birinci yıl ön izin bedeli:130.000,00-TL, damga vergisi:6.162,00-TL, karar pulu bedeli:110.955,00-TL, kesin teminat:39.000,00-TL) yazılarının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde ödenerek ön izin sözleşmesini imzalanmasının gerektiği bildirilmiş, davacı idarenin ... tarih ve E-... sayılı yazısı ile Müdürlük yazısında belirtilen bedellerin 04/04/2024 tarihinde ödendiği beyan edilmiştir. Davacı Belediyenin ... tarih ve ... sayılı yazısında, 31 Mart 2024 mahalli idareler seçimi ile belediye başkanlığı devir teslim işlemleri ve idarelerinin görev tanımlarının, imza yetkilerinin netleşmediği, 9 günlük bayram tatilinin de bu sürecin üstüne geldiğinden bahisle ön izin sözleşmesinin imzalanamadığı, Müdürlükçe belirlenen zamanda ön izin sözleşmesinin taraflarınca imzalanabileceği Müdürlüğe bildirilmiş, Müdürlüğün ... tarih ve E-... sayılı yazısıyla, Belediyenin yasal süresi içinde ön izin sözleşmesi imzalamaya gelmediği, 15/04/2024 tarihli talebi üzerine sözleşme imzalama aşamasına geçilip geçilemeyeceği, ... tarih ve E-... sayılı yazısıyla, Belediyenin 15/04/2024 tarihli talebi yönünden ne yapılacağı, ön izin sözleşmesi imzalanması aşamasına geçilmemesinin değerlendirilmesi halinde yatırılan geçici teminatın irat kaydedilip kaydedilemeyeceği ile ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünden görüş sorulmuş, Bakanlığın ... tarih ve E-... sayılı cevabi yazısında, söz konusu durumun Müdürlükçe değerlendirilmesi gerektiği bildirilmiştir. Müdürlüğün ... tarih ve ... sayılı oluru ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 50. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ön izin sözleşmesini yasal süresi içerisinde imzalamayan davacı idarenin uhdesinde kalan ihalenin bozulmasına, geçici teminatının irat kaydedilmesine karar verilmiş, anılan karara davacı tarafından itiraz edilmesi üzerine Müdürlüğün ... tarih ve E-... sayılı yazısıyla itiraz hakkında herhangi bir işlem yapılmadığı bildirilmiş, bunun üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Pazarlık usulüyle yapılacak işler" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; "Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi" işlerinin pazarlık usulüyle yapılabileceği hükme bağlanmıştır. 19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, kiraya verilmesi, ön izin verilmesi ve üzerlerinde irtifak hakkı kurulması, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, ön izin ve kullanma izni verilmesi ile ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde, "Ön izin: İrtifak hakkı kurulmadan veya kullanma izni verilmeden önce; tescil, ifraz, tevhit, terk ve benzeri işlemlerin yapılması veya imar planının yaptırılması, değiştirilmesi ya da uygulama projelerinin hazırlanması ve onaylatılması gibi işlemlerin yerine getirilebilmesi için İdarece verilen izni, ...ifade eder."; "İhalenin sözleşmeye bağlanması" başlıklı 46. maddesinde birinci fıkrasında, "Yönetmelik uyarınca yapılan ve onaylanan ihaleler sözleşmeye bağlanır. Sözleşme, İdare adına ita amiri tarafından imzalanır. İrtifak hakkı tesisinde, İdare ile müşteri arasında sözleşme imzalanmaksızın irtifak hakkına ilişkin hükümler doğrudan tapu müdürlüğünde düzenlenen resmi senede işlenir."; "Sözleşme yapılmasında müşterinin görev ve sorumluluğu" başlıklı 50. maddesinde, "Sözleşme yapılması gerekli olan hâllerde müşteri, Yönetmeliğin 41 inci maddesine göre onaylanan ihale kararının bildirilmesini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek İdarece düzenlenecek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Müşteri, zorunlu ise aynı süre içinde sözleşmeyi notere tasdik ve tescil ettirerek İdareye vermekle yükümlüdür. Müşterinin, aynı süre içinde ihale bedeli ile müşteriye ait bulunan vergi, resim ve harçları ve diğer giderleri ödemesi, varsa diğer yükümlülükleri yerine getirmesi gerekir. Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminat Hazineye gelir kaydedilir." düzenlemelerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan düzenlemelerden, mülkiyeti Hazineye ait taşınmazların idarelere yararlı olmasına göre pazarlık usulüyle kiralanabileceği, ön izin alınması gerektiren kiralamalarda ön izinin alındıktan sonra ihaleye çıkıldığı, ihalenin sonuçlanması sonrasında sözleşme yapılması gerektiği, idare tarafından sözleşmeye davet üzerine ihale üzerinde kalan tarafın üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle süresi içinde sözleşme imzalaması gerektiği, aksi takdirde ihalenin bozulup geçici teminatının irat kaydedileceği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, davacı idare tarafından söz konusu taşınmazda tarımsal seracılık yapmak amacıyla en fazla 49 yıllık irtifak hakkı kurulması talebiyle davalı idareye başvurulduğu, davalı idarece 2886 sayılı Kanun'un 51/g maddesi uyarınca 30 yıl süreyle irtifak hakkı kurulması için davacı idare adına doğrudan ihaleye çıkıldığı, 20/03/2024 tarihinde gerçekleştirilen ve 650.000,00-TL ilk yıl belirlenen bedelle davacının üzerinde kalan ihalenin 21/03/2024 tarihinde ita amiri tarafından onaylandığı, aynı tarihli yazıyla davacı idarenin ilgili bedelleri ödeyerek yazının tebliğinden itibaren 15 gün içinde ön izin sözleşmesi imzalamaya davet edildiği, davacı idare tarafından verilen cevabi yazıda, anılan yazının tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde ilgili bedelleri ödediğini davalı idareye bildirdiği, 15 günlük süreden sonra 15/04/2024 tarihli davalı idareye yazılan yazıda, 31/03/2024 tarihinde yapılan mahalli idare seçimleri ve 9 günlük bayram tatilinin üst üste gelmesinden dolayı sözleşmenin idarelerinin uygun gördüğü tarihte imzalanacağının belirtildiği, Müdürlüğün 16/04/2024 tarihli yazısıyla Bakanlıktan ön izin sözleşmesi imzalanıp imzalanmayacağına dair görüş sorulması ve Bakanlığın 17/01/2025 tarihinde, olayla ilgili değerlendirmenin Müdürlükçe yapılması gerektiğini bildirmesi üzerine, 30/01/2025 tarihinde tesis edilen dava konusu işlemle ihalenin bozulmasına ve yatırılan geçici teminatın irat kaydedilmesine karar verildiği, akabinde yapılan itirazın reddi üzerine tesis edilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Müdürlüğün 21/03/2024 tarihli yazısıyla, ilgili bedelleri ödeyerek ön izin sözleşmesinin imzalanması için davacı idareye 15 gün süre verilmiş, aynı gün tebliğ edilen yazı üzerine 05/04/2025 tarihli davacı idarenin yazısıyla ilgili bedellerin 04/04/2024 tarihinde ödendiği bildirilmiş, sözleşme imzalanması için verilen süreden sonra, 15/04/2024 tarihinde sözleşme imzalanmamasına ilişkin gerekçeler ortaya konularak Müdürlükçe uygun görülen tarihte sözleşmenin imzalanacağı yönünde irade beyan edilmiş, 21/10/2024 tarihli yazıyla da aynı talebin tekrarlanmış olduğu anlaşıldığından davacı Belediyenin sözleşme imzalama idaresinin bulunduğu hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Bu durumda, davalı idare tarafından, davacının süresinde sözleşme imzalamadığı gerekçesiyle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, 21/03/2024 tarihli sözleşmeye davet yazısından sonra yapılan 31/03/2024 tarihli Mahalli İdareler Seçimi ile sözleşmeye davet tarihinde yer alan Belediye Başkanının değiştiği, Belediye Başkanının değişmesiyle birlikte altında yer alan kadrolarla birlikte yetki ve sorumluluklarının değişeceğinin göz önüne alınması gerektiği, Belediyenin kendisine verilen 15 gün içinde istenilen bedelleri ödediği, bedellerin ödenmesinden sonra araya giren 9 günlük bayram tatilinin hemen ertesinde mazeretlerini bildirerek istenilen sürede sözleşme imzalanabileceği idaresinin davalı idareye birden fazla kez beyan edildiği, davacı idarenin söz konusu taşınmazın kiralanması üzerine yürüteceği hizmetin yerel yönetim organı olan Belediyenin görevlerinden biri olduğu ve kamu yararına bir faaliyet de yürütüldüğü hususu somut olayın özellikleri ile birlikte göz önüne alındığında, ihalenin bozulması ve geçici teminatın irat kaydedilmesi işlemi ve bu işleme yapılan itirazın reddi işleminde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>