Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/1089 E. , 2025/8254 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/1089 Karar No : 2025/8254 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Tokat ili, ... Mahallesi, ... Caddesi'nde mukim ... Taksi Durağında ... plakalı araçta taksicilik yapmakta olan davacı tarafından, durak hissedarları ve durak çevresinde bulunan esnafların şikayeti üzerine, 20/10/2020-20/11/2020 tarihleri arasında taksicilik faaliyeti durdurulmak suretiyle 1 ay süreyle ticaretten men cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Tokat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlığa konu olayda; Tokat Belediyesi'nin ... tarihli ve ... sayılı Belediye Meclis Kararı ile yürürlüğe giren Ticari Taksi Yönetmeliğinin 28. maddesinde "İş bu Yönetmelikte yasaklanmış olan işleri yapanlar veya yapılması gereken işleri yapmayanlar hakkında trafik zabıtasınca tanzim edilen tutanağa göre, Belediye Encümenince cezai işlem uygulanır. İhtiyaç duyulduğu takdirde 5326 sayılı Kabahatler Kanununa göre de cezai işlem yapılır. Bu suçlardan bazıları;1)....13)Suç unsuru tespit edilen, ancak bu yönetmelikte bulunmayan kusurlar olarak tespit edilmiştir." şeklinde, 29. maddesinde ise "28. maddede belirtilen suç unsurlarını devam ettiği belirlenen taksicinin, aracı Belediyemiz Encümen Kararı ile 3 günden 3 aya kadar trafikten men edilir. Aracını trafikten men cezasına rağmen aynı suçu devam eden taksicinin, ruhsatı ve hissesi Belediye Encümenimizce iptal edilerek, duraktan uzaklaştırılır. Durum ayrıca İl Emniyet Müdürlüğü-Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne de yazılı olarak bildirilir." düzenlemesinin getirildiği, bu düzenleme kapsamında davacının durak hissedarları ve durak çevresinde bulunan esnafların şikayeti üzerine Tokat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 20/10/2020-20/11/2020 tarihleri arasında taksicilik faaliyeti durdurulmak suretiyle 1 ay süreyle ticaretten menine karar verildiği, Tokat Belediyesi'nin ... tarihli ve ... sayılı Belediye Meclis Kararı ile yürürlüğe giren Ticari Taksi Yönetmeliğinin Kapsam -Dayanak başlıklı 2. maddesinde ise Bu yönetmeliğin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun, 237 sayılı Taşıt Kanunu, 5393 sayılı Yasanın 15. maddesi, Belediye Encümeni, Belediye Meclisi Kararları dayanak alınarak çıkarıldığı ve tüm ticari taksileri kapsadığının düzenlendiği, idarelerin, kanunlarla belirlenen görev alanlarındaki kamu hizmetlerini yürütmek maksadıyla Anayasa ve Kanunların cevaz verdiği alanlarla sınırlı düzenleme yapma, yasak koyma görev ve yetkileri bulunmakla birlikte, bu yetkilerin, suç ve ceza ihdas etme, kanunda yer alan cezaları düzenleyici işlemlerle arttırma ve/veya Kanunla düzenlenen suç ve cezaları, düzenleyici işlemlerle kendi görev tanımı içine yerleştirme biçiminde kullanılamayacağının tartışmasız olduğu, bu bağlamda, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/b maddesi ile belediyelere verilen görev ve yetkiler ile bu kapsamda düzenleyici işlem yapma yetkisinin, söz konusu alanlarda suç ve bu suça karşılık ceza oluşturma yetkisi vermediğinin açık olduğu, bu durumda, Anayasa ve Kanun hükümleri ve anılan Yönetmeliğin kapsam maddesi ışığında değerlendirildiğinde, Tokat Belediyesi Ticari Taksi Yönetmeliğinin 29. maddesi ile getirilen düzenlemenin, çalışma hürriyetine sınırlama getirdiği, anılan Yönetmeliğin dayanağını teşkil eden Kanunların ise idareye bu yönde bir düzenleme yapma yetkisi vermediği, idarenin düzenleyici işlemi ile suç ve kanunda öngörülmeyen ceza ihdas edildiği görüldüğünden, anılan Yönetmeliğin söz konusu 28. ve 29. maddesine göre davacının, taksicilik faaliyeti durdurulmak suretiyle 1 ay süreyle ticaretten menine ilişkin Encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta Tokat Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile yürürlüğe giren Ticari Taksi Yönetmeliğinin düzenlemeleri uyarınca davacının durak hissedarları ve durak çevresinde bulunan esnafların şikayeti üzerine Tokat Belediye Encümeninin ...tarih ve ... sayılı kararı ile 20/10/2020-20/11/2020 tarihleri arasında taksicilik faaliyeti durdurulmak suretiyle 1 ay süreyle trafikten menine karar verildiği, aktarılan yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, belediye sınırları içinde ulaşım ve toplu taşıma ile ilgili olarak da belediyelerin düzenleme yapma, ceza verme görev ve yetkisinin bulunduğu sonucuna varılmakla birlikte; ilgililerince Belediye Meclisince veya Encümenince kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde alınan kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkındaki Kanunun ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca ceza ve/veya idari yaptırım kararı verilebileceğinin anlaşıldığı, bu durumda Mahkemenin iptal gerekçesinde idarenin düzenleyici işlemi ile suç ihdas edilemeyeceği ve anılan Yönetmeliğin söz konusu 28. maddesinin dayanak alınamayacağı yönünde değerlendirmede bulunulmuş ise de; ilgili yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, belediyelerin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde (belediye sınırları içinde toplu taşıma veya taksicilik faaliyetiyle ilgili olarak belediyelerin yetkili organlarının) düzenleme yapma, bu yönde yasaklayıcı fiillerde bulunma yetkisinin bulunduğu, Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkındaki Kanunun ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca ceza ve/veya idari yaptırım kararı verebileceği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davaya konu taksicilik faaliyetini durduracak şekilde yaptırım kararı verme yetkilerine haiz oldukları, Belediyelerin taşıma hizmetini özel kişiler eliyle (taksi) gördürmesi nedeniyle oluşan denetim görevi kapsamında yaptığı düzenlemelerle hizmetin gereğine ve mevzuata aykırı işleyişi önleyici kararlar almasının hukuki bir gereklilik olduğu, dava konusu işlemin de bu kapsamda tesis edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacının Tokat ili, ... Mahallesi, ... Caddesi'nde bulunan ... Taksi Durağında ... plakalı aracı ile ticari taksicilik yaptığı, anılan durak hissedarları ve durak çevresinde bulunan esnafların şikayeti üzerine Tokat Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile yürürlüğe giren Ticari Taksi Yönetmeliğinin 29. maddesi uyarınca Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 3 gün ticaretten men cezasının verildiği, geçen zaman içerisinde durak çalışanları ve durak çevresinde bulunan esnafların benzer mahiyette şikayetlerinin devam etmesi üzerine duraktan ilişiğinin kesilmesi yönündeki Zabıta Müdürlüğü Trafik Servisince yazı yazılması üzerine ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümen Kararı ile aynı yönetmeliğin 28. maddesine göre işlem yapılarak konunun incelenmek üzerine Belediye Encümenine intikaline karar verilmesi neticesinde yapılan değerlendirme sonucu Tokat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile Ticari Taksi Yönetmeliğinin 29.maddesi gereğince 20/10/2020-20/11/2020 tarihleri arasında taksicilik faaliyeti durdurulmak suretiyle 1 ay süreyle ticaretten men cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve kanuna aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanununun 15/b maddesinde, Kanunların belediyeye verdiği yetkiler çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak, "p" bendinde de, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taşıt sayılarının bilet ve ücret tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek, ve yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek, kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yapmak belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. Öte yandan, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkami Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanunun uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan 1. maddesinde; belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu uyarınca idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verileceği kuralı yer almıştır. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun '' Amaç ve kapsam başlıklı'' birinci maddesinde; Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumak amacıyla; kabahatlere ilişkin genel ilkeler, kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idarî yaptırımların türleri ve sonuçları, kabahatler dolayısıyla karar alma süreci, idarî yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu, idarî yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar, belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır. 32. maddesinde ise; "(1)Yetkili makamlar tarafından adli işlemler nedeniyle ya da kamu güvenliği, kamu düzeni veya genel sağlığın korunması amacıyla, hukuka uygun olarak verilen emre aykırı hareket eden kişiye yüz Türk Lirası idari para cezası verilir. Bu cezaya emri veren makam tarafından karar verilir. (2) Bu madde, ancak ilgili kanunda açıkça hüküm bulunan hallerde uygulanabilir.'' şeklinde düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Kanun koyucu; düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını yürütmeye, başka bir ifadeyle idarelere bırakır. Bu asli düzenleme yetkisinin Yasama organına ait olmasının doğal bir sonucudur. Bu nedenle, idarelerin düzenleme yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde ve üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir. İdare, yönetim ilişkisi nedeniyle idare edilenler hakkında yaptırım uygulama yetkisine sahiptir ve bu yetki, Anayasa çerçevesi içinde yasalarla düzenlenen alanlarda ve yine yasalarda belirlenen koşullarda kullanılır. Bir başka anlatımla, idari yaptırım yetkisinin Kanunlarla düzenlenen alanlarda, yine Kanunlarla belirlenen şartlarda kullanılması gereklidir. İdarenin yasal belirleme ve dayanak olmadan herhangi bir davranışın yaptırım gerektirdiğini takdir ederek kendi düzenleme yetkisi çerçevesinde kural koyması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. Yukarıda belirtilen maddi olay ve ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesi neticesinde; 1608 sayılı Kanun'un, belediyelere yetki ve görev alanları ile ilgili konularda yasak koyma ve bu yasağa uymama halinde idari yaptırımı uygulama yetkisi verdiği açıktır. 5393 sayılı Kanun ve 1608 sayılı Kanun uyarınca, belediye sınırları içinde taksi taşımacılığı yapılması, toplu taşıma ile ilgili olarak belediyelerin düzenleme yapma, ceza verme görev ve yetkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden Tokat Belediyesi Ticari Taksi Yönetmeliğinde, taksi taşıma işleticilerine ilişkin kuralların yanı sıra hizmetin sunumuna ilişkin genel ilke ve kurallar belirlenerek özel kişiler eliyle gördürülen ticari taksi hizmetinin sunumu ile ilgili hangi fiillerin yaptırıma konu edileceği sayılmak suretiyle belirlenmiş, 28. maddesinde tembih ve ikazlara riayet etmeme eyleminin tespit edilmesi durumunda ve eylemin devam ettiğinin belirlenmesi halinde de dava konusu işlemde olduğu gibi ticari taksicinin aracının 3 günden 3 aya kadar trafikten men edileceği, aynı eyleme devam edilmesi halinde ise taksicinin ruhsat ve hissesinin Belediye Encümenince iptal edilerek duraktan uzaklaştırılma yaptırımının uygulanacağı düzenlenmiştir. Tokat Belediyesi Ticari Taksi Yönetmeliğinde idari yaptırımları öngören düzenlemelerin, 5393 sayılı Kanun ve 1608 sayılı Kanun ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, aktarılan yasal kuralların anlam ve amacına aykırılık içermediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu düzenleme ile, belediyenin taksi taşıma hizmetini özel kişiler eliyle gördürmesi nedeniyle sahip olduğu denetleme görevi kapsamında, hizmetin gereği gibi işlemesi ve mevzuata aykırı işleyişin önlenmesi amaçlandığından dava konusu işlemde maksat unsuru yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir. Diğer yandan, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı işbu temyiz incelemesine konu kararında yer verilen; ''....bu durumda Mahkemenin iptal gerekçesinde idarenin düzenleyici işlemi ile suç ihdas edilemeyeceği ve anılan Yönetmeliğin söz konusu 28. maddesinin dayanak alınamayacağı yönünde değerlendirmede bulunulmuş ise de; yukarıda aktarılan Yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, belediyelerin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ( belediye sınırları içinde toplu taşıma veya taksicilik faaliyetiyle ilgili olarak belediyelerin yetkili organlarının) düzenleme yapma, bu yönde yasaklayıcı fiillerde bulunma yetkisinin bulunduğu, Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkındaki Kanunun ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca ceza ve/veya idari yaptırım kararı verebileceği...'' gerekçesinin, Belediyenin düzenleyici işlemle yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun olmak kaydıyla idari yaptırım düzenlemelerine yer verebileceği ve bu minvalde işlem tesis edilebileceğinden hareketle hukuka ve mevzuata uygun bulunmakla beraber, sonucu itibariyle mahkemece verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine ilişkin hüküm kurulmasının eksik inceleme sebebiyle hukuka uygun olmadığı, nitekim anılan istinaf mahkemesince karar içeriğinde yer verilen gerekçe yönünden mahkeme kararının kaldırılması suretiyle dava konusu uyuşmazlığın esasına yönelik bir inceleme ve değerlendirmenin yapılmasının gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. Bu açıklamalar karşısında, Belediye Kanunundan kaynaklı sorumluluk ve yetki kapsamında düzenlenen ve yürürlükte bulunan, maksat yönünden yukarıda belirtilen Kanunlara aykırılığı bulunmayan Tokat Belediyesi Ticari Taksi Yönetmeliği'nin 29. Maddesinde yer verilen düzenlemeye göre, tesis edilen işleme esas teşkil eden ve davacı hakkında idari yaptırıma sebep olan eylemlerinin sabit olup olmadığı, eyleme karşılık gelen yaptırımın uygulanıp uygulanmadığı, düzenlemede yer verilen usule uygun işlem tesis edilip edilmediği ile diğer hususlar yönünden dosyada yer alan bütün bilgi/belgeler değerlendirilmek suretiyle işin esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 05/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi. </body></html>