Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/554 E. , 2025/8152 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/554 Karar No : 2025/8152 DAVACI : ... Fuarcılık A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DAVACI : ... Birliği VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 1. ...-... tarihleri arasında düzenlenecek olan "..." adlı fuarın 2022 Yılı Fuar Takvimine eklenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem, 2. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın iptaline karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı şirketçe, fuarcılık sektöründe en önemli firmalarından biri olduklarını, ihracatın gelişmesinde büyük katkı sağladıklarını, Yurt içinde fuar düzenlemelerinin Odalar ve Borsalar Birliği’nin onayına bağlı olduğunu, ...-... 2022 tarihleri arasında “Uluslararası ...” adlı fuarı düzenlemek için İstanbul Ticaret Odası aracılığı ile başvuru yaptıklarını, fuar başvuru süresinin covid-19 nedeniyle 15/09/2021 tarihine kadar uzatıldığını, söz konusu fuarı ... Derneği ile birlikte düzenlediklerini ve Derneğin genel kurulu covid nedeniyle 29/09/2021 tarihinde yapılabildiğini, dolayısıyla fuar başvurusunun ancak 22/10/2021 tarihinde yapılabildiğini, idare tarafından ise başvurularının 7 ay sonra hukuka aykırı olarak reddedildiğini, başvurumuzun kabul edilmesine yönelik itirazlarını da içeren fuar takvimine eklenme başvurusu yaptıklarını, bu defa fuarın başlamasını bir haftadan az kala talebimiz Yurt İçi Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslara göre reddedildiğini, başvurularının reddedilmesinin hiçbir makul nedeni olmadığını ...-... tarihleri arasında düzenlenecek olan “...” adlı fuarın 2022 fuar takvimine eklenmesi taleplerinin reddine ilişkin işlemin iptali gerektiği, söz konusu düzenleyici işlemin gerek yasal dayanak gerekse içerik bakımından hukuka aykırı olduğu, idarelerin yasal hakları ortadan kaldıracak, işin niteliğine uygun düşmeyen, iş ve işlemleri zorlaştıracak, eşitsizliği yol açacak şekilde düzenleme yapamayacaklarını ve iptali gerektiği ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı, esasa ilişkin olarak ise; ana fuar takvimine başvuru için öngörülen süre 01/08/2021 tarihinden covid salgını nedeniyle 15/09/2021 tarihine çekilerek bir buçuk ay ek süre tanındığını, davacının ise ek sürenin bitiminden 1 ay 11 gün sonra başvuruda bulunduğunu, davacının fuar takvimine eklenme başvurusu ise Usul ve Esasların 15.maddesinin 2. fıkrasında yer alan “Ana fuar takviminde yer almış bir fuarın başlangıç tarihinden bir ay önce ya da bitiş tarihinden bir ay sonra gelecek şekilde ekleme başvurusu yapılamaz” hükmü gereği reddedildiğini, covid 19 salgını nedeniyle genel kurulun ertelenmesi durumu basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğü bulunan davacı bakımından geçerli bir neden olmadığı, düzenleyici işlem bakımından ise, 5174 Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’n 56. maddesinin g bendinde ulusal ve uluslarası toplantı ve kongre düzenlemek bunlara katılmak ve fuarlar konusunda yapılan müracaatları inceleyip karara bağlamak konusunda yetkilendirildiğini ve bu yetkiye dayanarak 2014 yılında Usul ve Esasları yürürlüğe koyduğunu, düzenleyici işlemde ana fuar takviminde yer almak için başvuru yapılması gereken süreler, ve şartları, gerekli belgeler açıkça düzenlendiğini, davacının ise başvuru süre ve şartlarına uymadığı halde ayrıcalık beklediği davanın reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen reddine, kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ :...-... tarihleri arasında düzenlenecek olan "..." adlı fuarın 2022 Yılı Fuar Takvimine eklenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem ile TOBB Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın iptaline karar verilmesi istenilmektedir. Fuarlar Komitesi tarafından pandemi nedeniyle düzenleyici şirketlerden gelen talepler değerlendirilerek firmalar lehine bazı esnekliklerin uygulanmasına karar verildiği, bu kapsamda ana takvim için belirlenen tarih birbuçuk ay ertelenerek başvuruların 15/09/2021 tarihine kadar uzatıldığı, davacının ana süreye ve verilen birbuçuk aylık ek süreye riayet etmediği, bu durumda sonradan ortaya çıkan olguların sonuçlarının somut olaya etkilerinin basiretli bir şirket olarak öngörüldüğünden söz edilemeyeceği, "Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslarda" ise hukuka, hizmet gereklerine, üst normlara aykırılık ve iptali gerektirecek bir husus bulunmadığı gibi söz konusu düzenlemede ana fuar takviminde yer almak için başvuru yapılması gereken süreler, başvuru şartları ve başvuru esnasında gereken belgelerin açıkça gösterildiği anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. MADDİ OLAY: Davacı ... Fuarcılık A.Ş. Tarafından ... tarihinde İstanbul Ticaret Odası Fuarlar Koordinatörlüğü'ne başvurularak, ...-... tarihleri arasında düzenlenmesi planlanan ... Fuarı'nın 2022 fuar takvimine alınması talep edildiği, söz konusu başvurunun İstanbul Ticaret Odası'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne iletildiği, TOBB tarafından ise 24/12/2021 tarihli cevabi yazısında ise davacıya ait fuar düzenleme başvurusunun Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın 15. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca reddedildiği ve konu hakkında başvurucu firmaya bilgi verilmesi hususunda gereği rica edilmiştir. Bu sebeple İstanbul Ticaret Odası ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacı firmaya TOBB'ye ait başvurun reddedildiğini bildirdiği ve sözkonusu yazıyı 30/12/2021 tarihinde e-posta ile 31/12/2021 tarihinde ise kargo ile iletmiştir. Davacı tarafından bu defa 30/06/2022 tarihinde İstanbul Ticaret Odası Fuarlar Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurularak, daha evvel 22/10/2021 tarihinde yaptığı başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Ülkemiz için olan menfaati, pandemi sürecinde yaşanan sorunlar da dikkate alınarak ortaya çıkabilecek her türlü mağduriyetin önüne geçilebilmesi amacıyla, ...-... tarihlerinde gerçekleşecek olan ... Gıda İşletme Teknolojileri Fuarının TOBB ana takvimine dahil edilmesini talep etmiştir. Başvurusuna cevap verilmemesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. ESAS YÖNÜNDEN: İNCELEME VE GEREKÇE: İlgili Mevzuat: 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanun'un "Birliğin görevleri" başlıklı 56. maddesinin g bendinde "Ulusal ve uluslararası toplantı ve kongreler düzenlemek, bunlara katılmak; oda ve borsalara yurt içi fuarlar konusunda yapılan ve Birliğe intikal ettirilen müracaatları inceleyip karara bağlamak; fuar şirketlerine yurt içi fuar düzenleme yetki belgesi vermek; yabancı ülkeler ticaret ve sanayi odalarının vekillik, mümessillik ve muhabirliğini kabul ve ifa etmek; Birliğin faaliyet alanı ile ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşlara üye olmak veya bu tür kuruluşlar, iş konseyleri, ekonomik işbirliği komiteleri kurmak, uluslararası toplantılara katılmak; yurt içinde ve yurt dışında ticaret merkezleri kurmak ve kurulmuş olanlara katılmak; ekonomik ve sosyal sorunlarla ilgili etkinliklere katılmak; gerektiğinde bu tür faaliyetleri teşvik etmek, maddî destekte bulunmak; yabancı ülke oda ve birlikleri ile işbirliği komiteleri kurmak, bunlarla kapsamlı ve etkin işbirliği yapmak. " hükmü yer almıştır. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın "Ana fuar takvimi başvurusu" başlıklı 14. maddesinde (İşlem tarihinde yürürlükte olan hali ile), "Ana fuar takviminde yer almak üzere yapılacak fuar düzenleme başvuruları, fuarın düzenleneceği yıldan bir önceki yılın Ağustos ayının 1 inci günü sonuna kadar, yetki belgesi fotokopisi, noter onaylı 'başvuru formu ve taahhütname', şirketin yetkili organ kararının noter onaylı örneği, fuar alanına ilişkin tapu, kira sözleşmesi veya fuar alanı idaresi tarafından imzalı ve kaşeli yer tahsis belgesi, uluslararası nitelikte düzenlenecek fuarlar için 6 ncı maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen belgelerden herhangi biri ve Birlik tarafından belirlenmiş banka hesap numarasına dört yüz elli Türk Lirası başvuru ücretinin yatırıldığına dair belge ile birlikte fuarın temel amaç tür ve konusuna göre, fuarı düzenleyecekleri yerdeki oda veya borsaya yapılır... Ağustos ayının 1 inci gününden sonra yapılan ana fuar takvimi başvuruları oda/borsa tarafından reddedilir.", "Fuar takvimine ekleme başvurusu" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında, "Fuar takvimine ekleme başvurusu, ilgili yılın ana fuar takviminin yayımlanmasından sonra bu Esasların 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen belgeler ile, fuarın başlangıç tarihinden en geç üç ay öncesine kadar Birlik tarafından belirlenmiş başvuru ücretinin Birlik tarafından belirlenmiş banka hesap numarasına yatırıldığına dair belge ile birlikte, fuarın temel amaç tür ve konusuna göre, fuarın düzenleneceği yerdeki oda veya borsaya yapılır. Fuarın başlangıç tarihine üç aydan daha az süre kala fuar takvimine ekleme başvurusu yapılamaz. Bu şekildeki başvurular Birlik tarafından reddedilir." aynı maddenin 2. fıkrasında, "Ana fuar takviminde yer almış bir fuarın başlangıç tarihinden bir ay öncesine ya da bitiş tarihinin bir ay sonrasına gelecek şekilde, aynı il sınırları içerisinde aynı ya da benzer isim veya konuda fuar takvimine ekleme başvurusu yapılamaz. Bu şekildeki başvurular Birlik tarafından reddedilir. " kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın "Ana fuar takvimi başvurusu" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrası ve "Fuar takvimine ekleme başvurusu" başlıklı 15. Maddesi yönünden yapılan inceleme: Her ne kadar dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar düzenlemesi, 13/05/2023 tarihli yönetim kurulu kararı ile değiştirilmiş olsa da, benzer düzenlemelerin yürürlükte bulunan düzenlemede de yer aldığı anlaşıldığından, iptali istenilen düzenlemeler bakımından davanın konusuz kaldığından söz edilemeyeceği sonucuna varılarak işin esasına geçilmiştir. Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, alt kademede yer alan normun, üst kademedeki norma aykırı hüküm ihtiva etmesi veya onun kapsamını aşan düzenlemeler içermesi mümkün değildir. Bu kuramın en belirgin özelliklerinden biri de, bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamamasıdır. İdarelerin işlem tesis ederken takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. Dava konusu Yurt İçinde Fuar Düzenlemesine Dair Usul ve Esaslara ilişkin maddelerinde, Ana fuar takviminde yer alınması amacıyla yapılacak fuar düzenleme başvurularının, fuarın düzenleneceği yıldan bir önceki yılın Ağustos ayının 1 inci günü sonuna kadar yapılacağı, fuar takvimine eklenme başvurusunun ise ana fuar takviminde yer almış bir fuarın başlangıç tarihinden bir ay öncesine ya da bitiş tarihinin bir ay sonrasına gelecek şekilde, aynı il sınırları içerisinde aynı ya da benzer isim veya konuda fuar takvimine ekleme başvurusu yapılamayacağı, bu şekilde yapılan başvuruların ise reddedileceği şeklinde düzenlemeler yapılmıştır. Yurt içinde düzenlenecek fuarların proglamlanabilmesi için başvuru süreleri ve başvuru için aranacak kriterler ile gerekli bilgi ve belgelerin belirlenmesi verilecek hizmetin önemli bir basamağını oluşturmaktadır. Bu önem ve özelliği nedeniyle fuar düzenlemek isteyen ilgililerin, yurt içi fuar düzenlenmesi şartlarını taşımaları ve makul sürelere uygun hareket etmeleri gerekmektedir. Bu kapsamda; oda ve borsalara yurt içi fuarlar konusunda yapılan ve Birliğe intikal eden müracaatları inceleyip kararı bağlamak ve fuar şirketlerine yetki belgesi verme hususunda düzenleme yetkisine sahip Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından, yurt içinde fuar düzenlenmesinin kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun bir biçimde yürütülmesi için tesis edilen dava konusu düzenlemelerde, hizmet gereklerine, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Dava konusu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın 14. maddesinin birinci fıkrası ve 15. maddesi hariç, diğer maddeleri yönünden yapılan inceleme: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabilecekleri hükme bağlanmıştır. Yukarıda aktarılan hükme göre, iptal davası açılabilmesi için gerçek ya da tüzel kişiler ile dava konusu işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin varlığı yeterli bulunmaktadır. Başka bir deyişle, İdare Hukuku'nun genel ilkelerine göre idari işlemin değişiklik yarattığı ya da doğmasına engel olduğu hukuki durumla menfaat bağı olan herkes bu idari işlemin iptalini isteyebilecektir. Dolayısıyla iptal davası açılabilmesinin ön koşullarından biri davacının objektif ve subjektif dava ehliyetinin olmasıdır. Danıştay'ın istikrar bulan kararlarına göre, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari kararın davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir. İptal davalarında, dava konusu işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinin saptanması sadece davacının bu davada ehliyetinin (subjektif ehliyetinin) bulunduğu, dolayısıyla davanın esasının incelenmesine geçilebileceği sonucunu yaratmaktadır. Yukarıda belirlenen kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı taraf ilişkisinin kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre belirlenmektedir. Somut olayda; Dava konusu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın 14. maddesinin birinci fıkrası ve 15. maddesi hariç, diğer maddeleri yönünden davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Dava konusu ...-... tarihleri arasında düzenlenecek olan "..." adlı fuarın 2022 Yılı Fuar Takvimine eklenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem işlemi yönünden yapılan inceleme: Dosyanın incelenmesinden, fuarlar Komitesi tarafından pandemi nedeniyle düzenleyici şirketlerden gelen talepler değerlendirilerek firmalar lehine bazı esnekliklerin uygulanmasına karar verildiği, bu kapsamda ana takvim için belirlenen tarih birbuçuk ay ertelenerek başvuruların 15/09/2021 tarihine kadar uzatıldığı ancak davacının 26/10/2021 tarihinde İstanbul Ticaret Odası Fuarlar Koordinatörlüğü'ne başvurularak, ...-... tarihleri arasında düzenlenmesi planlanan ... Fuarı'nın 2022 fuar takvimine alınması talep edildiği, davacının ana süreye ve verilen birbuçuk aylık ek süreye riayet etmediği, davalı idare tarafından ise 24/12/2021 tarihli cevabi yazısında ise davacıya ait fuar düzenleme başvurusunun Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın 15. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca reddedildiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafından bu defa 30/06/2022 tarihinde İstanbul Ticaret Odası Fuarlar Müdürlüğü'ne dilekçe ile başvurarak, daha evvel 22/10/2021 tarihinde yaptığı başvurunun reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Ülkemiz için olan menfaati, pandemi sürecinde yaşanan sorunlar da dikkate alınarak ortaya çıkabilecek her türlü mağduriyetin önüne geçilebilmesi amacıyla, ...-... tarihlerinde gerçekleşecek olan ... Gıda İşletme Teknolojileri Fuarının TOBB ana takvimine dahil edilmesini talep ettiği görülmektedir. Oda ve borsalara ait yurt içi fuar düzenlenmesi mevzuatının bir bütün olarak değerlendirilmesinden, düzenlenecek fuarların proglamlanabilmesi için başvuru süreleri ve başvuru için aranacak kriterler ile gerekli bilgi ve belgelerin belirlenmesi verilecek hizmetin aksatılmaması amacına uygun olup başvuru için gereken şartları taşımalarının zorunlu olduğu tartışmasızdır. Bu kapsamda, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve .. sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın 14. maddesinin birinci fıkrası ve 15. maddesi düzenlemelerinde hukuka aykırılık bulunmadığından, hukuka uygun bulunan bu maddelere dayalı tesis edilen bireysel işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Dava konusu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın 14. maddesinin birinci fıkrası ve 15. maddesi yönünden DAVANIN REDDİNE, 2. Dava konusu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden 01/01/2015 tarihinde yürürlüğe giren Yurt İçinde Fuar Düzenlenmesine Dair Usul ve Esaslar'ın 14. maddesinin birinci fıkrası ve 15. maddesi hariç, diğer maddeleri yönünden EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE , 3. Dava konusu ...-... tarihleri arasında düzenlenecek olan "..." adlı fuarın 2022 Yılı Fuar Takvimine eklenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem işlemi yönünden DAVANIN REDDİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 04/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>