Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/9345 E. , 2023/7165 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2019/9345 Karar No : 2023/7165 DAVACI : … Turizm Dış Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. … DAVALILAR: 1- … Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. … 2- … Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. … DAVANIN_KONUSU: Davacı tarafından, davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … seri numaralı elektrik bedeli tahakkuk işlemi ile bu işlemin dayanağı olan DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "2019 Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesinin iptali ile bu işlemler nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla uğranıldığı ileri sürülen 1.000,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, Tekirdağ Çorlu Havalimanında 2011 yılında geçici depo yeri ve antrepo ihalesini kazanarak hizmet vermeye başladığı, Kalkınma Ajansının Trakya Bölgesi Lojistik Master Planı ile yatırımcılar için büyük bir beklenti yaratıldığı, ancak havalimanının aktif bir faaliyet sürdürmesi için dahi herhangi bir adım atılmadığı, şirketin yatırımlarının karşılığını almadığı, DHMİ ile imzalanan protokolde yer alan “tahsis yerinde varsa elektrik, su, ısıtma, soğutma gibi sarfiyat ve masraflar kiracıya aittir“ hükmü gereği bu zamana kadar tahakkuk ettirilen masrafları üstlendiği, ancak 2019 yılında elektrik kullanımına ilişkin fahiş miktarlar yer aldığı, tüm elektrik tüketimine ilave olarak %25 daha fazla elektrik tüketim bedeli tahakkuk ettirilmesinin, salt jeneratörün kullanıma hazır tutulmasından kaynaklandığı, oysa ki jeneratörün şirket tarafından alınıp kurulduğu, idareninkinin kullanılmadığı, hizmetten yararlanmasının söz konusu olmadığı, kaldı ki jeneratörün zaten elektrik kullanmadığı, kesinti halinde kendisinin elektrik ürettiği, bu nedenle %25 fazla elektrik tüketim bedeli tahakkuk ettirilmesinin hukuka aykırı olduğu, ortak kullanım giderlerini ödediği, jeneratör ve UPS giderlerinin ortak kullanım dahilinde olmadığı, tahakkuk formunda sayaç okuma tablolarında Aktif Endüktif Kapasitif çarpan ismi ile (189) yapılan hesaplamanın yasal dayanağının olmadığı, son beş seneye dair yapılan hatalı ve hukuka aykırı ödemeler için şirkette meydana gelen zararın tazmini gerektiği ileri sürülmektedir. ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞININ_SAVUNMASI: Davalı Bakanlık tarafından, öncelikle usule ilişkin olarak kendilerine husumet yöneltilmemesi gerektiği, davanın süresinde açılmadığı ve kısmi dava açılmasının mümkün olmadığı ileri sürülmüştür. Esasa ilişkin olarak ise; Tarifenin Sivil Havacılık Kanunu'nun 37. maddesine göre yürürlüğe konulduğu, davacı ile 2011-2016 arası ihale edilen dönem olarak kira ilişkisi olduğu, devam eden yıllarda yıllık kira sözleşmeleri düzenlendiği, protokole göre davacı ile elektrik sistemine bağlanabilme ve kullanma sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davacıya emergency (UPS) hat üzerinden elektrik temin edildiği, bu hattın özelliğinin elektrik kesintisi sırasında jeneratör sayesinde sisteme sürekli enerji sağlanması olduğu, bu hattan enerji teminin ise talebe bağlı olduğu, kullanım bedelinin de %25 fazla olduğu, bu hattı kullananların ayrıca jeneratör kullanmasına gerek olmadığı, davacı jeneratör kurdum dese de yapılan kontrolde herhangi bir jeneratöre rastlanmadığı, sadece akümülatör tipi bir UPS bulunduğu, Tarifenin "Uygulama Esasları" başlıklı kısmının (e) bendine göre tahakkukun doğru olduğu, 189 çarpan oranının EPDK mevzuatına göre hesaplama yöntemine dayandığı, davacının kompanzasyon sisteminin düzenlenmesini yapmadığından endüktif yük kullanımından dolayı aylık ortalama 1.500 TL fazladan külfete katlanmak zorunda kaldığı, UPS hat kullanımı için alınan %25 farkın altyapı yatırımlarının idamesi için olduğu, kar olmadığı, havalimanının yoğunluğuyla ilgili davacıya bir taahhüt verilmediği, davacının kar ve zararı kendisine ait olduğunu bilerek ihalede teklif vermesi gerektiği, işlemin ve düzenlemenin usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır. DAVALI … GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN SAVUNMASI: Davalı tarafından, usule ilişkin olarak Tarife yönünden dava açma süresinin geçtiği ve davacının faturalarının tamamı belirli olduğundan kısmi dava açamayacağı ileri sürülmüştür. Esasa ilişkin olarak ise; tarifenin Sivil Havacılık Kanunu'nun 37. maddesine göre yürürlüğe konulduğu, davacı ile 2011-2016 arası ihale edilen dönem olarak kira ilişkisi olduğu, devam eden yıllarda yıllık kira sözleşmeleri düzenlendiği, protokole göre davacı ile elektrik sistemine bağlanabilme ve kullanma sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davacıya emergency (UPS) hat üzerinden elektrik temin edildiği, bu hattın özelliğinin elektrik kesintisi sırasında jeneratör sayesinde sisteme sürekli enerji sağlanması olduğu, bu hattan enerji temininin ise talebe bağlı olduğu, kullanım bedelinin de %25 fazla olduğu, bu hattı kullananların ayrıca jeneratör kullanmasına gerek olmadığı, davacı jeneratör kurdum dese de yapılan kontrolde herhangi bir jeneratöre rastlanmadığı, sadece akümülatör tipi bir UPS bulunduğu, Tarifenin "Uygulama Esasları" başlıklı kısmının (e) bendine göre tahakkukun doğru olduğu, 189 çarpan oranının EPDK mevzuatına göre hesaplama yöntemine dayandığı, davacının kompanzasyon sisteminin düzenlenmesini yapmadığından endüktif yük kullanımından dolayı aylık ortalama 1.500 TL fazladan külfete katlanmak zorunda kaldığı, UPS hat kullanımı için alınan %25 farkın altyapı yatırımlarının idamesi için olduğu, kar olmadığı, havalimanının yoğunluğuyla ilgili davacıya bir taahhüt verilmediği, davacının kar ve zararı kendisine ait olduğunu bilerek ihalede teklif vermesi gerektiği, işlemin ve düzenlemenin usule ve hukuka uygun olduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: … DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenleyici işlem ile tazminat talebi yönünden davanın reddine karar verilmesi, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … seri numaralı elektrik bedeli tahakkuk işlemi yönünden davanın görev yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI: … DÜŞÜNCESİ : Davacı tarafından, davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … seri numaralı elektrik bedeli tahakkuk işlemi ile bu işlemin dayanağı olan DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesinin iptali ve yürütmesinin durdurulması ile uygulama işlemi ve düzenleyici işlem nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla uğranıldığı ileri sürülen 1.000,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir. 233 sayılı kanun Hükmünde Kararnamenin 35.maddesinde,Teşebbüs,Müessese ve bağlı ortaklıklar, işletmelerinde mal ve hizmet fiyatlarının tespitinde serbest olduğu hükmü yeralmakta olup;2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 37'nci maddesinde, "Havaalanlarının kullanılması ve tesislerinden faydalanılması ve verilen hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler, yapılacak tarifelerle saptanır. Yapılmış olan tarifeler Ulaştırma Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer. 5.6.1945 tarih ve 4749 sayılı Kanunla onaylanan Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması hükümleri saklı olduğu kurala bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden, Devlet Hava Meydanları İşletmesi tarafından açılan Geçici Depolama yeri ve antroposu kapsamında ihaleye verilen Tekirdağ Çorlu Havaalanı içerisinde yeralan deponun ihalesini davacının 2011 yılında aldığı,DHMİ ile davacı şirket arasında imzalanan protokolün 6.maddesinde,' tahsis yerinde varsa elektirik, su ,ısıtma, soğutma gibi sarfiyat masraflarının kiracıya ait olacağının' kurala bağlandığı,2019 yılı Havalimanları ücret tarifesinde, tablonun A/3 bölümünde yeralan elektirik tüketiminin Terminal binası dışında faaliyet gösteren ve DHMİ jeneratöründen yararlanan kiracılar için %25 oranında ilave ücretin tahakkuk edeceği belirlenmiştir. Bu sebeple, davacı tarafından kendisine ait jeneratörü bulunduğu ,DHMİ ait jeneratörü kullanmadığını ileri sürülerek davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … seri numaralı elektrik bedeli tahakkuk işlemi ile bu işlemin dayanağı olan DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesinin iptali istenilmektedir. Bakılan davada, davalı idare ile davacı arasında kira sözleşmesinin yanısıra elektirik sistemine bağlanabilme ve kullanma sözleşmesinin imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davacıya, emergency (UPS) hattı üzerinden elektirik verildiği, elektirik kesintisi durumunda bu hattın devreye girdiği ve devreye giren jeneratör sayesinde davacıya sürekli elektrik enerjisi sağlandığı ve davacının talebi doğrultusunda bu hattan yararlandığı anlaşılmıştır. Bu durumda ,davacının talebi doğrultusunda yararlandığı (UPS) hattı için EPDK tarafından açıklanan hesaplama yöntemine göre belirlenmiş tarife uyarınca tahhakuk ettirilen elektirik bedelinde ve tarifenin 3. Maddesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın Reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı şirket ile davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü arasında Tekirdağ Çorlu Havalimanında bulunan 3 ve 4 numaralı kargo terminallerinin geçici depolama ve yolcu beraberi bagaj geçiş alanı olarak kullanılmak üzere 01/01/2019 - 31/12/2019 dönemi için kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesi imzalanmıştır. Ayrıca, davacı ile davalı idare arasında Çorlu Havaalanı Müdürlüğü Elektrik Sistemine Bağlanabilme ve Kullanma Sözleşmesi imzalanarak tüketici olarak davacıya "Emergency" (UPS) hatta 400 kVA gücünde elektrik enerjisi tahsis edilmiştir. Davalı idare tarafından anılan sözleşmeler ve DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "2019 Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesi uyarınca … tarih ve … seri numaralı fatura ile davacıdan 9.299,95 TL elektrik ücreti talep edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalı idareler tarafından davanın süresinde açılmadığı ve kısmi dava açılamayacağı, ayrıca davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından husumetin sadece Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'ne yöneltilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi, 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği; 8. maddesi, 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı kurala bağlanmıştır. Anılan hükümlerin incelenmesinden; bir düzenleyici işleme karşı ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği gibi söz konusu düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bir uygulama işleminin varlığı hâlinde, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde birel veya düzenleyici işleme yahut her ikisine birden dava açılabileceği görülmektedir. Uyuşmazlıkta, 30/04/2019 tarihli uygulama işleminin tarafına 02/05/2019 tarihinde tebliği üzerine davacının bakılan davayı, 01/07/2019 tarihinde, dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 günlük yasal süre içinde açtığı anlaşılmıştır. Ayrıca düzenleyici işlemin (Tarifenin) hazırlık ve teklif kısmı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce tesis edilmekle birlikte Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından da Tarifenin onaylandığı anlaşıldığından, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın husumet itirazı da yerinde görülmemiştir. Davalı idarelerin kısmi dava açılamayacağı yönündeki iddialarına gelince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmış; aynı Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasında, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktarın, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabileceği belirtilmiştir. Bu itibarla, davacı tarafından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla uğranıldığı ileri sürülen 1.000,00 TL maddi zararın tazminin istenmesinde usul hükümlerine aykırılık görülmemiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kapsam ve Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "1.Bu Kanun Hükmünde Kararname, iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarını ve bunların müesseselerini, bağlı ortaklıklarını ve iştiraklerini kapsar. 2. Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin Amacı; a) İktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarının ve bunların müesseselerinin, bağlı ortaklıklarının kurulmasını, iştiraklerinin teşkilini, özerk bir tarzda ve ekonominin kurallarına uygun olarak yönetilmelerini, b) İktisadi devlet teşekküllerinin ekonomik gereklere uygun olarak verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda kendi aralarında ve milli ekonomi ile uyum içinde çalışarak sermaye birikimine yardım etmelerini ve bu suretle daha fazla yatırım kaynağı yaratmalarını, c) Kamu iktisadi kuruluşlarının kendilerine verilen görev ve kamu hizmetlerini ekonomik ve sosyal gereklere uygun olarak verimlilik ilkesi doğrultusunda yürütmelerini, ... Düzenlemektir."; "Tanımlar ve kısaltmalar:" başlıklı 2. maddesinde, "Bu KHK de geçen deyimler ve kısaltmalar aşağıda tanımlanmıştır. 1. Kamu iktisadi teşebbüsü "Teşebbüs"; iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak adıdır. 2. İktisadi devlet teşekkülü "Teşekkül"; sermayesinin tamamı devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan, kamu iktisadi teşebbüsüdür. 3. Kamu iktisadi kuruluşu "Kuruluş"; sermayesinin tamamı Devlete ait olup tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan ve gördüğü bu kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılan kamu iktisadi teşebbüsüdür. ..."; "Teşebbüslerin uygulayacakları fiyatlar ve görev zararı uygulaması:" başlıklı 35. maddesinde, "Teşebbüs, müessese ve bağlı ortaklıklar, işletmelerinde mal ve hizmet fiyatlarını tespitte serbesttirler." hükümleri yer almış; Kanun Hükmünde Kararnamenin eki B- Kamu İktisadi Kuruluşları Cetvelinde, "Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü" Ulaştırma Bakanlığı ile ilgili bir kamu iktisadi kuruluşu olarak belirlenmiştir. 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu'nun "Ücret Tarifeleri" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "Havaalanlarının kullanılması ve tesislerinden faydalanılması ve verilen hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler, yapılacak tarifelerle saptanır. Yapılmış olan tarifeler, Ulaştırma Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer." kuralı yer almaktadır. 08/06/1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) adı altında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşu’nun hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemek amacıyla çıkarılan Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) Ana Statüsü'nün "Kuruluşun Amaç ve Faaliyet Konuları" başlıklı 4. maddesinde, "Sivil Havacılık faaliyetlerinin gereği olan, hava taşımacılığı, hava alanlarının işletilmesi, meydan yer hizmetlerinin yapılması, hava trafik kontrol hizmetlerinin ifası, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi, bu faaliyetler ile ilgili diğer tesis ve sistemlerinin kurulması, işletilmesi ve modern havacılık düzeyine çıkarılmasını sağlamak amacıyla teşkil edilen Kuruluşun faaliyet konuları aşağıda gösterilmiştir. 1- Kanun, tüzük ve yönetmelik, kalkınma planı ve yıllık programlar çerçevesinde; müesseselerini, bağlı ortaklıklarını ve iştiraklerini yönlendirmek ve bunlar arasındaki koordinasyon ve işbirliğini sağlamak. 2- Bu faaliyetlerin yürütülmesi ve geliştirilmesi için kaynaklar sağlamak ve arttırmak. 3- Gerektiği hallerde müesseseler, işletmeler, ortaklıklar kurmak veya kaldırmak veya kurulmuş bir ortaklığa iştirak edilmesi için gerekli teşebbüslerde bulunmak. 4- a) Lüzumu halinde müesseseler kurmak veya kaldırmak, ortaklıklar kurulması, kaldırılması veya kurulmuş bir ortaklığa iştirak edilmesi için gerekli teşebbüslerde bulunmak. b) Yurt dışında şirket kurmak ve/veya kurulmuş şirketlere iştirak etmek. 5- Bağlı ortaklık ve müesseselerinin bütçeleri ile fiyat, tarife ve yatırımlarının genel ekonomi ve sivil havacılık politikalarına uyumunu sağlamak. 6- Sivil Havacılık ihtisas alanlarında, dünya standartlarına göre personel yetiştirmek üzere eğitim tesisleri kurmak, kurdurmak ve bu tesisleri işletmek veya işlettirmek. 7- İşletiminde bulunan hava alanları ile işletme dönemlerinin sonundan itibaren yap-işlet devret modeli çerçevesinde yaptırarak işletimini özel sektöre verdiği terminallerini ve/veya hizmetin bütünlüğü yönünden gerek gördüğü diğer tesislerini 5335 Sayılı Kanunun 33. maddesi çerçevesinde özel hukuk tüzel kişilerine kiralamak ve/veya işletme hakkını devretmek. ..." düzenlemesi yer almıştır. Anılan kurallara istinaden davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2019 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin "2019 Elektrik, Su, Atıksu Artıma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (3) numaralı bendinde, "Elektrik Tüketim Bedeli Hesabı (ETB), Aktif Tüketim Bedeli ile Reaktif Tüketim Bedeli toplamına jeneratör, UPS vb. giderlerin ilave edilmesiyle hesaplanır. ETB = (ABF (Aktif Birim Fiyatı) x Aktif Tüketim Miktarı) x 1,30 ETB = (ABF x Aktif Tüketim Miktarı) x 1,25 ETB = (ABF x Aktif Tüketim Miktarı) x 1,15" şeklinde düzenleme getirildiği; "Uygulama Esasları" başlıklı 3. maddesinin (e) bendinde ise, "2. Tarife Tablosu A/3 satırında yer alan elektrik tüketim bedeli hesabında; Terminal binasında faaliyet gösteren kiracılar için % 30, Terminal binası dışında faaliyet gösteren ve DHMİ jeneratöründen / yedek güç kaynaklarından istifade eden kiracılar için % 25, Terminal binası dışında faaliyet gösteren ve DHMİ jeneratöründen / yedek güç kaynaklarından istifade etmeyen kiracılar için birim fiyatlar % 15 ilave edilerek hesaplanır." düzenlemesinin yer aldığı görülmektedir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "2019 Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesinin incelenmesi: Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca bir kamu iktisadi kuruluşu olması, aynı Kararnamenin 35. maddesi uyarınca kural olarak sunduğu mal ve hizmet fiyatını tespitte serbest olması dikkate alındığında, yayımlanan Havalimanı Ücret Tarifleri ile sunulan hizmetlerin ücretlerinin belirlenmesi hususunda yetkili olduğu açıktır. Dava konusu düzenleme ile elektrik tüketim bedeli hesabının aktif tüketim bedeli ile reaktif tüketim bedeli toplamına jeneratör, UPS vb. giderlerin ilave edilmesiyle yapılacağı belirtilmiş ve terminal binasında faaliyet gösteren kiracılar için % 30, terminal binası dışında faaliyet gösteren ve DHMİ jeneratöründen / yedek güç kaynaklarından istifade eden kiracılar için % 25, terminal binası dışında faaliyet gösteren ve DHMİ jeneratöründen / yedek güç kaynaklarından istifade etmeyen kiracılar için birim fiyatların % 15 ilave edilerek hesaplanması öngörülmüştür. 01/12/2003 tarihinde yürürlüğe giren Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Havacılık Elektrik Sistemleri Kontrol, Bakım ve Onarım Yönergesinin "Elektrojen grupları (Jeneratörler)" başlıklı 12. maddesinde, jeneratörlerin, günlük olarak; yağ ve su seviyelerinin kontrolü, akülerin DC devrelerinin, redresörlerin kontrolü, hava tüplerinin kontrolü, vantilatör kayışının kontrolü, ana yakıt ve günlük yakıt tankı seviyesi kontrolü, Kumanda ve Senkronizasyon Panosunun kontrolü, yağ seviyesinin kontrolü, test çalıştırılması ve çalışma esnasında sızıntı kaçak kontrolünün, alternatör voltajının, devrinin, frekansının, yağ basıncının, şarj göstergesinin, motor hararetinin ve arıza sinyallerinin kontrollerinin yapılması, soğutma sisteminin ve fanlarının çalıştırılarak kontrol edilmesi, motor blok ısıtıcısının (ısıtıcı pod) kontrolü, aylık olarak; şarj ve marş dinamolarının kontrolü, yakıt transfer pompalarının kontrolü, akülerin ve DC devrelerinin, redresörlerin kontrolü, yağ değişim zamanı kontrolü, 3 aylık olarak; yağ ve yakıt filtrelerinin değişim zamanı kontrolü, hava filtrelerinin kontrolü, vantilatör kayış ayarı kontrolü, alternatör ve bağlantılarının kontrolü, elektrik kumanda ve kontrol panosunu kontrolü, günlük, aylık ve 3 aylık kontrollere ilave olarak yıllık; çalışma saatlerine göre yağ değişiminin yapılması, yağ değişimi sırasında yağ filtrelerinin değişiminin yapılması, ihtiyaç olması halinde hava ve yakıt filtrelerinin değişiminin yapılması gibi bakım ve kontrollerin yapılmasının gerektiği düzenlenmiştir. Dolayısıyla, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından sunulan ve mevcut şebekenin kesilmesi halinde devreye girerek havaalanlarındaki hayati önemi haiz birimlerin sistemlerini besleyen yedek (ikincil) güç kaynakları olan jeneratörlerin gerekli bakım ve kontrollerinin yapılmasının belli bir masraf ve emek gerektirdiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davalı idare tarafından, sunulan bahse konu hizmet karşılığı oluşan masrafların karşılanabilmesi amacıyla söz konusu hizmetten yararlanan kullanıcının (kiracının) elektrik tüketim bedeli hesap edilirken, jeneratör, UPS gibi giderlerin ilave edilmesinde ve birim fiyat bedellerine, kullanıcının terminal binasında faaliyet gösterip göstermediği dikkate alınarak belirlenen oranlarda ilave yapılmasında mevzuata, kamu yararına ve ölçülülük ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … seri numaralı elektrik bedeli tahakkuk işleminin incelenmesi: Davacı tarafından, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce kendisinden 9.299,95 TL elektrik ücreti talep edildiği ve söz konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenmiştir. 2577 sayılı İdari Yargı Usulü Kanunu'nun idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak tanımlanmıştır. İptal davasının konusunu oluşturan idari işlem; idarenin, hukuk âleminde değişiklik ve yenilik doğuran irade açıklamasıdır. Bir tasarruf veya kararın idari işlem sayılabilmesi için, idari makamca kamu gücüne dayalı ve tek yanlı olarak tesis edilmiş olması ve idari faaliyete ilişkin olması gerekmektedir. İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken işlemler, hukuka uygunluk karinesinin doğal sonucu olarak ve kural itibarıyla (kanunda aksi öngörülmedikçe) re'sen icra edilebilme yeteneğini haizdir. Uyuşmazlıkta, davacı şirket ile davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü arasında Tekirdağ Çorlu Havalimanında bulunan … ve … numaralı kargo terminallerinin 01/01/2019 - 31/12/2019 dönemi için kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesinin imzalandığı, kira sözleşmesinde, kiracının kiraladığı yere ait ısıtma, soğutma, elektrik, gaz, su, telefon, iklimlendirme vb. giderleri için Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenecek faturaları düzenlendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ödeyeceğinin, bunlara ilişkin tutarların Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Pazarlama ve Ticaret Yönergesi esasları ile bu hizmetlerle ilgili yapılan sözleşmeler ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Ücret Tarifelerine göre ücretlendirileceğinin kararlaştırıldığı görülmektedir. Dolayısıyla, davacının iptalini istediği faturanın anılan kira sözleşmesi uyarınca düzenlendiği, kira sözleşmesinin kamu hizmetinin görülmesine ilişkin idari bir sözleşme niteliğinde olmadığı, bu haliyle özel hukuk hükümlerinin uygulanmasından kaynaklı işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı mercilerinin görevli olduğu anlaşıldığından, davanın bu kısmının görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Davacının Maddi Tazminat İsteminin İncelenmesi: Davacının iddiaları bir bütün olarak irdelendiğinde; maddi zararın, elektrik tüketim bedelinin jeneratör nedeniyle %25 fazla hesaplanmasına ilişkin Tarife hükmüne dayandırdığı görülmektedir. Bu nedenle, davaya konu Tarife kuralından kaynaklandığı iddia olunan maddi tazminat isteminin esasının incelenmesine geçilmiştir. Yukarıda yer verilen gerekçelerle dava konusu DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "2019 Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesinde hukuka aykırılık görülmediğinden, düzenleyici işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazminine ilişkin koşullar (hukuka aykırılık) da oluşmamıştır. Bu itibarla, davacının maddi tazminat isteminin kabulüne olanak bulunmamaktadır. Öte yandan, davacı şirkete tahakkuk ettirilen elektrik tüketim bedeline ilişkin faturanın hukuka uygunluk denetimi adli yargı yerine ait olduğundan, davacının uygulama işlemi (fatura) nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen maddi zararın tazminine ilişkin olarak adli yargıda dava açabileceği de tabiidir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "2019 Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesi ile bu düzenleyici işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarar karşılığı 1.000,00 TL maddi tazminat istemi yönünden DAVANIN REDDİNE oy birliğiyle, 2. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … seri numaralı faturasının iptali istemi yönünden DAVANIN GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE oy çokluğuyla, 3. Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 21/11/2023 tarihinde karar verildi. (X)-KARŞI OY : Davacı tarafından, davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … seri numaralı elektrik bedeli tahakkuk işlemi ile bu işlemin dayanağı olan DHMİ 2019 yılı Havalimanları Ücret Tarifesinin "2019 Elektrik, Su, Atıksu, Arıtma, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma Tarifesi" başlıklı kısmının 3. maddesinin iptali ile bu işlemler nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla uğranıldığı ileri sürülen 1.000,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi, 1. fıkrası, (a) bendinde, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları; (b) bendinde, idarî eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; (c) bendinde ise, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar idarî dava türleri arasında sayılmıştır. Uyuşmazlıkta, davacı şirket ile davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü arasında Tekirdağ Çorlu Havalimanında bulunan … ve … numaralı kargo terminallerinin 01/01/2019 - 31/12/2019 dönemi için kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesi imzalanmış, davalı idare tarafından … tarih ve … seri numaralı fatura ile davacıdan 9.299,95 TL elektrik ücreti talep edilmiştir. İdare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idarî işlemlere karşı açılacak davalarda idarî yargı yerleri görevli bulunmaktadır. Diğer taraftan, idarî yargının görev alanının tespitinde bazı ölçütler kabul edilmektedir. Bunlardan "kamu gücü" ölçütüne göre, idare, tek yanlı, egemenliğin bir parçası olarak emretme gücü (kamu kudreti) kullanmaktadır ve ilgililere bu tek yanlı iradesini gerektiğinde zorla kabul ettirme yetkisine sahiptir. Bu sebeple, idarenin kamu gücü kullanarak yaptığı işlemler ve eylemler, idarî yargının görev alanına girer. "Kamu hizmeti" ölçütüne göre ise, idarî yargının görev alanı kamu hizmeti kavramıyla açıklanmaktadır. İdarenin kamu hizmeti görmek için yaptığı işlem ve eylemler, idare hukukunun alanına girmektedir, ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözüm yeri de idarî yargıdır. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca bir kamu iktisadi kuruluşu olması, aynı Kararnamenin 35. maddesi uyarınca kural olarak sunduğu mal ve hizmet fiyatını tespitte serbest olması dikkate alındığında, uyuşmazlığın, tüketilen elektrik bedelinin tahakkuk ve tahsiline ilişkin faturanın iptali istemine yönelik kısmının görüm ve çözümünün de idarî yargı mercileri tarafından gerçekleştirilmesi gerektiği açıktır. Açıklanan nedenle, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 30/04/2019 tarih ve 179383 seri numaralı faturasının iptali isteminin de esas yönünden incelenerek bir karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle kararın bu kısma ilişkin olarak, davanın görev yönünden reddine dair çoğunluk kararına katılmıyorum.</body></html>