Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2019/2759 E. , 2024/1513 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2019/2759 Karar No:2024/1513 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ: Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Enerji Üretim Ltd. Şti. VEKİLİ: Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirketin Trabzon ilinde kurmayı planladığı "Ağasar Regülatörü ve Hidro Elektrik Santrali (HES)" projesi için verilen ... tarih ve ... sayılı önlisansa ilişkin 07/03/2017 tarihli süre uzatım talebinde ileri sürülen gerekçelerin mücbir sebep olarak kabul edilmemesine, süre uzatım talebinin reddine, anılan önlisansın 10/03/2017 tarihinde sona erdiğinin tespitine, 61.400,00 TL tutarındaki teminat mektubunun irat kaydedilmesine dair Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin 07/03/2017 tarihli önlisans süresinin uzatım talebi sonuçlanmadan önce 27/05/2017 tarih ve 30078 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 21. maddesi kapsamında yaptığı 31/05/2017 tarihli başvuru ile önlisansının iptali ile yatırdığı teminatın iadesini talep ettiği, davalı idarece bu başvuru dikkate alınmadan davaya konu işlem ile davacı şirketin önlisansı iptal edilerek teminatın gelir kaydedildiği, söz konusu Kanun maddesinde, yasanın yürürlüğe girdiği 27/05/2017 tarihinden itibaren 2 (iki) ay içerisinde başvurulması hâlinde lisans sahibi kişilere hiçbir gerekçe ve şart koşulmaksızın lisanslarının iptali ile teminatlarının iade edilmesi hakkı tanındığının anlaşıldığı, bu durumda, davacı şirketin Geçici 21. madde kapsamında 31/05/2017 tarihinde (yasada öngörülen iki aylık süre içerisinde) yaptığı başvuru üzerine önlisansı iptal edilerek teminatının iade edilmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idareleri harçtan muaf olduğundan aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, davacının önlisanstan kaynaklanan yükümlülüklerini süresi içerisinde tamamlamadığı, önlisansının 10/03/2017 tarihinde kendiliğinden sona erdiği, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesinden mevcut önlisans ve lisans sahiplerinin yararlanabileceği, davacının yükümlülüklerini yerine getirmemesine gerekçe olarak ileri sürdüğü hususlar mücbir sebep olarak kabul edilmediğinden önlisans süresinin uzatılmadığı, davacının 10/03/2017 tarihinde önlisansı sona erdiğinden mevcut önlisans sahibi olarak sayılmayacağı ve anılan Kanun maddesi uyarınca önlisansını sonlandırma işleminin gerçekleştirilemeyeceği, dolayısıyla tesis edilen işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davacı şirkete Trabzon ilinde kurulması planlanan "Ağasar Regülatörü ve HES" projesi için ... tarih ve ... sayılı önlisans verilmiş, önlisansa konu tesisin yatırımına başlanabilmesi için gerekli onay, izin, ruhsat ve benzeri yükümlülüklerin tamamlanabilmesi için verilen 30 aylık süre 10/03/2017 tarihinde sona ermiştir. Davacı tarafından, 07/03/2017 tarihli dilekçe ile kamulaştırma ve imar planı çalışmalarının yöre halkının tepkileri nedeniyle tamamlanamadığı ve projeye ilişkin ÇED Olumlu kararının iptali istemiyle dava açılması nedeniyle ilerleme kaydedilemediği gerekçesi ile süre uzatımı talebinde bulunulmuş, bu talebin değerlendirilmesi aşamasında 6446 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesinin 27/05/2017 tarih ve 30078 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi üzerine 29/05/2017 ve 31/05/2017 tarihli dilekçeler ile anılan kanun maddesi uyarınca projenin sonlandırılması ve teminatın iadesi istenilmiştir. Davalı idarece yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bendi ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmediği, ilgili idareler ile yapılan yazışmalardan, iddia edildiği gibi yöre halkı tarafından projeyi engellemeye yönelik fiziki müdahalenin olmadığı, ÇED Olumlu kararına karşı açılan davanın lehlerine sonuçlandığı ve dava sürecinin proje çalışmalarına hukuken engel oluşturmadığı tespitlerinden hareketle dava konusu işlemle davacının süre uzatımın başvurusundaki gerekçelerin mücbir sebep olarak kabul edilmemesine, süre uzatım talebinin reddine, dava konusu proje için verilen önlisansın 10/03/2017 tarihinde sona erdiğinin tespitine, 61.400,00- TL tutarındaki teminat mektubunun irat kaydedilmesine karar verilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'un "Önlisans esasları" başlıklı 6. maddesinin 5. fıkrasında, " Önlisansın süresi mücbir sebep hâlleri hariç yirmi dört ayı geçemez. Kurul, kaynak türüne ve kurulu güce bağlı olarak bu süreyi yarısı oranında uzatabilir."; 7. fıkrasında, "Önlisans, süresi uzatılmadığı takdirde süresinin bitiminde, önlisans sahibi tüzel kişinin talebi veya iflası hâlinde kendiliğinden sona erer."; 27/05/2017 tarih ve 30078 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7020 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda ve Bir Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesiyle, 6446 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 21. maddede, "Mevcut üretim veya otoprodüktör önlisanslarını, lisanslarını ya da lisans başvurularını sonlandırmak isteyen tüzel kişilerin bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden iki ay içerisinde Kurum'a başvurmaları hâlinde önlisansları, lisansları veya lisans başvuruları sonlandırılarak teminatları iade edilir." kuralı yer almaktadır. 02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükteki hâliyle "Önlisans süresi içerisinde tamamlanması gereken iş ve işlemler" başlıklı 17. maddesinin birinci fıkrasında, "(1) Önlisans sahibi tüzel kişi, önlisansa konu üretim tesisinin yatırımına başlanabilmesi için önlisans süresi içerisinde aşağıdaki iş ve işlemleri tamamlamakla yükümlüdür: a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın önlisans sahibi tüzel kişinin mülkiyetinde olmaması halinde, söz konusu sahanın mülkiyet veya kullanım hakkının elde edilmesi, hidroelektrik santrallerinde su tutma alanları ile ilgili olarak kamulaştırma kararının alınması, kömür veya asfaltit, bitümlü şist, bitümlü şeyl gibi yerli yakıt türlerine dayalı termik santral projelerinin kül sahaları için kamulaştırma kararlarının ve/veya orman ön izinlerinin alınması, nükleer santrallerde üretim tesisinin kurulacağı sahaya ilişkin tahsis işlemlerinin yapılması. b) Kurulması planlanan üretim tesisine ilişkin imar planlarının onaylanması. c) Üretim tesisinin inşaatına başlanabilmesi için gerekli olan ön proje veya proje veya kat’i proje onayının alınması. ç) Bağlantı anlaşması için TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketine başvurunun yapılması. d) Rüzgar enerjisine dayalı önlisansa konu üretim tesisi için Teknik Etkileşim İzninin alınması. e) (Değişik:RG-24/2/2017-29989) Rüzgar, güneş, hidrolik, jeotermal, biyokütle veya 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasının IV. Grup madenler başlıklı bendinin (b) alt bendi kapsamında belirtilen yerli kaynaklara dayalı başvurular için Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında gerekli olan kararın alınması. f) Üretim tesisine ilişkin yapı ruhsatının veya söz konusu ruhsatın yerine geçecek belgenin sunulması.(...)"; "Önlisansın sona ermesi ve iptali" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Önlisans sahibi tüzel kişinin önlisansını sonlandırmak istemesi halinde, önlisans aslının başvuru ekinde Kuruma sunulması zorunludur. (2) Önlisans; a) Süresi uzatılmadığı takdirde süresinin bitiminde, b) Önlisans sahibi tüzel kişinin talebi veya iflası hâlinde, c) Önlisans sahibi tüzel kişinin üretim lisansı alması hâlinde, kendiliğinden sona erer."; "Lisans tadil başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması" başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasında," Üretim tesisinin kurulması sürecinde; a) Mücbir sebep hâlleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hâllerin bulunması, b) Söz konusu durumların üretim tesisinin kurulmasını doğrudan etkilemesi veya etkileyebilecek nitelikte olması, c) Lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte Kuruma başvurulması, hâllerinde, tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisans tadil edilebilir. Ancak, üretim tesisi yatırımının, geri dönülemez noktaya geldiğinin tespiti halinde (c) bendinde öngörülen süre koşulu aranmaz."; "Yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması ve kaldırılması" başlıklı 35. maddesinde, "(1) Önlisans ve lisans sahibinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri, mücbir sebep hallerinde, etkilendikleri oranda, mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar, Kurul kararıyla ertelenebilir veya askıya alınabilir.(2) Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın olayın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir.(...)"; "Teminat mektubunun iadesi ve irad kaydedilmesi" başlıklı 45. maddesinin birinci fıkrasında, "(1) Önlisans başvurularında, 12 nci madde kapsamında Kuruma sunulan teminat, a) Aşağıdaki hallerde ilgili tüzel kişiye iade edilir: 1) (b) bendinin (6) numaralı alt bendi hükmü saklı kalmak üzere, önlisans başvurusundan vazgeçilmesi veya önlisans başvurusunun reddedilmesi. 2) Önlisansın, önlisans sahibi tüzel kişiden kaynaklanmayan bir nedenle sona ermesi veya erdirilmesi." kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Elektrik üretim faaliyetinde bulunmak isteyen tüzel kişilere üretim tesisi yatırımlarına başlayabilmeleri için verilen önlisans süresi içerisinde, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinde sayılan üretim tesisinin kurulacağı sahanın mülkiyet veya kullanım hakkının alınması, üretim tesisine ilişkin imar planlarının onaylanması, ÇED kararının ve proje onaylarının alınması gibi birtakım yükümlülüklerin tamamlanması gerekmekte olup, mevzuattan kaynaklanan bu yükümlülüklerin mücbir sebep hâllerinde etkilenilen oranda ve mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar Kurul kararıyla ertelenebileceği ve askıya alınabileceği, mücbir sebep hâlleri ile Kurul tarafından uygun bulunan durumlarda önlisans süresinin uzatılmak suretiyle tadil edilebileceği, böyle bir süre uzatımı yapılmadığı takdirde önlisansın sürenin bitiminde kendiliğinden sona ereceği, önlisans sahibinden kaynaklanan bir nedenle önlisansın sona ermesi veya erdirilmesi durumunda idareye sunulan teminatın irat kaydedileceği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, davacıya 10/09/2014 tarihinde 30 ay süreli olarak verilen önlisansın 10/03/2017 tarihinde süresinin sona erdiği, bundan önce 07/03/2017 tarihinde süre uzatımının istenildiği, daha sonra 27/05/2017 tarihinde 6446 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesinin yürürlüğe girmesi üzerine 29/05/2017 ve 31/05/2017 tarihlerinde önlisansın sona erdirilerek teminat iadesi istenildiği görülmektedir. 6446 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesinde, önlisans ve lisans sahibi veya lisans başvurusu sonlandırılmamış olan tüzel kişiler için, bu maddenin yürürlüğe girdiği 27/05/2017 tarihini takip eden iki ay içerisinde Kuruma başvuruda bulunmaları koşuluyla, mevcut önlisanslarını, lisanslarını veya lisans başvurularını sonlandırarak, başvuru sırasında yatırmış oldukları teminatlarını geri alma imkânı getirilmiş olduğundan, davacının anılan Kanun maddesinden yararlanabilmesi için maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla geçerli bir önlisansı, lisansı veya lisans başvurusunun bulunması gerekmektedir. Bu itibarla, davacının ancak 6446 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesinden yararlanmak için başvuru yaptığı 29/05/2017 ve 31/05/2017 tarihlerinde mevcut bir önlisansının olup olmadığı ortaya konulduktan sonra anılan Kanun maddesinden yararlanıp yararlanamayacağı değerlendirilebilecektir. Davacı tarafından 10/09/2014 tarihinde 30 ay süreli önlisans alınmıştır. Olağan durumda, önlisans süresi uzatılmadığı takdirde 6446 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 7. fıkrası ve Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 19. maddesinin 2. fıkrası gereğince 10/03/2017 tarihinde kendiliğinden sona ermiş olacaktır. Davacı tarafından 07/03/2017 tarihinde süre uzatım talebinde bulunulmuş, bu talebi henüz karara bağlanmadan 29/05/2017 ve 31/05/2017 tarihlerinde Geçici 21. maddeden yararlanmak amacıyla başvuru yapılmıştır. Dava konusu Kurul kararıyla 23/11/2017 tarihinde davacının ileri sürdüğü gerekçeler mücbir sebep kabul edilmeyerek süre uzatımı talebi reddedilmiştir. Bu durumda, uyuşmazlık konusu olayda, davacının 6446 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesi kapsamında mevcut lisans sahibi olup olmadığı hususunun ortaya konulabilmesi için öncelikle mevzuatta belirtilen yükümlülüklerini tamamlamasına engel bir mücbir sebep hâli bulunup bulunmadığı ve önlisans süresinin uzatılıp uzatılmayacağı değerledirilerek bir sonuca varılması gerekmektedir. Bu tespitlere yönelik değerlendirmelerde davacının haklı görülmesi ve önlisans süresinin uzatımı gerektiği kanaatine ulaşılması durumunda davacının mevcut lisans sahibi gibi görülerek ilgili Kanun maddesinden yararlanması konusunda değerlendirme yapılabileceği dikkate alındığında, dava konusu Kurul kararındaki davacının süre uzatımı başvurusunda ileri sürdüğü gerekçelerin mücbir sebep sayılmaması, süre uzatımın reddi ve önlisansının 10/03/2017 tarihinde sona erdiği yönündeki tespitler irdelenip Kurul kararının bu kısımları yönünden uyuşmazlık bir sonuca bağlanmadan karar verildiği anlaşıldığından, eksik inceleme sonucu verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 27/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi. </body></html>