Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/13279 E. , 2023/6519 K.</ul> "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/13279 Karar No : 2023/6519 DAVACILAR: 1- ...-...-15- ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI: ... Valiliği DAVANIN KONUSU: Mülga Muğla Çevre ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile verilen ÇED Kapsam Dışı kararının, Kapsam Dışı kararının devam ettiğinin bildirilmesine ilişkin Muğla Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin ve 16/12/2004 tarihli 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış" ibaresinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Davanın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: ... günü, sabah...'dan itibaren Akbelen Ormanında hukuka aykırı şekilde ağaç kesimleri yapılmaya başlanması üzerine, davacılardan Karaadam Karacahisar Mahalleleri Doğayı Doğal Hayatı Koruma Güzelleştirme ve Dayanışma Derneği tarafından, Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bilgi edinme başvurusunda bulunulduğu, başvuru ile, Tarım ve Orman Bakanlığının 28.11.2020 tarihli izni kapsamında, ... Elektrik Üretim ve Ticaret Anonim Şirketinin, Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesi sınırları dahilindeki orman sahasında yapmayı planladığı madencilik faaliyeti için yapılması zorunlu ÇED sürecinin hangi aşamada olduğu konusunda bilgi verilmesi, şayet ÇED süreci başlatılmadıysa, projeye izin verilmemesi, projeye ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ya da Valilik tarafından verilmiş, ÇED sürecine ilişkin bir karar olup olmadığı konusunda bilgi verilmesi, varsa verilen kararların bir örneğinin kendilerine gönderilmesi hususlarına ilişkin bilgi ve belge talep edildiği; idarenin bilgi edinme başvurusuna verilen cevapta, söz konusu proje için Mülga İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün ...tarih ve...sayılı yazısı ile İR.... Ruhsat numaralı sahada Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Yeniköy İşletmesi Müdürlüğü adına düzenlenmiş ÇED Muafiyet yazısı bulunduğu, söz konusu kararın mülga ...tarih ve... nolu Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliğinin Geçici 3. maddesinde yer alan "7/2/1993 tarihli ve 21489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinden önce uygulama projeleri onaylanmış veya çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış veya yatırım programına alınmış veya mevzi imar planları onaylanmış projelere ve bu tarihten önce üretim ve/veya işletmeye başladığı belgelenen faaliyetlere bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz." hükmü kapsamında verildiği, yapılan devir ve ruhsat alanı birleşmeleri sonrasında talep üzerine ÇED muafiyetinin halen geçerli olup olmadığı değerlendirmelerinin yapıldığı, Bakanlığın görüşü alınarak, ...(ER...) ruhsat numaralı saha içerisinde yer alan 3475,31 ha.lık alanda herhangi bir çalışma yapılmaması, 19.832,17 ha.lık alanda ise yıllık 8.137.000 ton kapasitenin aşılmaması kaydıyla mülga İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı yazısı ile verilen görüşün halen geçerliliğini devam etmesinin uygun mütalaa edildiğinin Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün bilgi edinme başvurularına cevaben gönderildiği ve 05/09/2023 tarihinde tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilmesi üzerine, Mülga Muğla Çevre ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile verilen ÇED Kapsam Dışı Kararının, ÇED Kapsam Dışı kararının devam ettiğinin bildirilmesine ilişkin Muğla Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün...tarihli, ... sayılı işleminin ve 16/12/2004 tarihli 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış" ibaresinin iptali istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 2. maddesinde; İdari dava türleri arasında; İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları gösterilmiş, "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde de dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu, bu sürelerin; idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başladığı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği düzenlemesine yer verilmiştir. 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde, "1.Danıştay ilk derece mahkemesi olarak; a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine, karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar. 2.Danıştay, belediyeler ile il özel idarelerinin seçimle gelen organlarının organlık sıfatlarını kaybetmeleri hakkındaki istemleri inceler ve karara bağlar." hükmüne yer verilmiştir. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalar ve ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki dava ve işlerden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözümleyeceği düzenlemesine yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, dava dilekçeleri üzerine yapılan ilk inceleme sonunda, idari yargının görevli olduğu konularda, görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek, dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği 34. maddesinin 1. fıkrasında da; İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu hüküm altına alınmış bulunmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; düzenleyici işlemlerin iptalinin, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde, ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde istenebileceği, ancak iptali istenen düzenleyici işleme istinaden bir uygulama işlemi tesis edilmiş ise dava açma tarihinin, uygulama işleminin tebliği ile başlayacağı, bir uygulama işleminin varlığı durumunda; ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği anlaşılmaktadır. Ancak uygulama işlemi ile birlikte düzenleyici işleme de dava açılmak isteniyorsa, iptali istenen düzenleyici işlemin, yürürlükte olması, icrai, uygulanabilir olması, davanın açıldığı tarihte hukuken etki doğruyor olması gerekmektedir. Dava dosyasının incelenmesinden; 24/07/2023 günü Akbelen Ormanında başladığı belirtilen ağaç kesimleri nedeniyle davacılardan Karaadam Karacahisar Mahalleleri Doğayı Doğal Hayatı Koruma Güzelleştirme ve Dayanışma Derneği tarafından, Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bilgi edinme başvurusunda bulunularak Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesi sınırları dahilindeki orman sahasında yapılması planlanan madencilik faaliyeti için yapılması zorunlu ÇED sürecinin hangi aşamada olduğu konusunda bilgi verilmesinin istenilmesi üzerine, idarenin bilgi edinme başvurusuna verdiği cevapta; söz konusu proje için Mülga İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı yazısı ile İR... Ruhsat numaralı sahada Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Yeniköy İşletmesi Müdürlüğü adına düzenlenmiş ÇED Muafiyet yazısının bulunduğu, söz konusu kararın mülga 16.12.2003 tarih ve 25318 nolu Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliğinin Geçici 3. maddesinde yer alan "7/2/1993 tarihli ve 21489 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinden önce uygulama projeleri onaylanmış veya çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış veya yatırım programına alınmış veya mevzi imar planları onaylanmış projelere ve bu tarihten önce üretim ve/veya işletmeye başladığı belgelenen faaliyetlere bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz." hükmü kapsamında verildiğinin, söz konusu kararın geçerliliğini devam etmesinin uygun mütalaa edildiğinin, ilgilisine 05/09/2023 tarihinde tebliğ edilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilmesi üzerine, Mülga Muğla Çevre ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ÇED Kapsam Dışı kararının, Kapsam Dışı kararının devam ettiğinin bildirilmesine ilişkin Muğla Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin ve 16/12/2004 tarihli 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına ilişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış" ibaresinin iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır. Davanın 16/12/2004 tarihli 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış" ibaresinin iptali yönünden incelenmesinde; İptali istenen 16/12/2004 tarihli 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış" ibaresinin, 16/12/2003 tarihli 25318 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin ilk halinde de yer aldığı, daha sonra benzer düzenlemeye, 17/07/2008 tarihli, 26939 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde de yer verildiği, Yönetmelikte yapılan 2011 değişikliği ile Geçici 3. maddede yer verilen hükmün aşamalandırıldığı, 2013 değişikliği ile madde metninin değiştirildiği, Yönetmeliğin 03/10/2013 tarihli, 28784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve 25/11/2014 tarihli, 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren metinlerinde de "Kanuni kapsam dışı projeler" başlıklı Geçici 2. ve "Diğer kapsam dışı projeler" başlıklı Geçici 3. maddelerin yürürlüğe girerek madde metninin değiştiği, hali hazırda yürürlükte olan 29/07/2022 tarihli, 31907 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren metninde de, maddenin ve başlığının değişikliğe uğradığı ve Yönetmeliğin "Kanunen muafiyet hakkı olan projeler" başlıklı Geçici 2. maddesinde; "(1) 7/2/1993 tarihli ve 21489 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan mülga Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin yayımı tarihinden önce üretime ve/veya işletmeye başladığı belgelenen projeler bu Yönetmelik hükümlerinden muaftır. (2) 23/6/1997 tarihinden önce kamu yatırım programına alınmış olup, 29/5/2013 tarihi itibarıyla üretim veya işletmeye başlamış olan projeler ile bunların gerçekleştirilmesi için zorunlu olan yapı ve tesisler bu Yönetmelik hükümlerinden muaftır." düzenlemesine yer verildiği görülmektedir. Bu durumda, yukarıda belirtilen süreç dikkate alındığında, dava konusu edilen Yönetmelik hükmünün yürürlükte bulunmadığı, iptali istenen ibarelere, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin zaman içerisinde değişen, yukarıda yer verilen son metinlerinde ve yürürlükte olan metninde de yer verilmediği, ortada hukuki denetimi yapılacak, yürürlükte olan bir mevzuat hükmünün bulunmadığı anlaşıldığından; davacıların yaptığı başvurunun reddine dayanak olduğu belirtilerek iptalini istedikleri 16/12/2004 tarihli, 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan "çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış" düzenlemesi hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır. Davanın; Mülga Muğla Çevre ve Orman Müdürlüğünün ... tarih ve ...sayılı yazısı ile ÇED Kapsam Dışı Kararı ve Kapsam Dışı Kararının devam ettiğinin bildirilmesine ilişkin Muğla Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün... tarihli, ... sayılı işlemi bakımından incelenmesine gelince; Dava konusu edilen bireysel işlemlerin hukuki denetiminin yapılması aşamasında, bireysel işlemlerin dayanağı mevzuat hükmünün yürürlükte olmaması, bireysel işlemlerin hukuki denetimine engel olmamakla birlikte; görülmekte olan davada, ortada hukuken denetlenebilecek bir düzenleyici işlemin var olmaması karşısında, düzenleyici işlem ile birlikte iptali istenen bireysel işlemlerin de ilk derece yargı yeri olarak Danıştay'da hukuki denetiminin yapılması mümkün değildir. Dava konusu bireysel işlemler, 2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesinde yer alan Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak göreceği işlerden de olmadığından, davanın bu kısmına ilişkin uyuşmazlığın çözümünde ilk derece mahkemesi olarak Danıştay görevli olmayıp, görevli ve yetkili mahkeme, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, kapsam dışı kararına konu projenin bulunduğu yer idare mahkemesi olan ... İdare Mahkemesi olduğundan, iptali istenen bireysel işlemler bakımından davanın görev yönünden reddi ile dosyanın görevli ve yetkili Muğla İdare Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davanın; 16/12/2004 tarihli 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan ibarenin iptali istemine ilişkin kısmı bakımından; kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA; 2. Mülga Muğla Çevre ve Orman Müdürlüğünün ...tarih ve ...sayılı yazısı ile verilen ÇED Kapsam Dışı Kararı ve Kapsam Dışı Kararının devam ettiğinin bildirilmesine ilişkin Muğla Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemi bakımından ise; davanın kesin olarak GÖREV YÖNÜNDEN REDDİNE, dosyanın görevli ve yetkili ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 23/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava dosyasının incelenmesinden; 16/12/2004 tarihli 25672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına ilişkin Yönetmeliğin 3. maddesinde yer alan mülga "çevre mevzuatı ve ilgili diğer mevzuat uyarınca yetkili mercilerden izin, ruhsat veya onay ya da kamulaştırma kararı alınmış" hükmünün iptalinin istenildiği anlaşılmakta olup, söz konusu yönetmelik hükmünün, şu an yürürlükte olan mevzuatta yer alan mevcut halinin de iptalinin istenip istenilmediği hususuna dava dilekçesinde yer verilmediğinden, dava konusu düzenlemenin yürürlükte olan halinin de iptalinin istenilip istenilmediğinin açıklığa kavuşturulması ve madde metnine ilişkin hukuka aykırılık sebepleri belirtilmek suretiyle davanın açılması gerektiğinden, 2577 sayılı Kanununun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum. </body></html>