Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2020/2123 E. , 2023/5422 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2020/2123 Karar No:2023/5422 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … Elektrik Üretim Taşımacılık ve İnşaat A.Ş. VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya-Karaman ilinde kurulması planlanan Gökdere Regülatörü ve HES projesi için davacı şirkete verilen … tarih ve … numaralı üretim lisansının iptaline, lisans kapsamında sunulan teminat mektubunun irat kaydedilmesine ve piyasa yasağına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali ve irat kaydedilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idare tarafından, davacı şirketin dava konusu lisans başvurusu kapsamında sunduğu 1/5000 ölçekli projeye göre üretim tesisinin kurulacağı sahanın 5,21 hektarı orman alanı ve 2,87 hektarı hazine arazisi olduğu, ancak bu sahaların mülkiyet veya kullanım hakkının elde edilmesi için herhangi bir başvuru yapılmadığı, imar planı onayı için 14/07/2015 tarihinde, yani yükümlülüklerini tamamlaması gereken 27/07/2015 tarihinden kısa bir süre önce başvuruda bulunulduğu ve imar planının henüz onaylanmadığı tespitlerinde bulunulduğu, davacının iddialarının mücbir sebep olmadığı değerlendirilmiş ise de; davacı şirketin, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca 27/07/2015 tarihine kadar verilen süre içerisinde; şirket sermayesini artırdığı, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi kapsamında 03/11/2012 tarihinde "ÇED Olumlu" kararını aldığı, DSİ Genel Müdürlüğü ile Su Kullanım Anlaşması imzaladığı, 2.334.080,00-TL tutarındaki kesin teminat mektubunu idareye sunduğu, DSİ Genel Müdürlüğü Hidroelektrik Enerji Dairesi'ne Proje Hizmet Bedelini ödediği, DSİ Genel Müdürlüğü Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığı'na 26/12/2014 tarihli başvurusu üzerine 1/25.000 ölçekli Genel Vaziyet Planlarının onaylandığı, proje alanının askeri yasak bölge ve askeri güvenlik bölgesi içinde kalıp kalmadığı yönündeki başvuruların yapıldığı, kati proje ve uygulama projesi hazırlama işi için bir mühendislik firması ile sözleşme imzalandığı, harita alım işleminin tamamlanarak, bağlantı anlaşması için ilgili dağıtım şirketine başvuru yapıldığı, 14/07/2015 tarihli dilekçe ile imar izni için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na başvuru yapıldığı, dolayısıyla davacı şirketin inşaat öncesi süre dolmadan önce yönetmelikte öngörülen yükümlülüklerden büyük bir kısmını tamamladığının görüldüğü, Davalı idare tarafından, davacı şirketin yükümlülüklerini tamamlama tarihi olan 27/07/2015 tarihinden sonra 01/12/2015 tarihinde "ÇED Olumlu" kararına karşı yöre halkı tarafından iptal davası açıldığı, davacı şirketin lisans sona erdirme talebi kapsamında öne sürdüğü gerekçelerin 27/07/2015 tarihinden sonraki süreçte ortaya çıkan gecikme nedenleri olduğu ve mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği ileri sürülmüş ise de; davacı şirketin proje ile ilgili çalışmaları devam etmekte iken Alanya ilçesinde bulunan bir kısım muhtarlıklar ve yöre halkı tarafından projeye yazılı olarak itirazlarda bulunulduğu, bunun üzerine Alanya Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün incelemeler yaptığı ve bu incelemeler sonucu Gökdere Regülatörü ve HES projesinin hayata geçmesiyle beraber Alanya-Akdağ kayak merkezine ve dolayısıyla yöre turizmine olumsuz etkisinin olacağı, nehir yataklarının değişmesine, su kaynaklarının azalmasına, meraların zarar görmesine, biyolojik çeşitliliğin olumsuz etkilenmesine ve çeşitli çevresel etkilere yol açacağı ve geçimini tarım ve turizmden sağlayan yöre halkının bundan bundan büyük zarar göreceğinin bildirilmesi üzere Alanya Kaymakamlığı tarafından Antalya Valiliği'nden projenin durdurulmasının ve iptal edilmesinin istenildiği, bunun üzerine Antalya Valiliği'nin 09/09/2016 tarihli yazısı ile projenin yöredeki turizm ve tarım faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği faydadan daha çok yöre halkına zararı olduğu yönünde görüş bildirilmek suretiyle davalı idareden projenin iptal edilmesinin istenildiği, ayrıca Alanya Kaymakamlığı'nın 27/06/2016 tarihli yazısı ile "ÇED olumlu" kararının geri alınması yönünde Antalya Çevre İl Müdürlüğü'nden talepte bulunulduğu ancak ÇED işlemlerinin Bakanlık tarafından yürütüldüğünden bahisle bir işlem yapılamadığının bildirildiği, "ÇED Olumlu" kararının sadece Antalya Valiliği ilan panosuna asıldığı, yöre halkının haberdar olmasına olanak sağlayacak şekilde Alanya Kaymakamlığı ilan panosuna asılması suretiyle ilan edilmemesi ve buna dair askı tutanaklarının sunulamaması nedeniyle yöre halkının 01/12/2016 tarihinde açtığı iptal davasının süre aşımı nedeniyle reddine dair İdare Mahkemesi kararının Danıştay Ondördüncü Dairesi'nce bozularak dosyanın tekrar idare Mahkemesine iade edildiği, dolayısıyla "ÇED olumlu" kararına 11/11/2016 tarihinde haricen öğrendiklerini beyan eden yöre halkından kişilerin 01/12/2016 tarihinde iptal davası açtığının anlaşıldığı, Bu durumda, 27/03/2013 tarihinde üretim lisansı verilen davacı şirkete ait Gökdere Regülatörü ve HES Projesi'ne yönelik dava yoluna gidilmeden önce yöre halkının Alanya Kaymakamlığı ve Antalya Valiliği'ne itirazları ile anılan projenin iptal edilmesi yönündeki başvurular ve ardından da "ÇED olumlu" kararına karşı dava açılması, buna karşı ÇED kararı alınmasına ilişkin yasal sürecin tamamlanmasının üretim lisansı verilmeden önce bir "ön şart" kabul edildiği, dava konusu üretim lisansına konu proje ile ilgili "ÇED olumlu" kararına karşı açılan iptal davasının ise derdest olduğu, belirtilen durumun öncesinde davacı şirketin inşaat öncesi döneme ilişkin yükümlülüklerin çoğunu yerine getirdiği dikkate alındığında, açıklanan hukuki durum çerçevesinde bu hâliyle davacı şirketin lisans sonlandırma başvurusunda ileri sürdüğü gerekçelerin lisans sahibinden kaynaklanmadığı ve belirtilen gerekçelerin verilen sürenin dolduğu 27/07/2015 tarihinden sonra ortaya çıkmadığı, dolayısıyla lisans sahibi davacı şirketten kaynaklanmayan nedenlere bağlı olarak yürümlülüklerin bir kısmının yerine getirilemediği sonucuna ulaşıldığından, davacı şirketin lisansın sonlandırılması yönündeki talebinin davalı idare tarafından değerlendirilip bu yönde bir karar alınması gerekirken, davacı şirketin yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle üretim lisansının iptaline, teminatın irat kaydedilmesine ve şirket ile ortakları ve yöneticilerinin piyasa yasağına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine dair 29/12/2019 tarih ve 6811-14 sayılı Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı, Öte yandan, dava konusu Kurul kararlarında hukuka uygunluk görülmediğinden, davacı şirketin irat kaydedilen teminatının irat kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte hesaplanarak iadesi gerektiği, davacının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faizin uygulanması yönündeki iddiası ve talebinin haklı görülmediği, yerleşik yargısal içtihatlar uyarınca davacıya iadesi gereken taminat tutarına yasal faizin uygulaması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline ve irat kaydedilen teminatın irat kaydedildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idareleri harçtan muaf olduğundan aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, davacının 27/07/2015 tarihine kadar tamamlaması gereken yükümlülükleri yerine getirmediği, tamamlamadığı yükümlülüklere ilişkin ek süre talebinde de bulunmadığı, yatırımı gerçekleştirmek için yaşadığı sıkıntılarla ilgili olarak 27/07/2015 tarihine kadar herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı, kamulaştırma işlemleri için başvuruda bulunmadığı, sürenin sona ermesine az bir zaman kala 14/07/2015 tarihinde imar planı yükümlülüğü kapsamında başvuruda bulunduğu, sorumluluklarını süresinde yerine getirmediği, davacının ileri sürdüğü hususların yükümlülüklerin tamamlanması gereken tarihten sonraki olaylar olduğu, dolayısıyla mücbir sebep olarak değerlendirilmediği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davacı şirkete, Antalya-Karaman illerinde kurmayı planladığı 31,47 MWm/ 30,53 MWe kurulu gücündeki Gökdere Reg ve Hes projesi için ... tarih ve ... numaralı elektrik üretim lisansı verilmiş, inşaat öncesi dönemi 22 ay ve inşaat dönemi 38 ay olmak üzere tesis tamamlanma süresi 60 ay olarak belirlenmiş, tesis tamamlanma tarihi lisansa 27/03/2018 olarak derç edilmiştir. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 9. maddesinin birinci fıkrasına tabi olan davacı şirketin, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi uyarınca belirlenen yükümlülükleri yerine getirdiğine ilişkin belgelerini (inşaat öncesi 22 ay+ Geçici 9. madde uyarınca verilen ek 6 ay) 27/07/2015 tarihine kadar davalı idareye sunması gerektiği tespit edilmiş, bu kapsamda çalışmalara başlayan davacı şirket tarafından, sermaye artışı yapılmış, DSİ Genel Müdürlüğü ile Su Kullanım Anlaşması imzalanmış, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından düzenlenen "ÇED Olumlu" belgesi alınmış, 14/07/2015 tarihinde imar planı onayı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulmuştur. Davacı şirket tarafından 27/07/2015 tarihli dilekçe ile tamamlanan yükümlülükler ile ilgili belgeler sunularak, yöre halkının projeye muhalefetinin bulunduğunu ve Göktepe Belediyesi'nin projeyi devralmak istediği, bu konuda idareye başvuru olup olmadığı ve nasıl yol izlenmesi gerektiği konusunda görüş talep edilmiş, bunun üzerine dava konusu projeye ilişkin olarak anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi uyarınca belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği konusunda Kamulaştırma Dairesi Başkanlığı'ndan görüş istenilmiş, 02/12/2015 tarihli yazıda, projeye ilişkin herhangi bir kamulaştırma dosyasının ve onaylı imar planının bulunmadığı belirtilmiştir. İdarece 11/08/2016 tarih ve E.40203 sayılı yazıyla, proje ile ilgili herhangi bir belediyenin başvurusunun bulunmadığı, anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamında kamulaştırma ve imar planı yükümlülüğünün 27/07/2015 tarihine kadar tamamlanmadığı, 27/07/2015 tarihli lisans tadil başvurusu yazısı kapsamında eksik olduğu belirlenen bilgi ve belgelerin sunulması gerektiği belirtilmiş, davacı şirketin 07/09/2016 tarihli yazısıyla da proje ile ilgili çalışmaları devam etmekte iken Alanya ilçesinde bulunan bir kısım muhtarlıklar ve yöre halkı tarafından projeye yazılı olarak itirazlarda bulunulduğu, yöre halkı ile çatışarak onlara rağmen faaliyet yürütülmesinin olumsuz sonuçları olacağı kanaatiyle üretim lisansının sona erdirilmesi ve teminatın iadesi talep edilmiştir. Davacının üretim lisansının sona ermesi talebinde bulunabilmek için yöre halkının tepkilerinden hareketle söz konusu projenin tekrar değerlendirilmesi hususunda davalı idareye yazı yazılmasını talep ettiği 05/09/2015 tarihli yazı ile Alanya ilçesinde bulunan bir kısım muhtarlıklar ve yöre halkı tarafından projeye yapılan itirazlar üzerine Alanya Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün yaptığı incelemeler sonucunda, Gökdere Regülatörü ve HES projesinin faaliyete geçeceği alanda yaşayan köylülerin tarım ve hayvancılık ile geçimini sağladığı, bundan dolayı projeden köylerde yaşayan vatandaşların olumsuz etkileneceğinin değerlendirildiği yönündeki 07/09/2016 tarihli yazı Antalya Valiliği'ne sunulmuş, bu yazılar üzerine Antalya Valiliği'nin … tarih ve E… sayılı yazısı ile anılan projenin faaliyete geçmesiyle beraber baraj alanı ve Alanya bölgesinin sosyolojik, ekonomik, kültürel ve çevresel olarak olumsuz etkileneceği, geçimini tarım ve turizmden sağlayan yöre halkı için faydadan daha fazla olumsuz etkisinin olacağı değerlendirildiğinden söz konusu projenin iptali yönünde yeniden değerlendirilmesi için davalı idareye görüş verilmiştir. Davalı idare tarafından yapılan inceleme sonucunda; "Lisans başvurusu kapsamında sunulan 1/5000 ölçekli projeye göre üretim tesisinin kurulacağı sahanın 5,21 hektarı orman alanı ve 2,87 hektarı hazine arazisi olduğu, ancak bu sahaların mülkiyet veya kullanım hakkının elde edilmesi için şirket tarafından Kuruma yapılan herhangi bir başvurunun bulunmadığı, 'ÇED Olumlu' kararını içeren ÇED belgesinin 03/11/2012 tarihinde verilmesine ve ÇED belgesinin iptaline dair herhangi bir mahkeme kararı bulunmamasına karşın, davacı şirketin imar planı onayı için 14/07/2015 tarihinde, yani yükümlülüklerini tamamlaması gereken 27/07/2015 tarihinden kısa bir süre önce başvuruda bulunduğu ve imar planının henüz onaylanmadığı, 07/09/2016 tarihli yazıyla, yöre halkının tepkisi nedeniyle ortaya çıkabilecek çatışmaların önlenmesi amacıyla projeye ilişkin üretim lisansının sona erdirilmesi ve iptalinin talep edildiği, Antalya Valiliği'nin … tarih ve E… sayılı yazısı ile projenin yöredeki tarım ve turizm faaliyetlerinin olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle iptalinin uygun olacağı yönünde görüş bildirdiği" şeklindeki tespitler üzerine tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, "davacı şirketin 07/09/2016 tarihli yazısında belirtilen gerekçelerin Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 35. maddesi kapsamında mücbir sebep kabul edilmemesine, projeye ilişkin üretim lisansının 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası ile anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi uyarınca iptali edilmesine, üretim lisansı kapsamında sunulan 2.334.080,00-TL teminat mektubunun aynı Yönetmeliğin 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca irat kaydedilmesine, 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin sekizinci fıkrası ve aynı Yönetmeliğin 27. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca (sehven 4. fıkra denilmiş, çünkü yasaklamaya ilişkin kural daha önce 4. Fıkra ile düzenlenmiş iken, 23/12/2015 tarih ve 29571 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile işlem tarihi itibarıyla 3. fıkrada düzenlenmiş), davacı şirket, … İnşaat Ticaret Ltd. Şti., … Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., … Sanayi ve Ticaret A.Ş., … İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti., …, …, …, …, … ve … isimli şahısların lisansın iptal edilmesini takip eden 3 (üç) yıl süreyle elektrik piyasasında lisans alamayacakları, lisans başvurusunda bulunamayacakları, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamayacakları ve yönetim kurullarında görev alamayacaklarına" karar verilmiştir. Davacı şirket tarafından … tarih ve … sayılı yazı ile, anılan proje ilişkin 03/11/2012 tarihli "ÇED Olumlu" kararının iptali için 01/12/2016 tarihinde dava açıldığı bildirilerek tekrar dava konusu üretim lisansının sona erdirilmesi ve teminatın iadesi istenilmiş, bilahare ... tarih ve ... sayılı yazı ile de, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararına itirazda bulunulmuş, bu itirazın ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile reddi üzerine bakılan dava açılmıştır. Öte yandan, dava konusu projeye ait 03/11/2012 tarih ve 2789 sayılı "ÇED olumlu" kararının iptali istemiyle ilk olarak 01/12/2016 tarihinde ... İdare Mahkemesi'nin E:… esasına kayden dava açılan davada, dosyanın yetkili ve görevli Konya İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verildiği, uyuşmazlığın esası hakkında bilirkişi incelemesi yaptırılarak değerlendirilmesi neticesinde ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında, "Gökdere Regülatörü ve HES projesi hakkında hazırlanan ÇED Raporu ile ÇED olumlu kararının yapılan hesaplamaların ve değerlendirmelerin yeterli veri, bilgi ve belgeye dayandırıldığı, Nihai ÇED Raporu ve eklerinin yeterli ve uygun olduğu, faaliyetin çevreye olabileceği etkilerin yeterince incelendiği, özellikle tesisin kurulacağı yerin yerleşim alanlarına mesafesi gözetilerek buralara etkisinin, atıkların havaya olan etkisinin, tarım alanları olarak kullanılan topraklara, meralara, ürünlere, hayvanlara etkisi vb. etkilerin tek tek incelendiği, tesisin çevreye yapabileceği olumsuz etkilerin giderilmesi için gerekli önlemlerin yer ve teknolojik alternatiflerinin dikkate alındığı, belirtilen tedbirlerle faaliyetin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin önlenebileceği, tesisin yer seçiminin yerleşim yerlerine olan uzaklığı, bölge nüfusu, yörenin coğrafyası ve doğal yaşam alanları da değerlendirilerek uygun yapıldığı, faaliyetin etki alanı içerisinde hazırlık, inşaat ve işletme süresinde ya da işletme sonrasında çevre unsurlarında doğrudan ya da dolaylı olarak, kısa ve uzun dönemde, geçici ve kalıcı, olumlu ya da olumsuz yönde ortaya çıkması muhtemel değişiklikler gözetilerek ve Çevresel Etki Değerlendirilmesi Raporu formatında sayılan hususlarda değerlendirme sırasında göz önüne alınarak faaliyetin çevre üzerinde olumsuz etkilerinin bulunduğu ve alınacak tedbirler sonucunda olumsuz etkilerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde oluşmasının beklendiği, tesisin doğal yaşam ile yöreye has bitkiler, hayvan türleri ve orman bitkileri üzerinde olumsuz etkiler yaratıp yaratmayacağı hususunun değerlendirildiği, alınan tedbirlerin yeterli olduğu, projenin su kaynakları ile tarımsal yaşam, hayvancılık ve balıkçılık üzerinde etkilerinin olduğu, bunların dikkate alındığı ve önerilen tedbirlerin uygun olduğu, proje sahasının alt bölgesinde bulunan turizme dayalı geçim kaynakları üzerinde olumsuz etki yaratmayacağı anlaşılmakla, tesis edilen 03/11/2012 tarih ve 2789 sayılı 'Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu' kararında hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anılan kararın temyiz edilmesi üzerine Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin 20/05/2019 tarih ve E:2019/12964, K:2019/4584 sayılı kararıyla kesin olarak onanmasına karar verildiği görülmüştür. İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinin 7. fıkrasında, ''Üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiden, önlisans yükümlülüklerinin yerine getirilmesini müteakiben üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması hâlinde irat kaydedilmek üzere, kurulmak istenen üretim tesisinin niteliğine ve büyüklüğüne göre yatırım tutarının yüzde onunu geçmemek üzere teminat mektubu alınır. Mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hâllerinde lisans iptal edilir ve teminat mektubu irat kaydedilir. Teminatın alınması, niteliği ve süre uzatımı verilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.''; 8. fıkrasında, ''Lisansı iptal edilen tüzel kişi, bu tüzel kişilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içerisinde görevden ayrılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle lisans alamaz, lisans başvurusunda bulunamaz, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamaz, yönetim kurullarında görev alamaz.''; "İşletmeye geçmemiş ya da geçememiş lisanslara yönelik işlemler" başlıklı Geçici 9. maddesinin birinci fıkrasında, ''Üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere, varsa kalan inşaat öncesi sürelerine ek olarak; yoksa sadece altı ay süre verilir. Mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde de yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisansları iptal edilir. '' kuralına yer verilmiştir. 02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihindeki hâliyle "Yaptırımlar ve lisans iptali" başlıklı 27. maddesinde, "(1) Lisans sahibi tüzel kişilerin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranması durumunda, fiilin niteliğine göre Kanunun 16'ncı maddesinde öngörülen yaptırımlar uygulanır. (2) Üretim lisansı, mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin ilgili lisansta belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hallerinde iptal edilir. (3) Lisansı iptal edilen tüzel kişi, bu tüzel kişilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içerisinde görevden ayrılmış olanlar dahil, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, limited şirketlerde müdürler, lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle, mevcut önlisansları kapsamındaki üretim lisansı başvuruları hariç olmak üzere, önlisans ve lisans alamaz, önlisans ve lisans başvurusunda bulunamaz, önlisans ve lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamaz, yönetim kurullarında görev alamaz. Önlisans ve lisans başvurusundan sonra bir tüzel kişinin ortakları ve yönetim kurulu başkan ve üyeleri, limited şirketlerde müdürlere ilişkin yasaklılık halinin olması halinde, bu aykırı durumun giderilmesi için doksan gün süre verilir. Aykırılığın giderilmemesi halinde ilgili başvuru Kurul kararı ile reddedilir. (4) Üçüncü fıkrada belirtilenler dışında, lisans iptali ile ilgili olarak Kanunun 16 ncı maddesi hükümleri uygulanır."; "Yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması ve kaldırılması" başlıklı 35. maddesinde, "(1) Önlisans ve lisans sahibinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri, mücbir sebep hallerinde, etkilendikleri oranda, mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar, Kurul kararıyla ertelenebilir veya askıya alınabilir.(2) Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın olayın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir.(...)"; "Teminat mektubunun iadesi ve irad kaydedilmesi" başlıklı 45. maddesinin üçüncü fıkrasında, "3) Üretim lisansları ile ilgili olarak, 20 nci madde kapsamında Kuruma sunulan teminat mektubu, mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında, a) Üretim tesisinin lisansta belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması, b) Üretim tesisinin kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi, c) Lisansın, üretim tesisinin geçici kabulü yapılmadan önce herhangi bir nedenle iptal edilmesi halinde teminat mektubu irat kaydedilir." kuralları yer almıştır. Aynı Yönetmeliğin "Mevcut lisans sahiplerine altı aylık süre verilmesi" başlıklı Geçici 15. maddesinin işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükteki hâliyle birinci fıkrasında, Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası çerçevesindeki tüzel kişilerin tamamlaması gereken yükümlülüklerin; a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın lisans sahibi tüzel kişinin mülkiyetinde olmaması hâlinde, söz konusu sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmek, hidroelektrik santrallerinde su tutma alanları hakkında ilgili idarelerden kamulaştırma kararı almak. b) Kurulması planlanan üretim tesisine ilişkin imar planlarını onaylatmak. c) Rüzgâr başvurularına ilişkin Teknik Etkileşim İzninin alınması için gerekli başvuruyu yapmak. ç) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınması gerekli olan kararı almak olduğu; ikinci fıkrasında, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibarıyla, a) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi biten tüzel kişilerin, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde, b) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi bitmeyen tüzel kişilerin, kalan inşaat öncesi sürelerine altı ay eklenmek suretiyle bulunacak süre içerisinde birinci fıkrada belirtilen yükümlülüklerin tamamlandığına ilişkin bilgi ve belgeleri Kuruma sunmakla yükümlü olduğu, bu süre içerisinde söz konusu yükümlülükleri tamamlayamayan tüzel kişiler hakkında Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde işlem tesis edileceği kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat kurallarından, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere 6 ay süre verileceği, mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisanslarının iptal edileceği, bu madde kapsamında mevcut lisans sahiplerine verilecek süreyi ve yükümlülükleri düzenleyen Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin geçici 15. maddesinde yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin sayıldığı, üretim lisansının mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağı tespit edilerek iptal edilmesi durumunda kuruma sunulan teminat mektubunun irat kaydedileceği, ayrıca lisansı iptal edilen tüzel kişilik ve yüzde on veya daha fazla paya sahip ortakları ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içerisinde görevden ayrılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu başkan ve üyelerinin, lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle lisans alamayacağı, lisans başvurusunda bulunamayacağı, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamayacağı, yönetim kurullarında görev alamayacağı anlaşılmaktadır. Davacının durumunun 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi kapsamında olduğu, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi uyarınca davacının, üretim tesisinin kurulacağı sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmesi, bu kapsamda hidroelektrik santalinin su tutma alanları hakkında ilgili idarelerden kamulaştırma kararı alması, üretim tesisine ilişkin imar planlarını onaylatması, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınması gerekli olan kararı alması, ayrıca belirlenen yükümlülükleri yerine getirdiğine ilişkin belgelerini 27/07/2015 tarihine kadar davalı idareye sunması gerekmekte olup, bu yükümlülüklerin mücbir sebep hâlleri veya davacıdan kaynaklanmayan haklı sebepler dışında yerine getirilmemesi durumunda üretim lisansının iptali, teminatın irat kaydı ve piyasa faaliyetinden şirketin, ortağının ve yöneticilerinin yasaklanması yönünde karar alınabileceği açıktır. Somut olayda, davacı tarafından ileri sürülen dava konusu projeye yönelik olarak yöre halkının itirazları, Alanya Kaymakamlığı ve Antalya Valiliği'nin bu projenin iptali yönünde bildirdiği görüş yazıları, projeye yönelik 03/11/2012 tarih ve 2789 sayılı "ÇED olumlu" kararının iptali istemiyle dava açılmış olmasının mücbir sebep veya haklı neden oluşturup oluşturmadığı, bu hususların davacının anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi uyarınca belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmesine bir engel teşkil edip etmediği, herhangi bir mücbir sebep hâli ve engel yoksa söz konusu yükümlülüklerin süresinde yerine getirilip getirilmediğinin ortaya konulması gerekmektedir. Davacının projeye yönelik mücbir sebep iddialarının temellendirdiği ve projenin yöre halkının tarım ve turizm faaliyetine olumsuz etkileri olduğu yönündeki hususların esasen ÇED raporu sürecine ilişkin olduğu, ÇED raporu ve ÇED olumlu kararının iptaline ilişkin davada, projenin oluşturacağı olumsuzlukları giderecek veya kabul edilebilir seviyeye indirecek öneri ve tedbirlerin raporda belirtildiği, bu hâliyle ÇED kararında hukuka aykırılık görülmeyerek davanın reddedildiği ve kararının onanarak kesinleştiği, öte yandan, anılan proje kapsamında yaşanılan sorunlarla ilgili olarak veya tamamlanması gereken yükümlülüklerin ertelenmesi ya da ek süre verilmesi konusunda 27/07/2015 tarihine kadar davacı tarafında herhangi bir başvuruda bulunulmadığı gibi ileri sürülen durumların (07/09/2016 tarihli Alanya Kaymakamlığı ve 09/09/2016 tarihli Antalya Valiliği'nin yazıları, 01/12/2016 tarihinde ÇED kararına dava açılması) yükümlülüklerin yerine getirilmesi gereken 27/07/2015 tarihinden sonra gerçekleştiği dikkate alındığında, ortada davacının mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini belirlenen sürede yerine getirmesine engel oluşturan, gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın önleyemeyeceği, kaçınamayacağı veya öngöremeyeceği bir olay, diğer bir ifadeyle mücbir sebep sayılabilecek bir durumun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, uyuşmazlık konusu olayda, davacının yükümlülüklerine yerine getirmesini engelleyecek mücbir sebep veya haklı nedenin bulunmadığı, 27/07/2015 tarihine kadar anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi uyarınca belirlenen yükümlüklerin tamamının süresinde ikmal edilmediği açık olduğundan, davacının lisansının sonlandırmak için ileri sürdüğü gerekçelerin mücbir sebep kabul edilmeyerek üretim lisansının iptali, teminatının irat kaydı ve piyasa faaliyetinden şirketin, ortağının ve yöneticilerinin yasaklanması yönünde tesis edilen dava konusu Kurul kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 11/12/2023 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.</body></html>