Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2023/1733 E. , 2023/1599 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/1733 Karar No : 2023/1599 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1-... 2-...Dağıtım AŞ. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 04/04/2023 tarih ve E:2022/1195, K:2023/3353 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Sultangazi ilçesi sınırları içerisinde tesis edilecek olan trafo binalarının yapımı amacıyla ekli haritalarda kamulaştırma bilgileri ve konumları belirtilen taşınmazların, Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 13/11/2021 tarih ve 31658 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/11/2021 tarih ve 4800 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın, Sultangazi ilçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı taşınmazın 118,00m²’lik kısmı yönünden ve Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ...sayılı kararıyla anılan taşınmaza ilişkin alınan kamulaştırma kararının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 04/04/2023 tarih ve E:2022/1195, K:2023/3353 sayılı kararıyla; Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ...sayılı kararıyla dava konusu taşınmaza ilişkin alınan kamulaştırma kararı yönünden; 2942 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılabilecek olup, kamulaştırma yapılabilmesi için ya ilgili idare tarafından kamu yararı kararının alınması, ya da onaylı imar planı veya ilgili Bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak bir hizmet olması gerektiği, 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uyarınca, herhangi bir sahanın, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılmaması ve arazi kullanımı ile yapılaşmada sadece imar planları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu; taşınmazın, imar planında tahsis edildiği amaç doğrultusunda kullanılması zorunlu olduğundan, taşınmazın imar planında yer alan kullanım kararı dışındaki bir amaçla kamulaştırılmasının mümkün olmadığı, imar planı bulunan bölgelerde, taşınmazın imar planında yer alan kullanım kararı doğrultusunda kamulaştırma yapılması, diğer bir ifadeyle kamulaştırmanın ancak taşınmazın imar planında ayrıldığı amaçla, imar planı bulunmayan alanlarda ise kamu yararı kararı alınarak kamulaştırma yapılması gerektiği, Uyuşmazlıkta; Elektrik Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2/a fıkrası uyarınca, dava konusu Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Yönetim Kurulunun ...tarih ve ...sayılı kararının, aynı zamanda kamu yararı kararı yerine geçtiği, Dosyanın incelenmesinden; Dairelerinin 12/05/2022 tarihli ara kararıyla; "davaya konu taşınmazın bulunduğu alana ilişkin imar planlarının ve lejand paftasının bir örneğinin gönderilmesinin ve davaya konu taşınmazın plandaki fonksiyonun ve gösteriminin (lejandının) açıklanmasının" istenilmesi üzerine, ara kararına Sultangazi Belediye Başkanlığının 09/06/2022 tarihli dilekçesiyle "davaya konu taşınmazın 30/12/2011 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret alanında kaldığı, 21/02/2017 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliği ile de bir kısmının raylı toplu taşıma hattında ve raylı toplu taşıma hat ve istasyonları koruma kuşağında kaldığı" yönünde; Dairelerinin 23/06/2022 tarihli ara kararıyla; "İmar planında, davaya konu ...Mahallesi, ...ada, ...parsel üzerinde trafo binası gösterimi (lejandı) bulunup bulunmadığı ile plan notlarında trafo binası ile ilgili açıklama bulunup bulunmadığı hususlarının açıklanmasının ve plan notlarının gönderilmesinin" istenilmesi üzerine, ara kararına Sultangazi Belediye Başkanlığının 22/07/2022 tarihli dilekçesiyle "davaya konu taşınmazın 30/12/2011 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında trafo binası gösterimi bulunmadığı" yönünde cevap verildiği, Bu durumda; taşınmazların imar planında ayrıldığı fonksiyona (kullanım kararına) aykırı bir amaçla kullanılmasının mümkün olmadığı, bulunduğu alana ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunan taşınmazların imar planında yer alan kullanım kararına uygun olarak kamulaştırılması gerektiği, davaya konu taşınmazın 30/12/2011 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret alanı ile raylı toplu taşıma hattında ve raylı toplu taşıma hat ve istasyonları koruma kuşağı alanında kaldığı ve taşınmaz üzerinde trafo binası gösterimi bulunmadığı göz önüne alındığında, trafo binası yapımı amacıyla kamulaştırma yapılmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmakla, dava konusu ... tarih ve ...sayılı kamulaştırma kararının davaya konu parsele ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmediği, 12/11/2021 tarih ve 4800 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla davaya konu taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin kısım yönünden; Davaya konu taşınmazın 30/12/2011 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret alanı ile raylı toplu taşıma hattında ve raylı toplu taşıma hat ve istasyonları koruma kuşağı alanında kaldığı ve taşınmaz üzerinde trafo binası gösterimi bulunmadığı göz önüne alındığında, trafo binası yapımı amacıyla kamulaştırma yapılması mümkün olmadığından acele kamulaştırılamayacağı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Genel Müdürlüğünün kamulaştırma kararı ile acele kamulaştırma kararının davaya konu parsele ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, dava konusu işlemin bölgede bulunan mevcut trafo merkezlerinin eski ve kapasitesinin düşük olması, yer darlığı nedeniyle kapasitelerinin yükseltilememesi, gerilim düşümü nedeniyle vatandaşların elektronik cihazlarının zarar görmesi, bölgede sık ve uzun süreli elektrik kesintilerinin yaşanması sebepleriyle mevzuata uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemlerin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2.Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle davaya konu parsel yönünden iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 04/04/2023 tarih ve E:2022/1195, K:2023/3353 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 06/07/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- Anayasa’nın 35. maddesinin ikinci fıkrasında mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gereği ifade edilmiştir. Acele kamulaştırma usulü idareye kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkânı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür. Acele kamulaştırmada, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile Mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir. Acele kamulaştırma usulü, olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte; yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye, kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkânı tanımaktadır. Taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafından öncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamaması durumunda ise Asliye Hukuk Mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerekmektedir. Kamulaştırılmasına karar verilen taşınmaza acele olarak ihtiyaç duyulması halinde, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca kamulaştırma acele usulle yapılmaktadır. Bu çerçevede, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi incelendiğinde, kamulaştırma işlemlerinde öngörülen yöntemlerin bir kısmının uygulanmayarak taşınmaza acele el konulabilmesi yolu istisnai olarak başvurulabilecek bir yöntem olarak düzenlendiğinden, madde hükmü ile acele kamulaştırmada olağan kamulaştırmaya oranla özel koşulların varlığı aranmış ve üç durumda acele kamulaştırma yolu ile taşınmaza el konulmasına olanak tanınmıştır. Anılan hüküm uyarınca taşınmazların bir an önce kullanılmasına ihtiyaç duyulan, kamu düzenine ilişkin olarak acelelik halinin bulunduğu durumlarda Cumhurbaşkanınca, taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verilebilmektedir. Acele kamulaştırma istisnai bir yöntem olduğundan, olağan kamulaştırma gerekçeleri dışında aceleliğin varlığına dair şartlarının ortaya konulması gerekmektedir. Acelelik koşulunun kamu düzenine ilişkin olması gerektiği ve kamu yararının ise, olağan kamulaştırma usulü ile sağlanması amaçlanan kamu yararından farklı olarak, acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren, aceleliği zorunlu kılan bir yarar olduğu açıktır. Dava konusu işlemler, bölgede bulunan mevcut trafo merkezlerinin eski ve kapasitesinin düşük olması, yer darlığı nedeniyle kapasitelerinin yükseltilememesi, gerilim düşümü nedeniyle vatandaşlarımın elektronik cihazlarının zarar görmesi, bölgede sık ve uzun süreli elektrik kesintilerinin yaşanması sebepleriyle tesis edilmiştir. Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar dava konusu taşınmazın 30/12/2011 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret alanı ile raylı toplu taşıma hattında ve raylı toplu taşıma hat ve istasyonları koruma kuşağı alanında kaldığı ve imar planında ayrıldığı fonksiyona (kullanım kararına) aykırı bir amaçla kullanılmasının, dolayısıyla trafo binası yapımı amacıyla kamulaştırılmasının mümkün olmadığından bahisle Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Genel Müdürlüğünün kamulaştırma kararı ile acele kamulaştırma kararının iptaline karar verilmişse de, trafo binası yapımı anılan kullanımları bertaraf etmediği gibi gerekli plan değişikliği yapılarak söz konusu eksikliğin giderilmesi de mümkün olduğundan, Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Genel Müdürlüğünün ...tarih ve ...sayılı kararıyla anılan taşınmaza ilişkin alınan kamulaştırma kararında hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki Daire kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. 12/11/2021 tarih ve 4800 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla davaya konu taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin kısım yönünden ise, bölgede bulunan mevcut trafo merkezlerinin eski ve kapasitesinin düşük olması, yer darlığı nedeniyle kapasitelerinin yükseltilememesi, gerilim düşümü nedeniyle vatandaşlarımın elektronik cihazlarının zarar görmesi, bölgede sık ve uzun süreli elektrik kesintilerinin yaşanması nedeniyle dava konusu taşınmazın trafo binası yapımı amacıyla kamulaştırılmasında kamu yararı bulunmakla birlikte, acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren nedenlerin ve "acelelik hali"nin somut olarak ortaya konulması gerektiğinden, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırma yapılabilmesi için gerekli olan "acelelik hali" gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti amacıyla yapılacak bilirkişi incelemesi sonucunda karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu verilen kararın bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, Daire kararının, Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ. Genel Müdürlüğünün kamulaştırma kararı yönünden bozularak davanın reddine karar verilmesi, Cumhurbaşkanı Kararıyla davaya konu taşınmazın acele kamulaştırılmasına ilişkin kısım yönünden ise eksik inceleme sonucu verilen kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz. KARŞI OY XX-Anayasa’nın 35. maddesinin 2. fıkrasında mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerin Kanunda öngörülmesi gereği ifade edilmiştir. Acele kamulaştırma usulü idareye kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkânı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür. Acele kamulaştırmada, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile Mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir. Acele kamulaştırma usulü, olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte; yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye, kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkânı tanımaktadır. Taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafından öncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamaması durumunda ise Asliye Hukuk Mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerekmektedir. Kamulaştırılmasına karar verilen taşınmaza acele olarak ihtiyaç duyulması halinde, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca kamulaştırma acele usulle yapılmaktadır. Bu çerçevede, 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesi incelendiğinde, kamulaştırma işlemlerinde öngörülen yöntemlerin bir kısmının uygulanmayarak taşınmaza acele el konulabilmesi yolu istisnai olarak başvurulabilecek bir yöntem olarak düzenlendiğinden, madde hükmü ile acele kamulaştırmada olağan kamulaştırmaya oranla özel koşulların varlığı aranmış ve üç durumda acele kamulaştırma yolu ile taşınmaza el konulmasına olanak tanınmıştır. Anılan hüküm uyarınca taşınmazların bir an önce kullanılmasına ihtiyaç duyulan, kamu düzenine ilişkin olarak acelelik halinin bulunduğu durumlarda Cumhurbaşkanınca, taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verilebilmektedir. Acele kamulaştırma istisnai bir yöntem olduğundan, olağan kamulaştırma gerekçeleri dışında aceleliğin varlığına dair şartlarının ortaya konulması gerekmektedir. Acelelik koşulunun kamu düzenine ilişkin olması gerektiği ve kamu yararının ise, olağan kamulaştırma usulü ile sağlanması amaçlanan kamu yararından farklı olarak, acele kamulaştırma yapılmasını gerektiren, aceleliği zorunlu kılan bir yarar olduğu açıktır. Dava konusu işlemler, bölgede bulunan mevcut trafo merkezlerinin eski ve kapasitesinin düşük olması, yer darlığı nedeniyle kapasitelerinin yükseltilememesi, gerilim düşümü nedeniyle vatandaşlarımın elektronik cihazlarının zarar görmesi, bölgede sık ve uzun süreli elektrik kesintilerinin yaşanması sebepleriyle tesis edilmiştir. Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar dava konusu taşınmazın 30/12/2011 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ticaret alanı ile raylı toplu taşıma hattında ve raylı toplu taşıma hat ve istasyonları koruma kuşağı alanında kaldığı ve imar planında ayrıldığı fonksiyona (kullanım kararına) aykırı bir amaçla kullanılmasının, dolayısıyla trafo binası yapımı amacıyla kamulaştırılmasının mümkün olmadığından bahisle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmişse de, gerekli plan değişikliği yapılarak anılan eksikliğin giderilmesi mümkün olup, söz konusu eksikliğin işlemleri sakatlamayacağı sonucuna varılmaktadır. Bu durumda, bölgede bulunan mevcut trafo merkezlerinin eski ve kapasitesinin düşük olması, yer darlığı nedeniyle kapasitelerinin yükseltilememesi, gerilim düşümü nedeniyle vatandaşlarımın elektronik cihazlarının zarar görmesi, bölgede sık ve uzun süreli elektrik kesintilerinin yaşanması nedeniyle dava konusu taşınmazın trafo binası yapımı amacıyla kamulaştırılmasında kamu yararı bulunduğu ve 2942 sayılı Kanun'un 27. maddesinin uygulanabilmesinin şartlarından olan acelelik halinin bulunduğu ve dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile Daire kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum. </body></html>