Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/5168 E. , 2025/718 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2021/5168 Karar No : 2025/718 DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Başkanlığı VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri ... DAVANIN KONUSU : Çorum İli, Osmancık İlçe Müftülüğünde vaiz olarak görev yapan davacının, eş durumu mazereti nedeniyle Amasya İline atanması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin dayanağını oluşturan ve Diyanet İşleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünce 06/08/2020 tarihinde yayınlanan "Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları İle İlgili Duyuru"nun 9. maddesinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Eşinin Amasya Üniversitesinde öğretim görevlisi olduğu, yalnızca Amasya İlinde görev yapabildiği, başka bir ilde çalışma imkanının olmadığı, işbu davanın Anayasa’nın 41. maddesi, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ve Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin aile birliğine ilişkin hükümleri dikkate alınarak sonuçlandırılması gerektiği, davalı idarenin işleminin hukuki öngörülebilirliği ortadan kaldırdığı, görevini Amasya’da da yapabilme imkanı olduğu, aile birliğinin sağlanabilmesi için bu durumun dikkate alınması gerektiği ileri sürülmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davacının, kendi tercihindeki 15 yerden 2. sıraya yerleştirildiği, eş durumu mazereti olduğu halde görevine başladığı, bulunduğu yerde hizmetine ihtiyaç duyulduğundan atamasının Amasya İline yapılmadığı, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 20. maddesinde, iki yıl görev yapılmadan başka ile atanma talebinde bulunulamayacağının düzenlendiği; diğer yandan, dava konusu edilen Duyurunun 9. maddesinin de gayet açık olduğu ve ilgililerin Duyuru maddesinde belirtilen hususları göz önünde bulundurarak tercih yapması gerektiği, davacının da tercihte bulunarak bu madde hükmünü kabul ettiği, kadın vaiz bulunmayan veya olsa da ihtiyacın karşılanmadığı il ve ilçelerin tercihe açıldığı, davacının hizmetine ihtiyaç olduğu savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen duyurunun, dayanağı olan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine ve anılan Yönetmeliğin de dayanağı olan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin aile mazeretini düzenleyen maddelerine, bir başka deyişle üst normlara aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, Çorum İli, Osmancık İlçe Müftülüğünde vaize olarak görev yapan davacı tarafından, eş durumu mazereti nedeniyle Amasya İline atanma yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığı işlemi ile bu işlemin dayanağını oluşturan Diyanet İşleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 06/08/2020 tarihli, 2020 yılında yapılan "Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları İle İlgili Duyuru"nun 9. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır. Anayasanın 41. maddesinde; ailenin, Türk toplumunun temeli olduğu ve Devletin ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı kurala bağlanmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yer Değiştirme Suretiyle Atanma" başlıklı 72. maddesinde; "Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak ... izin verilebilir." hüküm altına alınmıştır. 19/4/1983 tarih ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğ"in; "Zorunlu Hizmet Süresi Tamamlanmadan Yapılabilecek Yer Değiştirmeler" başlıklı 10. maddesinde; "Hizmetin gereği olarak 11 nci maddede ya da memurun isteği üzerine, 12 nci maddede belirtilen nedenlerle bu Yönetmeliğin 5 nci maddesinde belirtilen zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan yer değiştirme suretiyle atanma yapılabilir." hükmü, "Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler" başlıklı 12. maddesinde; "Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir. Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. ..." hükmü, "Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği" başlıklı 14. maddesinde de; "Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca ... eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, ... atanması suretiyle yapılabilir. Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına ... ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir." hükmü, "Özel Yönetmelikler" başlıklı 28. maddesinde ise; "Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz. ..." hükmü yer almıştır. 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği"nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne, "Yer değiştirme talebi" başlıklı 20. maddesinde de; "Atandığı il veya ilçede altı ayı tamamlayanlar il içi; iki yılı tamamlayanlar ise il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilirler. Grup ve sınıf hizmetine tabi olanların il dışı nakillerinde asgari hizmet sürelir dikkate alınır. ..." hükmüne, "Mazeret sebebiyle yer değiştirme" başlıklı 38. maddesinde ise; "(1) Aşağıda belirtilen mazeretlerin belgelendirilmesi halinde, yer değiştirme isteğinde bulunanların atamaları yapılabilir. ... b) Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği; Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; 1) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. ... 3) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. ... 6) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin kesintisiz son üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da (b) bendinin (5) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir. ... 8) Devlet Memurluğunda adaylığı kaldırılmayanlar aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değiştirme talebinde bulunamazlar. (2) Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. ..." hükmüne yer verilmiştir. 06/08/2020 tarihli, "2020 Yılında Yapılan Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları ile İlgili Duyuru"nun 9. maddesinde yer alan "Re'sen yerleştirilerek atanmayı kabul ediyorum seçeneğini işaretleyen adaylar ile tercihlerinden birine yerleşenlerden bulunduğu yerde mazereti (sağlık, eş durumu ve diğer mazeretler dahil) devam eden adaylar atandığı yere başladığı takdirde asgari hizmet süresini tamamlamadan hiçbir nedenle nakil talebinde bulunamayacaklardır." düzenlenmesine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, Kur'an kursu öğreticisi iken girmiş olduğu 2019 yılı vaizliğe giriş sınavında başarılı olan ve tercihi sonucu Çorum İli, Osmancık İlçe Müftülüğü'ne vaize olarak ataması yapılan davacı tarafından, eşinin; Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öğretim üyesi olarak görev yaptığından bahisle eş durumu mazereti nedeniyle Amasya İline atanma yolunda yapılan başvurunun, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddi üzerine bu işlemin ve işlemin dayanağını oluşturan Diyanet İşleri Başkanlığı, İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün 06/08/2020 tarihli, "2020 Yılında Yapılan Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları ile İlgili Duyuru"nun 9. maddesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Yukarıda yer alan Anayasa, 657 sayılı Kanun ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; aile birliğinin muhafazası bakımından idarelerce gerekli tedbirlerin alınması hususunda, memurların genel olarak atanma taleplerinden ayrık tutulan eş durumu mazeretine dayalı atanma taleplerinin, zorunlu hizmet sürelerine bağlı kalınmaksızın dikkate alınması hususunda tartışma bulunmamaktadır. Bu itibarla, dava konusu duyurunun dayanağı "Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği"nin 20. maddesinde; atandığı il veya ilçede iki yılı tamamlayanların il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilecekleri kurula bağlanmış ise de, bu kuralın, mazeret içermeyen atanma talepleri ile ilgili olduğu, kaldı ki bu Yönetmeliğin dayanağı olan "Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik"te aile birliği mazeretini düzenleyen maddelerde herhangi bir asgari süre öngörülmediğinden, anılan duyuru ile getirilen zorunlu çalışma sürelerinin, üst hukuk normlarına aykırılık oluşturduğu açıktır. Bu durumda, üst hukuk normlarına aykırı düzenleme içeren dava konusu duyurunun 9. maddesinde ve bu maddeye dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin ve işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Amasya İli, Merkez ... Camiinde Kuran kursu öğreticisi olarak görev yapan davacının, 2019 yılında yapılan Vaizliğe Giriş Sınavında başarılı olduğu, 06/08/2020 tarihli Diyanet İşleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün ihtiyaç duyulan yerlere ilişkin ilanı üzerine yaptığı başvuru ile 22/08/2020 tarihinde, 15 tercihinden 2. sıradaki Çorum İli, Osmancık İlçe Müftülüğüne vaiz olarak atandığı, 11/12/2020 tarihinde verdiği dilekçe ile, eşinin Amasya Üniversitesinde doktor öğretim üyesi olarak görev yaptığından bahisle, eş durumu mazereti nedeniyle Amasya İline atamasının yapılmasını talep ettiği, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 28/12/2020 tarihli işlemiyle talebinin reddedilmesi üzerine, başvurusunun reddine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığı işlemine karşı İdare Mahkemesinde, dayanağını oluşturan Diyanet İşleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 06/08/2020 tarihli "Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları İle İlgili Duyurusu"nun 9. maddesinin iptali istemiyle de Danıştayda bu davayı açtığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değişikliği Yönetmeliği'nin; "Temel ilkeler" başlıklı 18. maddesinde; "(1) Temel ilkeler şunlardır: a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkânları ve hizmet gerekleri dikkate alınır. b) Bu atamalarda, memurların grup ve sınıflar arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.", "Yer değiştirme talebi" başlıklı 20. maddesinde; "(1) Atandığı il veya ilçede altı ayı tamamlayanlar il içi; iki yılı tamamlayanlar ise il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilirler. Grup ve sınıf hizmetine tabi olanların il dışı nakillerinde asgari hizmet süreleri dikkate alınır. (2) Kendi istekleri üzerine unvan değişikliği ile başka göreve atananlar, atandıkları yerde bu unvanla iki yıl çalışmadıkça yeniden önceki unvan veya görev yerine atanma talebinde bulunamazlar." hükümleri yer almaktadır. "Mazeret sebebiyle yer değiştirme" başlıklı 38. maddesinde ise; "(1) Aşağıda belirtilen mazeretlerin belgelendirilmesi halinde, yer değiştirme isteğinde bulunanların atamaları yapılabilir: ....b) Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği: Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; 1) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. 2) Eşlerin her ikisinin de Başkanlıkta çalışıyor olması halinde, Başkanlığın daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. 3) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. 4) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde kesintisiz son üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. 5) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. 6) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin kesintisiz son üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da (b) bendinin (5) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir. (2) Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır. Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir." düzenlemelerine yer verilmiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün 06/08/2020 tarihli "Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları İle İlgili Duyuru"sunun 9. maddesinde; "Re'sen yerleştirilerek atanmayı kabul ediyorum seçeneğini işaretleyen adaylar ile tercihlerinden birine yerleşenlerden bulunduğu yerde mazereti (sağlık, eş durumu ve diğer mazeretler dahil) devam eden adaylar atandığı yere başladığı takdirde asgari hizmet süresini tamamlamadan hiçbir nedenle nakil talebinde bulunamayacaklardır." yolunda açıklama yapılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Diyanet İşleri Başkanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü tarafından 06/08/2020 tarihinde yayınlanan "Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları İle İlgili Duyuru"nun 9. maddesindeki dava konusu düzenleme; sağlık veya eş durumu vb. diğer mazeretleri bulunan adayların, "re'sen yerleştirilerek atanmayı kabul ediyorum" seçeneğini işaretlemeleri ve bu talepleri doğrultusunda atanarak göreve başlamaları halinde, atandıkları yerde asgari hizmet süresini tamamlamadan hiçbir nedenle nakil talebinde bulunamayacaklarını, bu mazeretlerinin dikkate alınmayacağını içermektedir. Kamu idarelerinin yerine getirmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin en iyi biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, gerekli önlemleri almaları gerekmektedir. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve ne şekilde yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara göre ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla gerekli düzenlemeleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır. İdarelerin kendilerine tanınan düzenleme yetkisini Anayasa ve kanunlarla belirlenen sınırlar içinde kullanması gerekmekte olup, kanuna dayanılarak idarelere tanınan yetki çerçevesinde personele ilişkin atama sürecinin şartları belirlenmiş, bu hususlar belirlenirken de objektif kriterlerle belirleme yoluna gidilmiştir. Uyuşmazlıkta, vaizlik sınavına girdiği tarihte hali hazırda evli bulunan davacının, eşinin de Amasya Üniversitesinde öğretim görevlisi olduğu, yalnızca Amasya İlinde görev yapabildiği, başka bir ilde çalışma imkanı olmadığı halde bu durumu kabul ederek tercih yaptığı da göz önüne alındığında, iptali istenilen Duyuru maddesinin, personelinin atama veya atamama hususunda idareye tanınan takdir yetkisinin sınırları içinde, üst hukuk normları ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlandığı ve kamu yararı ile hizmet gereklerine aykırılık içermediği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 12/02/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : T.C. Anayasa'sının 41. maddesinde; ailenin, Türk toplumunun temeli olduğu ve Devletin ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı kurala bağlanmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yer değiştirme suretiyle atanma" başlıklı 72. maddesinde; "Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması yada teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak... izin verilebilir." hükmü getirilmiştir. 19/04/1983 tarih ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; "Zorunlu Hizmet Süresi Tamamlanmadan Yapılabilecek Yer Değiştirmeler" başlıklı 10. maddesinde; "Hizmetin gereği olarak 11 nci maddede ya da memurun isteği üzerine, 12. maddede belirtilen nedenlerle bu Yönetmeliğin 5. maddesinde belirtilen zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan yer değiştirme suretiyle atanma yapılabilir." "Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler" başlıklı 12. maddesinde; (Değişik: 30/06/2014-2014/6578 K.) "... aile birliği ve ... mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir... ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini... veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır.", "Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği" başlıklı 14. maddesinde; (Değişik: 30/6/2014-20146578 K.) "Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli ataması yapılabilir. Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.", "Özel Yönetmelikler" başlıklı 28. maddesinde ise "Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tesbiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkarırlar. Özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamaz." kuralına yer verilmiştir. 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yöntemliğinin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarih ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 22/6/1965 tarih ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile 19/4/1983 tarih ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına ilişkin Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanmıştır.", "Yer değiştirme talebi" başlıklı 20. maddesinde; "Atandığı il veya ilçede altı ayı tamamlayanlar il içi; iki yılı tamamlayanlar ise il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilirler. Grup ve sınıf hizmetine tabi olanların il dışı nakillerinde asgari hizmet sürelir dikkate alınır.", 38. maddesinde; "Aşağıda belirtilen mazeretlerin belgelendirilmesi halinde, yer değiştirme isteğinde bulunanların atamaları yapılabilir. b) Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği; Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; 1) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. 3) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir. 6) Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin kesintisiz son üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da (b) bendinin (5) numaralı alt bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir. 8) Devlet Memurluğunda adaylığı kaldırılmayanlar aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değiştirme talebinde bulunamazlar. ... aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini... Aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlanamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır." kuralı getirilmiştir. 06/08/2020 tarihli "2020 yılında yapılan Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları ile ilgili Duyuru"nun 9. maddesinde yer alan "re'sen yerleştirilerek atanmayı kabul ediyorum seçeneğini işaretleyen adaylar ile tercihlerinden birine yerleşenlerden, bulunduğu yerde mazereti (sağlık , eş durumu ve diğer mazeretler dahil) devam eden adaylar atandığı yerde başladığı takdirde asgari hizmet süresini tamamlamadan hiçbir nedenle nakil talebinde bulunamayacaklardır." düzenlenmesine yer verilmiştir. Bakılan davada, Kur'an kursu öğreticisi iken girmiş olduğu 2019 yılı Vaizliğe giriş sınavında başarılı olan ve tercihi sonucu Çorum ili, Osmancık ilçe Müftülüğü'ne vaize olarak ataması yapılan davacının, eşinin; Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öretim üyesi olarak görev yaptığından bahisle eş durumu mazereti nedeniyle Amasya iline atanma istemiyle yaptığı başvurunun, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işlemi ile reddi üzerine bu işlemin ve işlemin dayanağını oluşturan Diyanet İşleri Başkanlığı, İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü'nün 06/08/2020 tarihli 2020 yılında yapılan Sınav Sonucuna Göre Vaiz Atamaları ile ilgili Duyuru'nun 9. maddesinin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır. Yukarıda yer alan Anayasa, 657 sayılı Kanun ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; aile birliğinin muhafazası bakımından idarelerce gerekli tedbirlerin alınması bağlamında, memurların genel olarak atanma taleplerinden ayrık tutulan eş durumu mazeretine dayalı atanma taleplerinin, zorunlu hizmet sürelerine bağlı kalınmaksızın dikkate alınması gerektiği tartışmasızdır. Dava konusu duyurunun dayanağı Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 20. maddesinde; atandığı il veya ilçede iki yılı tamamlayanların il dışı yer değiştirme isteğinde bulunabilecekleri kurala bağlanmış ise de; bu kuralın, mazeret içermeyen atanma talepleri ile ilgili olduğu, kaldı ki bu Yönetmeliğin dayanağı olan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına ilişkin Yönetmelik'te aile özrünü düzenleyen maddelerde herhangi bir asgari süre öngörülmediği açık olup, duyuru ile getirilen zorunlu çalışma sürelerinin üst normlara aykırı olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda, üst normlara aykırı düzenleme içeren dava konusu duyurunun 9. maddesinde ve bu maddeye dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali gerektiği görüşüyle karara katılmıyoruz. </body></html>