Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2024/4514 E. , 2025/5475 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4514 Karar No : 2025/5475 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı . VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. .. İSTEMİN ÖZETİ : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Mardin ili, ... Komutanlığında piyade sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin .. tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 18 yaşından önce işlenilen bir suçtan dolayı ilgilinin sürekli bir kamu görevini üstlenmekten yoksun bırakılamayacağı, çocukların korunmasına dair uluslararası sözleşmeler ve ilgili mevzuat hükümleri gereği, davacının suça sürüklenen çocuk sıfatıyla yargılandığı davaya ilişkin karara dayalı olarak güvenlik soruşturması olumsuz olduğu dolayısıyla, sözleşmeli er olma niteliklerini taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının iadesi isteminin kabulüne, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; davacının güvenlik soruşturmasına konu olan yaralama olayının aile içinde oluşan bir durum olması ve olay tarihi itibarıyla yaşının küçük olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, güvenlik soruşturmasını olumsuz kılacak mahiyette olmadığı, bu durumda, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan; Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası hükmü uyarınca, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte (görevden ayrı kalınan süre içinde davacının çalışma suretiyle elde ettiği ve belge ile ispatı mümkün gelirler mahsup edilmek suretiyle) davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, Mahkemece verilen karar sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğundan, istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçelerle reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirttilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Mardin ili,... Komutanlığında piyade sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinde, "..Sözleşmeli er kaynaklarını; (...)(3) Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır: (...)d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi; 1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından, (...) birisinden mahkûm olmamak. (...) f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak." hükmüne; "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir:...c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek....d) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak...." hükmüne yer verilmiştir. 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." kuralına; "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralına; "Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinde, "...sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu;... bakanlıklarda bakan yardımcısının,.. görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin,.. başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur....(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." kuralına yer verilmiştir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun "Diğer bilgiler kaydı" başlıklı 6. maddesinde, “Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak mahkeme, hâkim, askerî hâkim, Cumhuriyet Başsavcılığı veya askerî savcılık tarafından istenmesi halinde verilmek üzere kaydedilir." düzenlemesi; "Arşiv bilgilerinin istenmesi" başlıklı 10. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, "Onsekiz yaşından küçüklerle ilgili adlî sicil ve arşiv kayıtları; ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları, hâkim veya mahkemelerce istenebilir." kuralı yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının on sekiz yaşından önce işlediği suç kayıtlarının davalı idarece yapılan arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması sonucunda temin edildiği ve bu kayıtlar değerlendirilmek suretiyle, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Kamu görevlilerinin sadakat, tarafsızlık ve devlete bağlılık yükümlülüğü çerçevesinde, devleti temsil eden ve hassasiyet içeren bazı kamu görevlerine atanacak kişilerde; kamu güvenliği, milli ve ekonomik güvenlik ile kamu düzeni bakımından daha sıkı nitelikler aranması ve birtakım sınırlamaların getirilmesi doğaldır. Bu şekilde aranan nitelikler ve kanunlarda öngörülen kısıtlamalar, kamu hizmetinin etkin ve verimli bir biçimde yürütülmesi amacına yöneliktir. Anayasa'nın 10., 41., 58., 61. ve 141. maddelerinde; devletin çocukların korunması, topluma kazandırılması ve yargılanmalarının özel kurallara tabi tutulması konularında gerekli tedbirleri alacağı, teşkilat ve tesisleri kuracağı belirtilmek suretiyle bazı pozitif yükümlülükler öngörülmüştür. Bu kapsamda bazı kanuni düzenlemelere yer verilmiş ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde, kasten işlediği bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum olmuş ve fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış olanların kamu hizmetinden sürekli olarak mahrum bırakılamayacakları kurala bağlanmıştır. Bakılan olayda, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesine neden olan ve bunun sonucu olarak sözleşmesinin feshedilmesine esas alınan üzerine atılı eylemin aile içinde meydana gelen yaralama olayının on sekiz yaşından önce işlenmiş olduğu, bu suça ait arşiv kayıtlarının davalı idarece 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Araştırması Kanunu kapsamında değerlendirilmesine ilişkin hususların ayrıca incelenmesi gerekmektedir. 7315 sayılı Kanun'da güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında elde edilecek verilerin, kişiye ait olgu ve bu kapsamda elde edilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinde "çocuklar" yönünden bir düzenleme yapılmamıştır. Ancak, on sekiz yaşından önce işlenmiş bir suça ilişkin kayıtların arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması kapsamında, ceza mahkemesine ait olan karar ve kayıtların idarelerce ve yargı mercilerince elde edilmesinde ve değerlendirilmesinde, 5352 sayılı Adli Sicil Kanununda öngörülen düzenleme ve kuralların uygulanması gerekmektedir. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu'nun 10. maddesinin üçüncü fıkrasında, on sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtlarının, ancak soruşturma ve kovuşturma kapsamında değerlendirilmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları, hakim veya mahkemelerce istenebileceği düzenlenmiştir. 5352 sayılı Kanunda öngörülen bu hüküm, 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre on sekiz yaşından küçükler yönünden de uygulanması gereken bir düzenlemedir. Buna göre, on sekiz yaşından önce işlenen suç kayıtlarının, idari makamlara bildirilmesi, İdari makamlar tarafından bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin elde edilmesi hukuken mümkün değildir. Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, davacının on sekiz yaşından önce işlediği suça ilişkin kaydın, davalı idarece elde edildiği, Kanunen elde edilmesi mümkün olmayan bilgi, belge ve ceza yargılamasına dair kayıtlara dayalı olarak yapılan güvenlik soruşturması üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali ile davacının bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının iadesi isteminin kabulü, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının, dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, aile içi durumdan kaynaklı yaralama olayının davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilmesini gerektirir nitelikte olmadığından sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük hakların dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte (görevden ayrı kalınan süre içinde davacının çalışma suretiyle elde ettiği ve belge ile ıspatı mümkün gelirler mahsup edilmek suretiyle) davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği, Mahkemece verilen karar sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğundan, istinaf başvurusunun belirtilen gerekçelerle reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerekmektedir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesi isteminin kabulü ve bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E... K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 03/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi. </body></html>