Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/4978 E. , 2025/5845 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/4978 Karar No : 2025/5845 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... 2- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, Edirne İli, Havsa İlçesi, ... Köyü'nde Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında yapılan toplulaştırma işleminin eski ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacının eski ... parsel sayılı taşınmazlarına karşılık yeni verilen ... ada, ... parsel sayılı (yaklaşık 20 dönüm) taşınmaz yönünden; dava konusu parsellerde yapılan kesintinin sebebinin kamu yatırım payı kesintisi ile arazi derecelendirme katsayılarından kaynaklandığı ve isabetli olduğu, eski taşınmazları ile benzer özellikte olduğu, tarımsal amaçlı olarak kullanılacağından taşınmazların birim fiyatları arasında çok fazla fark olmadığı dolayısıyla dava konusu toplulaştırma işleminde, eski ... parsellerine karşılık verilen yeni ... ada, ... parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, davacının eski ... parsel sayılı (yaklaşık 6,5 dönüm yüzölçümlü) taşınmaza karşılık 1/4 hisseli olarak yeni verilen ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden ise, davacıya toplam 6 dönüm civarında alanın verildiği ancak bu kısmın davacıya tam hisseli olarak verilen ... ada ... sayılı parsel ile birleştirilerek, mümkünse tek parselde toplanarak verilebileceği ya da ikişer parsel olarak planlanarak, daha verimli olan eski ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu yerden olacak şekilde iki adet parselden tahsis edilmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla, dava konusu toplulaştırma işleminde kök ... sayılı parseline karşılık verilen 1/4 hisse ile yeni ... ada, ... nolu parsel yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu, eski parsellerine karşılık yeni ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz tahsisine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, davacının eski ... parseline karşılık 1/4 hisse ile yeni verilen ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz kısmı yönünden işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca taraflar istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, 4. Askı tutanağına yaptığı itirazlarının dikkate alınmadığını, bilirkişi tarafından ... ada ... parsel sayılı taşınmaz yönünden (son hali ... ada ... parsel sayılı) taşınmazlar yönünden davacıya ve diğer hissedarlara müstakil parsel verilmesi gerektiği ayrıca ya ... ada ... parsel sayılı taşınmazda ya da eski ... üzerinde bir parselde de bir başka parsel oluşturularak iki ayrı parselde planlanması gerektiğinin açıkça belirtildiği, eski ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarının ...'e ayrılmasının hukuka uygun olmadığı, taşınmazlarından 3.537,95 metrekare tutarında çok fazla kesinti yapıldığı, eski ... ve ... parsellerde bulunan su kuyusu ve vanalarının bulunduğu yılda iki kez tarım yapıldığı bu hususların dikkate alınmadığı, parsellerin toplulaştırmasına dair talepleri ve itirazlarının değerlendirilmediği, ... ada ... nolu parselde bulunan 17.120 metrekare olan hakkının tamamının kök ... parselde toplanmasını , ... ve ... 'ın hisselerinin ise ... ada ... nolu parsele kaydırılmasını talep ettiğini, kuru sulu arazi ve konum yönünden isabetli bir değerlendirmenin yapılmadığını yol olarak planlanmak istenen kısmın yol yapımına elverişli olmadığı itirazlarının dikkate alınmadığı, dolayısıyla yapılan toplulaştırmanın hukuka uygun olmadığı belirtilerek kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından davanın reddine ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu, yapılan toplulaştırmaya ilişkin olarak davacının diğer hissedarlarının eski ... parseldeki tüm hisselerinin davacıya verilmesini kabul etmediklerini bu sebeple 6092,28 metrekarelik kısmın müstakil olarak bulunduğu yerden ... ada ... parsel olarak davacı adına planlandığını belirterek kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmiştir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Taraflarca cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hükme bağlanmıştır. Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, davacının maliki olduğu dava konusu parselleri kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin, Mahkemesince belirtilen gerekçe ile eski parsellerine karşılık yeni ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz tahsisine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, davacının eski ... parseline karşılık 1/4 hisse ile yeni verilen ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz kısmı yönünden işlemin iptaline ilişkin karara yönelik taraflar istinaf isteminin reddine karar verilmiş ise de arazi toplulaştırmasının niteliği dikkate alındığında, uygulama alanı kapsamında taşınmazları bulunan maliklerin parçalı nitelikte olan arazilerinin tek parsel etrafında birleştirilerek, tarımsal üretim verimliliğinin artırılmasının amaçlandığı, toplulaştırma işlemi sonucu oluşturulan parseller arasında bağlılık ilişkisi bulunduğundan, bakılan uyuşmazlıkta da davacıların davaya konu her bir parselde hepsinin hissedar olduğu da dikkate alındığında, parsellerin birlikte incelenmesi suretiyle değerlendirilmesinin toplulaştırmanın amacı, ilkeleri ve esaslarına uygun olduğu, davacının hisseli maliki olduğu eski parsellerinin mümkün mertebe tek parselde toplanması ve malikler arasındaki mülkiyet ihtilaflarının giderilmesinin sağlanmasına çalışılarak ve mülkiyet hakkının en geniş anlamda kullanılmasına imkan tanımak üzere hisseli taşınmazların mümkün olduğunca müstakil veya en az hisseli olacak şekilde toplulaştırılması gerektiği düzenlemeleri doğrultusunda somut olayda aynı malike ait olma ve tarımsal amaçlı kullanılma durumu dikkate alınarak davacıya eski parselleri yerine yeni verilen ... ada ... parsel ile ... ada ... nolu parsel ve bu parsellerin geldiği kök parseller, başka bir deyişle toplulaştırma konusu parseller hakkında verilecek mahkeme kararları birlikte uygulanacağından aralarındaki irtibat hususları da gözetilerek beraberce değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir. Bu bağlamda bilirkişilerce düzenlenen ek raporlarla, davacının eski parsellerinin konumu ile yeni parsellerin konumunun kadastro pafta ve haritaları ile toplulaştırma haritaları üzerinde çakıştırılarak ve karşılaştırmalı olarak anlaşılır şekilde izah edildiği, yeni parsellerin birbirine göre konumunun gösterildiği renkli krokilerin oluşturulması ve okunaklı mülkiyet listelerinin oluşturulması, ayrıca toplulaştırma yapılırken taşınmazlarda yer aldığı davacı tarafından dosyaya sunulan fotoğraflarla belirtilen sabit tesislerin korunmasına dikkat edilmesi korunamayacak olanların ise korunamamasının fiili ve hukuki gerekçesinin ne olduğunun izah edilmesi gerektiğinden eski parseller üzerinde bulunan sabit tesis niteliğindeki kuyu ve sulama sisteminin mülkiyetinin kime bırakıldığı ve korunup korunmadığı hususunda da bir değerlendirilme yapılmadığı, bu hususun da açıklığa kavuşturulması gerektiğinden eksik inceleme ile düzenlenen bilirkişi raporuna dayanılarak verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik taraflar istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/11/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>