Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/3781 E. , 2025/5983 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/3781 Karar No : 2025/5983 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, Çanakkale ili, Biga ilçesi, ... Beldesinde Çanakkale Biga Taşoluk Ovası Sulaması 2. Kısım İnşaatı Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında yapılan arazi toplulaştırması işleminin davacının maliki olduğu toplulaştırma öncesinde ... ve ... parsel sayılı olan taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlar ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; toplulaştırma öncesi davacıya ait toplam 12 adet parselin toplulaştırma sonrası 8 parsele indirildiği, eski ... parsel nolu taşınmazın, ikiye bölünerek toplulaştırma sonrasında biri aynı yerde ve özellikte olan yeni ... ada ... nolu parselden, diğeri ise yeni parsele yaklaşık 3395 m uzaklıkta yeni ... ada ... nolu parselden verildiği, yeni ... nolu parselin davacıya ait en yakın parsel olan yeni ... ada ... sayılı parsele yaklaşık 245 metre uzaklıkta olduğu, ayrıca eski ... parsel sayılı taşınmazının da yeni ... ada ... nolu parsele taşındığı, yeni ... parsel sayılı taşınmazın ortalama %1,6 eğimli, orta düzeyde taşlılığa sahip iken eski ... parsel sayılı taşınmazın yaklaşık 1.405 metrekarelik kısmının, %9,1 eğimli ve yaklaşık 2484 m2 kısmının ise ortalama %0,2 eğimli olduğu, bunların dışında eski ... parselin kadastro yoluna herhangi bir yönünden cepheli olmadığı, ancak yerine verilen ... ve ... sayılı yeni parsellerin kısa kenarlarından yola cepheli oldukları ancak davacıya ait parsellerden eski ... parselin yerinde kalan kısmı olan ... parsel sayılı taşınmaz dışında yeni ... nolu parselin özellikle verimlilik ve taşlılık bakımından davacıya ait eski ... parsele göre dezavantajlı olduğu ayrıca davalı idare tarafından yapılan hesaplama hataları nedeniyle toplamda 0,35 metrekare hata yapıldığı dolayısıyla yapılan arazi toplulaştırma işleminde dava konusu parseller yönünden toplulaştırma amaç ve ilkeleri ile hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ve ek raporlar ile dosyanın birlikte incelenmesinden; idarenin aleyhine herhangi bir tespitte bulunulmadığı halde dava konusu işlemin anılan parseller yönünden iptaline karar verildiği görüldüğünden tespitlerle çelişkili olan temyiz konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davalı idarenin temyiz isteminin, temyize konu kararın Çanakkale ili Biga ilçesi ... Beldesinde yapılan arazi toplulaştırması işlemine konu eski ... sayılı parsele karşılık yeni verilen ... ada ... parsel kısmı yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı idarenin temyiz isteminin, temyize konu kararın dava konusu arazi toplulaştırması işlemi ile davacıya verilen dava konusu diğer parsellere ilişkin kısmı yönünden ise; 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır. 07/02/2019 tarih ve 30679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin ''Parsellerin yeniden düzenlenmesi'' başlıklı 16. maddesinde,"(1) Proje idaresi tarafından proje alanının yeniden düzenlenmesi aşağıda belirtilen hususlara uygun olarak yapılır veya yaptırılır. a) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsel değer sayılarından azami yüzde on ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilmeye çalışılır. b) Uygulamaya tabi parseller üzerinde zemine bağlı hakların varlığı halinde söz konusu parseller, hak lehtarlarının görüşü doğrultusunda parselasyon işlemine tabi tutulur.(....) düzenlemesine yer verilmiştir. Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,...parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,...., düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, dava konusu kök ... parselin kadastro yoluna herhangi bir yönünden cepheli olmadığı, yerine verilen yeni ... ve ... nolu parsellerin ise kısa kenarlarından yola cepheli oldukları, eski ... parselin yerinde kalan kısmı olan ... parsel sayılı taşınmaz dışında taşınarak başka yerden verilen yeni ... nolu parselin özellikle verimlilik ve taşlılık bakımından davacıya ait eski ... parsele göre dezavantajlı olduğu, ayrıca davalı idarenin hesaplama hataları nedeniyle toplamda 0,35 metrekare eksik verildiği gerekçesiyle arazi toplulaştırması işleminin davacıya ait ... ve ... parseller yönünden iptaline karar verilmiş ise de; İdare Mahkemesince alınan bilirkişi raporu ile istinaf aşamasında İdare Dava Dairesince alınan ve Teknik Talimatnamede yer alan usul ve esaslara ilişkin soruların sorulduğu ek bilirkişi raporunun incelenmesinden, dava konusu parsellerden eski ... sayılı parsele karşılık verilen yeni (yerinde kalan) ... ada ... parsele ilişkin kısmında eşdeğerlik bakımından farklılık bulunmadığı ancak diğer kısmının bölünerek taşındığı uzaktan verilen özellikle verimlilik ve taşlılık bakımından tahsis edilen ... parselin davacıya ait eski ... parsele göre dezavantajlı olduğu dolayısıyla da davacının bu tahsisatta mağduriyet yaşadığı" yönünde kanaat bildirilmesi dışında diğer parsellere yönelik olarak toplulaştırma işlemini sakatlayacak düzeyde herhangi bir olumsuzluğa yer verilmediği, söyle ki; dava konusu parsellerden kök ... parsel numaralı taşınmazın toplulaştırma sonrası yine aynı sınıfta biri aynı yerde olan yeni ... ada ... nolu parselde, diğeri yine aynı sınıfta kuzeyinde komşu parsel olan ... ada ... sayılı parsel olarak planlandığı, eski tek parselin bu şekilde aradan yol ve sulama hattının geçmesi nedeniyle iki parsel olarak toplulaştırıldığı, davacıya ait ... ve ... parsel sayılı taşınmazların da bu yeni ... ada ... sayılı parsele taşındığı, davacıya ait eski ... ve ... parseller arasında kalan ve davacıya ait olmayan eski ... sayılı parselin de yeni ... ada ... nolu parselde bir araya getirildiği, parselasyon hesabında, yuvarlamadan kaynaklı 0,01 m2 eksik alan tahsisi yapıldığının belirlendiği, yeni eski ... parsel sayılı ve yerine verilen ... ada ... sayılı taşınmazlardan alınan toprak analiz sonuçlarından; yeni ... parsel sayılı taşınmazın ortalama %1,2 eğimli, diğer yeni ... parsel sayılı taşınmazın ortalama %4,3 eğimli, toprak derinliği probleminin olmadığı, orta düzeyde taşlılıkta, kumlu-killi-tın bünyeli bir toprak olduğu buna karşın eski ... parsel sayılı taşınmazın %1,5 eğimli, toprak derinliği iyi, drenaj problemi riski yüksek ve killi bünyeye sahip olduğu bunların dışında hem eski ... parselin hem de her iki yeni parselin yeni parselasyonda kadastro yoluna cepheli oldukları, ... parsel numaralı taşınmaz yerine verilen yeni ... da ... nolu parselin, eski ... ve ... parsellerin olduğu yerden verildiği, davacıya ... sayılı yeni parsel alanında 0,22 metrekare eksik alan tahsisi yapıldığı, ... parsel numaralı taşınmazın yerine yeni verilen ... ada ... nolu parselin eski parsele komşu olan yerden verildiği, davacıya ait eski ... parsele ait açıklamada olduğu gibi yeni ... parselin de davacıya ait eski ... ve ... parsellerin olduğu yerden tahsis edildiği, parselasyon hesabında herhangi bir hatanın olmadığı, ... parsel numaralı taşınmaza ilişkin olarak ise kısmen yeni ... sayılı parselden, kısmen bu parsele komşu olan yerden verilen yeni ... nolu parselde ve son üçüncü parçasının ise davacıya ait eski ... parselde olduğu gibi yeni ... parsel olarak tahsis edildiği, yeni ... parselin davacıya ait en yakın parsele olan ... sayılı parsele yaklaşık 245 m uzaklıkta olduğu, davacıya yeni parselasyonda endeks farklılığından kaynaklı olarak 0,13 metrekare eksik tahsis yapıldığı, eski ... ile yerine verilen yeni ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden eşdeğerlik yönünden ciddi bir farklılığın bulunmadığı ancak dava konusu parsellerde hatalar sonucu bir parselde 0,01 metrekare fazla alan, 3 parselde toplamda 0,35 metrekare eksik alan verildiği, geri kalan 1 parselde ise hesap hatası olmadığı, davacı tarafından yeni ... parselin drenaj problemi olduğu ancak Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 1. fıkrasında belirtildiği gibi, tarla içi geliştirme hizmetleri kapsamında drenaj hizmetinin de verilmekte olduğu gözetildiğinde toplulaştırma inşaatının devam ettiğinden bu durumun geçici olduğu, tespit ve görüşlerine yer verildiği görülmektedir. Diğer taraftan İdare Dava Dairesince; Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 19. maddesinde yer alan hususlara göre değerlendirme yapılmasının istenilmesi üzerine düzenlenen ek bilirkişi raporunda; davacıya ait büyük parselin etrafında oluşturulacak herhangi bir parselden tahsis imkânı bulunduğu ancak tüm blok planlaması ve yeni parselasyon durumunun tamamının dikkate alınarak bu değerlendirmenin yapılmasının projenin tekrar en baştan yapılması anlamına geldiği, ancak yeni parselasyonda davacıya ait parsellerin tamamının yol ve sulama boru hattından faydalanacak şekilde planlandığı, toplulaştırma işlemine dahil edilen (davacıya ait dava dışı olan parseller dahil) 12 parsel neticesinde 8 parselden tahsis yapıldığı, yeni parselasyonda parsellerin birbirine uzaklığı, önceki uzaklıkla hemen hemen benzer olduğu, davacıya ait eski hisseli parseller bir diğer hisseli parsel ile birlikte toplulaştırılabildiği bu yönüyle de davacıya ait taşınmazların tahsisinde mevzuata aykırı bir durumun bulunmadığı, davacıya ait eski hisseli parseller bir diğer hisseli parsel ile birlikte toplulaştırılabildiği dolayısıyla yeni blok planı ve parselasyon optimize edilirken hisseli durumda olan parsellerin durumu ve bu konuda yapılan mülakatlar da dikkate alınarak dağıtım yapıldığı için bir parselin birden çok parsele dağıtılabildiği, yeni verilen parsel şekillerinin en boy oranının talimatta belirtilen oranların (1/3-1/7) dışında bir orana sahip olmasının tarımsal faaliyetleri (toprak işleme, gübreleme, ilaçlama vb.) teknik ve fiili olarak etkilemeyeceği kanaatiyle bir zorunluluğun olmadığı, 1 metrekarenin altında kalan 0,35 metrekarelik eksik tahsisin de hakediş, DOP vb. kriterlerden değil de ilgili parselin birden fazla derecelendirme haritasında birden fazla endeks değerine sahip alanda olması sebebiyle bu alanların miktarlarının hesaplanmasından kaynaklandığı dolayısıyla anılan hata tecviz kabilinden bir hata olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatinin oluştuğu yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir. Bütün bu bilirkişi ve ek bilirkişi raporunda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin incelenmesinden; eski ... parselin kısmen taşınarak uzaktan verildiği ... ada ... parselin dışında herhangi bir olumsuzluğa rastlanmadığı eski parsellere karşılık 12 adet parsele karşılık 8 adet parselden ve eşdeğerlik sağlanarak tahsislerin yapıldığı, verilen yeni parsellerin eski hissedarlarla birlikte veya tek hisseli olacak şekilde kamu yatırım payı kesintisinin yasal sınırın altında kesildiği, parsel şekillerinin makineli tarıma ve ekonomik kullanıma elverişli olacak şekilde oluşturulduğu davacının yeni parsellerinin aynı yerden veya yakın konumdan ve her yeni parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlandığı, endeks farklılığından kaynaklanan 0,35 metrekarelik hatanın ise makul görülebilecek cüz'i miktarda olduğu anlaşıldığından dava konusu parsellerden kök ... ve ... parsele karşılık yeni verilen parseller yönünden yapılan arazi toplulaştırması kısmında toplulaştırma amaç ve ilkeleri ile hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabul edilerek temyize konu kararın eski ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara karşılık yeni verilen parsellere ilişkin toplulaştırma işlemini iptal eden İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının sözü edilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, kök ... parsel sayılı taşınmaza karşılık verilen ... ada ... parsele ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ..., ..., ..., ... parsel ve ... parsele karşılık verilen yeni ... parsel sayılı olan taşınmazlara ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/11/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>