Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/1392 E. , 2025/5817 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/1392 Karar No : 2025/5817 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, ... Köyü, ... ada ... parsel ile ... ada, ... parselleri de kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; davacıya 306 ada, ... parselin müstakil, ... ada, ... parselin müşterek olarak tahsis edildiği, kök parsel ile tahsisi gerçekleşen yeni parseller yerinden verildiğinden toprak sınıfı, toprak derinliği ve veriminin aynı olduğu, zirai yönden eşdeğer olduğu, proje kapsamında yasal sınırın altında kesintinin yapıldığı, Arazi Toplulaştırması Teknik Şartnamesi'nde yalnızca elbirliği mülkiyet (iştirak halinde mülkiyet) durumu söz konusu olduğunda müstakilleştirme/ferdileştirmenin yapılamayacağının düzenlendiği, hisse oranlarının belirli olduğu paylı mülkiyet durumunda taşınmazların müstakil parseller haline gelmesinin Arazi Toplulaştırma Teknik Şartnamesine uygun olduğu anlaşıldığından toplulaştırma işleminde anılan parseller yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Müşterek mülkiyetin ferdi mülkiyete çevrilmesine rızalarının olmadığı, hisseli arazilerde diğer hissedarlarının muvafakati aranmaksızın bir hissedarın talebi ile ferdileştirme/müstakil hale getirme işlemine cevaz veren bir maddi hukuk düzenlemesinin bulunmadığı, konu ile ilgili kanunlarda ve ikincil derecedeki yönetmeliklerde müşterek mülkiyete tabi tarım arazileri bakımından ileri sürülen ferdileştirme taleplerinde diğer müşterek malikin izni ve muvafakati olmaksızın işlem yapılabilme olanağı sağlayan hukuki bir düzenlemenin bulunmadığı, davalı idare ile yapılan şifahi görüşmelerde yapılacak işlemin yasal dayanağı bulunmadığının bildirildiği, yazılı olarak bu hususta itiraz dilekçeleri sunulduğu, ancak itirazı dikkate alınmayarak ferdileştirme işleminin gerçekleştirildiği, 01/07/2021 tarihli tavsiye yazısının normlar hiyerarşisi anlamında bağlayıcılığı bulunmadığı ve içerik olarak sadece sahada çalışan taşeron personeline yönelik bir tavsiye barındırdığı, tavsiyenin “aksinin talep edilmemiş olması” şartına bağlandığı, ferdileştirme/müstakil hale getirme işleminin sadece ... ve ... parseller için yapıldığı, işlemin de kanuni dayanağı bulunduğu belirtilerek devamında ısrar edildiği, müşterek mülkiyete tabi arazilerin paydaşlarının paydaşlıktan kaynaklı olarak yaşadıkları hukuki ihtilafların önüne geçilmesinin amaçlandığı ancak davalı idare bir taraftan da ferdileştirme işlemini tam olarak gerçekleştiremediği, halen kendisi ile ferdileştirme talep eden diğer paydaşın bir parsel üzerinde müşterek malik olarak bırakıldığı, ferdileştirme ertesinde de yeni 304/1 parselde diğer paydaş ile belirli bir kısımda yine müşterek malik konumunda bırakıldığı, usul ve hukuka aykırı işlem toplulaştırma işlemi gerçekleştirildiğinden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz isteminin, temyize konu kararın Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, Kumluk köyünde yapılan arazi toplulaştırma işlemine konu yeni ... ada ... parsel kısmı yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davacının temyiz isteminin, temyize konu kararın dava konusu arazi toplulaştırması işlemi ile davacıya verilen dava konusu yeni ... ada ... parsele ilişkin kısmı yönünden ise; 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır. 07/02/2019 tarih ve 30679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin ''Parsellerin yeniden düzenlenmesi'' başlıklı 16. maddesinde,"(1) Proje idaresi tarafından proje alanının yeniden düzenlenmesi aşağıda belirtilen hususlara uygun olarak yapılır veya yaptırılır. a) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsel değer sayılarından azami yüzde on ortak tesislere katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilmeye çalışılır. b) Uygulamaya tabi parseller üzerinde zemine bağlı hakların varlığı halinde söz konusu parseller, hak lehtarlarının görüşü doğrultusunda parselasyon işlemine tabi tutulur.(....) düzenlemesine yer verilmiştir. Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir. Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi,...parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi,...., düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacının Diyarbakır ili, Silvan ilçesi, ... köyü, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların maliki olduğu, yapılan toplulaştırma işlemleri neticesinde davacıya ... ada, ... parselin müstakil, ... ada, ... parselin ise müşterek olarak tahsis edildiği, kök parsel ile tahsisi gerçekleşen yeni parsellerin yerinden verildiği, bu nedenle toprak sınıfı, toprak derinliği ve veriminin aynı olduğu, dolayısıyla arazilerin zirai yönden eşdeğer olduğu, proje kapsamında yasal sınırın altında kesintinin yapıldığı, Arazi Toplulaştırması Teknik Şartnamesi'nde yalnızca elbirliği mülkiyet (iştirak halinde mülkiyet) durumu söz konusu olduğunda müstakilleştirme/ferdileştirmenin yapılamayacağının düzenlendiği, hisse oranlarının belirli olduğu paylı mülkiyet durumunda taşınmazların müstakil parseller haline gelmesinin Arazi Toplulaştırma Teknik Şartnamesine uygun olduğu dikkate alındığında, toplulaştırma işleminde anılan parseller yönünden toplulaştırmanın amacına, dağıtım ilke ve esasları ile mevzuata ve hukuka uygun olarak tesis edildiği belirtildiğinden İdare Mahkemesince rapordaki tespitler esas alınarak davanın reddine karar verildiği görülmektedir. Uyuşmazlıkta, arazi toplulaştırma projesinde yol ve sulama planlarına uyacak şekilde davacının müşterekli olduğu eski ... ada ... parselin 2. Arazi toplulaştırması sonucunda eski parselin bulunduğu yerden ... ada ... parsel ve ... ada ... parseller olarak oluşturulduğu ve ... ada ... parselin müşterek tescil olduğu, ... ada ... parselde eski müşterek ... ile müşterek bırakıldığı, ... ada ... parselin bulunduğu yerden oluşturulan ... ada ... parselin kök parseldeki dava dışı müşterek ... adına müstakil tapulu olarak oluşturulduğu, ... ada ... parsel ile ... ada ... parselin kök ... ada ... parselden üretildiği dikkate alındığında ... ada ... parsel dava dışı ... adına müstakil tapulu şekilde oluşturulurken, 117.009,18 m²' lik ... ada ... parselde dava dışı ...'ın 6.449,44 m² hissesinin bırakıldığı ve anılan parselin kalan hissesinin tamamının davacıya ait olduğu, oysa ...' ın ... ada ... parseldeki bu hissesinin parselin hemen bitişiğinde dava dışı ... adına müstakil olarak oluşturulan ... ada ... parsele taşınıp ... ada ... parselin ise davacı adına toplulaştırma tekniğine ve amacına uygun şekilde müstakil olarak oluşturulabilmesine engel bir teknik zorunluluk bulunmadığı göz önüne alındığında dava konusu toplulaştırma işleminde anılan parsel yönünden hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan parsele ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yeni ... ada ... parsele ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, yeni ... ada ... parsele ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 06/11/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>