Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2023/290 E. , 2025/5152 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/290 Karar No : 2025/5152 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Adana İl Emniyet Müdürlüğünde aday çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Adaylık devresi içinde göreve son verme" başlıklı 56. ve "Adaylık süresi sonunda başarısızlık" başlıklı 57. maddeleri uyarınca memuriyetten ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iki ayrı gerekçe ile tesis edildiği, bunlardan birincisinin davacı hakkında ceza yargılaması yapılmasına sebebiyet veren fiil ve davranışları olduğu ve bunun da "memuriyetle bağdaşmayacak durum" olarak değerlendirildiği; işlem tesisine sebebiyet veren ikinci gerekçenin ise davacının "adaylık süresi içinde aylıktan kesme" cezası ile cezalandırılması olduğu; davacının 2012 yılında "terör örgütü propagandası yapmak" suçunu işlediğinden bahisle hakkında ceza yargılaması yapıldığı ve ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla zaman aşımı sebebiyle "düşme" kararı verildiği, anılan dosyanın halen istinafta olduğu; öte yandan, "kılık ve kıyafet ilgili olarak mevzuatta belirlenmiş kurallara uymamak" fiilini işlediğinden bahisle 7068 sayılı Kanun'un 8. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin (18) numaralı alt bendi uyarınca "üç günlük aylıktan kesme" cezası ile cezalandırıldığı, söz konusu disiplin cezasına karşı açılan dava sonucunda, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "davanın reddine" karar verildiği, davacının bu karara karşı yaptığı istinaf başvurusu da ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "kesin" olarak reddedildiği, bu durumda, davacının, adaylık süresi içinde aylıktan kesme cezası ile cezalandırıldığı ve anılan cezaya karşı açılan davanın da istinaf incelemesi sonunda kesin olarak reddedildiği gözetildiğinde, hukuka uygunluğu Mahkeme kararıyla saptanan ve hukuk aleminde varlığını devam ettiren idari işlem/disiplin cezası sebebiyle bağlı yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan; idareyi işlem tesis etmeye sevk eden birden fazla gerekçe/sebep bulunan durumlarda, gerekçelerden birisi hukuka aykırı olsa dahi, işlem tesis edilmesine sebep olan diğer gerekçe hukuka uygun ve işlem tesis edilmesine tek başına yeterli ise, hukuka aykırı olan gerekçenin varlığının idari işlemi sakatlamaya tek başına yetmeyeceği, bu bağlamda, davacıya verilen ve Mahkeme kararıyla kesin olarak hukuk aleminde varlığı ve yürürlüğünü sürdüren disiplin cezasının, dava konusu işlemin tesis edilmesi için yeterli olduğundan, diğer gerekçenin irdelenmesine gerek bulunmadığı, ayrıca, dava konusu işlemin bir disiplin cezası değil, bağlı yetki çerçevesinde tesis edilen bir idari işlem olduğu gözetildiğinde, savunma alınması gerektiği yönünde mevzuatsal anlamda bir zorunluluk bulunmadığı anlaşıldığından, davacının savunma hakkının ihlal edildiği iddiası da yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Verilen üç günlük aylıktan kesme cezasının hukuka aykırı olduğu, bu cezanın iptali istemiyle açmış olduğu davanın hatalı bir değerlendirme sonucunda aleyhine sonuçlandığı ve bu nedenle hak kaybına uğradığı, disiplin cezasına ilişkin Mahkeme kararı kesinleşmeden memuriyetten ilişiğinin kesildiği, "terör örgütü propagandası yapmak" suçunu işlediğinden bahisle hakkında yapılan ceza yargılaması sonucunda zaman aşımı nedeniyle düşme kararı verildiği, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı hakkında tesis edilen işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Adana ili Yüreğir İlçe Emniyet Müdürlüğünde aday çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yapan davacı, 2012 yılında "terör örgütü propagandası yapmak" suçunu işlediğinden bahisle, hakkında ceza yargılaması yapılmış ve ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararıyla zaman aşımı süresinin dolmuş olması sebebiyle düşme kararı verilmiş, anılan karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz edilmemesi üzerine karar kesinleşmiştir. Öte yandan, 7068 Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin (18) numaralı alt bendindeki "kılık ve kıyafet ile ilgili olarak mevzuatta belirlenmiş kurallara uymamak" maddesi uyarınca "üç günlük aylıktan kesme" cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, bu disiplin cezasına karşı açılan dava sonucunda ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararıyla kesin olarak reddine karar verilmiştir. Davalı idarece, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. ve 57. maddeleri uyarınca ... tarih ve ... sayılı işlemle memuriyetten ilişiğinin kesilmesi üzerine, anılan işlemin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Tesis edilen sınıflar" başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrasının "VII - EMNİYET HİZMETLERİ SINIFI" bölümünde, "Bu sınıf, özel kanunlarına göre çarşı ve mahalle bekçisi, polis, komiser muavini, komiser, başkomiser emniyet müfettişi, polis müfettişi, emniyet amiri ve emniyet müdürü ve emniyet müdürü sıfatını kazanmış emniyet mensubu memurları kapsar."; "VIII - JANDARMA HİZMETLERİ SINIFI" bölümünde, "Bu sınıf Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında bulunan subay, astsubay, uzman jandarma ile çarşı ve mahalle bekçilerini kapsar." hükmüne yer verilmiştir. Anılan Kanun'un "Adaylık devresi içinde göreve son verme" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında; "Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir."; "Adaylık süresi sonunda başarısızlık" başlıklı 57. maddesinin birinci fıkrasında, "Adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. İlişikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhâl Devlet Personel Başkanlığına bildirilir." kurallarına yer verilmiştir. 18/06/2020 tarih ve 31159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, çarşı ve mahalle bekçisi olarak istihdam edileceklerde aranan şartlara, çarşı ve mahalle bekçilerinin atama ve adaylık süreçlerine, görev ve yetkileri ile çalışmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; "İstihdam" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, "Genel kolluk kuvvetlerine yardımcı olmak üzere, emniyet ve jandarma teşkilatları bünyesinde silahlı bir kolluk olarak çarşı ve mahalle bekçileri istihdam edilir."; "Adaylarda aranacak şartlar ve sınav" başlıklı 3. maddesinin (dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle), "(1) Çarşı ve mahalle bekçisi olarak istihdam edileceklerde; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde sayılan genel şartlar ile İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenen eğitim, yaş, sağlık ve fiziki yeterlilik gibi özel şartlar aranır. (2) Çarşı ve mahalle bekçisi olarak istihdam edilmek için İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara göre yapılacak giriş sınavında başarılı olmak şarttır."; "Atama ve adaylık süreci" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Sınavlarda başarılı olan, görevini yapmaya engel olabilecek bir hastalık veya engeli bulunmadığı sağlık kurulu raporu ile tespit edilmiş bulunanlar emniyet veya jandarma teşkilatlarına İçişleri Bakanının onayı ile aday memur olarak atanırlar. (2) Çarşı ve mahalle bekçilerinin adaylık süresi bir yıldan az iki yıldan fazla olamaz. Adaylık süresi içerisinde en az üç ay süreyle temel ve hazırlayıcı eğitimler verilir. (3) Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim devrelerinin her birinde başarısız olanlarla hâl ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin, aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların memuriyetle ilişikleri İçişleri Bakanının onayı ile kesilir." düzenlemelerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile, devlet memurlarının hizmet şartları, nitelikleri, atanma ve yetiştirilmeleri, ilerleme ve yükselmeleri, ödev, hak, yüküm ve sorumlulukları, aylıkları ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin düzenlenmesi amaçlanmıştır. Genel kolluk kuvvetlerine yardımcı olmak üzere emniyet ve jandarma teşkilatlarında çarşı ve mahalle bekçisi olarak istihdam edileceklerde aranan şartlar, çarşı ve mahalle bekçilerinin atama ve adaylık süreçleri, görev ve yetkileri ile çalışmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu yürürlüğe konulmuştur. Bilindiği üzere, hükümlerinin mahiyeti itibariyle herkese veya her olaya uygulanması mümkün olan kanunlar genel kanun, buna mukabil belli kişilere veya belli olaylara uygulanan kanunlar ise özel kanun olarak tanımlanmakta olup, yukarıda metinlerine yer verildiği üzere 7245 sayılı Kanun'un, hizmet sınıfı itibarıyla düzenlendiği alan, amaç ve kapsam bakımından 657 sayılı Kanun'a göre özel nitelikte bir kanun olduğu göz önüne alındığında, çarşı ve mahalle bekçilerinin adaylık süreçlerine ilişkin iş ve işlemlerin de bu Kanun hükümlerine göre yürütülmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; Emniyet Genel Müdürlüğünün dava konusu işlemi ile Adana İl Emniyet Müdürlüğünde aday çarşı ve mahalle bekçisi olarak görev yapan davacı hakkında; Adana İl Polis Disiplin Kurulu tarafından ... tarih ve ... sayılı karar ile “kılık ve kıyafet ile ilgili olarak mevzuatta belirlenmiş kurallara uymamak” suçu sübuta erdiğinden, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin (18) numaralı alt bendi gereğince “üç günlük aylıktan kesme” cezası ile cezalandırıldığından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 57. maddesi kapsamında; ayrıca hakkında PKK/KCK silahlı terör örgütünün eylem ve faaliyetlerinin deşifre edilmesi ve engellenmesine yönelik çalışmalarda örgüt lehine paylaşımlar yaptığı ve şüpheli sıfatı ile ifadesinin alındığı, konu ile ilgili disiplin soruşturmasının (Müf:...) halen devam ettiğinden aynı Kanun'un 56. maddesi kapsamında aday memurluktan ilişiğinin kesilmesinin uygun olacağının Adana İl Emniyet Müdürlüğünce teklif edilmesi üzerine; 22/01/2021 tarihli Bakan Onayı ile 26/01/2021 tarihinden geçerli olmak üzere memuriyetten ilişiğinin kesildiği görülmektedir. Bu durumda, 657 sayılı Kanun'un Devlet memurları hakkındaki iş ve işlemlere esas teşkil eden genel bir kanun olduğu ve hakkında özel kanunu bulunanlara kendi özel kanunlarının uygulanması gerektiği açık olduğundan, davacı hakkında 7245 sayılı Kanun'un 4. maddesinin üçüncü fıkrasına göre işlem tesis edilmesi gerekirken, 657 sayılı Kanun'un 56. ve 57. maddelerine göre tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 20/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>