Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/4147 E. , 2025/7203 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/4147 Karar No : 2025/7203 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Otel ve Turizm Nakliye Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir ili, Konak ilçesi, ... ada, ......parsel sayılı taşınmazda yer alan otel yapısında ruhsat ve eklerine aykırı imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkası uyarınca davacı şirkete 174.980,00-TL para cezası verilmesi ve öngörülen süre sonunda yasal uygunluk sağlanmadığı takdirde tahsil edilmek üzere anılan fıkranın (ç) bendi gereğince 8.756.698,00-TL idari para cezası ilave edileceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Konak Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsatsız imalatların ebadları somut olarak tespit edilmediğinin sabit olması karşısında 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde öngörülen usule aykırı olarak tanzim edilen yapı tatil zaptındaki tespitlere dayanılarak davacı adına aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca tesis edilen encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, diğer yandan, yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün ise 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca, yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün değil ise aynı maddenin (b) bendi uyarınca para cezası miktarının hesaplanması gerektiği açık olduğundan, 23.06.2021 tarihli yapı tatil zaptıyla ruhsat ve eki projesine aykırı olarak yapıldığı tespit edilen yangın merdiveni için para cezasının yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanmasının mümkün olmadığı, bu aykırılık yönüyle imar para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca ayrıca hesaplanması gerekirken, yangın merdiveninin yaklaşık 3 m2 üzerinden hesap edilmesi ve diğer aykırı imalatlar gibi değerlendirilerek aykırılıktan etkilenen alana dahil edilmesi suretiyle 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca idari para cezası verildiği görüldüğünden, bu yönüyle de dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu para cezası hesabına konu imalatların tespitine yönelik olarak düzenlenen yapı tatil zaptında her ne kadar "yaklaşık" ibaresine yer verilmek suretiyle ölçüm sonuçlarından bahsedilmişse de, anılan evrak incelendiğinde yapılan ölçüm sonuçlarının küsuratları da belirtilmiş vaziyette ayrıntılı olark tutanağa geçirildiği, bu haliyle ölçüm sonuçlarının para cezası hesabına dayanak alınabilecek açıklık ve kesinlikte olduğu, öte yandan; ışıklığa yapılan yangın merdiveni imalatının da mekansal manada ilave kullanım alanı oluşturmadığından, 3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesi (a) bendi uyarınca değil yapım maliyetinin %20'si üzerinden olacak biçimde (b) bendi uyarınca para cezası hesabına dahil edilmesi ve aynı sebeple de (ç) bendi uyarınca hesaplanan ilave para cezası tutarına dayanak yapılmaması gerekmekteyse de bu imalatın 719,89 m² alan üzerinden yapılan para cezası hesabının toplamda 15 m²'lik bir kısmını teşkil ettiği, bu haliyle toplam para cezası miktarına esaslı etki edecek mahiyette olmadığı, öte yandan; imalatın mimari projeye aykırı olarak (yangın merdiveni dahil kabul edilerek) toplamda 719,89 m²'lik ilave kulanım oluşturacak biçimde oldukça büyük bir alanı ilgilendiren imalatları kapsadığı, imalatların ilgili kurumların yapı denetiminden geçirilmeksizin yapılmış olması karşısında, bina kütlesinde oluşturacağı riskler ile diğer mevcut durumlar dikkate alındığında ise yapılan ceza artımlarının da bu yönüyle hukuken yerinde olduğu, ayrıca; anılan Kanun maddesinin (ç) bendi uyarınca ilave olunacak 8.756.698,77 TL cezaya ilişkin de gerekli ihtarın yapıldığı, işlemin bu haliyle usul ve mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Konak Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen 23.06.2021 tarihli yapı tatil tutanağında; bodrum katta havuz, sauna ve hamam yapıldığı, zemin katta 157-A no'lu işyerinin bir kısmı yaklaşık (51,75 m2) otele dahil edildiği, zemin+1.katta arka cephe tarafında yaklaşık 1,5 m kitle büyümesi yapıldığı (toplamda yaklaşık 40,50 m2), 1.katta merdiven kapatıldığı (4,81 m2), teras çatının bir kısmında kapalı alan oluşturulduğu (yaklaşık 194,16 m2), tüm normal katlarda, arka cephe kısmında kalan odaların kitle boyunca büyütüldüğü (1 kat için yaklaşık 37,20 m2), çatı katında ön cephe balkonların odalara dahil edildiği (toplamda yaklaşık 55,80 m2), 1.kattan itibaren ışıklığa yangın merdiveni yapıldığı (1 kat için yaklaşık 3m2) tespit edilmiştir. Konak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, IV.Sınıf A grubu yapılar için toplam 719,89 m2 aykırılıktan etkilenen alan üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı maddenin (c) bendinin 4.,5.,10. ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanarak 174.980,00-TL, aynı fıkranın (ç) bendi uyarınca hesaplama yapılarak 8.756.698,00-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde, " 1) Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. 2) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: a) Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için; (...) b) Mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verilir. c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100’ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si, 6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i, 7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si, 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si, 10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü, 11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u, 12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır. ç) (Ek:25/3/2020-7226/39 md.) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez..." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; aynı fıkranın (c) bendinde; (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapının niteliğine göre para cezasında uygulanacak artırım nedenleri (13) alt bent olarak sayılmış, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezası miktarına belirtilen alt bentlerdeki uygulanacak artırım nedenlerine göre ayrı ayrı hesap edilecek cezaların ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı, (ç) bendinde ise, bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır. 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi hükmünün değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır. İdare Mahkemesince, öncelikle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına ilişkin kısmın hukuki değerlendirmesinin yapılması, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi uyarınca, yargı kararı ile idarelerin işlem tesisine zorlanamayacağı gibi idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğinden, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının tamamının iptal edilmesi gerektiği, temel para cezasında hukuka aykırılık bulunmaması halinde ise 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde öngörülen artırım sebeplerinin uygulanması koşulları yönünden inceleme yapılarak, hukuka uygun olmayan artırım nedenlerine ilişkin kısımlar var ise, sadece hukuka aykırılığı tespit edilen artırım sebeplerine isabet eden kısımları yönünden dava konusu para cezasının kısmen iptaline karar verilmesi gerektiği açıktır. Öte yandan para cezasının yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün ise, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması gerektiği, mekansal olarak alan oluşturmayan bahçe duvarı, kapı, pencere, yangın merdiveni gibi imalatlarda ise, metrekare bazında hesaplanamayacağı için para cezasının aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendine göre yapının maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerektiği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; Konak Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen 23.06.2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ve yapı niteliği taşıyan imalatların tamamının ruhsata tabi olduğu ve ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapıldığı sabit olmakla birlikte, tespit edilen aykırılıklardan yangın merdiveninin mekansal alan oluşturmadığı ve merdiven için para cezasının aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendine göre yapının maliyet bedeli üzerinden hesaplanması gerektiği, bu durumun temel para cezasını etkileyen nitelikte olduğu ve toplam para cezasının tamamının iptal edilmesi gerektiğinden aksi yöndeki temyize konu İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi. </body></html>