Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2025/2977 E. , 2025/5207 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2025/2977 Karar No : 2025/5207 TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) ... Odası VEKİLİ : Av. ... II- (DAVALILAR) 1- ... Bakanlığı/ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 3- ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF : I- (DAVALILAR) 1-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı 2-... Belediye Başkanlığı/... 3-... Bakanlığı/ANKARA II- (DAVACI) ... Odası İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın taraflarca aleyhlerine olan kısımların temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya ili, Aksu ilçesi, Kemerağzı-Kundu Kültür, Turizm ve Gelişim Bölgesinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun 08.08.2022 tarihli gündeminde değerlendirilerek uygun görülen itirazlara yönelik Kültür ve Turizm Bakanlığınca 11.11.2022 tarihinde onaylanan Kemerağzı-Kundu 3. Etap 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının ve anılan planlama alanına yönelik 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının ve dayanağı 16.02.2022 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca onaylanan 3. etaba yönelik 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 3.etap planlama bölgesinin büyük ölçüde yapılaşmış olduğu, 2018 tarihli planlar ile benzer yapılaşma koşulları tanımlandığı, dava konusu planlarda getirilen parsel büyüklüklerine göre değişen kullanım farklılıklarının da önüne geçildiği ve bu plan yaklaşımının olumlu olduğu, ancak 04.05.2018 tarihli planlarda ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazların eğitim alanı olarak planlandığı, 16.02.2022 tarihli plan değişiklikleri ile anılan taşınmazın ticaret alanı olarak değiştirildiği, dava konusu 11.11.2022 tarihinde onaylanan planlarda ise (itirazların değerlendirilmesine ilişkin) anılan parsel yönünden yapılan itirazın reddine karar verildiği ve bu bağlamda da, ... ada ... parsele önerilen ve azalan sosyal alt yapı alanlarının yerine etki alanı içerisinde herhangi bir eşdeğer alan önerilmediği, söz konusu taşınmaz yönünden dava konusu planlar ile getirilen kullanım kararı ile yargı kararının uygulanmasından ziyade bölge tamamen plansız gibi hareket edildiği, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz bakımından dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonlarında hukuka uyarlık bulunmadığı ve söz konusu parseldeki hukuka aykırılığın sosyal donatı alanının azalmasına neden olduğu için planın bütününe etki edeceği gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; bilirkişi raporunda imar planlarına yönelik olumsuz görüş verilen kısmın ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz olduğu, sadece bu kısmın hukuka aykırı olduğu sonucuna varılarak bütün bir 3. etap imar planının iptaline karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığı, bu nedenle bütün sahanın iptalini içeren mahkeme kararının, ... ada, ... parsel haricindeki diğer kısımlar yönünden kaldırılmasına, taşkın riski olan kesimde yapılaşmaya konu olacak şekilde ticaret alanı planlamasının planlama tekniklerine aykırı olduğu gerekçesiyle davalı idarelerin istinaf başvurularının ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz haricindeki kısımlar bakımından kabulüne, anılan kısmın kaldırılmasına ve bu kısım bakımından davanın reddine, ... ada, ... parsel bakımından ise istinaf başvurularının belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın dava konusu edilen imar planlarında plan onama sınırı dışında kaldığı, 16.02.2022 tarihinde onaylanan imar planları ile anılan değişikliğin yapıldığı ve davacının bu plana yaptığı itirazların reddedildiği, davanın süresinde açılmadığı, bilirkişilerce sadece 16.02.2022 tarihli değişiklerin incelendiği, davanın konusunun 11.11.2022 tarihinde kabul edilen itirazlara yönelik işlem olduğu, davanın kapsamının genişletildiği ileri sürülmektedir. Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, belediye tarafından sadece imar planlarının askıya çıkarıldığı, hukuka aykırı bir işlem tesis edilmediği ileri sürülmektedir. Aksu Belediye Başkanlığı tarafından, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın dava konusu edilen imar planlarında plan onama sınırı dışında kaldığı, konut alanlarının 16.02.2022 tarihinde onaylanan imar planları ile getirildiği, bu imar planının alandaki imar planlarının tamamının yargı kararı ile iptal edilmesi üzerine revizyon niteliğinde olduğu ve gerekli sosyal donatı alanlarının ayrıldığı, davacının da bu plana yönelik askıda itirazlarının reddedildiği, temyize konu kararda davanın genişletildiği ileri sürülmektedir. TMMOB Mimarlar Odası tarafından, temyize konu kararda imar planlarının revizyon olarak değerlendirildiği, ancak işlemin bir plan değişikliği olduğu bu nedenle tekrar bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, dava konusu alanın turizm bölgesi olmasına rağmen konut alanları getirildiği, konut kullanım kararının bölgenin bütüncül anlayışla korunmasını engellediği, getirilen nüfus için sosyal donatı alanları ayrılması gerektiği, imar planların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının da onayına sunulması gerektiği ileri sürülmektedir. SAVUNMALARIN ÖZETİ : Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyize konu kararın davacı tarafından temyiz edilen kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın anılan kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır. Aksu Belediye Başkanlığı ve TMMOB Mimarlar Odası Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu alan 2004 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile Turizm Koruma ve Gelişme Bölgesi olarak ilan edilmiş, alanda farklı tarihlerde plan değişikleri yapılmış, anılan iptal kararları sonrasında 2013 yılında 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında revizyonlar yapılmış, anılan revziyonların iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan davada, uyuşmazlık konusu planlarda turizm tesisleri ve kıyı arasında ayırıcı bir kamusal fonksiyonun bulunmadığı, toplumun kıyılardan yararlanabilmesi için gerekli yolların planlanmadığı, kıyının kuzeyinde bulunan 45 metre genişliğindeki taşıt yolundan güneye doğru inen ve kıyıyla taşıt bağlantısını sağlayacak olan otopark alanlarının yeterili olmadığı ve kıyının kamusal kullanım yoğunluğunun ihtiyacı olan otopark alanlarıyla yaya ilişkisinin yeterince kurgulanmadığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile imar planlarının iptaline karar verilmiş, bu karar Danıştay Altıncı Dairesinin 23/10/2019 tarih ve E:2016/10536, K:2019/9946 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Yukarıda yargılama sürecinde aktarılan 2013 tarihli imar planı revizyonun iptal edilmesi üzerine iptal kararının uygulaması için Kültür ve Turizm Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle Kemerağzı Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planları onaylanmış, anılan planların iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan planlar iptal edilmiş, iptal kararının uygulanması amacıyla Antalya Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi (KTKGB) imar planları Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı doğrultusunda 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca 16.02.2022 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca 4 etap halinde onaylanmış, 1/5000 ölçekli nazım imar planı 01.03.2022-30.03.2022 tarihleri arasında, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ise 18.02.2022-20.03.2022 tarihleri arasında askıda ilan edilmiş, davacı oda tarafından askı süresi içinde 18.03.2022 tarihinde imar planlarına itiraz edilmiş, Plan İnceleme Değerlendirme Kurulunun ... tarihli, ... sayılı işlemi ile davacı odanın itirazlarının reddine karar verilmiş, dava dışı 3. kişilerin bir takım itirazlarının kabulüne karar verilmiş ve bu karar doğrultusunda imar planı değişiklikleri Kültür ve Turizm Bakanlığının 11.11.2022 tarihli işlemi ile onaylanmış, anılan imar planı değişiklikleri 23.11.2022-23.12.2022 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından 18.01.2023 tarihinde 11.11.2022 tarihli Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile onaylanan itirazlara yönelik plan değişikleri ve dayanağı 16.02.2022 tarihli planların iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde tüm etaplara yönelik dava açılmış, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla 4 etaba yönelik ayrı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle dilekçenin reddine karar verilmesi üzerine her etap için ayrı dava açılmış, 3. etabın iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. Ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle onaylanan imar planlarının ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, Danıştay Altıncı Dairesinin 11/01/2022 tarih ve E:2021/4699, K:2022/220 sayılı bozma kararına uyularak kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar Danıştay Altıncı Dairesinin 04/02/2025 tarihli, E:2022/6683, K:2025/371 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde 60 gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin dördüncü fıkrasında, "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne; 11. maddesinde ise, "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. (8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Altmış” ibaresi “Otuz” şeklinde değiştirilmiştir.) 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun 8. maddesinin birinci fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin altıncı fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; 15. maddesinde ise süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır. Özel Kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." düzenlemesi mevcuttur. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 30 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden uyuşmazlık konusu alanda imar planlarının yargı kararı ile iptal edilmesi üzerine 16.02.2022 tarihli davalı Bakanlık işlemi ile 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının onaylandığı, anılan planların 18.02.2022-20.03.2022 tarihleri arasında askı ilanına çıktığı ve davacı oda tarafından 18.03.2022 tarihinde imar planlarına itiraz edildiği, anılan itirazın Plan İnceleme Değerlendirme Kurulunun ... tarihli, ... sayılı işlemi ile reddedildiği, dava dışı 3. kişilere ait bir takım itirazların kabul edilmesi üzerine bu itirazlara yönelik davalı Bakanlığın 11.11.2022 tarihli işlemi ile imar planı değişikliklerinin onaylandığı ve bu imar planı değişikliklerinin askıya çıkması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Öncelikle davanın konusunun net olarak ortaya konulması gerekmektedir. Şöyle ki uyuşmazlık konusu alandaki yargı kararlarının iptali üzerine 16.02.2022 tarihli Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile 1/5000 ölçekli nazım ve 4 etap halinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının onaylandığı ve davacı odanın anılan planlara yönelik itirazının reddedildiği, dava dışı 3. kişilere ait bir takım itirazların (... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik) kabul edilerek 11.11.2022 tarihli davalı bakanlık işlemiyle anılan değişikliklerin imar planına işlendiği görülmektedir. Dava dilekçesinin incelenmesinden ise dilekçenin açıklamalar kısmında davacının itirazlarının; turizm merkezinde konut alanı planlanmasının kamu yararına aykırı olduğu, konut alanlarının ihtiyacı olan sosyal donatıların ayrılmadığı, kıyıda yolların uygun planlanmadığı günübirlik alanlardan halkın yararlanmasının engellendiği, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın kamusal kullanımının kaldırılarak ticaret alanı olarak belirlenmesine ilişkin olduğu, dilekçenin sonuç ve istem bölümünde de 11.11.2022 tarihli plan ve dayanağı 16.02.2022 tarihli planların iptalinin istenildiğinin belirtildiği ancak davacıların iddialarının tamamının 16.02.2022 tarihli plana ilişkin olduğu, 11.11.2022 tarihli plan değişikliklerine yönelik herhangi bir itirazın olmadığı zira 11.11.2022 tarihinde söz konusu hususlarla ilgili bir değişiklik yapılmadığı görüldüğünden esas itibarıyla davanın konusunun 16.02.2022 tarihli imar planları olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda dava konusu 16.02.2022 onay tarihli 3. etap imar planlarının incelenmesinden; davacı tarafından, plan revizyonlarına ilan süresi içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itirazda bulunulduğu, bu itirazın ilanın son günü olan 20.03.2022 gününü izleyen otuz gün içerisinde yanıtlanmayarak reddi üzerine, 60 günlük süre içerisinde en son 20.06.2022 tarihinde (dava açma süresi haftasonuna gelmesi sebebiyle) dava açılması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden sonra, dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan itirazın reddine yönelik Kültür ve Turizm Bakanlığının 11.11.2022 tarihli işleminin tebliğ üzerine, 18.01.2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan; davacının itirazının reddedildiği Kültür ve Turizm Bakanlığının 11.11.2022 tarihli işlemi ile bir kısım itirazların kabul edilerek, kabul edilen kısımlar yönünden değişiklik yapıldığı ve planın değişiklik yapılan kısımlar bakımından yeniden askıda ilan edildiği görülmekte ise de, davacının itirazlarına yönelik değişiklik yapılmadığı ve yapılan değişiklikler bakımından dava dilekçesinde davacının herhangi bir itirazının olmadığı anlaşıldığından, yapılan ilan işleminin davacı açısından yeniden dava açma süresini başlatmayacağı da açıktır. Bu itibarla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz bakımından iptali, diğer kısımlar bakımından reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların olduğu kısım harici bakımından davalı idarelerin istinaf başvurularının kabulüne, İdare Mahkemesi kararının anılan kısmının kaldırılmasına, bu kısım bakımından davanın reddine, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz bakımından ise istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 2. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi. </body></html>