Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/5563 E. , 2025/5232 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2024/5563 Karar No : 2025/5232 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Belediye Başkanlığı- ... VEKİLİ : Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Kartal ilçesi, ... Mahallesi, eski ... ada, ... parsel (yeni ... ada, ... parsel) sayılı taşınmaza yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 1/1000 ölçekli uygulama imar planında dava konusu taşınmazda planlanan 6 metrelik yolun, dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemişse de, uygulama imar planında parselin kısmen 6 metrelik yol olarak planlanan kısmının, 10 metre ve üzeri trafik yolu olmaması nedeniyle uygulama imar planında düzenlenebilecek yol niteliğinde olduğu ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyip uygulama imar planında gösterilmesinin planların kademeli birlikteliği ilkesi özelinde her ölçeğin gerektirdiği kullanımların o ölçekteki planda gösterilmesi kapsamında doğru bir yaklaşım olduğu, anılan yolun parselin ortasında değil çok az kısmının parselin kenarından geçirilerek parsel formuna uygun bir biçimde kurgulandığı, parselin cephe aldığı yolun devamlılığının bulunduğu, yol fonksiyonunun şehircilik ilke ve esaslarına, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygun olduğu anlaşıldığından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Diğer davalı Kartal Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacıya ait İstanbul İli, Kartal İlçesi, Mahallesi, eski ... ada, ... parsel (yeni ... ada, ... parsel) sayılı taşınmaz 01.09.1976 onay tarihli 1/1000 ölçekli Yakacık Uygulama İmar Planında "kısmen konut (5/A-2/3, 0,15/0.30 yapılaşma koşullu) kısmen yol (6 metre) alanı"nda kalmaktadır. Sonrasında 16.04.2005 onay tarihli 1/5000 ölçekli Kartal Kuzeyi Nazım İmar Planında ise anılan taşınmaz "K1 (150 kişi/ha) notasyonlu konut alanı" işlevine sahip olup kaldığı, bu doğrultuda hazırlanan 04.05.2006 onay tarihli 1/1000 ölçekli Kartal Kuzeyi Uygulama İmar Planında ise "kısmen konut (5/A/3, 0,15-0,25/0.40 yapılaşma koşullu) alanında, kısmen yaya yolu fonksiyonuna ayrılmıştır. Davacının 04.03.2015 tarihli dilekçesi ile taşınmazının yaya yolunda kalan kısmının kaldırılmasına yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatı talebinde bulunduğu, anılan plan tadilatı talebinin, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yayımlanan 20.08.2004 tarih ve S-90 sayılı genelgesi gerekçe gösterilerek, Kartal Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine bu işlem ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yayımlanan 20.08.2004 tarih ve S-90 sayılı genelgenin 2.a. maddesinin iptali istemiyle dava açılmıştır. Anılan davada; "...davacının talebinin uygulama imar plan kararlarını değiştirici nitelikte olduğu ve söz konusu talebin değerlendirilebilmesi için yukarıda anılan genelgede belirtilen belgelerin dilekçeye eklenerek talebin yenilenmesi gerektiği anlaşılmakta olup, bu sebeple davalı Kartal Belediye Başkanlığı'nın davacının talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na plan değişikliği talebi ile gelen talep miktarı ve Genelgede istenilen belgelerin Belediye tarafından temin edilmesindeki güçlük göz önüne alındığında, gerekli belgelerin başvuran tarafından teminini içeren ve temini gerekli belgelerin belirtildiği Genelgenin 2.a. maddesinin iptali isteminin de reddi gerektiği" gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddedildiği, bu karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla,"....Genelge hükümleri bir bütün halinde incelendiğinde, ne plan tadilatı talebinin reddine ilişkin işlemde eksikliğinden söz edilen belgelerin yer aldığı "madde 2/A" bölümünde, ne de diğer bölümlerinde ilçe belediye başkanlıklarına plan tadilatı talebinde bulunan ilgililere yönelik bir düzenleme getirilmediğinin açıkça anlaşıldığı, genelgenin kapsamının yalnızca büyükşehir belediye başkanlığına gelen plan tadilatı teklifleri için geçerli olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamında Kartal Belediye Başkanlığından tadilat talebi bulunan davacı açısından, dava konusu genelgenin icrai bir yönü bulunmadığından, anılan işlemin esasının incelenmesi mümkün olmadığı sonucuna ulaşıldığı, imar yolunun kaldırılması veya kaydırılması talebinin reddine dair ... tarih ve E:... sayılı işleme gelince; 1/1000 ölçekli imar planı tadilatı talebi sırasında davacının 20.08.2004 tarih ve S-90 sayılı genelgesi kapsamında yerine getirmesi gereken bir sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmış olup, davacının 04.03.2015 tarihli plan tadilatı talebine yönelik dilekçesinin ve eklerinin (Çap-harita örneği, imar durum belgesi, Tapu müdürlüğü yazısı vs.) dikkate alınarak, ilgili karar organları tarafından bir karar verilmek üzere değerlendirmeye alınması gerekirken, davacı açısından bu aşamada cari olmadığı anlaşılan genelge hükümleri gerekçe gösterilerek tesis edilen işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle istinaf talebinin kısmen kabulü ile, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Kartal Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün ... tarih ve E:... sayılı işlemine yönelik kısmının kaldırılmasına ve anılan işlemin iptaline, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yayımlanan 20/08/2004 tarih ve S-90 sayılı genelge yönünden ise yukarıda belirtilen gerekçelerle istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. Anılan karar Danıştay Altıncı Dairesinin 11/11/2021 tarih ve E:2018/5721, K:2021/12383 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir. Davacının bu iptal kararının gereğinin yerine getirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun Kartal Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile "ilgili gündem maddesi görüşülmüş olup 1/1000 ölçekli plan teklifleri için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... gün ve ... sayılı başkanlık onayı ve 20/08/2004 gün ve 12734-41-030-000/S-89 sayılı genelgesi gereği eksik evrakların tamamlanması gerektiğinden komisyonumuzca uygun bulunmamıştır." gerekçesi ile reddine ilişkin kararının bildirilmesine yönelik Kartal Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün ... tarih ve E... (...) sayılı işleminin tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada da ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile söz konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu karara yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 22/10/2025 tarih ve E:2021/6565, K:2025/5231 sayılı kararıyla onandığı görülmektedir. Akabinde davacı tarafından yargı kararlarının yerine getirilerek taşınmazının yaya yolunda kalan kısmının kaldırılmasına yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatı talebiyle 06.10.2022 tarihinde Kartal Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine, zımni ret işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5.maddesinde, "nazım imar planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan şeklinde, uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanunun "Mekansal planlama kademeleri" başlıklı 6.maddesinde, "Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır." hükmüne yer verilmiştir. 14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinde, "Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı, uygulama imar planı ise, Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı ifade eder şeklinde düzenlenmiştir. Anılan Yönetmeliğin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6.maddesinde de, "(1) Mekânsal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar Planları olarak hazırlanır. Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; Mekânsal Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından oluşur. (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır." düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı yönetmeliğin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26.maddesinde, "(6) İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde: (...)b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır. c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.(...) düzenlemesi yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare Mahkemesince, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında dava konusu taşınmazda planlanan yolun genişiğinin 6 metre olduğu belirtilmiş ise de, uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin dava dosyasına ibraz edilen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ait pafta örneklerinde davacının taşınmazından geçen yol genişliğinin belirsiz olduğu, Mahkemenin ... tarih ve E:... sayılı ara kararına Kartal Belediye Başkanlığınca verilen cevapta söz konusu yolun 1976 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 6 metre genişliğinde olduğu 04.05.2006 ve 26.10.2020 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında ise anılan taşımazın kısmen imar yolunda kaldığı ancak bu yolun en kesitinin belirlenmediği görülmektedir. Bu durumda, davacı taşınmazından geçen yolun genişliği tespit edilmek suretiyle mevzuatta öngörülen mülkiyet ve yapılaşma durumu ile davacının iddiaları da dikkate alınarak söz konusu yolun, 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygunluğu ile planlama esasları ve şehircilik ilkeleri yönünden değerlendirilmesi ve ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyetiyle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra dava hakkında karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 22/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi. </body></html>