Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/1045 E. , 2025/3407 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/1045 Karar No:2025/3407 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Yemek Gıda Temizlik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) :... Kurumu VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Giresun İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 07/01/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "24 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı" ihalesi dokümanına yönelik davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 02/01/2025 tarih ve 2025/UH.l-43 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 48. maddesinde, yemeğin pişirilmesi işinin sağlık tesisi mutfağında yapılacağı, fakat tesis bünyesindeki mutfakta yangın, su basması, arıza ve buna benzer yemek çıkartmaya engel beklenmedik bir durum oluşması ihtimaline karşı, hizmetin aksamadan yürümesini sağlamak amacıyla, Giresun ili sınırları içerisinde yer alan kendi yemek fabrikası/yemek üretim merkezine ait belgenin veya Giresun ili sınırları içerisinde yer alan bir yemek fabrikası/yemek üretim merkezi ile yapılmış sözleşmenin sunulmasının istenildiği, dolayısıyla olağanüstü durumlarda kullanılması öngörülen mutfağın yalnızca kendi mutfağı olması yönünde bir düzenlemenin mevcut olmadığı ve mutfağın kiralama yöntemiyle kullanılabilmesine de imkan tanınındığı, bahse konu mutfak ile ilgili talep edilen belgelerin idare ile yapılacak sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde yüklenici tarafından idareye teslim edileceğinin belirtildiği, dolayısıyla anılan hususların ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, söz konusu belgelerin ihale üzerinde bırakılan yüklenici tarafından sunulacağının anlaşıldığı, anılan maddede yer alan dört adet standardın sadece olağanüstü durumlarda kullanılması öngörülen istekliye ait veya istekli tarafından kiralanan yedek mutfak için talep edilen standartlar olduğu, hastanelere sunulacak yemek hizmetinin kesintisiz bir şekilde devam etmesi gerektiği, özellikle hastane için yemek üretimi gerçekleştirilen yerlerde hijyen ve kalite standartlarına uygun olarak gıda güvenliği önlemleri çerçevesinde sürekli biçimde üretim yapılmasının önem arz ettiği dikkate alındığında, ihale dokümanında buna yönelik koşulları belirlemek konusunda takdir yetkisine sahip olan idarece belirlenen düzenlemenin rekabete aykırılık teşkil etmediği ve ihaleye teklif verilmesini engelleyici nitelikte görülmediğinden, davacının başvurusunun reddi yolundaki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, idarece olası durumlara ilişkin olarak hizmetin gerçekleştirileceği mutfağa ait belirlenen kriterlerin rekabeti engelleyici ve ihaleye katılımı daraltıcı nitelikte olduğu, ihale dokümanında 20 adet analiz raporunun sözleşme imzalandıktan sonra idareye sunulacağı düzenlenmişse de, bu analiz raporlarının ihale ilan tarihinden önceki farklı aylara ait olması koşulu arandığından işin niteliği ve miktarı ile uyumlu olmadığı, dolaylı biçimde yeterlik kriterine dönüştüğü ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, itirazen şikayet başvurusuna konu edilen düzenlemenin ihaleye teklif verilmesini engellemediği, ihale konusu işin hastanelere sunulacak yemek hizmetine ilişkin olması nedeniyle birtakım hijyen ve kalite standartlarının istendiği ve hizmetin aksamadan yürütülmesini sağlamak üzere kriterlerin belirlendiği, davacı şirket tarafından iddia edilen aykırılıkların mevzuata uygun olduğu belirtilerek temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Giresun İl Sağlık Müdürlüğünce 07/01/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen uyuşmazlık konusu ihale 06/12/2024 tarihinde ilan edilmiştir. İhaleye ilişkin İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinde; “48.2. Müdürlüğümüze bağlı sağlık tesisleri olan Prof. Dr. A. İlhan Özdemir Devlet Hastanesi, Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi, Dr. Ali Menekşe Göğüs Hastalıkları Hastanesi ve Bulancak Devlet Hastanesi kendi bünyesindeki mutfağında yangın, su basması, arıza ve buna benzer yemek çıkartmaya engel beklenmedik bir durum oluşması ihtimaline karşı, hizmetin aksamadan yürümesini sağlamak amacıyla, yüklenici; a) Giresun ili sınırları içerisinde bir mutfakla yapmış olduğu sözleşmeyi, sözleşme imzalanan mutfağa ait ihale ilan tarihinden önce geçerli olan İşletme Kayıt Belgesini sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır. b) Sözleşme imzalanan mutfağa ait ihale ilan tarihinden önce geçerli Kapasite raporunu (Günlük en az 2000 Kişilik Üretim Kapasitesine Sahip Kapasite çeşitliliği olarak Hazır Yemek üretim, Kahvaltı, Diyet yemek, Diyet Kahvaltı, Ara Oğün, Çocuk Menü, Çocuk Kahvaltı, Çocuk Ara Öğün, Tatlı Üretimi) sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır. c) Yemek Fabrikasına ait İhale ilan tarihinden önce alınmış TS 8985 sayılı İş yerleri - yemek fabrikaları - toplu yemek mutfakları ve yemek servisleri - genel kurallar standardına uygun TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 13075 iş Yerleri Gıda Maddeleri Taşma Hizmetleri Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren İş Yeri TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 6914 İş Yerleri - Gıda Maddeleri İmal Eden, Hazırlayan, Depolayan ve Satan Yerler için Genel Kurallar TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 13027 gıda imal yeri sosyal tesisleri, işletmenin çevresi, yakıt depoları ve sistemleri, aydınlatma ve ısıtma sistemi, depolama yerleri, üretimde kullanılan alet ve donanımlar, çalışanlar ile ilgili dezenfeksiyon ve sterilizasyon kuralları TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 9433 İş yerleri - Hızlı yemek servisi yapan yerler TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TSE den alınmış TSE Sürdürebilir Güvenli Üretim Belgesini, sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır. d) Resmi bir laboratuvardan ihale ilan tarihinden önce farklı aylardan alınmış 2 (İki) adet Et Yemeği Analizi, 2 (İki) adet Balık Yemeği analizi, 2 (İki) adet Tavuk Yemeği analizi, 2 (İki) adet Çorba analizi, 2 (İki) adet Yoğurt analizi, 2 (İki) adet 200 ml Tetra pak süt analizi, 2 (İki) adet Kahvaltılık Peynir analiz raporunu/raporlarını sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır. (...)” düzenlemesi yer almaktadır. Davacı tarafından, Giresun ili sınırları içerisinde sözleşme imzalanacak mutfağa ilişkin olarak, İdari Şartname'nin 48. maddesinin 2. fıkrasında yer verilen söz konusu düzenlemelerin; rekabeti ve ihaleye katılımı engellediği, kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddiasıyla yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur."; "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10. maddesinde; “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: … b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; … 3) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler, … 6) İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, … İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir. …” kurallarına yer verilmiştir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler" başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez."; "Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler" başlıklı 30. maddesinde, "(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez."; "Kalite ve standarda ilişkin belgeler" başlıklı 42. maddesinin birini fıkrasında, "İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir." kuralları yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 65. maddesinde, “Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 29 uncu maddesinde; idareler tarafından ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere hangi belgelerin istenilmesinin zorunlu olduğu ve hangi belgelerin istenemeyeceği belirtilmiştir. Bunun dışında kalan hallerde, idarelerce ilanda ve dokümanda belirtilmek kaydıyla, anılan maddede yer verilen belgelerden gerekli görülenler ile makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, kapasite raporu ve kalite ve standarda ilişkin belgelerin ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin ilgili maddeleri ve bu Tebliğde yapılan açıklamalar doğrultusunda istenilmesi mümkün bulunmaktadır. Hizmet alımı ihalelerinde istenilecek belgeler, hizmet alımının yaklaşık maliyet değerine göre belirlenmiş olup (Ek-H.1)’de yer alan tabloda gösterilmiştir. …”; “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74. maddesinde, “74.1. İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesi, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırılık teşkil edecektir. 74.2. İdarece kalite ve standarda ilişkin belge istenmesi durumunda, standarda ilişkin tanıma (kritere), belgenin başvuru veya teklif kapsamında istenmesi halinde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede, yükleniciden istenmesi halinde ise teknik şartnamede yer verilecektir." açıklamalarına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1. Temyize konu Mahkeme kararı, dava konusu Kurul kararının davacının İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinin 2(a), 2(b) ve 2(c) bentlerine ilişkin iddialarının reddine dair kısmı bakımından incelendiğinde: İdare ve vergi mahkemelerinin nihaî kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. 2. Temyize konu Mahkeme kararı, dava konusu Kurul kararının davacının İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinin 2(d) bendine ilişkin iddialarının reddine dair kısmı bakımından incelendiğinde: 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirlendiği üzere, idareler, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar. Temel ihale ilkelerinin sağlanmasına ilişkin söz konusu sorumluluk, ihaleyi gerçekleştiren idarelerce tesis edilecek işlemler bakımından geçerli olduğu gibi ihale dokümanının hazırlanmasında da söz konusu olacaktır. Buna göre idarelerin ihale dokümanını hazırlarken Kanun'un 5. maddesinde yer alan temel ihale ilkelerini dikkate almaları zorunludur. İhale konusu işin gerekli kıldığı, mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için birtakım bilgi ve belgelerin aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında sunmaları istenebilecek ise de, bu belgelerin ihalede olması gereken rekabeti zedelemeyecek nitelikte olması gerektiği açıktır. Ayrıca, rekabet koşulları gözetilmek suretiyle birtakım belgeler isteklilerden istenebileceği gibi sözleşme imzalanması veya işin görülmesi aşamasında yükleniciden de istenebilecektir. Bu anlamda, isteklilerden bilgi ve belge talep edilirken ihalelere hakim olan rekabet ile kaynakların etkin ve verimli kullanılması ilkelerine doğrudan katkı sağlayacak şekilde belirlemeler yapılması gerekmektedir. İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinin 2(d) bendinde, ihalenin ilan tarihinden önce farklı aylarda olmak üzere, ikişer adet; yemek, süt ve peynire ilişkin resmi bir laboratuvardan alınmış analiz raporu istenilmiştir. Bu haliyle, uyuşmazlık konusu ihalede, işin yürütülmesi için yükleniciden ihalenin ilan tarihinden önce alınmış bazı belgelerin sözleşme aşamasında sunmalarının istenildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerin standart olarak malzeme dahil yemek pişirme, servis, dağıtım ve sonrasına ilişkin hizmet alımı ihalelerinde istenen belgelerden olmadığı, başka bir anlatımla niteliği objektif olmakla beraber öngörülebilir olmadığından, söz konusu durumun ihaleye katılımdaki rekabeti azaltacağı açıktır. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, insan sağlığının güvenceye alınması için gereken en önemli hususların gıda güvenliği ve hijyen tedbirleri olduğu, ihale konusu işte kullanılacak mutfakta gıda güvenliği önlemlerinden taviz verilmemesi gerektiği, aksi durumda telafisi zor durumların ortaya çıkabileceği söylenebilecek ise de, söz konusu hususun yalnızca ihale ilan tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerle ispatlanabileceğinin kabulü mümkün değildir. Bu çerçevede, uyuşmazlığa konu düzenlemelerde yer verilen belgelerle ortaya koyulması istenilen kalite ve standardın, geçmişte düzenlenme şartı olmadan temin edilebilecek belgelerle ortaya koyulmasının istenmesinin de aynı amacı gerçekleştirmeye uygun olabileceği anlaşılmaktadır. Dava konusu Kurul kararı ile İdare Mahkemesi kararında, söz konusu belgelerin yeterlik kriteri olarak istenilmediği ve sözleşme aşamasında yüklenici tarafından sunulacağından hareketle uyuşmazlık konusu düzenlemelerin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmış ise de, her halükarda ihale ilan tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerin, tekliflerin sunulması sırasında yeterlik kriteri olarak isteklilerden istenilmesi ile sözleşme imzalanması sonrasında yükleniciden istenilmesi arasında, rekabet ilkesi ve ihaleye katılım yönünden yapılacak değerlendirme yönünden anlamlı bir fark bulunduğundan bahsedilemeyecektir. Bu itibarla, ihale dokümanındaki söz konusu bu düzenlemenin rekabete aykırı olduğu sonucuna varıldığından, itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında bu yönüyle hukuka hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine, 2.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, İdari Şartname'nin 48. maddesinin 2(a), 2(b) ve 2(c) bentlerine yönelik itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ve davalı idare lehine hükmedilen vekalet ücretine yönelik kısmının ONANMASINA, 3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne; 4. İdare Mahkemesi kararının, İdari Şartname'nin 48. maddesinin 2(d) bendine yönelik itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, bu kısım yönünden DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 5. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamasında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama giderinin yarısı olan...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 6. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 7. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 8. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 05/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>