Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2024/2700 E. , 2024/5946 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2700 Karar No:2024/5946 TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1. ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2. ... Müdürlüğü (...) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Temizlik Pazarlama Sanayi Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: MAPEG tarafından 07/06/2023 tarihinde gerçekleştirilen Şırnak ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı IV. Grup maden sahası arama ruhsatı ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu (Taşınmaz Komisyonu) kararına dayalı olarak ihalenin iptali yolunda alınan ... tarih ve ... sayılı MAPEG işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; 4.440.000,00-TL bedel ile davacı şirketin üzerinde bırakılan davaya konu ihalenin uygun bulunması halinde kamu zararının meydana gelebileceğinden bahisle Taşınmaz Komisyonunca ''uygun bulmama'' yönünde alınan nihai kararın, ihale tarihinden bir yıl kadar sonraki güncel piyasa şartlarına göre, ihaleye konu maden sahasının, davacı şirketin teklifinden daha yüksek bir bedelle ruhsatlandırılabileceği gerekçesiyle tesis edildiği ancak bu hususa ilişkin somut dayanakların gösterilmediği, ihale taban bedelinin çok üzerindeki ihale bedelinin, geçen bir yıllık sürede değişen piyasa koşulları karşısında kamu zararına yol açabilecek kadar düşük kaldığına ilişkin değerlendirmenin, sadece ''piyasa koşullarına'' atıf yapılarak gerekçelendirildiği, bu durumda, her ne kadar ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığı yönündeki değerlendirmenin kamu menfaatinin korunması amacına yönelik olduğu belirtilse de ihalenin sonuçlanmasından çok sonra meydana gelen ve davacı şirket bakımından da öngörülemeyen bir durum olan ''değişen piyasa koşulları'' sebebinin, usulüne uygun olarak gerçekleştirilen ve sonucunda idarece belirlenen taban ihale bedelinin çok üstünde bir bedelle davacı şirket üzerinde bırakılan ihaleye ilişkin davacı şirketin haklı beklentisinin korunmamasına tek başına gerekçe teşkil etmeyeceği, idare açısından ekonomik olarak katlanılması mümkün olmayan bir durum, daha açık bir ifade ile katlanılamayacak bir kamu zararı oluştuğu yönünde yeterli bir açıklama veya somut bir analiz yapılmadığı görüldüğünden, ihalenin iptaline yönelik dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu, ihale bedeli ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği, bir başka ifadeyle söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, ihale komisyonu kararının 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamında incelenmek üzere ilgili Taşınmaz Komisyonuna gönderildiği, Taşınmaz Komisyonunca, ihale bedeli ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği gerekçesiyle ihalenin uygun bulunmadığı, mezkur sahanın, güncel piyasa koşulları dikkate alınarak en az dava konusu nihai teklif olan 4.440.000,00-TL taban ihale bedeli üzerinden ve kamu yararına uygun olarak yeniden ihale edilmesi gerektiğinin değerlendirildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, davalı idarelerce ileri sürülen temyiz sebeplerinin dayanaksız olduğu, Taşınmaz Komisyonunca ihale tarihinden çok sonra karar verildiğinden davalı idarelerin kamu zararına neden olduğu, ihale bedelinin taban ihale bedelinin çok üzerinde olduğu, ihalede rekabetin oluştuğu, ihale bedelinin bugünkü çevresel ve ekonomik koşullar, piyasa koşulları gibi hususlar dikkate alındığında dahi kamuya yararlı olduğunun açık olduğu, ihalenin haksız, gerekçesiz ve keyfi olarak iptal edildiği, idarenin ihalenin iptali hususundaki takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı kullanılması gerektiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Dosyanın incelenmesinden, Şırnak ilinde bulunan IV. Grup maden sahasına ilişkin 07/06/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye biri davacı şirket olmak üzere 3 isteklinin katıldığı, kapalı teklif zarflarının açılmasından sonra açık artırma aşamasına geçildiği, isteklilerden birinin 2. artırımda, diğer isteklinin 5. artırımda ihaleden çekilmesi üzerine ihale komisyonunun 07/06/2023 tarihli kararı ile 4.440.000,00-TL'lik teklif fiyatı üzerinden ihalenin davacı şirketin üzerinde bırakıldığı, ihale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararının 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Taşınmaz Komisyonuna sunulduğu, Taşınmaz Komisyonunun... tarih ve ... sayılı kararı ile ihale komisyonu kararının uygun bulunmadığı, ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle anılan karara dayalı olarak ihalenin iptaline karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Dairemizin 17/10/2024 tarihli ara kararıyla davalı idarelerden, dava konusu ihalenin yapıldığı 07/06/2023 tarihinde gerçekleştirilen bütün maden sahası ihalelerine ait taban ihale bedelleri, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller, ihale komisyonu kararları ile bu tarihte gerçekleştirilen ihalelerden Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunan ve uygun bulunmayan ihalelerin tamamına ilişkin bilgiler ile Taşınmaz Komisyonunun 06/05/2024 tarihli kararı ile uygun bulunan ve uygun bulunmayan bütün maden sahası ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller ile ihale komisyonu kararlarını içeren bilgilerin liste halinde istenilmesine ve ER:... sayılı maden sahasına yönelik ihalenin uygun bulunmamasına ilişkin Taşınmaz Komisyonu kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin, aynı tarihte uygun bulunan ve uygun bulunmayan diğer maden sahası ihaleleri de göz önünde bulundurularak somut, açık, anlaşılır bir şekilde açıklanmasının istenilmesine karar verilmiştir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 05/12/2024 tarihli cevabi yazısının ekinde, Taşınmaz Komisyonunca dava konusu ihalenin uygun bulunmama gerekçesi, "... Maden sahaları zaman zaman taban ihale bedelleri üzerinden ruhsatlandırılmakla birlikte zaman zaman da taban ihale bedelinin onlarca kat fazlasına ruhsatlandırılabilmektedir. Bu husus büyük ölçüde sahanın konumu ve rezerv bilgileri de dikkate alındığında piyasa şartlarıyla ilişkili olup piyasa şartları ihale taban bedelinin belirlendiği dönem ile ihale işlemlerinin nihayete ereceği dönem arasında geçen sürede dahi ciddi farklılıklar gösterebilmektedir. ... dava konusu teklif de ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği, diğer bir söylemle söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği düşünülmektedir. Bu nedenlerle talep, ... Taşınmaz Komisyonunca uygun görülmemiş olup mezkur sahanın, güncel piyasa koşulları dikkate alınarak, en az dava konusu nihai teklif olan 4.440.000,00-TL taban ihale bedeli üzerinden ve kamu yararına uygun olarak yeniden ihale edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir." şeklinde belirtilmiş; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 29/11/2024 tarihli cevabi yazısı ekinde 07/06/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler ile Taşınmaz Komisyonu tarafından 06/05/2024 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin bilgilere tablo halinde yer verilmiştir. Dairemizin 17/10/2024 tarihli ara kararı üzerine davalı idareler tarafından gönderilen cevabi yazıların içeriği, yazı ekinde yer verilen 07/06/2023 tarihli ihaleler ve Taşınmaz Komisyonu tarafından 06/05/2024 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin tablo halinde sunulan bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, taban ihale bedeli 504.416,00-TL olarak belirlenen dava konusu IV. Grup maden sahası ihalesi ile aynı maden grubunda, aynı taban ihale bedeline sahip ve ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin dava konusu ihalede ortaya çıkan bedelin çok altında olduğu ihalelerden bazıları Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunmasına karşın (Örneğin, dava konusu ihaleyle aynı tarihte yapılan, taban ihale bedeli 504.416,00-TL olarak belirlenen ihalelerden ER:... sayılı saha için 506.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan, ER:..., ER:..., ER:... ve ER:... sayılı sahalar için 505.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan, ER:... sayılı saha için 900.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan ihalelerin; aynı tarihli Taşınmaz Komisyonunca değerlendirilen ve taban ihale bedeli 504.416,00-TL olarak belirlenen ihalelerden ER:... sayılı saha için 2.750.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan, ER:... sayılı saha için 505.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan, ER:... sayılı saha için 750.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan, ER:... sayılı saha için 1.365.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan ihalelerin onayı uygun bulunmuştur.) taban ihale bedelinin yaklaşık 8 katı kadar fiyat teklif edildiği için davacı şirket üzerinde bırakılan ER:... sayılı maden sahası ihalesinin uygun bulunmadığı ve anılan sahaya ilişkin ihale bakımından eşit muamele ilkesine aykırı davranılmasını haklı kılan somut gerekçelerin de ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, maden sahalarına yönelik ruhsat ihalelerini sonuçlandıran ihale komisyonu kararlarının hukukiliğini ve yerindeliğini denetlemek üzere kamu menfaatinin korunması amacına yönelik oluşturulan ve ihaleyi kesinleştirme yetkisi uhdesinde bulunan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürünün de yer aldığı Taşınmaz Komisyonunun, ihale sonucu ortaya çıkan teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği, bu nedenle ihale sonucu oluşan bedelin uygun bulunmayarak söz konusu ihale sahasının yeniden taban ihale bedeli belirlemek suretiyle tekrar ihaleye çıkılması yönündeki değerlendirmesinin, ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği ve MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalelerin uygunluğunu değerlendirme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu açık olmakla birlikte; dava konusu ihaleyle özdeş nitelikteki (aynı maden grubunda, aynı taban ihale bedeline sahip ve ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin dava konusu ihalede ortaya çıkan bedelin çok altında olduğu ihale) maden sahası ihalelerine ilişkin onaylar uygun bulunmuşken 4.440.000,00-TL olarak teklif edilen ihale bedeli taban ihale bedelinin yaklaşık 8 katı olmasına karşın dava konusu ihale bakımından farklı tutum benimsenmesini haklı kılan somut gerekçelerin ortaya konulamaması nedeniyle, Taşınmaz Komisyonuna verilen takdir yetkisinin objektif esaslara, eşit muamele ilkesine ve takdir yetkisinin veriliş amacına uygun kullanılmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun bulunmuş, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri ise kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalıların temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalılara iadesine, 5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 25/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>