Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2023/1089 E. , 2025/1910 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/1089 Karar No : 2025/1910 DAVACI : ... Elektrik Mühendislik Müşavirlik İnşaat Turizm ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 14/12/2021 tarih ve 31689 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 09/12/2021 tarih ve 10607 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararıyla kabul edilen Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi'nin (Metodoloji) 3., 4., 5., 6. ve Geçici 1. maddelerinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Havza RES için yapılan tesislerin maliyetinin 1.438.864,50-TL olduğu, Metodoloji'nin dava konusu maddelerindeki geri ödemeye esas gerçekleşen yatırım tutarı hesaplama yönteminin hem mevzuata hem de gerçekleşen yatırım maliyetine uygun olmadığı, geri ödemeye esas gerçekleşen yatırım tutarı hesaplama yönteminde esas alınan birim fiyatın gerçekleşen yatırım tutarını karşılamadığı, yapılan yatırım tutarının gerçek maliyetinin ödenmemesinin Türkiye Elektrik İletim A.Ş.'nin (TEİAŞ) sebepsiz zenginleşmesine neden olduğu, Metodoloji'nin Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin 20. maddesinin amacına aykırılık teşkil ettiği; yeni Metodoloji'de sadece illere göre katsayı belirlemesi yapıldığı, illerin kendi içerisindeki konum zorluklarının değerlendirmeye alınmadığı, bu hususun maddi gerçeklere aykırı olduğu, emsal belirlenirken, bağlantı anlaşma tarihinin dikkate alınmasının yanlış olduğu, gerçek maliyetlerin tespiti bakımından işletmelerin geçici kabulünün yapıldığı tarihin esas alınması gerektiği, dava konusu düzenlemenin geçmişe dönük olarak uygulanmasının hukukun genel ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak ise, dava konusu Metodoloji'de, TEİAŞ'ın uzun yıllardır enerji nakil hattı (ENH) yatırımları yapması nedeniyle ihale ettiği yatırımlar esas alınarak bazı kıstasların ortaya konulduğu, yeni Metodoloji'de Danıştay tarafından verilen iptal kararlarının gerekçelerinin dikkate alındığı, bu kapsamda, enerji nakil hatlarının geri ödemeye esas yatırım tutarının hesaplanmasında bağlantı anlaşması tarihi ile geçici kabul tarihi arasındaki en düşük kilometrik birim bedel yaklaşımı terk edilerek, trafo merkezleri (TM) ve YG güç kablosu hesaplamalarında olduğu gibi ortalama bedel yaklaşımının benimsendiği; arazi koşullarına bağlı olarak değişen iş gücü maliyetinin, geri ödemeye esas yatırım tutarına yansıtıldığı; karakteristik kavramının tanımının yapıldığı; nakliye, ham maddeye ulaşım, iklim koşulları gibi maliyeti etkileyen faktörleri yansıtmak amacıyla hesaplamaya, il bazında coğrafi konuma dayalı maliyet farkı katsayısının ilave edildiği ve bu amaçla tüm illeri kapsayan Coğrafi Konum Kaynaklı Maliyet Farkı İl Katsayıları Tablosu'nun hazırlandığı, hesaplama formülünde enerji iletim hatlarının (EİH) toplam maliyetinin 0,87'sinin malzeme maliyeti, 0,13'ünün ise işçilik maliyeti olduğunun varsayıldığı, bu varsayımın TEİAŞ'ın geçmişte kendi tesis etmiş olduğu EİH'lerin maliyet analizine dayandığı, davanın reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ: Dava, 09/12/2021 tarih ve 10607 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararıyla kabul edilen "Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi"nin 3., 4., 5., 6. ve Geçici 1. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. 6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu"nun 8. maddesinin 5. fıkrasında, üretim ve tüketim tesislerinin iletim sistemine bağlantısı için yeni iletim tesisi ve bu tesisin sisteme bağlanabilmesi için yeni iletim hatlarının yapılmasının gerekli olduğu hâllerde; bu tesislerin yapımı için TEİAŞ’ın yeterli finansmanının olmaması veya zamanında yatırım planlaması yapılamaması durumlarında, söz konusu yatırımların, bu tesise bağlantı talebinde bulunan tüzel kişi veya kişilerce müştereken yapılabileceği veya finanse edilebileceği; yapılan yatırımın tutarının ilgili tüzel kişi veya kişiler ile TEİAŞ arasında yapılacak bir tesis sözleşmesi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları çerçevesinde iletim sistem kullanım bedelinden mahsup edilmek suretiyle geri ödeneceği; geri ödeme süresinin üretim ve tüketim tesisleri için en fazla beş yıl olacağı; bu konuya ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır. 28/01/2014 tarih ve 28896 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği"nin 20. maddesinin 3. fıkrasında, müştereken veya münferiden yapılacak iletim tesisine ilişkin geri ödemeye esas yatırım tutarının, TEİAŞ tarafından hazırlanıp Kurul tarafından onaylanan metodolojiye göre hesaplanacağı; aynı maddenin 4. fıkrasında, metodoloji çerçevesinde TEİAŞ tarafından belirlenen geri ödemeye esas yatırım tutarının, Türk Lirası cinsinden sabitlenerek, peşin alınmış sistem kullanım bedeli olarak değerlendirileceği, geri ödemeye esas yatırım tutarı tamamlanıncaya kadar kullanıcının sistem kullanım bedeli (katma değer vergisi hariç) ödemeyeceği, geri ödeme tutarından mahsup edilecek sistem kullanım bedelinin hesaplanmasında, aylık iletim faturasının düzenlenme tarihinde yürürlükte olan sistem kullanım tarifesinin kullanılacağı, ancak, faturada yer alan katma değer vergisi tutarının tamamı ile diğer kalemlerin süresi içerisinde kullanıcı tarafından ödeneceği, katma değer vergisi hariç fatura tutarının, TEİAŞ tarafından peşin ödenmiş sistem kullanım bedeli olarak kullanıcı adına alacak kaydedileceği kuralına yer verilmiştir. Yukarıda yer verilen Yasa ve Yönetmelik hükümleri esas alınarak hazırlanan ve Kurulun 09/12/2021 tarih ve 10607 sayılı kararı ile kabul edilerek 14/12/2021 tarih ve 31689 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan dava konusu "Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi" incelendiğinde, Metodoloji'nin birinci bölümünde amaç, kapsam ve dayanağın belirtildiği; genel esaslara ilişkin ikinci bölümünde yer alan 3. maddesinde, bağlantı anlaşması kapsamında gerçekleştirilen iletim tesislerinin gerçekleşen yatırım tutarları hesaplanırken dikkate alınacak hususlara yer verildiği; enerji iletim hatlarına ilişkin üçüncü bölümünde yer alan 4. maddesinde, ayrıntılı bir şekilde hesaplama kriterlerine yer verilirken, maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde, "Karakteristik; gerilim seviyesi, devre sayısı, bundle (demet) sayısı, iletken kesiti (MCM) ve OPGW durumu (var/yok) teknik detaylarını içerir." şeklindeki açıklamaya yer verildiği; 5. maddesinde, ayrıntılı bir şekilde hesaplama yönteminin gösterildiği, maddenin 1. fıkrasında, "Gerçekleşen yatırım tutarı hesabının temeli, emsal EİH kilometrik birim fiyatının gerçekleşen EİH uzunluğu ile çarpılması esasına dayalı olup; EİH kilometrik demir direk ağırlığı (a2), sözleşme bedelleri (b1 ve b2), arazi zorluk katsayısı ile coğrafi konum katsayısı emsal EİH kilometrik birim fiyatını etkileyen etmenler olarak kullanılır ve bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında sözleşmesi imzalanmış EİH’lerin tamamı ortalama hesaba esas emsal EİH olarak kabul edilir." şeklindeki düzenlemeye yer verilirken sonraki fıkralarında, aynı karakteristiğe sahip sözleşme bulunmaması durumunda yapılacak işlemlere yer verildiği, maddenin 3. fıkrasında geri ödemeye esas gerçekleşen yatırım tutarının (GYT) hesaplanmasında kullanılacak formüle yer verildiği, 4. fıkrasında GYT formülünde yer verilen bileşenlerin tanımlandığı bu tanımlar arasında, "a1 (ağırlık 1): Bağlantı anlaşması kapsamında tesisi gerçekleştirilen EİH’nin kilometrik demir direk ağırlığı (ton/km) a2 (ağırlık 2): Emsal EİH’nin kilometrik demir direk ağırlığı (ton/km) kaz (arazi zorluk katsayısı): Arazi zorluğuna dayalı işçilik maliyet farkı katsayısı kaz= a1 / a2 kbck: Bağlantı Anlaşması kapsamında tesisi gerçekleştirilen EİH’nin coğrafi konuma dayalı maliyet farkı katsayısı keck: Emsal EİH’nin coğrafi konuma dayalı maliyet farkı katsayısını" ifade edeceği belirtilirken, 5. fıkrasında, önceki fıkralara göre hesaplama yapılamadığı durumlarda izlenecek yönteme ayrıntısıyla yer verildiği; Metodoloji'nin dördüncü bölümünde ise, iletim trafo merkezleri ve YG güç kablosu tesisleri bakımından düzenlemeye yer verilerek, 6. maddesinde, hesaplama yöntemi gösterilmiş olup, maddenin 1. fıkrasında, "Bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu işin geçici kabul tarihi arasındaki iletim transformatör merkezi/YG güç kablosu tesisleri yapım işi sözleşmeleri birim fiyat teklif cetvelleri içerisinde yer alan aynı teknik özelliğe sahip her bir iş kalemi birim fiyatının, 'coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farkı katsayısı' ile çarpılarak bulunan iş kalemi tutarlarının aritmetik ortalaması, o iş kaleminin hesaplamaya esas birim fiyatı olarak kullanılır. Belirlenen birim fiyatlar onaylı projesine göre düzenlenen fiili durum tespit tutanaklarındaki miktarlarla çarpılarak bulunan iş kalemi tutarlarının toplanması suretiyle gerçekleşen yatırım tutarı hesaplanır." hükmüne yer verilirken, 2. fıkrasında, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu işin geçici kabul tarihi arasında aynı teknik özelliğe sahip en az bir iş kalemi bulunmuyorsa izlenecek yönteme; sonraki fıkralarında coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farklılıklarının nasıl hesaplanacağına ilişkin hususlara ve Metedoloji ekinde de "Coğrafi Konum Kaynaklı Maliyet Farkı İl Katsayıları Tablosu"na yer verildiği; "Mülga Metodoloji hükümlerine tâbi olan kişilerin durumu" başlıklı Geçici 1. maddesinde ise, "26/04/2010 tarihli ve 2536 sayılı Kurul Kararı ile onaylanan Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi, ... tarihli ve ... sayılı Kurul Kararı ile onaylanan Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi ve ... tarihli ve ... sayılı Kurul Kararı ile onaylanan Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi hükümlerine tâbi olan kişilere de bu Metodoloji hükümleri uygulanır." şeklindeki düzenlemeye yer verildiği görülmektedir. Dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirket ile TEİAŞ arasında 15/07/2013 tarihinde Havza RES'in 154 kV Merzifon TM-Kavaklar OSB TM EİH'ye girdi-çıktı bağlanması için bağlantı anlaşması imzalandığı, Samsun ili sınırları içerisinde tesis edilen 48 MW kurulu gücündeki Havza RES'in üretmiş olduğu enerjiyi iletebilmek için ihtiyaç duyduğu tesislerin yukarıda yer verilen Yasa hükümlerinde belirtildiği üzere TEİAŞ'ın yatırım planında olmaması ve finansmanının kısa vadede karşılanamayacağının anlaşılması üzerine davacı şirket tarafından 154 kV Merzifon TM - Kavak OSB TM EİH'na girdi-çıktı 154 kV 2,0137 km çift devre 2x1272 MCM karakteriskli (OPGW'li) enerji iletim hattının yapıldığı, bu yatırım için ödenen toplam 1.438.864,50-TL yerine davalı idarece daha düşük bir yatırım bedelinin belirlenmesine esas olan 16/11/2016 tarih ve 6593-20 sayılı Kurul kararı ile kabul edilen Metodoloji'nin iptali istemiyle Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2020/1969 sayılı esasına kayden açılan davada iptal kararı verilmesi üzerine dava konusu edilen Metodoloji'nin yürürlüğe konulduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar davacı tarafça önceki Metodoloji'nin yargı kararıyla iptal edildiği, dava konusu edilen yeni Metodoloji'nin iptali istenilen Geçici 1. maddesi ile geçmişe yürütülmesinin hukuka aykırı olduğu iddia olunmuş ise de, idari yargı yerlerince bir düzenleyici işlemin iptal edilmesinin önceki düzenlemeleri kendiliğinden geçerli hale getirmeyeceği gibi, yürütme erkinin yerine geçerek düzenleyici işlem mahiyetinde bir karar da veremeyeceği açık olduğundan, idarelerce yargı kararının hüküm fıkrası yanında gerekçesi de dikkate alınarak yeniden bir düzenleyici işlem tesis edilerek, iptal edilmiş metodolojinin düzenlediği dönem için de kazanılmış haklar gözetilerek uygulanmasında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle, davacının Geçici 1. maddenin iptali istemine dayanak gösterdiği iddialar geçerli görülmemiş olup, iptali istenilen diğer maddeler bakımından ise, önceki Metodolojileri iptal eden yargı kararlarının gereğinin yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda süreç incelendiğinde; Kurumun 2010 yılında hazırlamış olduğu Metodoloji'de geri ödemeye esas kıstas olarak iletim tesisi yatırımları için TEİAŞ'ın birim fiyatlarının en düşüğünün ve enerji iletim hatları yatırımları için ise yine en düşük kilometrik maliyetin emsal alınması yönteminin benimsendiği, bu metodolojinin, Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2010/2546 sayılı esasına kayden açılan davada verilen 31/03/2015 tarih ve E:2010/2546, K:2015/1256 sayılı kararla, farklı coğrafi konum ve arazilerde inşa edilecek tesislerin geri ödeme hesaplamalarında, tespit edilen en düşük aynı birim bedelin kullanılmasının, hakkaniyete aykırı durumlar ortaya çıkarabileceği yönündeki gerekçeyle iptal edilmesi üzerine, ... tarih ve ... sayılı (Kurul) kararı ile bu kez kullanıcılar tarafından tesis edilen enerji iletim hatlarında, farklı arazi ve coğrafi bölge koşullarından doğrudan etkilenen iş kaleminin kullanılan direk tipine göre 1 km hat uzunluğundaki galvanizli demir direk ağırlığı olması nedeniyle, galvanizli demir direk ağırlıklarının baz alındığı bir geri ödeme modelinin geliştirildiği, davacının da aralarında olduğu farklı kişilerce Danıştay Onüçüncü Dairesinde açılan davalar (E:2020/1969, E:2021/2963) sonucunda verilen kararlarla, önceki Metodoloji'de olduğu gibi enerji iletim hattı tesislerinde aynı karakteristiğe sahip en düşük bedel yaklaşımı esas alınmaya devam edilerek, tesislerin inşa edileceği araziden veya coğrafi konumdan doğrudan etkilenen maliyet kaleminin 1 km hat uzunluğundaki galvanizli demir direk ağırlığı olduğundan bahisle, bu unsura nakliye, montaj ve işgücü giderlerinin de eklendiği belirtilen yeni bir hesaplama yöntemi oluşturulmakla birlikte, ilgili mevzuatta "karakteristik" kavramından ne anlaşılması gerektiği hususunda bir açıklamaya yer verilmediği; TEİAŞ'ın 4734 sayılı Kanun kapsamında farklı coğrafi bölgelerde gerçekleştirdiği ihalelerde aynı karakteristik özelliğe sahip iletim tesislerine yönelik oluşan fiyatların içerisindeki maliyet kalemlerinin aynı olduğundan söz etme imkanının bulunmadığı; bu bağlamda, iletim tesislerinin inşa edileceği araziden veya coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farklılıklarının gerçekleşen yatırım tutarına yansıtılması gerektiğine ilişkin yargı kararının tam olarak uygulanmadığı; öte yandan, enerji iletim hattı tesislerinde, Dairenin belirtilen iptal kararında objektif kriterlere dayalı olmadığı değerlendirilen en düşük bedel yaklaşımının benimsenmeye devam edildiği, bahse konu iptal kararında belirtilen, rekabet unsurunun oluşmadığı ihalelerin veya benzer tesislerin yüksek bedelle ihale edilmesi ihtimallerinde, mevcut tesisin bu bedellerden daha düşük bedellerle de inşa edilebileceğinden kamu zararına neden olacağı hususunun anılan dava konusu Metodoloji'de de karşılanmadığı belirtilerek iptal hükmü kurulduğu görülmektedir. Belirtilen yargı kararları ışığında bazı maddeleri işbu davaya konu edilen Metodoloji incelendiğinde, "karakteristik" kavramının açıklandığı, geri ödeme bedellerinin hesaplanmasına ilişkin ayrıntılı kurallara ve formüllere yer verildiği, en düşük bedel uygulamasından vazgeçilerek ortalama bedel uygulamasının esas alındığı, ayrıca Metodoloji ekinde "Coğrafi Konum Kaynaklı Maliyet Farkı İl Katsayıları Tablosu"na yer verilerek il bazlı olarak maliyet hesaplamalarında kullanılacak katsayıların belirlendiği, bu haliyle yargı kararları ile belirtilen sakıncalar giderilerek objektif kriterlerin oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan davacı tarafça dava konusu edilen Metodoloji ile yeniden hesaplanan geri ödeme tutarının dahi kendilerince ödenen yatırım bedelini karşılamaktan uzak olduğu, bu haliyle yatırımcıların mağduriyetine yol açtığı ifade edilmiş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkatle incelendiğinde, idarece geri ödenmesi öngörülen yatırım tutarının ilgilisince ibraz edilecek fatura tutarından oluşacağı yönünde herhangi bir kurala yer verilmediği, Yönetmelik ve Metodoloji ile oluşturulacak objektif kurallar çerçevesinde gerçeğe en yakın şekilde belirlenecek tutarın ödenmesinin amaçlandığında şüphe bulunmamaktadır. Nitekim kamu hazinesinden yapılacak her türlü ödemenin sıkı kurallara tabi tutulacağı açık olup, bu tür ödemelerin tamamen ilgililerce ibraz edilecek bilgi ve belgelere endekslenmesi mümkün değildir. Yukarıda yer verilen yargı kararları ile de bu amaç doğrultusunda kamu yararı ile ilgilinin yararı arasında bir denge kurularak, gerçeğe en yakın bedelin belirlenmesi, dolayısıyla yatırımcıların yatırım kararlarını alırken daha sağlıklı değerlendirme yapabilmesine imkan veren kuralların oluşturulmasının hedeflendiği, bu yönde dava konusu edilen Metodoloji ile açık olmayan kavramların açıklığa kavuşturulduğu, en düşük bedel uygulaması yerine ortalama bedel uygulamasına yer verildiği, coğrafi konumlardan kaynaklanan maliyet farklılıklarının hesaplamaya dahil edilmesinin sağlandığı görüldüğünden iptali istenilen hükümlerde anılan yargı kararlarına, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 13/05/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'in ve davalı idare vekili Av. ...'ın geldikleri, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı şirket ile TEİAŞ arasında 15/07/2013 tarihinde Havza RES'in 154 kV Merzifon TM-Kavaklar OSB TM EİH'ye girdi-çıktı bağlanması için bağlantı anlaşması imzalanmıştır. TEİAŞ tarafından, davacı şirketçe inşa edilen ve 10/06/2018 tarihinde geçici kabulü yapılan enerji iletim hattının geri ödemeye esas gerçekleşen toplam yatırım tutarı, dava konusu Metodoloji çerçevesinde 778.674,54-TL olarak hesaplanarak bu tutar üzerinden fatura düzenlenmesi gerektiği davacıya 03/01/2023 tarihinde bildirilmiştir. Bunun üzerine Metodoloji'nin dava konusu düzenlemelerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçilmiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinin beşinci fıkrasında, "Üretim ve tüketim tesislerinin iletim sistemine bağlantısı için yeni iletim tesisi ve bu tesisin sisteme bağlanabilmesi için yeni iletim hatlarının yapılmasının gerekli olduğu hâllerde; bu tesislerin yapımı için TEİAŞ’ın yeterli finansmanının olmaması veya zamanında yatırım planlaması yapılamaması durumlarında, söz konusu yatırımlar, bu tesise bağlantı talebinde bulunan tüzel kişi veya kişilerce müştereken yapılabilir veya finanse edilebilir. Yapılan yatırımın tutarı ilgili tüzel kişi veya kişiler ile TEİAŞ arasında yapılacak bir tesis sözleşmesi ile bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları çerçevesinde iletim sistem kullanım bedelinden mahsup edilmek suretiyle geri ödenir. Geri ödeme süresi üretim ve tüketim tesisleri için en fazla beş yıldır. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin 20. maddesinin üçüncü fıkrasında, müştereken veya münferiden yapılacak iletim tesisine ilişkin geri ödemeye esas yatırım tutarının, TEİAŞ tarafından hazırlanıp Kurul tarafından onaylanan metodolojiye göre hesaplanacağı; dördüncü fıkrasında, metodoloji çerçevesinde TEİAŞ tarafından belirlenen geri ödemeye esas yatırım tutarının, Türk Lirası cinsinden sabitlenerek, peşin alınmış sistem kullanım bedeli olarak değerlendirileceği, geri ödemeye esas yatırım tutarı tamamlanıncaya kadar kullanıcının sistem kullanım bedeli (katma değer vergisi hariç) ödemeyeceği, geri ödeme tutarından mahsup edilecek sistem kullanım bedelinin hesaplanmasında, aylık iletim faturasının düzenlenme tarihinde yürürlükte olan sistem kullanım tarifesinin kullanılacağı; ancak, faturada yer alan katma değer vergisi tutarının tamamı ile diğer kalemlerin süresi içerisinde kullanıcı tarafından ödeneceği, katma değer vergisi hariç fatura tutarının, TEİAŞ tarafından peşin ödenmiş sistem kullanım bedeli olarak kullanıcı adına alacak kaydedileceği kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu uyuşmazlığın esası, ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Kurul kararlarıyla kabul edilen 2010 ve 2016 tarihli Metodolojilere yönelik Dairemizin 31/03/2015 tarih ve E:2010/2546, K:2015/1256 sayılı iptal kararı ile 23/09/2021 tarih ve E:2021/2963, K:2021/3015 sayılı iptal kararındaki gerekçelerin dava konusu Metodoloji'de dikkate alınıp alınmadığından kaynaklanmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, 2010 tarihli Metodoloji'ye (... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla kabul edilmiştir.) karşı açılan davada Dairemizce verilen 31/03/2015 tarih ve E:2010/2546, K:2015/1256 sayılı iptal kararında, tesislerin inşa edileceği araziden veya coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farklılıklarının (nakliye, ham maddeye ulaşım, işgücü ve benzeri) gerçekleşen yatırım tutarına yansıtılacağı benzer sözleşmelerdeki en düşük bedel yaklaşımının, rekabet unsurunun oluşmadığı ihalelerin veyahut benzer tesislerin yüksek bedelle ihale edilmesi ihtimallerinde, mevcut tesis bu bedellerden daha düşük bedellerle de inşa edilebileceğinden kamu zararına neden olacağı gerekçelerine yer verilmiştir. Anılan karar sonrası davalı idarece hazırlanan 2016 tarihli Metodoloji'nin (... tarih ve ... sayılı Kurul kararlarıyla kabul edilmiştir.) iptali istemiyle açılan davada Dairemizce verilen 23/09/2021 tarih ve E:2021/2963, K:2021/3015 sayılı kararda da 2016 tarihli Metodoloji'de, enerji iletim hattı tesislerinde aynı karakteristiğe sahip en düşük bedel yaklaşımı esas alınmaya devam edilerek, tesislerin inşa edileceği araziden veya coğrafi konumdan doğrudan etkilenen maliyet kaleminin 1 km hat uzunluğundaki galvanizli demir direk ağırlığı olduğundan bahisle, bu unsura nakliye, montaj ve işgücü giderlerinin de eklendiği belirtilerek yeni bir hesaplama yönteminin oluşturulduğu; bununla birlikte, ilgili mevzuatta "karakteristik" kavramından ne anlaşılması gerektiği hususunda açıklamaya yer verilmediği gibi TEİAŞ'ın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında farklı coğrafi bölgelerde gerçekleştirdiği ihalelerde aynı karakteristik özelliğe sahip iletim tesislerine yönelik oluşan fiyatların içerisindeki maliyet kalemlerinin aynı olduğundan söz etme imkanının bulunmadığı; bu bağlamda, iletim tesislerinin inşa edileceği araziden veya coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farklılıklarının gerçekleşen yatırım tutarına yansıtılması gerektiğine ilişkin yargı kararının tam olarak uygulanmadığı; öte yandan, enerji iletim hattı tesislerinde, Dairemizin söz konusu iptal kararında objektif kriterlere dayalı olmadığı değerlendirilen en düşük bedel yaklaşımının benimsenmeye devam edildiği, bahse konu iptal kararında belirtilen, rekabet unsurunun oluşmadığı ihalelerin veya benzer tesislerin yüksek bedelle ihale edilmesi ihtimallerinde, mevcut tesis bu bedellerden daha düşük bedellerle de inşa edilebileceğinden kamu zararına neden olacağı hususunun 2016 tarihli Metodoloji'de karşılanmadığı ve yargı kararı gereğinin, hüküm fıkrasıyla birlikte gerekçeleri de gözetilmek suretiyle eksiksiz olarak yerine getirilmediği anlaşıldığından, bahisle söz konusu Metodoloji'nin dava konusu düzenlemelerinin iptaline karar verilmiştir. Dairemizin söz konusu iptal kararlarında genel olarak, tesislerin inşa edileceği araziden veya coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farklılıklarının (nakliye, ham maddeye ulaşım, işgücü ve benzeri) gerçekleşen yatırım tutarına yansıtılmadığı benzer sözleşmelerdeki en düşük bedel yaklaşımının benimsenmesi durumunda, rekabet unsurunun oluşmadığı ihalelerin veyahut benzer tesislerin yüksek bedelle ihale edilmesi ihtimallerinde, mevcut tesisin bu bedellerden daha düşük bedellerle de inşa edilebileceğinden kamu zararına neden olacağı, ilgili mevzuatta "karakteristik" kavramından ne anlaşılması gerektiği hususunda bir açıklamaya yer verilmediği gibi TEİAŞ'ın 4734 sayılı Kanun kapsamında farklı coğrafi bölgelerde gerçekleştirdiği ihalelerde aynı karakteristik özelliğe sahip iletim tesislerine yönelik oluşan fiyatların içerisindeki maliyet kalemlerinin aynı olduğundan söz etme imkanı bulunmadığı ve iletim tesislerinin inşa edileceği araziden veya coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farklılıklarının gerçekleşen yatırım tutarına yansıtılması gerektiği gerekçelerine yer verilmiştir. Dairemizin iptal kararı sonrası 09/12/2021 tarih ve 10607 sayılı Kurul kararıyla kabul edilen yeni bir Metodoloji hazırlanmıştır. Dava konusu Metodoloji kuralları incelendiğinde, Metodoloji'nin 3. maddesinde, bağlantı anlaşması kapsamında gerçekleştirilen iletim tesislerinin gerçekleşen yatırım tutarları hesaplanırken dikkate alınacak genel esaslar belirlenmiştir. Anılan maddede, EİH tesisleri için emsal EİH seçiminin, tesisi gerçekleştirilen EİH ile aynı karakteristikte olan ve bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında TEİAŞ tarafından imzalanmış EİH sözleşmeleri içinden yapılmasının; transformatör merkezi/YG güç kablosu tesisleri için emsal iş kalemi seçiminin, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında TEİAŞ tarafından imzalanmış iletim transformatör merkezi/YG güç kablosu tesisleri yapım işi sözleşmeleri birim fiyat teklif cetvelleri içerisinde yer alan aynı teknik özelliğe sahip iş kalemleri içinden yapılmasının esas olduğu; diğer taraftan, yapımı gerçekleştirilen tesisin bağlantı anlaşması tarihi ile geçici kabul tarihi arasında bir yıldan daha az bir süre olması halinde, gerçekleşen yatırım tutarının hesaplanmasında, geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihinden önceki bir yıllık sürenin dikkate alınacağı belirtilmiştir. Ayrıca, Metodoloji'nin ekinde yer alan "Coğrafi Konum Kaynaklı Maliyet Farkı İl Katsayıları", coğrafi konum kaynaklı maliyet farkı olarak hesaba dahil edilecektir. Öte yandan, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında yer almayan birim fiyatların, ait oldukları sözleşme tarihlerinden bağlantı anlaşması tarihine eskale edileceği; eskalasyon yapılırken temel endeks ve güncel endeks olarak Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan (2003=100) Temel Yıllı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun "Yurt İçi ÜFE" sütunundaki sayının esas alınacağı; temel endeksin, emsal EİH/transformatör merkezi/YG güç kablosu sözleşme tarihinden bir önceki aya ait endeks; güncel endeksin ise geri ödemeye konu tesisin bağlantı anlaşması tarihinden bir önceki aya ait endeks olduğu ifade edilmiştir. Metodoloji'nin 4. maddesinde, bağlantı anlaşması kapsamında gerçekleştirilen EİH'lerin gerçekleşen yatırım tutarlarının hesaplanmasında dikkate alınacak kriterlere yer verilmiştir. Anılan maddede öncelikle "karakteristik" kavramının kapsamı belirlenerek, bu kavramın gerilim seviyesi, devre sayısı, bundle (demet) sayısı, iletken kesiti (MCM) ve OPGW durumu (var/yok) teknik detaylarını içerdiği belirtilmiştir. Ayrıca, emsal EİH seçiminin, TEİAŞ tarafından 4734 sayılı Kanun'a göre ihalesi gerçekleştirilen ve sözleşmeye bağlanan EİH yapım işi projeleri içerisinden yapılacağı; uzunluğu 5 km'den kısa EİH'ler için emsal EİH seçiminin, uzunluğu 5 km'den kısa EİH'ler içerisinden; uzunluğu 5 km – 15 km arası olan EİH'ler için emsal EİH seçiminin, uzunluğu 5 km – 15 km arası olan EİH'ler içerisinden ve uzunluğu 15 km'den uzun EİH'ler için emsal EİH seçiminin, uzunluğu 15 km'den uzun EİH'ler içerisinden yapılacağı ve emsal EİH seçilirken, yenileme içerikli EİH sözleşme bedellerinden direk, iletken (faz ve koruma iletkenleri, hırdavat vs.) ve diğer malzemelere ait tüm demontaj fiyatları düşülerek ortaya çıkan fiyatların Metodoloji kapsamında değerlendirileceği düzenlenmiştir. Öte yandan, bağlantı anlaşması kapsamındaki hattın OPGW'li (bir fiber optik kablo türü) veya OPGW'siz olduğu durumlarda, emsal EİH seçiminin nasıl yapılacağı ayrıca belirlenmiştir. Metodoloji'nin 5. maddesinde, gerçekleşen yatırım tutarının hesaplama yönteminin nasıl olacağına ilişkin düzenlemelere ve bu hesaplamanın yapılmasında kullanılacak formüle yer verilmiştir. Anılan maddede, gerçekleşen yatırım tutarı hesabının temelinin, emsal EİH kilometrik birim fiyatının, gerçekleşen EİH uzunluğu ile çarpılması esasına dayalı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, EİH kilometrik demir direk ağırlığı (a2), sözleşme bedelleri (b1 ve b2), arazi zorluk katsayısı ile coğrafi konum katsayısının, emsal EİH kilometrik birim fiyatını etkileyen etmenler olarak kullanılacağı ve bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında sözleşmesi imzalanmış EİH'lerin tamamının, ortalama hesaba esas emsal EİH olarak kabul edileceği ifade edilmiştir. Ayrıca, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında aynı karakteristiğe sahip en az bir sözleşme bulunmuyorsa, bağlantı anlaşması tarihinden geriye (04/01/2002 tarihine kadar) doğru aynı karakteristiğe sahip, anlaşma tarihine en yakın tarihli EİH'nin sözleşmesine ait kilometrik birim fiyatın; bağlantı anlaşması tarihinden geriye doğru da aynı karakteristiğe sahip, en az bir sözleşme bulunmuyorsa, geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihinden ileriye doğru aynı karakteristiğe sahip, geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihine en yakın tarihli EİH'nin sözleşmesine ait kilometrik birim fiyatın dikkate alınacağı kuralına yer verilmiştir. Diğer taraftan, gerçekleşen yatırım tutarının, yukarıda belirtilen yöntemlere göre hesaplanamadığı durumlarda, emsal EİH kilometrik birim fiyatı ile emsal EİH kilometrik galvanizli demir direk ağırlığının nasıl hesaplanacağı da ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Metodoloji'nin 6. maddesinde, iletim transformatör merkezi/YG güç kablosu tesislerinin gerçekleşen yatırım tutarının hesaplama yönteminin nasıl olacağı düzenlenerek, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu işin geçici kabul tarihi arasındaki iletim transformatör merkezi/YG güç kablosu tesisleri yapım işi sözleşmeleri birim fiyat teklif cetvelleri içerisinde yer alan aynı teknik özelliğe sahip her bir iş kalemi birim fiyatının, "coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farkı katsayısı" ile çarpılarak bulunan iş kalemi tutarlarının aritmetik ortalaması, o iş kaleminin hesaplamaya esas birim fiyatı olarak kullanılacağı; belirlenen birim fiyatların, onaylı projesine göre düzenlenen fiili durum tespit tutanaklarındaki miktarlarla çarpılarak bulunan iş kalemi tutarlarının toplanması suretiyle gerçekleşen yatırım tutarının hesaplanacağı kuralına yer verilmiştir. Anılan maddede, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu işin geçici kabul tarihi arasında aynı teknik özelliğe sahip en az bir iş kaleminin bulunmaması durumunda dikkate alınacak hususlar ayrıca düzenlenmiştir. Öte yandan, bu hesaplamalarda coğrafi konumdan kaynaklanan maliyet farklılıklarının da dikkate alınacağı belirtilerek, buna ilişkin esaslar tespit edilmiştir. Metodolojinin "Mülga Metodoloji hükümlerine tâbi olan kişilerin durumu" başlıklı Geçici 1. maddesinde, "26/04/2010 tarihli ve 2536 sayılı Kurul Kararı ile onaylanan Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi, 09/04/2015 tarihli ve 5557 sayılı Kurul Kararı ile onaylanan Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi ve 16/11/2016 tarihli ve 6593-20 sayılı Kurul Kararı ile onaylanan Geri Ödemeye Esas Gerçekleşen Yatırım Tutarı Tespit Metodolojisi hükümlerine tâbi olan kişilere de bu Metodoloji hükümleri uygulanır." kuralına yer verilerek, yeni Metodoloji öncesinde yürürlükte olan Metodolojilere tabi olanların durumunun ne olacağı düzenlenmiştir. Dosyanın incelenmesinden, dava konusu Metodolojiyle, 2016 tarihli Metodoloji'den farklı olarak, enerji nakil hatlarının geri ödemeye esas yatırım tutarının hesaplanmasında bağlantı anlaşması tarihi ile geçici kabul tarihi arasındaki en düşük kilometrik birim bedel yaklaşımının terk edilerek trafo merkezleri (TM) ve YG güç kablosu hesaplamalarında olduğu gibi ortalama bedel yaklaşımının benimsendiği; arazi koşullarına bağlı olarak değişen işgücü maliyetinin, geri ödemeye esas yatırım tutarına yansıtıldığı; "karakteristik" kavramının kapsamının belirlendiği; nakliye, ham maddeye ulaşım, iklim koşulları gibi maliyeti etkileyen faktörleri yansıtmak amacıyla hesaplamaya il bazında coğrafi konuma dayalı maliyet farkı katsayısının ilave edildiği ve bu amaçla tüm illeri kapsayan Coğrafi Konum Kaynaklı Maliyet Farkı İl Katsayıları Tablosu'nun hazırlandığı; ayrıca, Tablo'da, coğrafi konuma dayalı maliyet farkı katsayılarının 0,0140 (Kırıkkale) - 0,0340 (Artvin) aralığında her il yönünden ayrı ayrı yapılan değerlendirme neticesinde belirlendiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, Metodoloji'nin dava konusu düzenlemeleriyle, enerji iletim hattı tesisleri için emsal enerji iletim hattı seçiminin; transformatör merkezi/YG güç kablosu tesisleri için emsal iş kalemi seçiminin ve gerçekleşen yatırım tutarı hesabının nasıl yapılacağının ve hangi kriterlerin dikkate alınacağının, yargı kararlarının gereğinin yerine getirilmesine yönelik yeni bir hesaplama yöntemine yer verilerek ve objektif kriterler geliştirilmek suretiyle belirlendiği, böylelikle gerçek yatırım tutarlarının kullanıcılara geri ödenmesinin sağlanmasının amaçlandığı görüldüğünden, dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Davacı tarafından, geri ödemeye esas gerçekleşen yatırım tutarının iadesinde, enerji iletim hattı tesisleri ile transformatör merkezi/YG güç kablosu tesisleri için emsal seçiminde, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında TEİAŞ tarafından imzalanmış sözleşmelerin esas alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, 2016 tarihli Metodoloji'de öngörülen enerji nakil hatlarının geri ödemeye esas yatırım tutarının hesaplanmasında bağlantı anlaşması tarihi ile geçici kabul tarihi arasındaki en düşük kilometrik birim bedel yaklaşımı terk edilerek ortalama bedel yaklaşımı benimsenmiştir. Öte yandan, davalı idare tarafından, 2010 ve 2016 tarihli Metodolojilere karşı açılan davalarda verilen iptal kararlarında, "benzer sözleşmelerdeki en düşük bedel yaklaşımının, rekabet unsurunun oluşmadığı ihalelerin veyahut benzer tesislerin yüksek bedelle ihale edilmesi ihtimallerinde, mevcut tesisin bu bedellerden daha düşük bedellerle de inşa edilebileceğinden kamu zararına neden olacağı" gerekçesine de yer verildiğinden, bu gerekçe dikkate alınmak suretiyle en düşük kilometrik birim bedel yaklaşımının terk edildiği ve ortalama bedel yaklaşımının kabul edildiği savunulmuştur. Bu kapsamda, kamu ve yatırımcıların menfaat dengesi gözetilerek gerçek yatırım tutarının yatırımcılara geri ödenmesi ve yargı kararlarının gereklerinin yerine getirilmesi amacıyla emsal seçiminde bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye esas tesisin geçici kabul tarihi arasındaki TEİAŞ tarafından imzalanan sözleşmelerin dikkate alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının bu konudaki iddiası yerinde görülmemiştir. Diğer taraftan, Metodoloji'de, bağlantı anlaşması tarihi ile geri ödemeye konu tesisin geçici kabul tarihi arasında aynı karakteristiğe sahip en az bir sözleşme bulunmaması hali düzenlenerek, gerçek yatırım tutarının yatırımcılara geri ödenmesi amacıyla geçici kabul tarihinden ileriye doğru aynı karakteristiğe sahip enerji iletim hattının sözleşmesine ait kilometrik birim fiyatı dikkate alınabilecektir. Öte yandan davacı tarafından, coğrafi konumdan kaynaklı zorluk katsayıları ve hesaplama yönteminde katsayı belirlemesinin sadece illere göre yapıldığı, illerin kendi içindeki farklılık ve zorluklarının dikkate alınmadığı ileri sürülmüş ise de, davalı idarece, Coğrafi Konum Kaynaklı Maliyet Farkı İl Katsayıları Tablosu'nun hazırlık işlemlerinin TEİAŞ tarafından yürütüldüğü, Tablo hazırlanırken enerji iletim hattı yüklenicisi firmalara danışıldığı, iklim zorluğu, üretim noktalarına uzaklık, orman, zarar/ziyan, ulaşım zorluğu, pahalılık gibi konumdan kaynaklı ve tesisin maliyetini etkileyen faktörlerin dikkate alındığı belirtilerek, illere yönelik değerlendirmede davacı tarafından iddia edilen hususların dikkate alındığı; ayrıca, tesis edilen hatların arazi zorluğundan kaynaklanan maliyet farkının da "arazi zorluğuna dayalı işçilik maliyet farkı katsayısı" kullanılarak gerçekleşen yatırım tutarı hesabına dahil edileceği, böylelikle iller içinde de araziden kaynaklı farklılıkların bulunması durumunun hesaplamalarda dikkate alınacağı anlaşıldığından bu iddiaya itibar edilmemiştir. Diğer taraftan davacı tarafından, Metodoloji'nin Geçici 1. maddesinde, yeni Metodoloji'nin, bu Metodoloji öncesinde yürürlükte olan Metodolojilere tabi olan kişilere de uygulanacağı kuralına yer verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, yeni Metodoloji öncesinde yürürlükte bulunan Metodolojilere karşı açılan davalarda, Dairemizce verilen iptal kararları nedeniyle önceki düzenlemelere tabi olan kişiler bakımından bu düzenlemeler uygulama kabiliyetini yitirdiğinden, söz konusu Metodolojilerin iptali yönünde verilen kararlar dikkate alınarak geri ödemeye esas yatırım tutarının tespitine yönelik kabul edilen yeni Metodoloji çerçevesinde ilgililer hakkında değerlendirme yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının bu konudaki iddiası da yerinde görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. </body></html>