Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2023/8438 E. , 2024/5873 K.</ul> "İçtihat Metni"T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/8438 Karar No : 2024/5873 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Yapı Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) :... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı tarafından, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünce ihale edile... ihale kayıt numaralı "... Çay Fabrikası İnşaat İşi”ne ilişkin ihale kararı ve sözleşme nedeniyle ödenen damga vergisinin iadesi talepli düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair işleminin iptali ile ödenen tutarın ticari temerrüt faizi ile iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davacının, ihaleyi yapan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün, 6741 sayılı Kanun uyarınca kurulan ... Fonu AŞ. bünyesinde faaliyet gösterdiğinden sözü edilen Kanun'un 8'nci maddesi gereğince muafiyet ve istisna kapsamındaki kurumlardan olduğu ve dolayısıyla dava konusu ödenen vergilerin iadesi gerektiği ileri sürülmüş ise de, iddianın dayanağı olarak gösterilen mevzuat metninde yer alan "Bu Kanuna göre kurulan Şirket ve Türkiye Varlık Fonu ile Şirket veya Türkiye Varlık Fonu tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonlar gelir ve kurumlar vergisinden muaftır." ifadesinden de açıkça anlaşılacağı üzere söz konusu muafiyet ve istisna hükmünün Türkiye Varlık Fonu ve Şirket tarafından kurdurulacak alt fon ve şirketlerle ilgili olduğundan bu iddiaya itibar edilmediği, 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmayan ve damga vergisinden muaf tutulmayan makamlarca alınan ihale kararlarına ilişkin damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ihale makamları olduğu, ancak anonim şirketler gibi sürekli damga vergisi mükelleflerinin, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmasalar ve kararda imzaları bulunmasa da sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fırkası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu, bu durumda, davacı şirketin ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmasa da ihale kararının tarafı olması ve sürekli damga vergisi mükellefiyeti gereği 488 sayılı Kanunun 24'üncü maddesinin 3'üncü fıkrası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu sonucuna varılmış olup, dava konusu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair işlemde bu kısım bakımından hukuka aykırılık; sözleşme damga vergisi yönünden ise sözleşme damga vergisi mükelleflerinin sözleşme üzerinde imzası bulunan taraflar olduğu ve imzası bulunanların sözleşme üzerinden hesaplanan damga vergisinden 488 sayılı Kanunun 24'üncü maddesinin 2'nci maddesi uyarınca müteselsil olarak sorumlu olacağı, ayrıca söz konusu sözleşmenin damga vergisine tabi olmadığına yönelik herhangi bir yasal düzenlemenin bulunmadığı hususları göz önüne alındığında, dava konusu işlemin, müteselsil sorumlu olan davacı şirket tarafından ödenen sözleşme damga vergilerine ilişkin kısmında da hukuka aykırılık; bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu ile bunlar tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların, kuruluş ve tescil işlemleri ile esas sözleşmesinin tescil ve ilan işlemleri de dâhil olmak üzere faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen tüm kâğıtlar damga vergisinden müstesna olduğu,Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün 2017 yılında Türkiye Varlık Fonuna aktarılması nedeniyle bu hususun vergilendirmede dikkate alınması gerektiğinden vergi hatasına dayalı olarak damga vergisi alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerekitği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: 6741 sayılı Kanunun 2.,3.,4., 8.maddesi, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4.maddesi, 20.12.1996 tarihli ve 22853 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Ana Statüsü Hukuki bünye başlıklı 3.maddesi, 24/01/2017 tarih ve 2017/9756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararın 2.maddesi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesi, olay tarihinde yürürlükte bulunan aynı kanunun Ek-2 maddesi, değerlendirilmesinden, Cumhurbaşkanlığına bağlı, ana faaliyet konusu Türkiye Varlık Fonu ve alt fonların kurulması ve yönetimi olan, özel hukuk hükümlerine tabi Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin kurulduğu ve ticaret siciline resen tescil olunduğu, anılan şirket tarafından hazırlanan Türkiye Varlık Fonu İçtüzüğünün ticaret siciline tescili ile de Türkiye Varlık Fonu kurulmuş olduğu, Cumhurbaşkanı tarafından Türkiye Varlık Fonuna aktarılmasına veya Şirket tarafından yönetilmesine karar verilen İktisadi devlet teşekküllerinin Türkiye Varlık Fonunun kaynakları arasında olduğu, Şirket ve Türkiye Varlık Fonu ile Şirket veya Türkiye Varlık Fonu tarafından hakim hissedar olarak şirketler ve alt fonların kurulabileceği, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu ile bunlar tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların, kuruluş ve tescil işlemleri ile esas sözleşmesinin tescil ve ilan işlemleri de dâhil olmak üzere faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen tüm kâğıtlar damga vergisinden müstesna olduğu,Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye Varlık Fonuna aktarıldığı, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğu ve tüzel kişiliği muhafaza edilerek Türkiye Varlık Fonuna aktarıldığı, Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan cari yıl yatırım programında yer alan yatırımlardan uluslararası ihaleye çıkarılanların döviz kazandırıcı faaliyet olduğu, döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler nedeniyle düzenlenen kağıtların damga vergisinden müstesna tutulduğu anlaşılmaktadır. Olayda, davacı tarafından,Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Türkiye Varlık Fonuna aktarılması, Türkiye Varlık Fonunun faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen tüm kâğıtların damga vergisinden istisna olduğundan bahisle Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt numaralı "... Çay Fabrikası İnşaat İşi”ne ilişkin ihale kararı ve sözleşmenin damga vergisinden istisna olduğu ileri sürülerek damga vergisinin kaldırılması ve ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesi talebiyle açılan davanın yazılı gerekçeyle reddine dair verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de, yukarıda belirtildiği üzere Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu ile bunlar tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların, kuruluş ve tescil işlemleri ile esas sözleşmesinin tescil ve ilan işlemleri de dâhil olmak üzere faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen tüm kâğıtlar damga vergisinden müstesna olduğu, iktisadi devlet teşekkülü olan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün tüzel kişiliği muhafaza edilerek Türkiye Varlık Fonuna aktarılmış olması nedeniyle tüzel kişiliği altında yürüttüğü faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen kâğıtların, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu ile bunlar tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen kâğıtlar kapsamında bulunmadığı anlaşılmakla birlikte davacıya ihale edilen işin "... Çay Fabrikası" adı ile Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında proje sahibi Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün imalat-gıda sektörü yatırımları arasında yer alması nedeniyle damga vergisinden istisna edilen döviz kazandırıcı faaliyetler kapsamında bulunduğu sonucuna varıldığından, Kalkınma Bakanlığı cari yıl yatırım programında yer alan "... Çay Fabrikası İnşaat İşi”nin uluslararası ihale edilip edilmediği, işin vergi resim harç istisna belgesine bağlanıp bağlanmadığı hususları araştırılarak ve ihale kararlarına belge aranmaksızın resen damga vergisi istisnası uygulanacağı gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken, mevzuda hata edildiği ileri sürülerek tahsil edilen damga vergisinin iadesi talebiyle düzeltme zamanaşımı süresi içinde yapılan düzeltme başvurusunun, davacı tarafından ileri sürülen hukuki sebeple bağlı kalınıp maddi sebebin dikkate alınmaması suretiyle maddi olaya verginin kanuniliği ilkesi gereği uygulanması gereken hukuk kuralını belirlemekle görevli ve yetkili olan davalının eksik incelemesi sonucu maddi olaya uygulanacak hukuk kuralında hata edilerek düzeltme talebinin reddi üzerine yapılan şikayet başvurusunun zımnen reddi işlemine karşı açılan davanın yazılı gerekçeyle reddi yolunda verilen Vergi mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığından, davacının temyiz temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğünce ihale edilen ... ihale kayıt nolu “İnş.23 Referanslı 2,4,6,10,11,14,18,19,20 ve 22. Bölge Müdürlükleri Sorumluluk Alanında Bulunan Trafo Merkezlerinde Yapılması Planlanan Muhtelif Bakım Onarım ve Yapım İşi”ne ilişkin olarak ödenen ihale kararı ve sözleşme damga vergisinin tecil faiziyle birlikte iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2.maddesi 1.bendinde, Cumhurbaşkanlığına bağlı, ana faaliyet konusu bu Kanunla belirtilen Türkiye Varlık Fonu ve alt fonların kurulması ve yönetimi olan, profesyonel yönetim ilkelerine göre yönetilen, özel hukuk hükümlerine tabi Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketi kurulmuş olduğu, aynı kuralın 2.bendinde, Şirket, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın ticaret siciline resen tescil olunacağı, Türkiye Varlık Fonu başlıklı 3.maddesi 1.bendinde, Şirketin yapısına ve işleyişine ilişkin usul ve esaslar Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir. Şirket tarafından hazırlanan Türkiye Varlık Fonu İçtüzüğünün ticaret siciline tescili ile Türkiye Varlık Fonu kurulur. Ayrıca gerek görülmesi hâlinde Türkiye Varlık Fonuna bağlı alt fonlar kurulabileceği, aynı kuralın 2.bendinde, Şirket ve bağlı şirketleri ile Türkiye Varlık Fonu ve Türkiye Varlık Fonu bünyesinde kurulacak alt fonları kapsayan üç yıllık stratejik yatırım planı yönetim kurulu tarafından hazırlanacağı ve Cumhurbaşkanının onayı ile yürürlüğe gireceği, Türkiye Varlık Fonunun kaynaklar başlıklı 4.maddesi d bendinde İktisadi devlet teşekküllerinden, ..., Cumhurbaşkanı tarafından Türkiye Varlık Fonuna aktarılmasına veya Şirket tarafından yönetilmesine karar verilenlerin, fonun kaynakları arasında sayıldığı, Muafiyet ve istisnalar başlıklı 8.maddesi 3.bendinde, Şirket ve Türkiye Varlık Fonu ile Şirket veya Türkiye Varlık Fonu tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların kuruluş ve tescil işlemleri ile esas sözleşmesinin tescil ve ilan işlemleri de dâhil olmak üzere faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen tüm kâğıtlar damga vergisinden, tüm iş ve işlemleri her türlü harçtan,..., istisna olduğu, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Teşebbüslerin nitelikleri başlıklı 4.maddesi 1.bendinde, Teşebbüslerin tüzelkişiliğe sahip olduğu, 2.bendinde, Teşebbüslerin, bu Kanun Hükmünde Kararname ile saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, 20.12.1996 tarihli ve 22853 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Ana Statüsü Hukuki bünye başlıklı 3.maddesi 1.bendinde, Bu Ana Statü ile teşkil olunan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAY-KUR) Tüzel Kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğu, kuralına yer verildiği, 24/01/2017 tarih ve 2017/9756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararın 2.maddesi 1.bendinde, ..., Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Türkiye Varlık Fonuna aktarılmasının karar verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden, Cumhurbaşkanlığına bağlı, ana faaliyet konusu Türkiye Varlık Fonu ve alt fonların kurulması ve yönetimi olan, özel hukuk hükümlerine tabi Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin kurulduğu ve ticaret siciline resen tescil olunduğu, anılan şirket tarafından hazırlanan Türkiye Varlık Fonu İçtüzüğünün ticaret siciline tescili ile de Türkiye Varlık Fonu kurulmuş olduğu, Cumhurbaşkanı tarafından Türkiye Varlık Fonuna aktarılmasına veya Şirket tarafından yönetilmesine karar verilen İktisadi devlet teşekküllerinin Türkiye Varlık Fonunun kaynakları arasında olduğu, Şirket ve Türkiye Varlık Fonu ile Şirket veya Türkiye Varlık Fonu tarafından hakim hissedar olarak şirketler ve alt fonların kurulabileceği, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu ile bunlar tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların, kuruluş ve tescil işlemleri ile esas sözleşmesinin tescil ve ilan işlemleri de dâhil olmak üzere faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen tüm kâğıtlar damga vergisinden müstesna olduğu,Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye Varlık Fonuna aktarıldığı, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün tüzel kişiliğe sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğu ve tüzel kişiliği muhafaza edilerek Türkiye Varlık Fonuna aktarıldığı, anlaşılmaktadır. Bu durumda, temyize konu kararda 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ilgili maddeleri uyarınca yapılan hukuki değerlendirme yerinde ise de; 6741 sayılı Kanun ile düzenlenen istisna hükmünün yalnızca Türkiye Varlık Fonu ve Şirket tarafından kurdurulacak alt fon ve şirketlerle ilgili bulunmadığı, söz konusu istisna hükmü, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu ile bunlar tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların, kuruluş ve tescil işlemleri ile esas sözleşmesinin tescil ve ilan işlemleri de dâhil olmak üzere faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen tüm kâğıtları kapsamakla birlikte iktisadi devlet teşekkülü olan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün tüzel kişiliği muhafaza edilerek Türkiye Varlık Fonuna aktarılmış olması nedeniyle tüzel kişiliği altında yürüttüğü faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen kâğıtların, Türkiye Varlık Fonu Yönetimi A.Ş. ve Türkiye Varlık Fonu ile bunlar tarafından hakim hissedar olarak kurulacak şirketler ve alt fonların faaliyetleri kapsamında gerçekleştirdikleri işlemlerle ilgili düzenlenen kâğıtlar kapsamında bulunmadığı sonucuna varıldığından, Bölge İdare Mahkemesi kararınında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davacının temyiz isteminin reddine, 2.... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yazılı gerekçeyle ONANMASINA, 3.Temyiz isteminde bulunandan...-TL maktu harç alınmasına, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 01/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi. </body></html>