Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/4777 E. , 2024/2253 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/4777 Karar No : 2024/2253 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kaymakamlığı KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Üretim Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Van İli, Muradiye İlçesi, ... Köyü'nde bulunan ... ada, ... parsel sayılı 27.074,94 m² alanlı taşınmazın 08/11/2009-07/11/2014 tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 52.567,68 TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin 25/11/2014 tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile 14/01/2015 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararla; dava konusu taşınmazın kullanım hakkının 05/07/2007 tarihli üretim lisansı ile davacı şirkete 49 yıllığına verildiği, davacı şirket ve ilgili idareler tarafından mera vasıflı olan taşınmazın tahsis amacının değiştirilmesi için gerekli olan ot bedelinin davacı şirketten talep edildiği ve sonrasında bu bedelin tahsil edildiği, bundan sonraki süreçte tahsis amacı değiştirilerek hazine adına tescil edilmesi gereken taşınmazın yine mevzuat hükümleri gereğince davacı tarafa kiralama veya irtifak hakkı tesisi suretiyle kullanımının devamının mümkün olduğu, dolayısıyla mevzuatın öngördüğü sürecin tamamlanması durumunda davacının taşınmaz üzerindeki kullanım statüsünün netlik kazanacağı, bu bağlamda uyuşmazlık değerlendirildiğinde, üretim lisansı ile davacı şirketin kullanımına bırakılan ve taşınmazın tahsis amacının değiştirilmesi ve hazine adına tescil edilmesi için gerekli yükümlülüğü yerine getiren davacı şirketin, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişi olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla davacı şirketin fuzuli şagil, kullanımın da fuzuli işgal sayılmasına olanak bulunmadığı, bu nedenle davacı şirket adına düzenlenen ecrimisil ve itiraz üzerine düzenlenen ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin hukuka ve mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan mera, yaylak, kışlak ile kamuya ait otlak ve çayır olması halinde mevzuat uyarınca bu taşınmazlar, tahsis amacı değiştirilerek hazine adına tescil edileceği, bu taşınmazlara ilişkin olarak, Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında kiralama yapılacağı veya irtifak hakkı tesis edileceği, davacı şirketin kiralama veya irtifak hakkı sözleşmesi yapmadan enerji nakil hattı yapımı ve kullanımının haksız olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Yatırımcı sıfatıyla bulunduğu üretim alanında EPDK'nın verdiği üretim lisansı ile faaliyet gösterdiği, taşınmaz hakkında tahsis kararı bulunduğu ve mevzuat gereğince kullanım hakkı elde etmek için gerekli girişimlerde bulunulduğu, fuzuli şagil sayılamayacağı, ecrimisil miktarı ve kullanım süresinin doğru olmadığı belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01/04/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY: Dava; Van İli, Muradiye İlçesi, ... Köyü'nde bulunan ... ada, ... parsel sayılı 27.074,94 m² alanlı taşınmazın 08/11/2009-07/11/2014 tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 52.567,68 TL ecrimisil bedeli istenilmesine ilişkin 25/11/2014 tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile 14/01/2015 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle yürürlükte olan haliyle, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinde; “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13 üncü maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Ecrimisil fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir” hükmü yer almıştır. Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak Maliye Bakanlığı'nca çıkarılan Hazine Taşınmazların İdaresi Hakkındaki Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Ecrimisil: Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalden önceki hâliyle elde edilebilecek muhtemel gelir esas alınarak İdarece talep edilen tazminatı, Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri ifade eder." hükmüne, "Tespit" başlıklı 84. maddesinde; "Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir. Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır. Taşınmazın mahallinde düzenlenecek Taşınmaz Tespit Tutanağında; işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir." hükmüne, "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde; "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak ecrimisil İdarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır. Ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın İdarenin bu taşınmazdan işgalden önceki hâliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." hükmüne yer verilmiştir. 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 14. maddesinin (ğ) bendinde; "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu hükümlerine göre, petrol iletim faaliyetleri ile elektrik ve doğal gaz piyasası faaliyetleri için gerekli bulunan yerlerin, ilgili müdürlüğün talebi, komisyonun ve defterdarlığın uygun görüşü üzerine, valilikçe tahsis amacı değiştirilebilir ve söz konusu yerlerin tescilleri Hazine adına, vakıf meralarının tescilleri ise vakıf adına yaptırılır." hükmü, 18/05/2005 tarih ve 25819 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun "Arazi İhtiyacına İlişkin Uygulamalar" başlıklı 8. maddesinde "Orman vasıflı olan veya Hazinenin özel mülkiyetinde ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlardan bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi yapılmak amacıyla tesis, ulaşım yolları ve şebekeye bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı için kullanılacak olanlar hakkında Çevre ve Orman Bakanlığı veya Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında izin verilir, kiralama yapılır, irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir. Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen amaçlarda kullanılacak olan taşınmazların 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan mera, yaylak, kışlak ile kamuya ait otlak ve çayır olması halinde, 4342 sayılı Mera Kanunu hükümleri uyarınca bu taşınmazlar, tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescil edilir. Bu taşınmazlara ilişkin olarak, Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında kiralama yapılır veya irtifak hakkı tesis edilir." hükmü yer almıştır. Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin, Van İlinde kurulacak olan Sarımehmet Hidroelektrik Santralı üretim tesisi için ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından anılan tarihten başlamak üzere 49 yıllığına üretim faaliyeti göstermek üzere Üretim Lisansı aldığı, ... tarih ve ... sayılı Vangölü EDAŞ Van İl Müdürlüğü tarafından santrala ait iletim hattına isabet eden mera parsellerinin ilgili kısımlarının 4342 sayılı Kanun'un 14. maddesinin (ğ) bendi kapsamında Sarımehmet HES İletim hattı için kullanılması amacıyla tahsis amacının değişmesi talebinin Van Valiliği İl Mera Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ve Valilik Makamının 17/08/2010 tarih ve 7236 sayılı Olur'u ile uygun görüldüğü, bahse konu parsellerin 20 yıllık ot bedelinin davacı şirket tarafından ilgili hesaba yatırıldığı, 14/03/2014 tarihinde davalı idareye yapılan kullanma izni talebi üzerine davalı idarece 07/11/2014 tarihinde düzenlenen taşınmaz tespit tutanağı ile davacı şirketin söz konusu taşınmazları fuzuli şagil sıfatıyla işgal ettiğinin tespit edildiği, dava konusu işlemle davacı şirketten ecrimisil talep edilmesi üzerine de temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesinden; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişilerin fuzuli işgalci kabul edileceği ve mevzuat uyarınca ilgili idareler tarafından ecrimisil talep edileceği açıktır. Bakılan uyuşmazlıkta; davacı şirkete verilen üretim lisansının, üretim sahası içinde bulunan Hazine taşınmazlarını kullanmayı talep etme hakkını verdiği, davacı şirketin yasal mevzuat gereği kullanım izni ya da irtifak hakkı tesisi için başvuruda bulunması gerekirken bunları yapmadan taşınmazları kullandığı, dolayısıyla fuzuli şagil olduğu ortadadır. Bu durumda, mevzuat gereği kullanım izni alarak ya da irtifak hakkı tesisinden sonra kullanması mümkün olan taşınmazları bu yükümlülükleri uymadan kullanan davacıdan ecrimisil bedeli istenebileceğinden, işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken, davacının fuzuli şagil olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum. </body></html>