Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2024/188 E. , 2024/1411 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/188 Karar No:2024/1411 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yönetim Hizmetleri A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca gerçekleştirilen ... tarih ve ... ihale kayıt numaralı "İş Makineleri, İş Kamyonları ve ... Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı" ihalesinin, davacının Kamu İhale Kurumu'na (Kurum) başvurusu üzerine iptal edilmesinden sonra, idarece tekrar ihale düzenlenene kadar işin yürütülmesi için 20/12/2022 tarihinde pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "İş Makineleri, İş Kamyonları ve ... Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı" ihalesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davalı idarece gerçekleştirilen ... tarih ve ... İhale Kayıt Numaralı “İş Makineleri, İş Kamyonları ve ... Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı” ihalesinin, davacının Kurum'a başvurusu üzerine iptal edildiği, ardından davacı tarafından, idarece tekrar ihale düzenlenene kadar işin yürütülmesi için yapılacak davet/pazarlık ihalesine davet edilmesi amacıyla ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile idareye başvuru yapıldığı, ancak davalı idarece davacı davet/pazarlık ihalesine davet edilmeden söz konusu ihalenin yapıldığı, bakılan davanın bu ihale işleminin iptali istemiyle açıldığı; Her ne kadar davalı idarece, yeterlilik kriterlerinin sağlayıp sağlamadığının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na göre belirlenebilmesini teminen ... tarih ve ... sayılı yazı ile söz konusu ihaleye katılım için gerekli olan firma tanıtım dosyasının ilgili firmadan talep edildiği, buna rağmen ilgili firma tarafından firma tanıtım dosyasının ibraz edilmediği, bu nedenle davacı firmanın davet edilmediği belirtilmiş ise de, Mahkemelerinin 15/09/2023 ve 05/10/2023 tarihli ara kararlarıyla, firma tanıtım dosyasının istenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazının davacıya tebliğ edildiğine dair tebliğ mazbatasının istendiği, ancak davalı idarece bu belgenin gönderilmediği, dolayısıyla firma tanıtım dosyasını isteme yazısının davacıya tebliğ edildiğinin ortaya konulamadığının görüldüğü; Kamu kurumlarının, görev ve sorumluluklarını yerine getirirken gerçekleştirdikleri ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu ve ihalelere yönelik temel ilkelerin, 4734 sayılı Kanun'da temel ihale usulleri olarak belirlenen açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünde olduğu gibi pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde de geçerli olduğu, dolayısıyla, pazarlık usulüyle gerçekleştirilecek ihalelerde de ihalelere yönelik temel ilkelerin gereğini yerine getirmek üzere, prensip olarak, daha fazla isteklinin ihaleye katılmasına ve teklif sunmasına imkân sağlanması gerektiği anlaşıldığından; davacının ihaleye davet edilmemesi yönünde idarece kullanılan takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, pazarlık usulüyle yapılan ihaleye davet edilme isteminin, haklı ve makul bir sebep gösterilmeksizin ve "eşit muamele ve rekabet" ilkeleri doğrultusunda mali ve teknik yeterlilikler değerlendirilmeksizin reddedilerek gerçekleştirilen ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, pazarlık usulü yapılan ihaleye davet edilebilmesi için davacının ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile idarelerine başvuruda bulunduğu, ... tarih ve ... sayılı yazı ile ihaleye katılım için gerekli olan firma tanıtım dosyasının yeterlilik kriterlerinin sağlayıp sağlamadığının belirlenebilmesini teminen ilgili firmadan talep edildiği, ancak 29/05/2023 tarihi itibariyle dahi herhangi bir bilgi ve belgenin idarelerine iletilmediği, yeterliliği bilinmeyen firmaların ihaleye davet edilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca söz konusu firmanın, 30/11/2022 tarihinde yapılan açık ihaleye iştirak ettiği, ancak yeterlilik kriterlerini sağlamadığından ihale dışı kaldığının tespit edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Davalı idare tarafından pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ... tarih ve ... ihale kayıt numaralı “İş Makineleri, İş Kamyonları ve ... Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı” İhalesinin, davacının Kamu İhale Kurumuna başvurusu üzerine iptal edildiği, ardından davacı tarafından, idarece tekrar ihale düzenlenene kadar işin yürütülmesi için yapılacak davet/pazarlık ihalesine davet edilmesi amacıyla ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile idareye başvuru yapıldığı, ancak davalı idarece davacı davet/pazarlık ihalesine davet edilmeden söz konusu ihalenin gerçekleştirildiği, bakılan davanın bu ihale işleminin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; 11. maddesinde, ilgililer tarafından idarî dava açılmadan önce idarî işlemin kaldırılmasının, geri alınmasının, değiştirilmesinin veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idarî dava açma süresinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idarî dava açma süresini durduracağı kurala bağlanmıştır. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı; 2. fıkrasının (a) bendinde, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu; (b) bendinde ise, ivedi yargılama usulünde Kanun'un 11. maddesinin uygulanmayacağı kural altına alınmıştır. Anılan Kanun'un "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin, süre aşımı yönünden inceleneceği; altıncı fıkrasında, süre aşımı hususunun davanın her safhasında dikkate alınacağı; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı bulunan hâllerde davanın reddedileceği kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı Kanun'un aktarılan hükümlerinin değerlendirilmesinden, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların ivedi yargılama usûlüne tâbi olduğu, bu usûle tâbi olan uyuşmazlıklarda dava açma süresinin otuz gün olduğu ve dava açılmadan önce idarî işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılacak bir başvurunun işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmayacağı anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde, idarî işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı kurala bağlanmak suretiyle dava açma süresinin başlamasında "yazılı bildirim"in esas alınması öngörülmüş olup, hak arama özgürlüğünün kullanılması bakımından, idarî işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde bildirilmesi gerekmektedir. Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen, dava açma süresinin hesabında bildirim yerine ilanın esas alınarak sürenin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlamasına ilişkin kural, ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı açılan idarî davalara yöneliktir. Düzenleyici işlemler dışında kalan bireysel nitelikteki idarî işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda ise, dava açma sürelerinin hesabında, işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihin esas alınması gerekmekle birlikte, özellikle idarenin tesis ettiği işlemin doğrudan tarafı olmayan ve bu nedenle de idarece yazılı bildirim zorunluluğu bulunmayan kişilerin açacakları davalarda, bu kişilerin idarî işlemi öğrenme tarihinin belirlenebildiği durumlarda, öğrenme tarihinin esas alınması gerektiği yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir. Bu itibarla, ihale kararı, ilanı gereken düzenleyici işlem olmadığından dava açma süresinin ilanla başlamayacağı ve yazılı bildirim yapılmayan hâllerde işlemin bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenildiği tarihten itibaren dava açma süresinin başlayacağı dikkate alındığında, davanın, ilan veya ihale tarihinden itibaren değil, ihaleden haberdar olunduğu ve öğrenme tarihi olarak belirtilen tarihi izleyen günden itibaren süresi içinde açılıp açılmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 20/11/2022 tarihinde pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "İş Makineleri, İş Kamyonları ve ... Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı" ihalesinin, davacının Kurum'a başvurusu üzerine iptal edildiği, davaya konu ... ihale kayıt numaralı ihalenin ise 20/12/2022 tarihinde gerçekleştirildiği, 06/02/2023 tarihinde ise davacı tarafından dava konusu ihaleye davet talebinin ... sayılı dilekçe ile davalı idareye iletildiği, davalı idare tarafından, yeterlilik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığının belirlenebilmesini teminen ... tarih ve ... sayılı yazı ile ihalelere katılım için gerekli olan firma tanıtım dosyasının davacıdan talep edildiği, söz konusu yazı ve davaya konu ... tarih ve ... ihale kayıt numaralı ihaleye ilişkin ihale komisyon kararının ... tarihli ve ... barkod numaralı PTT gönderisi ile S.Y. isimli işyeri yetkilisine teslim edildiği, bu suretle davacı şirketin davaya konu ihalenin 20/12/2022 tarihinde gerçekleştirildiğinden 08/03/2023 tarihinde haberdar olduğu anlaşılmakta olup; dava açma süresinin en geç 08/03/2023 tarihini izleyen günden itibaren başladığının kabulü gerekmektedir. Bu itibarla, söz konusu ihalenin iptali istemiyle 08/03/2023 tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde ve en geç 07/04/2023 (Cuma) gününe kadar dava açılması gerekmekte iken, bu süre geçirildikten sonra 02/05/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, davanın esası incelenerek verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:...., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5. ...-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 6. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi hâlinde davacıya iadesine, 7. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 21/03/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası hükmü ile bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye, işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde, hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir. Anayasa'nın 125. maddesinde de idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin "yazılı bildirim" tarihinden başlayacağı belirtilmiştir. 20/01/1982 tarihinde yürürlüğe giren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda idari yargıda uygulanan “genel yargılama usulü” ve 7. maddesi ile devamı maddelerde de “genel dava açma süreleri” düzenlenmiş bulunmaktadır. Anılan 7. maddesinde, özel süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde idari işlemlere karşı dava açma süresinin "altmış gün" olduğu ve bu sürenin yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kurala bağlanmıştır. Buna karşılık, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na, 28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen 20/A maddesiyle, bir kısım işlemlere karşı açılan davalarda, genel yargılama usulünden farklı olarak, gerek dava gerekse temyiz aşamasında uygulanacak “ivedi yargılama usulü” getirilmiş; ayrıca, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin "otuz gün" olduğu ve bu Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmüştür. Anılan maddede, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı kuralı yer almıştır. Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idarenin yükümlülüğünün, ivedi yargılama usûlüne tâbi bir idarî işlem söz konusu olduğunda, ilgilinin yanılgıya düşmemesi açısından özel dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açmak zorunda olduğunun, işleme karşı idarî başvuruda bulunularak itiraz edilmesinin dava açma süresini durdurmayacağının bildirilmesini de kapsadığı kuşkusuzdur. Ancak kendisine herhangi bir yazılı bildirim yapılmayan ya da yapılan yazılı bildirimde işleme karşı başvuru yolu ve süresi belirtilmeyen ilgililerin hangi sürede dava açacakları konusunda karışıklık yaşamaları ve yanılgıya düşmeleri mümkün bulunmaktadır. Mevzuattan kaynaklanan bu karışıklığın Anayasa’nın 36. maddesinde yer alan mahkemeye erişim hakkını ihlâl eden sonuçlara ulaşmasını engellemek yargı yerine düşen bir görevdir. Öte yandan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin 36533/04 başvuru numaralı Mesutoğlu-Türkiye kararında, usul kurallarının nasıl yorumlanması gerektiği hususunda özetle; mahkemeye erişim hakkının mutlak olmadığı, bazı sınırlamalara tâbi olabildiği, bununla birlikte, getirilen kısıtlamaların, hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde, kişinin mahkemeye erişimini engellememesi gerektiği, mahkemeye erişim hakkına getirilen bu tür sınırlamaların ancak meşru bir amaç güdüldüğü takdirde ve hedeflenen amaç ile başvurulan araçlar arasında makûl bir orantı olması hâlinde Sözleşmenin 6/1. maddesi ile bağdaşabileceği, bu ilkelerden hareketle, dava açma hakkının doğal olarak yasayla belirlenen şartları olmakla birlikte, mahkemelerin yargılama usullerini uygularken bir yandan davanın hakkaniyetine hâlel getirecek kadar abartılı şekilcilikten, öte yandan, kanunla öngörülmüş olan usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak kadar aşırı bir esneklikten kaçınılması gerektiği belirtilmektedir. Bu durumda, ilgililere herhangi bir yazılı bildirimin yapılmadığı ve idari işlemin bir şekilde öğrenilmesi üzerine dava açıldığı durumda, bu kişilerin mevzuattan kaynaklanan bu karışıklık nedeniyle kaç gün içinde hangi merciye başvuracaklarını bilmeleri beklenemeyeceğinden, dava açma süresi hesaplanırken öğrenme tarihinin başlangıç alınması ve aynı şekilde özel dava açma süresinin değil açık, anlaşılabilir ve ulaşılabilir olan genel dava açma süresinin işletilmesi gerekir. Nitekim Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararıyla da; yazılı olarak bildirilen ve özel dava açma süresine tâbi olan bir işlemde, dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda genel dava açma süresinin işletilmesi gerektiği yönünde içtihatların birleştirilmesine karar verilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 20/12/2022 tarihinde davet/pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "İş Makineleri, İş Kamyonları ve ... Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı" ihalesinin, davacının Kurum'a başvurusu üzerine iptal edildiği, davaya konu ... ihale kayıt numaralı pazarlık ihalesinin ise 20/12/2022 tarihinde gerçekleştirildiği, 06/02/2023 tarihinde ise davacı tarafından dava konusu ihaleye davet talebinin ... sayılı dilekçe ile davalı idareye iletildiği, davalı idare tarafından ise, yeterlilik kriterlerini sağlayıp sağlamadığının 4734 sayılı Kanunu'na göre belirlenebilmesini teminen 02/03/2023 tarih ve ... sayılı yazı ile ihalelere katılım için gerekli olan firma tanıtım dosyasının davacıdan talep edildiği, söz konusu yazı ve davaya konu ... tarih ve ... ihale kayıt numaralı "İş Makineleri, İş Kamyonları ve ... Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı" pazarlık ihalesine ilişkin ihale komisyon kararının ... tarihli ve ... barkod numaralı PTT gönderisi ile S.Y. isimli işyeri yetkilisine teslim edildiği, işbu davanın ise 02/05/2023 tarihinde açıldığı görülmektedir. Bu itibarla, uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tâbi olduğu ve dava açma süresinin otuz gün olduğu yolunda kendisine yazılı bildirim yapılmayan davacının, ihale kararının iptali istemiyle hangi tarihten itibaren dava açması gerektiği hususunda tereddüt yaşadığı ve yanılgıya düştüğü, mevzuattan kaynaklanan bu karışıklığın davacının özel süresi içerisinde dava açmasını zorlaştırdığı anlaşıldığından, mahkemeye erişim hakkının ihlâl edilmemesi açısından uyuşmazlıkta özel yargılama süresinin değil genel yargılama süresinin uygulanması gerekmektedir. Bu bağlamda, ihale kararının öğrenildiği tarihten itibaren altmış günlük genel dava açma süresi içerisinde kalan 02/05/2023 tarihinde davanın açıldığı göz önünde bulundurulduğunda, davanın süresinde açıldığının kabulü gerekirken, süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın süresinde açıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen karara katılmıyoruz. </body></html>