Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2018/3898 E. , 2024/35 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2018/3898 Karar No : 2024/35 DAVACI : …Tıbbi Laboratuar Teşhisleri A.Ş. VEKİLİ : Av. … DAVALI : … VEKİLİ : …Genel Müdürü … DAVANIN KONUSU : Davacı şirket tarafından, 19 Nisan 2018 tarih ve 30396 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2018/11611 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın iptali istenilmiştir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı şirket tarafından, dava konusu edilen Bakanlar Kurulu Kararı ile vade tarihi ve alacağın türüne göre iskonto oranının belirlendiği, 2016 vade tarihli bir tıbbi malzeme alımı ihalesinin yüklenicisine %9 oranında iskonto yapılması şartı getirilirken, aynı vade tarihli ilaç ihalesi yüklenicisinden %1,5 oranında iskonto yapılması şartı getirildiği, belirlenen iskonto oranlarının tıp fakültelerindeki tıbbı malzeme alımı ihalelerine katılan şirketler açısından eşitsizlik oluşturduğu, zamanında teslim edilen tıbbı malzeme ürünlerinin alacağının yıllarca alınamaması nedeniyle mağdur edilen şirketlere bir de ilaç firmalarından farklı olarak yüksek oranda iskonto yapılmasının hukuka aykırı olduğu ve hakkaniyet ilkesiyle bağdaşmadığı, Borçlar Kanununa göre alacak kesinleştiği için alacağın tahsili için icra takibine başladıkları alacaklarında icra takibinden vazgeçecekleri için; faizden, avukatlık ücretlerinden ve yargılama giderlerinden vazgeçmiş olma zorunluluğu getirildiği, sonuç olarak yıllardır kamu kurumlarından alacağını alamayan şirketlerin mağduriyetlerin giderilmesi için yapılan bu düzenleme ile her ne kadar başvuru yapılması ihtiyari de olsa fiili durumda alacaklarını alma imkanları bulunmadığı için bu düzenlemenin eşitliğe aykırı bir şekilde yapıldığı ileri sürülerek iptali istenmiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Dava konusu edilen Bakanlar Kurulu Kararı'nın, 2547 sayılı Geçici 75. madde kapsamında verilen yetkiye dayanılarak çıkarıldığı, Bakanlar Kurulu Kararı yayınlanmadan önce ilaç firmaları, tıbbi cihaz firmaları ve dernekleri ile görüşmeler yapıldığı, bu toplantılar sonucunda iskonto oranlarının, sektörün talepleri ve ekonomik şartlar dikkate alınarak belirlendiği, bu kapsamda Tıbbi Cihaz Sektör Platformu tarafından Hazine ve Maliye Bakanlığı’na 04/04/2018 tarihli gönderilen dilekçede sektör görüş ve önerileri belirtildiği, söz konusu düzenleme ile başvurunun ihtiyari olduğu, dolayısıyla iskonto yapmak istemeyen şirketlerin başvuru yapma zorunluluğu olmadığı, öte taraftan davacının Bakanlar Kurulu Kararı'nın tamamının iptalini isterken dava dilekçesinde sadece indirim oranlarının iptalini istediği, dolayısıyla davacının Bakanlar Kurulu Kararı'nın tamamının iptali isteminde menfaatinin bulunmadığı, ilaç firmalarının ve tıbbı malzeme firmalarının iş alanları birbirinen farklı olduğu için ikisine farklı iskonto uygulanmasının eşitlik ilkesine aykırı olmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : … DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : … DÜŞÜNCESİ : 19.4.2018 tarih ve 30396 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun geçici 75.maddesi gereğince, Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitüleri döner sermaye işletmelerinin, 31.12.2017 tarihi itibariyle muhasebe kayıtlarında yeralan ve vadesi 6.4.2018 tarihine kadar olan ödenmemiş ilaç ve tıbbi malzeme alımlarına ilişkin borçlarına uygulanacak iskonto oranlarına ilişkin 9.4.2018 gün ve 11611 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istenilmektedir. Sağlık birimlerine, ihaleler sonucunda parasını Türk lirası veya döviz cinsinden önceden ödemek suretiyle satın alıp teslim ettikleri yerli ya da ithal ürünlerin bedellerini yıllarca tahsil edemeyip ciddi zararlarla karşı karşıya kalan işletmelerin bir an önce bu mağduriyetlerinin giderilmesini beklerken, karşılıklı anlaşma yoluyla değil de tek taraflı olarak idarece belirlenen iskonto oranlarını kabul etmeye icbar edilmesinde, kabul etmeyenlerin bu bedelleri almak için daha kaç yıl bekleyeceğinin belli olmamasında, iskonto oranlarını belirlerken ilaç tedarikçileri ile tıbbi malzeme tedarikçileri arasında önemli ayırımlar yapılmasında, üstelik yararlananların açtıkları davalardan feragata zorlanması ve vekalet ücreti, yargılama giderleri gibi hususların bile bağımsız yargı yerlerine bırakılmayıp, bu konularda da usulsüz düzenlemeler yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu kararın iptali gerekeceği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ SÜREÇ : 2547 sayılı Kanun’a eklenen geçici 75. madde ile üniversite hastanelerinin ilaç ve tıbbi malzeme alımlarından kaynaklanan vadesi geçmiş borçlarından kesinti yapılmak suretiyle ödenmesi imkanı getirilmiştir. Getirilen yeni düzenlemede; ödeme, alacaklının kurumdaki tüm alacakları için başvurusu neticesinde yapılacak olup, bu başvurunun da belirli şartları taşıması gerekmektedir. Bu şartlar; -Alacak tutarı yerine, vade tarihi ve alacağın türüne göre Bakanlar Kurulunca(Cumhurbaşkanlığı) belirlenecek olan iskonto oranlarının uygulanması sonucu hesaplanacak tutarın ödenmesinin kabul edilmesi, iskonto oranına tekabül eden tutardan feragat edilmesi, - Alacağın tahsili için açılmış dava ve icra takiplerinden feragat edilmesi, - Bu madde uyarınca ödeme yapılan hak ve alacakların hiçbir şekilde ihtilaf konusu yapılmaması hususunun kabul edilmesidir. Bu maddeye dayanılarak 19 Nisan 2018 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile iskonto oranları belirlenmiştir. İskonto oranlarının, tıbbi malzeme alım ihalesi yüklenici firmaları ile ilaç alımı ihalesi yüklenici firmaları için farklı uygulanmasına karar verilmiş ve oranlar ayrı ayrı belirtilerek ekli tablo halinde yayınlanmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: Davalı idarenin usule yönelik itirazları yerinde görülmeyerek işin esası incelendi. ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: 29/03/2018 tarihinde kabul edilen 7104 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 22. maddesiyle 2547 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 75. maddesinde; "Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitüleri döner sermaye işletmelerinin 31/12/2017 tarihi itibarıyla muhasebe kayıtlarında yer alan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ödenmemiş ilaç ve tıbbi malzeme alımlarına ilişkin borçları, ikinci fıkrada belirtilen şartların birlikte gerçekleşmesi halinde, Maliye Bakanlığı bütçesinden işletmeye verilen borç karşılığında ilgili döner sermaye muhasebe birimi tarafından defaten ödenir. Gerçek veya tüzel kişi alacaklıların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içerisinde; a) Kapsama dâhil alacak tutarı yerine, vade tarihi ve alacağın türüne (ilaç, tıbbi malzeme türleri itibarıyla) göre Bakanlar Kurulunca belirlenecek olan iskonto oranlarının uygulanması sonucu hesaplanacak tutarın ödenmesini kabul ettiğine ve iskonto oranına tekabül eden tutardan feragat ettiğine, b) Kapsama giren alacakları için açmış oldukları davalar ile icra takiplerinden feragat ettiğine, c) Kapsama dâhil alacaklardan bu madde uyarınca ödeme yapılanlarla ilgili hak ve alacakların hiçbir şekilde ihtilaf konusu yapılmayacağına, dair yazılı olarak ilgili işletmeye başvurması gerekmektedir. Alacaklılar ilgili işletmedeki kapsama dâhil tüm alacakları için başvuruda bulunmak zorundadır. Başvuru sırasında alacaklılar, bu fıkranın (b) bendi kapsamındaki feragat beyanını mahkemelere veya icra müdürlüklerine sunduklarına ilişkin tevsik edici belgeleri de ibraz etmek zorundadır. İşletmeler, başvuru süresinin sona ermesini müteakip bu madde kapsamında başvuruda bulunan gerçek ve tüzel kişi alacaklıların ve bu maddenin ikinci fıkrasının (a) bendi kapsamında hesaplanan alacak tutarlarına ilişkin bilgilerin yer aldığı listeyi on beş gün içinde Maliye Bakanlığına bildirir. Maliye Bakanlığı, listelerde yer alan tutarları esas alarak, döner sermaye işletmesi itibarıyla gerekli kaynağı işletmeye bir ay içerisinde aktarır. İşletme tarafından hak sahibi gerçek ve tüzel kişilere, yasal olarak yapılması gereken tüm kesintiler düşüldükten sonra kalan tutar, aktarım tarihini takip eden beş işgünü içinde ödenir. Ödenecek borçlar ile ilgili olarak ayrıca temerrüt faizi, vade farkı benzeri herhangi bir ödeme yapılmaz. Feragat suretiyle kayıtlardan çıkarılacak borç tutarları, üniversite döner sermaye işletmeleri tarafından sonuç hesaplarına aktarılır ve bu tutar üzerinden Hazine hissesi ve bilimsel araştırma projesi payı ayrıca hesaplanmaz. İlgili döner sermaye işletmesi tarafından Maliye Bakanlığına borçlanılan tutarlar, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 2020 yılı Ocak ayından itibaren ilgili işletmeye yapılacak ödeme tutarlarından 60 ayda eşit taksitlerle faiz uygulanmaksızın kesinti yapılması suretiyle tahsil edilir. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılacak kesintiler, kesintinin yapıldığı tarihten itibaren beş işgünü içerisinde Maliye Bakanlığı Merkez Muhasebe Birimi hesaplarına aktarılır. Bu maddenin birinci fıkrası kapsamında yapılan ödemeler sonrasında, Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimlerinin ve rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitülerin döner sermaye işletmeleri öncelikle 1/1/2018 tarihinden sonraki mal ve hizmet alımları ile ilgili ödemelerini yaparlar. Üçer aylık dönemler itibarıyla nakit akışlarının uygun olması halinde 31/12/2017 öncesi dönemlere ait vadesi geçmiş borçlar, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Mahkemelerce, feragat nedeniyle vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin tarafların üzerinde bırakılmasına karar verilir. Başvurulara ve ödemelere ilişkin doğacak tereddütleri gidermeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” düzenlemesi yer almaktadır. 2547 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 75. maddesine dayanılarak 19 Nisan 2018 tarih ve 30396 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2018/11611 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, 2547 sayılı Kanun'un Geçici 75. maddesi hükümleri doğrultusunda başvuran şirketlere, ödenmemiş ilaç ve tıbbi malzeme alımlarına ilişkin borçları ödenirken yapılacak iskonto oranları ekli tabloda belirtilmiştir. Hukuki Değerlendirme Davacı tarafından, her ne kadar dava dilekçesinin giriş ve sonuç bölümünde 2018/11611 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın tamamının iptali istenilmişse de, dava dilekçesi içeriğinde Karar ile belirlenen iskonto oranlarının hukuka aykırı olduğuna yönelik iddialarda bulunduğu görüldüğünden, inceleme sadece Bakanlar Kurulu Kararı'nın ekli tabloda belirlenen iskonto oranlarının hukuka uygun olarak belirlenip belirlenmediği yönünden inceleme yapılmıştır. Tıbbi malzeme alım ihalesi yüklenicisi davacı şirket tarafından, Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen iskonto oranlarının ilaç alımı ihale yüklenici firmaları için düşük belirlenirken, tıbbi malzeme alımı ihale yüklenici firmaları için yüksek iskonto oranlarının belirlendiği, bu hususun eşitlik ilkesine aykırı olduğu, yıllarca alacaklarını alamayan şirketlerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla getirilen düzenleme doğrultusunda yapılacak iskonto oranlarının tıbbi malzeme alımı ihalesi yüklenici şirketler için yüksek olarak belirlenmesinin hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmadığı ileri sürülmüştür. Davalı tarafından yapılan savunmada ise, Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitüleri döner sermaye işletmelerinin ödenmemiş ilaç ve tıbbi malzeme alımlarına ilişkin borçlarına yönelik mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla, ilaç firmaları, tıbbi cihaz firmaları ve dernekleri ile birçok görüşmeler yapıldığı, yapılan görüşmeler sonucunda iskonto oranlarının sektörün talepleri ve ekonomik şartlar da göz önüne alınarak belirlendiği, sektör temsilcileriyle yapılan toplantılarda ilaç satımında kâr marjının tıbbi malzemeye göre düşük olması nedeniyle iskonto oranlarının ilaç alımı ihalesi yüklenicileri için daha düşük belirlendiği belirtilmiştir. İdarenin kanunla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bu görevlerin gerektirdiği teknik detayların belirlenmesi noktasında takdir hakkına sahip olduğu, bu takdir hakkının kamu yararı ve kamu düzenine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır. İdarelerin yönetmelik ve daha alt düzenleyici işlemler ile düzenleme yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanuna üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir. Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir. 2547 sayılı Kanun'un Geçici 75. maddesi ile Devlete ait üniversitelerin tıp fakültelerine bağlı sağlık uygulama ve araştırma merkezi birimleri ile rektörlüklerine bağlı sağlık hizmeti sunan enstitüleri döner sermaye işletmelerinin ödenmemiş ilaç ve tıbbi malzeme alımlarına ilişkin borçlarının kesinti yapılmak suretiyle ödenmesi imkanı getirilmiştir. Getirilen bu düzenleme ile alacaklı olan şirkete yapılacak ödemelerde iskonto uygulanarak ödemenin yapılacağı, başvurunun ihtiyari olduğu ve belirlenen iskonto oranını kabul etmeyen şirketin alacağını herhangi bir kesintiye gitmeksizin alabileceği veya alacağına karşılık tutarın ödenmemesi halinde her türlü hukuki yola başvurma hakkının bulunduğu ve bu hususta yapılan düzenleme ile herhangi bir kısıtlama getirilmediği görülmektedir. Özetle, getirilen düzenleme ile sadece alacağından belli bir kesinti yapılmasını kabul eden şirketin kendi rızası ile yapacağı başvuru sonucunda alacağını alabilme imkanı getirmiştir. 2547 sayılı Kanun'un Geçici 75. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararı ile de, ilaç alımı ihale yüklenicisi şirketler ile tıbbi malzeme alımı ihale yüklenicisi firmalar bakımından iskonto oranında bir takım kriterler göz önüne alınarak farklı oranlar belirlenmiştir. İskonto oranlarının belirlenmesinde baz alınan kriterlerin başında, firmaların kârlılık oranları göz önüne alınmış, tıbbi malzeme alım ihale yüklenicisi firmaların kârlılık oranlarının yüksek olması sebebiyle iskonto oranları bu firmalar için daha yüksek belirlendiği görülmektedir. Bu durumda, Kanun'un verdiği yetki doğrultusunda, ilaç alımı ihale yüklenicisi firmaların kâr marjının daha düşük olması sebebiyle bu firmalar için düşük iskonto oranlarının belirlenmesine ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nda üst hukuk normlarına ve kamu yararına aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Öte taraftan, başvurunun ihtiyari olması sebebiyle, dava konusu edilen karar ile iskonto oranınını kabul etmeyen firmaların alacaklarını her zaman hukuki yollara başvurarak alabileceği yönünden herhangi bir kısıtlamaya gidilmediği, dolayısıyla bu firmaların alacaklarının tamamını yasal faizi ile birlikte icra takibi yoluyla alabileceği de göz önüne alındığında, herhangi bir mağduriyet oluşturmadığı da açıktır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/01/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.</body></html>