Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2023/2075 E. , 2023/6468 K.<ul><li style="font-family:Verdana;font-size:12;font-weight:bold"></li></ul><ul style="list-style-type: circle;font-family:Verdana;color:#104d96;font-size:12"></ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2023/2075 Karar No:2023/6468 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Group Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Akaryakıt İnşaat Cam Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... Fabrikası tarafından 24/06/2022 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21/b maddesi kapsamında pazarlık usulüyle gerçekleştirilen "Hazır Beton Alımı" ihalesine teklif veren davacı şirketin, 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen yasak fiil ve davranışta bulunduğundan bahisle aynı Kanun'un 58. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 13/08/2022 tarih ve 31922 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu olayda, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu olan ... Fabrikaları Anonim Şirketi ... Fabrikası tarafından gerçekleştirilen ihaleye teklif veren davacı şirketin teklifini imzalayan şirket müdürünün ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı, bununla birlikte, 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesinin birinci fıkrasında, katılma yasaklarının, ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık tarafından verileceğinin kurala bağlandığı, Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından Tarım ve Orman Bakanlığı'na sunulan ve dava konusu yasaklama işleminin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı yasaklama olurunda, "İstekli ... Group Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Akaryakıt İnşaat Cam Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin teklifini imzalayan şirket müdürü ...'in ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu ... Akaryakıt Ürünleri Nakliye İnşaat Taahhüt Tarım-Hayvancılık Otomotiv Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 1 (Bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmesi..." ibarelerine yer verildiği, söz konusu yasaklama olurunun davacı şirketin yasaklanmasına ilişkin olmadığı, Mahkeme'nin 22/12/2022 tarihli ara kararı ile davalı idareye, davacı şirketin yasaklanmasına ilişkin olarak başkaca bir işlem (yasaklama oluru) tesis edilip edilmediğinin sorulduğu, ancak davalı idarece davacı şirketin yasaklanmasına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı; Bu durumda, katılma yasaklarının ilgili bulunulan bakanlık tarafından verileceği kuralı karşısında, davacı şirket hakkında usulüne uygun olarak tesis edilmiş bir yasaklama kararı bulunmadığı anlaşıldığından, davacı şirketin 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca bir yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacıya ait teklif mektubunu imzalayan şirket müdürünün ihale tarihi itibarıyla ihalelere katılmaktan yasaklı olduğunun tespit edildiği, bu durumun 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen yasak fiil ve davranış olduğundan tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, yasaklama olurunun ekindeki belgelerde davacının da yasaklanmasına karar verildiğinin anlaşıldığı, Mahkeme'nin değerlendirilmesinin yasaklama olurunun okunuşundan kaynaklandığı, vekilin yasaklanıp adına imza atılan şirketin yasaklanmamış olmasının hayatın olağan akışına ters düşeceği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : ... Fabrikası tarafından 24/06/2022 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21/b maddesi kapsamında pazarlık usulüyle "Hazır Beton Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiş, ihale komisyonunca teklif zarflarının incelenmesi neticesinde 01/07/2022 tarihli ihale komisyonu kararında, ihaleye teklif veren davacı şirketin teklifini imzalayan şirket müdürünün ihale tarihi itibarıyla ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu tespit edilerek davacının teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, 4734 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirtilen yasak fiil ve davranışta bulunulduğundan bahisle aynı Kanun'un 58. maddesi uyarınca ihalelerden yasaklama işlemi tesis edilmesi gerektiği belirtilmiştir. ... Fabrikaları A.Ş. Yönetim Kurulu'nun 22/07/2022 tarihli kararı ile, "-Teklif veren istekli ... Group Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Akaryakıt İnşaat Cam Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin, - Teklifi imzalayan şirket müdürü ... ,- ... 'in sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu ... Akaryakıt Ürünleri Nakliye İnşaat Taahhüt Tarım-Hayvancılık Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin bir yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına" karar verilmiş, akabinde davacının 1 (bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 10/08/2022 tarihli Bakanlık Olur'u alınmış, yasaklama işleminin 13/08/2022 tarih ve 31922 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılamayacak olanlar" başlıklı 11. maddesinde, "Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar: a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ..."; "Yasak fiil veya davranışlar" başlıklı 17. maddesinde, "İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: ... e) 11'inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak."; "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde ise, "17'nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı hâlde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2'nci ve 3'üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir. Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir. ..." kurallarına yer verilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İhaleye katılan aday veya isteklilerin ihale kontrol sisteminden kontrol edilmesi” başlıklı 28.3. maddesinde, “İhale üzerinde kalan isteklilerin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının İhale Kontrol Sisteminden teyit ettirilmesi esasları çerçevesinde, haklarında kamu davası açılması nedeniyle ihalelere katılamayacak olanlar için de teyit işlemi gerçekleştirilecektir. Bütün aday veya isteklilerin ve bu kapsamda tüzel kişi aday veya isteklilerin %50’den fazla hissesine sahip ortakları ile başvuru veya teklifi imzalayan yetkililerinin de 4734 sayılı Kanun'un 11'inci maddesine göre İhale Kontrol Sisteminden kontrol edilmesi gerekmektedir.”; "Teyit işlemleri" başlıklı 30.5. maddesinde, "(...) 30.5.2. 4734 sayılı Kanun'un 40'ıncı maddesinde, sadece ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin, 42'nci maddesinde de sadece ihale üzerinde kalan isteklinin yasaklı olup olmadığının Kurumdan teyit ettirilmesinden söz edilmiş ise de, 11'inci maddede ihalelere katılmaktan yasaklanmış olanların hiçbir şekilde ihalelere katılmamalarının sağlanmasının amaçlandığı dikkate alındığında, ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılan tüm isteklilerin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının sorgulanması ve teyit edilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple: I- Başvuru veya ihale tarihi itibarıyla tüm aday ve istekliler için, ihale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce ihale üzerinde kalan istekli ve varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi için, sözleşmenin imzalanacağı tarihte ise sadece ihale üzerinde kalan istekli için ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı sorgulanacak ve Kurumdan teyit ettirilecektir, II- Yasaklılık teyidi yapılırken aday ve istekliler ile bunların şahıs şirketi olmaları hâlinde tüm ortakları, sermaye şirketi olmaları halinde sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortakları ve hisseleri toplamı şirket sermayesinin yarısından fazlasını teşkil eden ortakları ile başvuru veya teklifi ya da sözleşmeyi imzalayan, başka bir ifade ile ihaleye katılan vekil ve temsilcilerinin de ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı sorgulanacak ve Kurumdan teyit ettirilecektir, III- Bu çerçevede yapılan teyit işlemi sonucunda; a) Başvuru veya ihale tarihi itibarıyla haklarında ihalelere katılmaktan yasaklı kararı bulunan aday ve istekliler 4734 sayılı Kanun'un 11'inci maddesi gereğince ihale dışı bırakılacak, geçici teminatı gelir kaydedilecek ve anılan Kanun'un 17'nci maddesinin atıfta bulunduğu 58'inci madde uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı tesis edilecektir. Yasaklama kararının başvuru veya ihale tarihinden sonra tesis edildiğinin tespiti hâlinde ise 28.1.8.2 maddesi gereğince işlemde bulunulacaktır. b) 4734 sayılı Kanun'un 40'ıncı maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca yapılacak yasaklılık teyidi sonucunda ihale üzerinde bırakılan istekli ve varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci isteklinin ikisinin de yasaklı olduğunun tespiti durumunda ihalenin iptaline, anılan Kanun'un 42'nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapılacak yasaklılık teyidi sonucunda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olması durumunda ihale kararının iptal edilmesine de karar verilecektir. c) Aday ve isteklilerin şahıs şirketi olmaları hâlinde ortaklarından herhangi birinin, sermaye şirketi olmaları hâlinde sermayelerinin yarısından fazlasına sahip ortakları veya hisseleri toplamı şirket sermayesinin yarısından fazlasını teşkil eden ortaklarının veya ihaleye katılan vekil ve temsilcilerinin başvuru veya ihale tarihi itibariyle yasaklı olduğunun tespit edilmesi hâlinde, yukarıda belirtilen müeyyideler dışında ayrıca 58'inci madde uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı tesis edilecektir.(...)” kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat kuralları incelendiğinde, 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış bulunanların doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamayacakları belirtilmiş; 17. maddesinde, 11. maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği hâlde ihaleye katılmak yasak fiil veya davranışlar arasında sayılmış; 58. maddesinde, Kanun'un 17. maddesinde belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık tarafından fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği, haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması hâlinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında yasaklama kararı verileceği, haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları hâlinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları hâlinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verileceği kurala bağlanmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği'nin aktarılan maddelerinde ise, ihaleye iştirak eden bütün aday veya isteklilerin ve bu kapsamda tüzel kişi aday veya isteklilerin % 50’den fazla hissesine sahip ortakları ile başvuru veya teklifi imzalayan yetkilileri, vekil veya temsilcilerinin ihalelere katılmaktan yasaklanmış olup olmadığının sorgulanması ve teyit edilmesinin zorunlu olduğu, bunların başvuru veya ihale tarihi itibarıyla yasaklı olduğunun tespit edilmesi hâlinde, 4734 sayılı Kanun’un 58. maddesi uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı tesis edileceği düzenlenmiştir. İlk derece mahkemesince, Tarım ve Orman Bakanlığı'na sunulan ve dava konusu yasaklamaya ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bakan Olur'unda yer alan, "İstekli ... Group Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Akaryakıt İnşaat Cam Pazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin teklifini imzalayan şirket müdürü ... 'in ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu ... Akaryakıt Ürünleri Nakliye İnşaat Taahhüt Tarım-Hayvancılık Otomotiv Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 1 (Bir) yıl süre ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmesi..." ibaresinden hareketle davacı şirket hakkında yasaklama oluru alınmadığı belirtilerek iptal kararı verilmiş ise de, yasaklama olurundaki yazım hatası (eksikliği) nedeniyle davacının yasaklanması talebinde bulunulmadığı kanısının oluştuğu, aktarılan mevzuat kuralları uyarınca davacı şirketin yasaklanmayıp sadece şirket temsilcisi ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağının yasaklanmasının beklenilemeyeceği, nitekim yasaklama teklifine ilişkin ... Fabrikaları A.Ş. Yönetim Kurulu'nun 22/07/2022 tarihli kararı ile Resmî Gazete'de yayımlanan yasaklama işleminin birlikte değerlendirilmesinden, davacı şirketin yasaklanması iradesinin idarelerce açıkça ortaya koyulduğu hususları dikkate alındığında, dava konusu yasaklamaya ilişkin Bakan Olur'unun davacı şirketin de yasaklanmasına yönelik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Uyuşmazlık konusu ihalede, davacı şirket adına birim fiyat teklif mektubunu imzalayan şirket müdürü ... 'in ihale tarihi itibarıyla ihalelere katılmaktan yasaklı olduğu, dolayısıyla ihale mevzuatı uyarınca geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanların vekil ve temsilci olarak da hiçbir şekilde ihalelere katılamayacakları açıktır. Bir şirketin, yasaklı bir gerçek kişi tarafından birim fiyat teklif mektubu imzalanmak suretiyle ihalelere teklif vermesi hukuken mümkün bulunmadığından ve bu şekilde ihaleye katılan istekliler hakkında yasaklama kararı verilmesi gerektiğinden, ...'in yasaklı olmasına rağmen ihaleye katıldığı ve davacı şirket adına teklif mektubunu imzaladığı sabit olduğundan, davacının ihalelere katılmaktan yasaklanmasına dair kararda hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 28/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi. </body></html>