Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2023/4901 E. , 2025/672 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2023/4901 Karar No : 2025/672 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Birliği / ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, tarımsal faaliyetleri için gerekli olan su ihtiyacını karşılama yükümlülüğünün davalı idarece yerine getirilmemesi ve yeterli miktarda su temin edilmemesi nedeniyle şeker pancarı ve ayçiçeği ekili arazisindeki ürünlerde hizmet kusuru sebebiyle büyük miktarda hasar meydana geldiğinden bahisle söz konusu zarara karşılık olarak 800.205,85 TL maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla;.davacı ile davalı idare arasında imzalanan tip sözleşme niteliğindeki ...tarih ve... sayılı Sulama Beyanı sözleşmesi ile taraflar arasında özel hukuk ilişkisi kurulduğu, söz konusu beyanname gereği davacı tarafından şeker pancarı ve ayçiçeği ekimi yapılan taşınmazlar için davalı idarece temin edilmesi gereken suyun temin edilmediğinden bahisle uğranıldığı öne sürülen zararın tazmini istemiyle açılan işbu davanın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idare ile yapmış oldukları sözleşmenin kendileri tarafından değiştirilmesine imkan olmadığı ve idarenin sözleşmede üstün konumda olduğu, bu nedenle sözleşmenin idari sözleşme niteliğinde olduğu, hizmetin birden çok kişiye götürülme zorunluluğunun bu sözleşmelerin idari sözleşme olarak sayılmasına engel teşkil etmediği, davalı idarenin sağladığı sulama hizmetinin bir kamu hizmeti olduğu ve bu hizmetin yerine getirilmemesinin hizmet kusuru olarak nitelendirilmesi gerektiğinden bakılmakta olan davanın idari yargıda çözümlenmesi gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI :.Davalı idare tarafından, sulama işinin bir kamu hizmeti niteliği taşımasına rağmen sulama birliklerinin bu hizmeti ilgili yasaların belirlediği ilkelere ve özel hukuk hükümlerine göre yerine getirdiği, bu nedenle davanın adli yargıda çözümlenmesi gerektiği, bu hususta Uyuşmazlık Mahkemesinin vermiş olduğu emsal kararların da bu yönde olduğu ve temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Tokat ili, Turhal ilçesi, ... Köyünde çiftçilik yapan davacı tarafından, 2022 tarım sezonunda Bahçebaşı Köyünde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza şeker pancarı, ..., ..., ... ve ... ada parsel sayılı taşınmazlara ise ayçiçeği ekimi yapıldığı, söz konusu taşınmazların su ihtiyacını karşılamak üzere davalı idarece hazırlanan ve taraflarca imzalanan ... tarih ve ... sayılı beyanname gereği davalı idarece temini gereken suyun temin edilmemesi nedeniyle uğrandığı iddia edilen zararlara karşılık 800.205,85 TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa’nın 168. maddesinde, “Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir. Hangi tabii servet ve kaynağın arama ve işletmesinin, Devletin gerçek ve tüzelkişilerle ortak olarak veya doğrudan gerçek ve tüzelkişiler eliyle yapılması, kanunun açık iznine bağlıdır. Bu durumda gerçek ve tüzelkişilerin uyması gereken şartlar ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esasları ve müeyyideler kanunda gösterilir.” denilmek suretiyle devletin doğal kaynakların aranması ve işletilmesi hakkını kanunla belli esaslar ve süreler için gerçek ve tüzel kişilere devredilebileceği kabul edilmiştir. 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 121. maddesinde, (1) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: a) Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek. b) Sulama tesislerini kurmak, sulama sahalarında mevcut parsellerin tamamını veya aksamını gösterir harita ve planları yapmak veya yaptırmak ve icabı halinde kadastrosunu yaptırmak. ... g) Bu maddede belirtilen tesislerin çalıştırma, bakım ve onarım dahil işletmelerini yürütmek. ğ) Bu maddede belirtilen işlerle ilgili olmak üzere rasat, tecrübe, istatistik, araştırma ve her türlü istikşaf işlerini yapmak; ezcümle toprağın cins ve karakterini, yetiştirilecek mahsul nevilerini ve elde edilecek zirai, iktisadi faydaları ve verimlilik derecelerini tespit etmek; bu mevzularda gerekirse ilgili bakanlık ve kurum ve kuruluşlardan faydalanmak, amenajman planları hazırlamak ve bunları temin edecekleri fayda ve ele alınmalarındaki zaruretlere göre seçmek, sıralamak ve Bakanlığa teklif etmek. h) Bu maddede belirtilen işlerin her türlü etüt ve projelerini yapmak veya yaptırmak. ı) Tesislerin yapılması hususunda her türlü mali imkanları araştırmak ve icabı halinde ortaklıklar kurulmasını Bakanlığa teklif etmek ve Cumhurbaşkanı kararı ile uzun vadeli iç ve dış istikraz yapmak. i) Genel Müdürlüğün yaptığı veya devraldığı tesislerden işletmelerini bizzat deruhte etmediklerinin işletmelerini sağlamak üzere işletmeler kurmak ya doğurudan doğruya veyahut da işletmeler marifetiyle ortaklıklar teşkil etmek ve lüzumu halinde tesisleri hakiki ve hükmi şahıslara devretmek üzere Bakanlığa teklifte bulunmak. (…)” hükmüne yer verilmiştir. 22/03/2011 tarih ve 27882 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6172 sayılı Sulama Birlikleri Kanunu'nun 1. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun'un amacının, ülkenin su varlık ve kaynaklarının rasyonel kullanımı maksadıyla umumi sulardan faydalanmak üzere Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş veya halen inşa edilmekte olan ya da inşa edilmesi planlanan sulama tesislerini gayelerine uygun şekilde kullanmak, işletmek, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün onayını almak suretiyle işlettirmek, bu tesislerin bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu yürütmek, tesisi geliştirmeye yönelik yeni projeler yapmak, yaptırmak veya tesisi yenilemekle görevli sulama birliklerinin kuruluşu, organlar ile görev ve yetkilerini düzenlemek olduğu belirtilmiş; "Birliğin görev alanı ve çalışma konuları" başlıklı 3. maddesinde, (1) Birliklere devredilen tesislerin hizmet alanı, birliklerin görev alanı olup sınırları, kapsamı ve ismi DSİ tarafından belirlenir. (2) Bir görev alanı içerisinde aynı amaçla birden fazla birlik kurulamaz. (3) Birlik, devraldığı tesislerin işletme, bakım, onarım ve yönetim sorumluluğunu çerçeve ana statüde ve devir sözleşmesinde yer alan esaslara uygun olarak yürütür. (...)" kurallarına; "Denetim ve birlik mallarının durumu" başlıklı 18. maddesinde, "(1) Birliklerin denetimi DSİ veya Bakanlık tarafından yapılır. Birlikler mali yönden yılda bir defa ayrıca Maliye Bakanlığının denetimine tabidir. Bu denetimler sonucunda düzenlenecek raporların bir örneği, gerekli işlemlerin yapılması için Bakanlığa gönderilir. (2) Denetim sonucunda birliğin zarara uğratıldığının tespit edilmesi halinde 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesi hükümleri uygulanır. (3) Birlikler, Sayıştay tarafından doğrudan denetlenebilir. (4) Birliğin devraldığı sulama tesisi ve bütünleyici parçaları Devlet malı olup, bunlara zarar verenler hakkında 5237 sayılı Kanunun kamu malına zarar verme ile ilgili ceza hükümleri tatbik olunur." kurallarına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, yerüstü ve yeraltı sularının zararlarını önlemek ve/veya bunlardan çeşitli yönlerden faydalanmak amacıyla sulama tesisleri kurmak, Genel Müdürlüğün yaptığı veya devraldığı tesislerden işletmelerini bizzat deruhte etmediklerinin işletmelerini sağlamak üzere işletmeler kurmak ya doğrudan doğruya veyahut da işletmeler marifetiyle ortaklıklar teşkil etmek ve lüzumu halinde tesisleri hakiki ve hükmi şahıslara devretmek üzere Bakanlığa teklifte bulunmak görev ve yetkisinin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünde olduğu, Sulama Birliklerinin görev alanlarının Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından belirlendiği, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan sulama tesislerinin işletme, bakım ve onarım yetkileri ilgili devir işlemleri kapsamında sulama birliklerine devredilmiş olsa da, sulama hizmetinin kamu hizmeti niteliğinin değişmediği, birliklerin devraldığı tesislerin kamu malı niteliğini koruduğu, birliklerin faaliyetlerini Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün gözetim ve denetimi altında gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, Tokat ili, Turhal ilçesi, ... Köyünde çiftçilik yapan davacı tarafından, 2022 tarım sezonunda Bahçebaşı Köyünde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza şeker pancarı, ..., ..., ... ve ... ada parsel sayılı taşınmazlara ise ayçiçeği ekimi yapıldığı, söz konusu taşınmazların su ihtiyacını karşılamak üzere davalı idarece hazırlanan ve taraflarca imzalanan... tarih ve ...sayılı beyanname gereği davalı idarece temini gereken suyun temin edilmemesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararlara karşılık 800.205,85 TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Belirtilen açıklamalar ve aktarılan mevzuat kuralları çerçevesinde, yerüstü ve yeraltı sularının idaresinin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne ait olduğu, bu sulardan faydalanmak amacıyla kurulan sulama tesisleri vasıtasıyla gerçekleştirilen hizmetin bir kamu hizmeti olduğu, gerek 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi gerekse 6172 sayılı Kanun ve ilgili devir sözleşmesi kapsamında, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün gözetim ve denetiminde, Yeşilırmak Sulama Birliği aracılığıyla gerçekleştirilen hizmetin kamu hizmeti niteliğini koruduğu, dolayısıyla, bu hizmetin geç işlemesi, hiç işlememesi ve kötü işlemesi nedeniyle meydana geldiği iddia edilen zararların, olayda hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülen davalı idare tarafından karşılanması istemiyle açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesi hükmüne göre idari yargı yerinde çözüme kavuşturulması gerektiği açıktır. Bu itibarla, davanın görev yönünden reddi yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf ibaşvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>