Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2020/1510 E. , 2024/6370 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/1510 Karar No : 2024/6370 DAVACI : ... Mühendisleri Odası VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Genel Müdürlüğü / ... VEKİLİ : Huk. Müş. ... DAVANIN_KONUSU : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığının 08/11/2019 tarihli ve 2019/13 (Genelge No:1807) sayılı Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin "Cins Değişikliği" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan 18. maddesinin 2. fıkrasının (B) bendinin, 26/12/2019 tarih ve E.4922678 sayılı Makam Oluru ile değişik 4. alt bendinde yer alan "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli hariç," ibaresinin iptali istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca cins değişikliği işlemlerinden döner sermaye hizmet bedeli tahsilinin mümkün olmadığı, röperli kroki düzenlenmesi sırasında kadastro müdürlüğünden döner sermaye hizmet bedeline konu bilgi ve belge alınmasını gerektirecek bir durumun bulunmadığı iddialarıyla dava konusu düzenlemenin iptali istenilmektedir. DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, röperli krokinin döner sermaye hizmet bedelinden muaf tutulduğuna ilişkin bir hükmün mevzuatta bulunmadığı, bir işlemin tapu siciline tescilinin harçtan muaf olmasının işlem öncesi hazırlanması zorunlu olan belgelerin de harçtan ve döner sermaye ücretinden muaf olduğu anlamına gelmediği, röperli krokinin 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrasında yapılan değişiklik ile cins değişikliği işlemi için istenilecek bilgi ve belgeler arasından çıkarıldığı ancak dava konusu Genelge'de henüz değişiklik yapılmadığı, dava konusu düzenlemenin hukuka uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenleme yürürlükten kaldırıldığından iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, Davalı idarenin 08/11/2019 tarihinde yayımlamış olduğu "Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi"nin 26/12/2019 tarih ve E.4922678 sayılı Makam Oluru ile değişik 18. maddesinin 2. fıkrasının (B) bendinin 4. alt fıkrasındaki "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli hariç" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 484 üncü maddesinin b/1 inci fıkrasında Kadastro Müdürlüklerinin görevleri sayılmış ; Döner sermaye işletmesi başlıklı 487 nci maddesinin (6). Fıkrasında da," Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri, köy tüzel kişileri ve kalkınma ajanslarının kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sayılan görevleriyle ilgili yapılacak tapu işlemlerinden ve veri paylaşımından döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez. Ayrıca tapu müdürlüklerince gerçekleştirilen her türlü terkin ve bedelsiz yol ve yeşil alan gibi yerlere terk işlemlerinden, Genel Müdürlük birimlerince sebebiyet verilmiş hataların düzeltilmesi işlemlerinden, tapu müdürlüklerince resen yapılan işlemlerden, aile konutu şerhi işlemlerinden ve kat irtifakından resen kat mülkiyetine geçiş işlemlerinden döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez. Veri paylaşımına ilişkin protokol veya sözleşmelerde, döner sermaye hizmet bedellerinin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenebilir. Genel Müdürlük, görev ve yetkileri kapsamında yurtdışında faaliyette bulunmak amacıyla Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda şirket kurabilir, yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilerle ortaklık yapabilir." hükmü yer almıştır. 08/11/2019 tarihinde yayımlanan "Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin 1. Maddesinde " (1) Bu genelge, kadastro müdürlükleri, lisanslı bürolar ve serbest harita kadastro mühendislik büroları/şirketleri tarafından, tescile tabi olan ve olmayan işlemlere yönelik olarak uyulması gereken; yapım, kontrol, izleme ve güncelleme iş adımlarına ilişkin usul ve esasları belirlemek ve uygulamada birlik sağlamak amacıyla hazırlanmış olup, bu iş ve işlem adımlarına ilişkin usul ve esasları kapsar." hükm; Dayanak başlıklı 2. maddesinde," (1) Bu genelge; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 484 üncü maddesinin b/1 inci fıkrası, 487 nci maddesinin 5 inci fıkrası, 2644 sayılı Tapu Kanununun 31 ve 32 nci maddeleri, 3194 sayılı İmar Kanununun 15, 16, 18, 19 ve 38 inci maddeleri, 5368 sayılı Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları Hakkında Kanun, 442 sayılı Köy Kanunu ve Köy Yerleşme Alanı Uygulama Yönetmeliği, Tapu Planları Tüzüğü ile Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin (a) fıkrası, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği, 3402 sayılı Kadastro Kanununun 47/D maddesi, Tescile Konu Olan Harita ve Planlar Yönetmeliği ve Büyük Ölçekli Harita ve Harita Planları Üretim Yönetmeliği uyarınca hazırlanmıştır."hükmü yer almış; anılan Genelge"nin 26/12/2019 tarih ve E.4922678 sayılı Makam Oluru ile değişik Cins değişikliği başlıklı 18. maddesinin (2). fıkrasında, Kat İrtifakı Kurulu Taşınmazlarda Kat Mülkiyeti Kurulmasına İlişkin Cins Değişikliği Yapımı ve Kontrolü İle İstenen ve Düzenlenen Belgeler belirtilmiş, anılan maddenin B) bendinde, Kat İrtifakı Kurulu Taşınmazlarda Kat Mülkiyeti Kurulmasına İlişkin Cins Değişikliği Yapımı ve Kontrolüne ilişkin hususların düzenlendiği, söz konusu bendin iptale konu (4) numaralı paragrafında da, "(26/12/2019 tarihli ve E.4922678 sayılı Olur ile değişik fıkra) Bu (B) bendi kapsamında; röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli hariç, cins değişikliği işleminde 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 487 nci maddesinin 6 ncı fıkrası hükümlerince bilgi ve belge bedeli, yapım/kontrol döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez." hükmü yer almıştır. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin yukarıda yer verilen hükmünden kat irtifakından resen kat mülkiyetine geçiş işlemlerinden hiç bir şekilde döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmeyeceği anlaşılmaktadır. Olayda, dava konusu Genelgenin iptale konu hükmüyle Kat irtifakı bulunan taşınmazlarda kat mülkiyeti kurulmasına ilişkin cins değişikliği sırasında Kat Mülkiyeti kanununun dava tarihinde yürürlükte bulunan 10. Maddesine göre ibrazı öngörülen belgeler arasında yer alan röperli kroki nedeniyle bilgi ve belge bedeli alınacağı kuralı getirilmiştir. Yukarıda yer verilen 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamenin bahsi geçen hükmü uyarınca söz konusu cins değişikliği işleminden her hangi bir bedel alınmaması gerektiği halde, kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş esnasında bedel tahsili öngören dava konusu hükümde hukuka uyarlık görülmemiştir. Kaldı ki, Davalı idare savunmasında kat mülkiyetine geçişlerde yasal değişiklikle artık röperli kroki istenmeyeceği, ancak bu yönde Genelge hükmünde henüz değişiklik yapılmadığı belirtilmektedir. Açıklanan nedenlerle, 08/11/2019 tarihinde yayımlamış olduğu "Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi"nin 26/12/2019 tarih ve E.4922678 sayılı Makam Oluru ile değişik 18. maddesinin 2. fıkrasının (B) bendinin 4. alt fıkrasındaki "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli hariç" ibaresinin iptali gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: ...'un, davacı Odanın bakılan davayı açmakta subjektif ehliyeti bulunmadığı yolundaki azlık oyuna karşılık; 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği Kanunu'nun 19. maddesinin atıfta bulunduğu 2. maddesi ile anılan Kanun'a dayanılarak çıkarılan TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin "Odanın amaçları" başlıklı 7. maddesinde, harita ve kadastro mühendisliği mesleğinin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak, meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yapmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı incelemek ve ve bunların değiştirilmesi, geliştirilmesi ya da yeniden yürürlüğe konulması yolunda önerilerde bulunmak, kamunun çıkarlarının korunmasında gerekli gördüğü girişim ve etkinliklerde bulunmak hususlarının davacı Odanın kuruluş amaçları arasında sayıldığı; uyuşmazlığa konu "röperli kroki"nin, cins değişikliği ve kat irtifakından kat mülkiyetine resen geçiş işlemlerinde, yapı kullanma izin belgesi eki niteliğinde düzenlenmesi ve yapı kullanma izin belgesini düzenleyen belediye veya il özel idaresince onaylanması gereken koordinatlı krokiyi ifade ettiği, ayrıca röperli krokinin serbest/lisanslı harita ve kadastro mühendislerince düzenlenebildiği, bakılan davanın ise, döner sermeye işletmeleri tarafından "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli" istenilmesinin dayanağı üst normlara açıkça aykırı olduğu iddiasıyla açıldığı dikkate alındığında; meslek mensuplarının halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak, meslek ile ilgili mevzuatın kamu yararına düzenlenip uygulanmasını sağlamak ile görevli bulunan davacı Odanın, mensuplarınca röperli kroki hazırlanabilmesi için ilgili taşınmaz malikinden -dayanağı üst normlara aykırı olmasına rağmen dava konusu kural gereği- talep edilmesi gerektiği belirtilen "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli"nin meslek mensupları ile halk (taşınmaz maliki) arasındaki güven ve dürüstlük ilişkisini zedeleyebileceği gibi işbu davanın meslek ile ilgili mevzuatın kamu yararına düzenlenip uygulanmasını sağlama amacıyla da örtüştüğü sonucuna varıldığından, davacı Odanın "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli"nin döner sermaye işletmeleri tarafından tahsil edilebileceğini öngören dava konusu kuralın dayanağı üst normlara aykırı olduğu iddiasıyla iptalini istemekte kişisel, güncel, meşru menfaati bulunduğuna oy çokluğuyla karar verildi. Davacı tarafından, işbu dava ile arasında bağlantı bulunduğu iddiasıyla bağlantı kararı verilmesi talebinde bulunulan Danıştay Altıncı Dairesinin E:2020/141 sayılı esasına kayıtlı dava dosyasının, adı geçen Dairenin 19/02/2020 tarihli ve EK:2020/2154 sayılı gönderme kararıyla Dairemizin görevli olduğu gerekçesiyle Dairemize gönderildiği ve Dairemizin E:2020/1941 sayılı esasına kaydedildiği, bununla birlikte bahse konu davaların aynı maddi veya hukuki sebepten doğmadığı gibi biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte de olmadığı, dolayısıyla iki dava arasında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 38. maddesinde tanımlanan şekilde herhangi bir bağlantı bulunmadığı anlaşıldığından, davacının bağlantı talebi yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi. MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığının 08/11/2019 tarihli ve 2019/13 (Genelge No:1807) sayılı "Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi", davalı idarenin resmi internet sayfasında yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur. Dava konusu Genelge ile hem lisanslı bürolar tarafından gerçekleştirilen "tescile tabi olan veya olmayan talebe bağlı işlemler" hem de serbest harita ve kadastro mühendislik büroları tarafından yapılan "tescile konu harita ve planlar" ile bunlar hakkında kadastro müdürlüklerince yapılması gereken işlemlere ilişkin kurallar düzenlenmiştir. Davacı Oda tarafından, anılan Genelgenin "Cins Değişikliği" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan 18. maddesinin 2. fıkrasının (B) bendinin, 26/12/2019 tarih ve E.4922678 sayılı Makam Oluru ile değişik 4. alt bendinde yer alan "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli hariç," ibaresinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Dava açıldıktan sonra, dava konusu Genelge ile düzenlenen konular, lisanslı bürolar tarafından gerçekleştirilen tescile tabi olan veya olmayan talebe bağlı işlemler için ayrı, serbest harita ve kadastro mühendislik büroları tarafından yapılan tescile konu harita ve planlar için ayrı olmak üzere iki farklı Genelgeye ayrılarak düzenlenmiş; bu kapsamda dava konusu 2019/13 sayılı Genelge, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığının 29/03/2013 tarihli ve 2023/4 sayılı Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin 41. maddesi ve 12/04/2023 tarihli ve 2023/5 sayılı Talebe Bağlı İşlemlerin Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin 25. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat: Dava konusu Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığının 08/11/2019 tarihli ve 2019/13 (Genelge No:1807) sayılı Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin "Cins Değişikliği" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan 18. maddesinin 2. fıkrasının (B) bendinde, "(1) Kat irtifakı tesis edilmiş olması koşuluyla; a) Yaygın kat mülkiyetine konu yerlerde yapı kullanma izin belgesi olan binanın, b) Blok yapılarda ise bütün bağımsız bölümleri için yapı kullanma izin belgesi olan bloğun, Cins değişikliği işlemi yapılır. (2) 5912 sayılı Kanunla değişik 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununda, kat irtifakı kurulu bulunan taşınmazların kat mülkiyetine resen geçirileceği hüküm altına alındığından bu kapsamdaki cins değişikliği işlemlerinde bu genelgenin bu maddesiyle birlikte 2009/14 nolu genelge esaslarına göre işlem yapılır. (3) (26/12/2019 tarihli ve E.4922678 sayılı Olur ile değişik fıkra) Yapı kullanma izin belgesi ve idaresince onaylı röperli krokiye bağlı olarak yapının varsa taşkın kullanım durumu da kontrol edilerek tescil bildiriminin düşünceler sütununda ve ilgili taşınmazların tapu sicilinin beyanlar sütununda gerekli belirtme yapılarak cins değişikliği yapılır. (4) (26/12/2019 tarihli ve E.4922678 sayılı Olur ile değişik fıkra) Bu (B) bendi kapsamında; röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli hariç, cins değişikliği işleminde 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 487 nci maddesinin 6 ncı fıkrası hükümlerince bilgi ve belge bedeli, yapım/kontrol döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmez." kuralına yer verilmiş iken; Anılan Genelge, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığının 12/04/2023 tarihli ve 2023/5 sayılı Talebe Bağlı İşlemlerin Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin 25. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış; 2023/5 sayılı Genelgenin "Cins Değişikliği" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinin 14. alt bendinde ise, "Kat irtifakı tesis edilmiş olması koşuluyla; a) Yaygın kat mülkiyetine konu yerlerde yapı kullanma izin belgesi olan binanın, b) Blok yapılarda ise bütün bağımsız bölümleri için yapı kullanma izin belgesi olan bloğun, resen cins değişikliği yapılır." düzenlemesine yer verilmekle yetinilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda aktarılan Genelge hükümlerinin incelenmesinden; dava konusu Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığının 08/11/2019 tarihli ve 2019/13 (Genelge No:1807) sayılı Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin, aynı idarenin 12/04/2023 tarihli ve 2023/5 sayılı Talebe Bağlı İşlemlerin Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin 25. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı ve yeni düzenlemede de kat irtifakı kurulu taşınmazın cins değişikliği suretiyle kat mülkiyetine resen geçirilirken -634 sayılı Kanun'un 12. maddesinde öngörülen mimarî proje ile yapı kullanma izin belgesi ve yönetim plânı dışında ayrıca- "röperli kroki" istenileceğine ve bu belge karşılığında "döner sermaye ücreti" tahsil edileceğine dair herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, nitekim dava konusu Genelgede yer alan "röperli kroki" tanımının, bu Genelgeyi yürürlükten kaldıran 2023/4 ve 2023/5 sayılı Genelgelerde bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda, dava konusu Genelgenin kül halinde yürürlükten kaldırılması ve yeni Genelgede de benzer bir düzenlemeye yer verilmemiş olması karşısında, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 4. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 12/12/2024 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. KARŞI OY (X): Davacı Oda tarafından, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kadastro Dairesi Başkanlığının 08/11/2019 tarihli ve 2019/13 (Genelge No:1807) sayılı Talebe Bağlı İşlemler ile Tescile Konu Harita ve Planların Yapımı ve Kontrolü Genelgesi'nin "Cins Değişikliği" başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan 18. maddesinin 2. fıkrasının (B) bendinin, 26/12/2019 tarih ve E.4922678 sayılı Makam Oluru ile değişik 4. alt bendinde yer alan "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli hariç," ibaresinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. 2577 sayılı Kanunun 2. maddesinde, iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabilecekleri; 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, dava dilekçesinin ehliyet yönünden kanuna aykırı bulunması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır. İdarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için "menfaat ihlali"ni, subjektif ehliyet koşulu olarak getirmiştir. Dolayısıyla iptal davası açılabilmesinin ön koşullarından biri, davacının objektif ehliyetin yanı sıra subjektif dava ehliyetine de sahip olmasıdır. İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. Nitekim; çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması, imar uygulamaları gibi kamu yararını yakından ilgilendiren konularda subjektif ehliyet koşulunun, bu durum dikkate alınarak yorumlanması gerektiğine ilişkin Danıştay kararları yerleşik içtihat niteliği kazanmıştır. İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemle doğrudan, meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi halde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğurur. Yukarıda belirlenen kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı ise, her davada ve somut olayda yargı yerince davanın niteliğine göre belirlenmektedir. Bu açıklamalar karşısında, dava açma ehliyetinin bulunup bulunmadığı saptanırken, iptal davasının genel amacının yanı sıra dava konusu idari işlemin niteliğine bakılarak menfaat ilgisinin olaya özgü değerlendirilmesi gerektiği açıktır. 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği Kanunu'nun 19. maddesinde, Odaların, bu Kanun'un 2. maddesinde belirtilen amaç için Birlik Umumi Heyetince kararlaştırılan işlerden yalnız odalarını ilgilendiren kısımlar ile görevli oldukları; Odalar ve organlarının, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacakları kurala bağlanmış; 2. maddesinde, Birliğin kuruluş amacının; bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek; bu suretle aynı ihtisasa mensup meslek mensuplarını bir Odanın bünyesinde toplamak; merkezde idare heyeti, haysiyet divanı ve murakıplar gibi görevlilere yetecek kadar üyesi bulunmayan Odanın merkezini, Umumi Heyetin belirleyeceği yerde açmak; mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak; meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmek olduğu belirtilmiş; ayrıca Birlik ve organların, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacakları hükme bağlanmıştır. Anılan Kanun'a dayanılarak hazırlanan TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliği'nin "Odanın amaçları" başlıklı 7. maddesinde, meslek mensuplarının ortak gereksinimlerini karşılamak, mesleki etkinliklerini kolaylaştırmak, mesleğin genel yararlara uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbiriyle ve halkla olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak, kamunun çıkarlarının korunmasında, tarımsal ve sınai üretimin arttırılmasında, ülkenin sanatsal ve teknik kalkınmasında gerekli gördüğü girişim ve etkinliklerde bulunmak, davacı Odanın amaçları arasında sayılmıştır. Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, Odaların kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunmalarının kanun koyucu tarafından yasaklandığı, dolayısıyla Odaların dava açma ehliyetlerinin de kuruluş amaçları ile sınırlı olduğu; davacı Odanın kuruluş amacının ise, özetle, mensupları olan serbest ve/veya lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak şeklinde ifade edildiği görülmektedir. Dava dilekçesinin incelenmesinden; davacı Odanın, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne bağlı döner sermaye işletmeleri tarafından "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli", yani döner sermaye hizmet bedeli tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle, yukarıda belirtilen ibarenin iptali istemiyle bakılan davayı açtığı; uyuşmazlığa konu olan ve döner sermaye işletmeleri tarafından tahsil edilebileceği belirtilen "röperli kroki düzenlenmesinde gerekli bilgi ve belge bedeli"nin ise, harita ve kadastro mühendisi sıfatını haiz olmaları nedeniyle davacı Odanın mensuplarından istenilen bir hizmet bedeli olmadığı, esasen taşınmazıyla ilgili röperli kroki hazırlanması için anılan krokiye esas bilgi ve belgelerin tarafına verilmesi talebinde bulunan taşınmaz maliklerinden tahsil edildiği anlaşılmaktadır. Buna göre, davacı Oda tarafından iptali istenilen düzenlemenin, Odanın yukarıda aktarılan kuruluş amaçları ile ilgili bir yönü bulunmadığı, daha açık bir anlatımla, işbu davanın, davacı Odanın mensupları olan serbest ve/veya lisanslı harita ve kadastro mühendislerinin müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak amacına hizmet etmediği, kaldı ki düzenlemenin iptali halinde ortaya çıkacak sonuçtan Oda mensuplarının da olumsuz etkilenebileceği anlaşıldığından; davacı Odanın, dava konusu düzenlemenin iptali istemiyle dava açmakta subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali"nin bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum. </body></html>