Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/4759 E. , 2025/5562 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/4759 Karar No : 2025/5562 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1-... 2- ... 3- ... 4- ... VEKİLLERİ : Av. ... TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Komutanlığı VEKİLİ : Av.... DİĞER DAVALI: ... Bakanlığı VEKİLİ : Av.... İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacılardan ...'nun TEİAŞ'da Enerji İletişim Tesis ve Kontrol Başmühendisi olarak görev yapmaktayken 14/08/2015 tarihinde, Hatay ili, İskenderun ilçesi, Azgınlık mevkiinde bulunan TEİAŞ'a ait Enerji İletim Hattına bölücü terör örgütü tarafından yapılan sabotaj sonucunda zarar gören elektrik direklerinin kontrol ve bakımı için görevlendirilen heyette yer aldığı, Jandarma İl Komutanlığı görevlilerince alanda patlayıcı madde uzmanı ve mayın/bomba arama köpeklerinin arama yapması sonrasında inceleme yapılabileceğini söylemeleri üzerine inceleme alanına gitmelerinin akabinde patlama meydana gelmesi üzerine ...'nun iki bacağını kaybetmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek ... için 5.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 969.013,42 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, eş ... için 50.000,00 TL manevi, çocuklar ... ve ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K... sayılı kararıyla; dava konusu olayın meydana geldiği alanın güvenliğinin sağlanması hususunda görevli olan ve idarenin ajanı konumunda bulunan görevlilerin dikkatsiz ve özensiz davranmasına bağlı olarak patlama olayının meydana gelmesi nedeniyle idarenin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle davacıların zararlarının karşılanması gerektiği, dava konusu olay sebebiyle; dosyada mevcut Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi'nin ... tarih ve ... karar sayılı sağlık kurulu raporu ile davacılardan ...'nun sürekli iş göremezlik derecesi %80 olarak belirlendiği ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği madde 15(1) gereği yardıma muhtaç olduğu yönünde rapor verildiği, yine dosyada mevcut Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı 15/11/2019 tarihli Adli Tıp Kurul Raporu ile 11/10/2008 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit işlemleri Yönetmeliği'ne göre; ...'nun mesleği (Elektrik Mühendisi, C cetveline göre sürekli iş göremezlik simgesi K olduğuna göre) ve yaşına (olay tarihli 48) göre hesaplandığında muayene tarihindeki meslekte kazanma gücünden kayıp oranının, aktif kullanmadığı kolu olduğu için 1/5 oranında düşürülerek hesaplama yapıldığı %82 oranında kalıcı maluliyet olduğu ve ömür boyu bir başkasının bakım ve yardımına ihtiyaç duyacağının belirlendiği, dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 10/07/2020 tarihli bilirkişi raporunda ...'nun %82 maluliyet oranı esas alınarak 831.658,87 TL iş göremezlik zararı, olay tarihinden 31/12/2020 tarihine kadar 137.354,55 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 969.013,42 TL maddi zararının bulunduğunun belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacı tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek ...'nun 969.013,42 TL maddi tazminat isteminin kabulüyle idareye başvuru tarihi olan 28/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, dava konusu olayın oluş şekli ve niteliği dikkate alınarak takdiren ... için 40.000,00 TL, eş ... için 25.000,00 TL, çocuklar ... ve ... için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulüne, davacılardan ... için Mahkeme kararının verildiği tarihten sonraki dönem için (2021 ve devamı) yapılacak olan bakıcı giderinin, davalı idarece re'sen davacının yaşadığı tespit edilmek ve ilgili yıldaki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmak suretiyle her takvim yılının başında peşin olarak davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, davacıların diğer hususlara yönelik istinaf başvurularının reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun, Mahkemece hükmedilen 969.013,42 TL maddi tazminatın, dava dilekçesinde belirtilen 5.000,00 TL'sine idareye başvuru tarihi olan 28/09/2016 tarihinden, miktar artırım dilekçesi ile artırılan 964.013,42 TL'sine ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 22/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, şeklinde düzelterek reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, ...'nun maddi zararının eksik hesaplandığı, 65 yaşına kadar çalışabileceğinin gözetilmesi gerektiği, bakıcı giderinin de muhtemel ömür sonuna kadar belirlenerek tazmini gerektiği, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir. Davalı idarelerden ... Genel Komutanlığı tarafından, idarelerinin hizmet kusuru bulunmadığı, zarar gören davacının kusurunun illiyet bağını kestiği ve davanın reddi gerektiği, hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğu, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir. TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:... DÜŞÜNCESİ :Mahkeme kararının manevi tazminata ilişkin kısmının onanması, maddi tazminata ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacılardan ...'nun TEİAŞ'da Enerji İletişim Tesis ve Kontrol Başmühendisi olarak görev yapmaktayken 14/08/2015 tarihinde, Hatay ili, İskenderun ilçesi, Azgınlık mevkiinde bulunan TEİAŞ'a ait Enerji İletim Hattına bölücü terör örgütü tarafından yapılan sabotaj sonucunda zarar gören elektrik direklerinin kontrol ve bakımı için görevlendirilen heyette yer aldığı, Jandarma İl Komutanlığı görevlilerince alanda patlayıcı madde uzmanı ve mayın/bomba arama köpeklerinin arama yapması sonrasında inceleme yapılabileceğini söylemeleri üzerine inceleme alanına gitmelerinin akabinde patlama meydana gelmesi neticesinde ...'nun iki bacağını kaybetmesinde idarenin hizmet kusuru bulunduğu davacılar tarafından ileri sürülerek ... için 5.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 969.013,42 TL) maddi, 100.000,00 TL manevi, eş ... için 50.000,00 TL manevi, çocuklar ... ve ... için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır. Dava konusu olay sebebiyle; dosyada mevcut Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Kocatepe Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi'nin ... tarih ve ... karar sayılı sağlık kurulu raporu ile davacılardan ...'nun sürekli iş göremezlik derecesi %80 olarak belirlenmiş ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği madde 15(1) gereği yardıma muhtaç olduğu yönünde rapor verilmiş, yine dosyada mevcut Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı 15/11/2019 tarihli Adli Tıp Kurul Raporu ile 11/10/2008 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit işlemleri Yönetmeliği'ne göre; ...'nun mesleği (Elektrik Mühendisi, C cetveline göre sürekli iş göremezlik simgesi K olduğuna göre) ve yaşına (olay tarihli 48) göre hesaplandığında muayene tarihindeki meslekte kazanma gücünden kayıp oranının, aktif kullanmadığı kolu olduğu için 1/5 oranında düşürülerek hesaplama yapıldığı %82 oranında kalıcı maluliyet olduğu ve ömür boyu bir başkasının bakım ve yardımına ihtiyaç duyacağı belirlenmiştir. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının; Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Taraflarca Yapılan İstinaf Başvurularının Reddine İlişkin Kısımının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı, usul ve hukuka uygun olup, taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir. B- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının; Maddi Tazminat İsteminin Kabulüne Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Taraflarca Yapılan İstinaf Başvurularının Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısımının İncelenmesi: Dosyanın incelenmesinden; davacılardan ...'nun olay nedeniyle talep ettiği maddi zarar kalemleri arasında çalışma gücü (efor) kaybı ve bakıcı giderleri zararlarına yer verildiği anlaşıldığından, anılan zarar kalemlerine yönelik ayrı ayrı değerlendirme yapılması gerekmektedir. 1- Çalışma gücü (efor) kaybından doğduğu ileri sürülen maddi tazminat istemi: Tazminat hukukunda, çağın gereklerine uygun olarak geliştirilen içtihatlarla, kişinin uğramış olduğu kalıcı bedensel sakatlığının sebep olduğu iş gücü kaybının mevcut işini yürütmesine engel olup / olmadığına bakılmaksızın gelirinde ve mal varlığında bir eksilme olmamış olsa dahi günlük faaliyetlerini ve işini eskisine ve emsallerine göre daha fazla efor sarf ederek gerçekleştireceği kabulünden hareketle "güç (efor) kaybı tazminatı" olarak adlandırılan tazminatın ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bedensel kayba uğrayan kişinin günlük yaşamını sürdürebilmesi ve işini yapabilmesi için zarardan önceki durumuna ve diğer kişilere göre daha fazla bir güç (efor) sarf ettiği gerçeğinden hareket edilerek zararı, bir anlamda, bu "fazladan sarf edilen gücün" oluşturduğu esası benimsenmiştir. Bu doğrultuda, idari faaliyetlerin neden ve etkisiyle kamu görevlilerinin veya diğer kişilerin güç (efor) kaybına dayanan maddi zararının idare hukukunun ilke ve kuralları uyarınca idarece tazmin edilmesi gerektiği hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. Dava konusu olay neticesinde Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı 15/11/2019 tarihli Adli Tıp Kurul Raporu ile çalışma gücü kaybı oranının %82 olduğu belirlenen davacının günlük yaşamını daha fazla güç (efor) sarf ederek sürdüreceği, bu fazladan sarf edilen efordan kaynaklanan maddi zararının en fazla net asgari ücret tutarı kadar olacağı, Dairemizin içtihatlarıyla kabul edilmiş olup Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda davacının son görev aylığını asgari ücrete oranlanarak yapılan hesaplamada hukuki isabet bulunmamakta olup aşağıda belertildiği şekilde yeniden hesaplanması gerekmektedir. Buna göre, davacının aktif dönemdeki, (olay tarihinden yasal olarak emekliye ayrılacağı tarihe kadar olan dönemdeki) maddi zararının, 2022 yılına kadar asgari geçim indirimi (AGİ dahil) net asgari ücrete vücut fonksiyon kaybı oranı uygulanmak suretiyle hesaplanması gerekmektedir. Ayrıca, güç (efor) kaybına dayanan maddi tazminatın hesabında, davacının yasal olarak emekliye ayrılacağı tarihten TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenen muhtemel bakiye yaşam süresinin sonuna kadar geçen pasif devrede de, bedensel kaybı nedeniyle daha fazla efor sarf ederek yaşamını devam ettirmesi söz konusu olacağından, pasif dönem zararının da aynı usulle ( AGİ hariç net asgari ücret tutarına meslekte kazanma gücü kayıp oranının uygulanması suretiyle) hesaplanması gerekmektedir. Pasif dönemin işleyecek zararı hesaplanırken, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihte bilinen net asgari ücret miktarı her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle belirlenmelidir. 2- Bakıcı giderine ilişkin maddi tazminat istemi: Tazminatın toplu olarak ödenmesine karar verilen durumlarda, bakıma muhtaç kişinin hesaplanan muhtemel yaşam süresinden daha erken bir tarihte vefatı halinde, idare aleyhine bir sebepsiz zenginleşme ortaya çıkabilmekte ve ödenen tazminatlar geri istenebilmektedir. Bu türden bir soruna yer verilmemesi açısından, bakıcı giderine ilişkin maddi tazminat hesabının aşağıda belirtilen ilkelere göre yapılması gerekmektedir. Buna göre; 1- Bakımı üstlenilen ağır engelli hastanın hayatta olduğunun belgelendirildiği sürece bakıcı giderlerinin ödenmesine karar verilmesi, 2- Ödemenin her takvim yılı başında yıllık peşin olarak yapılması, 3- Bakımı üstlenilen ağır engelli hastanın bakıcı giderine ilişkin maddi tazminat tutarının, aylık brüt asgari ücret üzerinden hesaplanması, 4- Anılan kriterler dikkate alınarak, olay tarihi ile mahkemece verilecek karar tarihi arasında geçen süre için bakıcı gideri tazminat tutarının bir bütün olarak hesaplanması, bu tutarının yasal faiziyle birlikte tazminat olarak ödenmesine karar verilmesi ve bu kısım açısından nispi vekalet ücretine hükmedilmesi, 5- Mahkemece verilecek karar tarihinden sonraki dönemler için yapılacak bakıcı gideri tazminatına ilişkin ödemelerin, davalı idarece re'sen ağır engelli kişinin yaşadığı tespit edilmek ve ilgili yıldaki brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmak suretiyle her takvim yılının başında peşin olarak yapılmasına karar verilmesi ve bu kısım açısından maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Öte yandan faiz başlangıç tarihine ilişkin olarak miktar artırımı sonrası ve öncesine ilişkin Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı ile son dönem Dairemiz İçtihatları dikkate alınarak faiz başlangıç tarihi hususunda yeniden bir karar verileceği açıktır. Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacılardan ...'nun maddi zararının bilirkişi marifetiyle yeniden hesaplanarak ödenmesine karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek nitelikte ve yeterlilikte bulunmayan bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle verilen kararın maddi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Tarafların temyiz isteminin kısmen KABULÜNE, kısmen REDDİNE, 2.Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine ilişkin... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularından davacıların istinaf başvurularının kısmen kabulü, kısmen reddi, davalı idarelerden Jandarma Genel Komutanlığının istinaf başvurusunun düzelterek reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının manevi tazminata ilişkin kısmının ONANMASINA, maddi tazminata ilişkin kısmının BOZULMASINA, 3. Bozulan kısma ilişkin yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/11/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>