Karar İçeriği

<html><head><meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8"></head> <body leftmargin="25" topmargin="20" font face="Verdana" size="2">Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2020/1836 E. , 2024/1064 K.</ul> "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2020/1836 Karar No : 2024/1064 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av.... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Dağ ve Komando Tugay Komutanlığı emrinde piyade Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, 03/08/2012 tarihinde polis araçlarının geçişi sırasında bölücü terör örgütü militanlarınca el yapımı patlayıcı kullanılmak suretiyle yapılan saldırı sonrası, olay yerinde başka el yapımı patlayıcı ya da mayın olup olmadığının tespiti açısından olay yerine intikal ederek mayın arama köpeği ile arama faaliyetini gerçekleştirirken meydana gelen ikinci patlama sonucunda yaralanarak vazife malulü olarak emekliye ayrıldığı olay nedeniyle uğramış olduğu zararlarına karşılık olarak maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığına karşı açılan davada (Kapatılan) Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar üzerine, anılan Mahkemenin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine ... tarihinde yapılan ... sayılı başvurunun iç hukuk yollarının tüketilmediği için kabul edilemez olduğuna karar verilmesi neticesinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun geçici 9. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi ile uğramış olduğunu iddia ettiği zararlara karşılık olarak 450.119,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun geçici 9. maddesi gereğince yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulü ile yenilenen yargılama neticesinde, uzman erbaş olarak görev yapan davacının görevin ifası sırasında terör örgütü mensuplarınca daha önceden döşenen patlayıcının patlaması sonucunda yaralandığı, olay sonrasında yapılan tedavi ve verilen raporlar sonrasında vazifesini yapamayacak derecede malul olmuş olması nedeniyle 11 yıl 2 ay fiili hizmeti ve 2 yıl 9 ay 15 gün fiili hizmet zammı süresi olmak üzere toplam 13 yıl 11 ay 15 gün hizmetine karşılık 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesi uyarınca 15/08/2014 tarihinde görevdeki emsali uzman erbaş memurunun maaşından az olmamak kaydıyla, bir başka ifade ile görevdeki emsali uzman erbaş memurunun görev aylığı kadar vazife malulü aylığı bağlandığı, ayrıca anılan Kanun uyarınca 30 hizmet yılı üzerinden emekli ikramiyesi ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca nakdi tazminat ve 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun Ek 79. maddesi uyarınca da tütün ikramiyesinin ödenmiş olduğu ve muhtemel ömrünün sonuna kadar vazife malulü aylığını almaya devam edeceği dikkate alındığında, davacının aktif ve pasif dönemde maddi bir zararının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, yargılamanın yenilenmesi yeni bir dava niteliğinde olmadığından aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, tütün ikramiyesi ödemesinin ve emekli ikramiyesi farkının yarar olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacının .... Dağ ve Komando Tugay Komutanlığı emrinde piyade Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, 03/08/2012 tarihinde polis araçlarının geçişi sırasında bölücü terör örgütü militanlarınca el yapımı patlayıcı kullanılmak suretiyle yapılan saldırı sonrası, olay yerinde başka el yapımı patlayıcı ya da mayın olup olmadığının tespiti açısından olay yerine intikal ederek mayın arama köpeği ile arama faaliyetini gerçekleştirirken meydana gelen ikinci patlama sonucunda yaralanarak vazife malulü olarak emekliye ayrıldığı,olay nedeniyle uğramış olduğu zararlarına karşılık olarak maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığına karşı açılan davada (Kapatılan) Askeri Yüksek İdare Mahkemesi .... Dairesince verilen .... tarih ve E:..., K:... sayılı karar üzerine, anılan Mahkemenin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 23/02/2018 tarihinde yapılan 10902/8 sayılı başvurunun iç hukuk yollarının tüketilmediği için kabul edilemez olduğuna karar verilmesi neticesinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun geçici 9. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi ile uğramış olduğunu iddia ettiği zararlara karşılık olarak 450.119,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun "Yardım" başlıklı 21. maddesinde, "Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, sakatlanan, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca; a) Malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların öldürülmeleri halinde ise, dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz. Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç olacak derecede malül olanlar ile ölenlerin dul ve yetimlerine en yüksek devlet memuru aylığı üzerinden, diğerlerine mevcut aylıkları üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir. Bu bent hükümlerine göre ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı ilgili sosyal güvenlik kuruluşlarınca Hazineden tahsil edilir..." hükmü yer almaktadır. 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un ''Aylık bağlanması'' başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına girenlerden; engelli hale gelerek bağlı oldukları sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliye sevk edilenlere görev malullüğü aylığı bağlanacağı, bu madde gereğince ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların % 25 oranında artırılarak ödeneceği; "Nakdi tazminat ve aylığın etkisi" başlıklı 6. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerine göre ödenecek nakdi tazminat ile bağlanan emekli aylığının uğranılan maddi ve manevi zararların karşılığı olduğu; yargı mercilerinde maddi ve manevi zararlar karşılığı idarelerin ödemekle yükümlü tutulacakları tazminatın hesabında bu Kanun hükümleri uyarınca ödenen nakdi tazminatın göz önünde tutulacağı hükme bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosyanın incelenmesinden; davacının görevi nedeni ile mayın arama köpeği ile arama faaliyetini gerçekleştirirken meydana gelen patlama sonucu yaralandığı, hakkında GATA Adli Tıp Uzmanı tarafından hazırlanan ... tarih ve ... sayılı raporda, sağ göz evisserasyonu, kronik nitelik kazanmış ve tedavi ile işlevselliği kısmen düzelen travma sonrası stres bozukluğu ve alnın sağ yanında nedbe dokusu oluşmasına neden olan patlayıcı madde yaralanmasının yaşamını tehlikeye sokan bir durum olmadığı, yüzde sabit iz niteliğinde bulunduğu, sağ gözdeki anatomik kaybın duyulardan veya organlardan birinin işlevinin yitimi niteliğinde olduğu belirtilerek %69 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı yönünde görüş bildirildiği, bakılan davada davacı tarafından malul olması nedeniyle uğradığı zararların karşılığı olarak 450.119,00 TL maddi tazminatın ödenmesine karar verilmesinin istenildiği görülmektedir. Bu durumda, davacının maddi tazminat talebinin gelir kaybı ve efor kaybından doğan zararları açısından ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir. Davacının gelir kaybından doğan zararının incelenmesi: Bakılan davada, davacının el yapımı patlayıcının patlaması sonucunda yaralanarak %69 oranında malul olduğu ve vazife malulü olarak emekliye ayrıldığı, mezkur olay nedeniyle davacıya 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 21. maddesi hükümlerine göre görevdeki emsalinin maaşından az olmamak kaydıyla, bir başka ifade ile görevdeki emsalinin görev aylığı kadar vazife malullüğü aylığı bağlandığı ve emekli ikramiyesi ödendiği dikkate alındığında, davacının aktif ve pasif dönemde gelir kaybından doğan maddi bir zararının bulunmadığı görülmektedir. Davacının güç (efor) kaybı zararının incelenmesi: Tazminat hukukunda, çağın gereklerine uygun olarak geliştirilen içtihatlarla, kişinin kalıcı sakatlığı nedeniyle uğramış olduğu beden gücü kaybına bağlı olarak gelirinde ve dolayısıyla mal varlığında bir eksilme meydana gelmemiş olsa dahi "güç (efor) kaybı tazminatı" olarak adlandırılan tazminatın ödenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Beden gücü kaybına uğrayan kişinin günlük yaşamını ve çalışma hayatını sürdürebilmesi için zarardan önceki durumuna ve diğer kişilere göre daha fazla bir güç (efor) sarf ettiği gerçeğinden hareket edilerek zararı, bir anlamda, bu "fazladan sarf edilen gücün" oluşturduğu esası benimsenmiştir. Bu doğrultuda, idari faaliyetlerin neden ve etkisiyle kamu görevlilerinin veya diğer kişilerin güç (efor) kaybına dayanan maddi zararının idare hukukunun ilke ve kuralları uyarınca idarece tazmin edilmesi gerektiği hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. İdare hukuku ilkelerine göre maddi zarar; idari işlem veya eylem nedeniyle kişinin mal varlığının (patrimuanın) aktifinde meydana gelen azalma nedeniyle uğranılan zarar ile elde edilmesi kesin olan gelirden yoksun kalma sonucu uğranılan toplam zarar olup; bedensel nitelikteki maddi zarar ise, kişinin sağlığına kavuşmak için yaptığı tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalması ya da yok olması nedeniyle elde edeceği gelirde ve gücünde meydana gelen azalmayı ifade etmektedir. Uyuşmazlıkta, davacının dava konusu olay nedeniyle % 69 oranında bedensel güç kaybına uğradığı, bu nedenle günlük yaşamını ve çalışma hayatını emsallerine ve eskiye nazaran daha fazla güç (efor) sarf ederek sürdürmek zorunda kalması nedeniyle maddi zararının bulunduğu açık olup, davacının güç (efor) kaybından doğan zararı; Aktif dönemde, zarara uğranılan tarihten itibaren yasal emeklilik yaşı sonuna kadar asgari geçim indirimi (AGİ) dahil net asgari ücrete (2022 yılına kadar AGİ dahil, 2022 yılından sonra AGİ hariç olmak üzere) tekrar çalışma gücü kaybı olan % 69 oranının uygulanması; pasif dönemde ise, davacının yasal emeklilik yaşını ikmalinden TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre belirlenen muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar geçecek süre için -bir çalışmanın karşılığı olmaması nedeniyle- AGİ hariç net asgari ücrete yine çalışma gücü kaybı oranı uygulanarak ortaya çıkacak miktarın toplanması suretiyle hesaplanmalıdır. Söz konusu hesaplamada, gelecek yılların asgari ücretlerinin, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihte bilinen net asgari ücret miktarının her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, askerlik görevi sırasında yaşanılan olay nedeniyle davacıya ödenen nakdi tazminat tutarı ile 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesi uyarınca yapılan ek ödemelerin ifa amaçlı ödeme niteliğinde olduğu anlaşıldığından, Mahkemece, davalı idare tarafından ödenen nakdi tazminat ve tütün ikramiyesi tutarlarının yarar olarak kabul edilip, yeniden düzenlenecek rapor tarihindeki yasal faiz uygulanarak güncellenmiş değerlerinin de hesaplanan maddi zarar tutarından indirilmesi gerekir Bu durumda, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacının efor (güç) kaybından kaynaklanan maddi zararının bilirkişi marifetiyle hesaplanarak bu konuda yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Öte yandan, (Kapatılan) Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davacıya 98,298,00 TL maddi tazminatın 15/08/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, 50.000,00 TL manevi tazminatın ise 03/08/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verildiği görüldüğünden, şayet bu karar uyarınca bahse konu ödeme davalı idare tarafından yapılmışsa mükerrer ödemeye sebep olmamak açısından, iş bu bozma kararı sonrasında Bölge İdare Mahkemesince yaptırılacak bilirkişi incelemesi neticesinde verilecek kararın davalı idarece infazı aşamasında daha önceden yapılan ödemenin de dikkate alınacağı tabiidir. Bu itibarla, davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE, 2. Davacının yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulü ile davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/03/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. </body></html>